Toelichting

TOELICHTING BESTEMMINGSPLAN Heuvelweg 11 te Luttenberg Hemmekens Marsweg 20 te Nieuw Heeten

Auteurs: N. Middelkamp I. klein Teeselink BiedtRuimte Drosteweg 8 8101 NB Raalte

Plannummer: 2020-088 Plannaam: Heuvelweg 11 en Hemmekens Marsweg 20 Status: Definitief Datum: Maart 2022

Inhoud 1 INLEIDING .......................................................................................................................................... 4 1.1 AANLEIDING ....................................................................................................................................... 4 1.2 LIGGING VAN HET PLANGEBIED ........................................................................................................... 4 1.3 GELDENDE BESTEMMINGSPLANNEN .................................................................................................... 7 1.3.1 BUITENGEBIED RAALTE, 36E WIJZIGING, OMGEVING HEUVELWEG 11 ................................................... 7 1.3.2 BUITENGEBIED RAALTE GECONSOLIDEERD 2020 ............................................................................... 7 1.3.3 BUITENGEBIED RAALTE GECONSOLIDEERD 2020 ............................................................................... 8 1.3.4 ‘PARAPLUBESTEMMINGSPLAN PARKEREN’ GELDEND VOOR BEIDE PLANGEBIEDEN ................................. 9 1.3.5 STRIJDIGHEDEN ............................................................................................................................... 9 1.4 LEESWIJZER ......................................................................................................................................

9 2 PLANBESCHRIJVING ...................................................................................................................... 11 2.1 HUIDIGE SITUATIE ............................................................................................................................. 11 2.2 TOEKOMSTIGE SITUATIE.................................................................................................................... 12 3 BELEIDSKADERS ............................................................................................................................ 15 3.1 RIJKSBELEID .................................................................................................................................... 15 3.1.1 NATIONALE OMGEVINGSVISIE (NOVI).............................................................................................. 15 3.1.2 BESLUIT ALGEMENE REGELS RUIMTELIJKE ORDENING (BARRO) ......................................................... 16 3.1.3 BESLUIT RUIMTELIJKE ORDENING (BRO) .......................................................................................... 17 3.1.4 CONCLUSIE RIJKSBELEID................................................................................................................

17 3.2 PROVINCIAAL BELEID........................................................................................................................ 17 3.2.1 OMGEVINGSVISIE OVERIJSSEL (2017, ACTUALISATIE 2019/2020) ..................................................... 17 3.2.2 UITVOERINGSMODEL OMGEVINGSVISIE OVERIJSSEL ........................................................................ 18 3.2.3 OMGEVINGSVERORDENING ............................................................................................................. 29 3.2.4 CONCLUSIE PROVINCIAAL BELEID .................................................................................................... 29 3.3 GEMEENTELIJK BELEID ..................................................................................................................... 30 3.3.1 OMGEVINGSVISIE HORIZON GEMEENTE RAALTE 2040 ...................................................................... 30 3.3.2 ERVEN IN BEWEGING ...................................................................................................................... 31 3.3.3 KADERNOTA DUURZAAM RAALTE 2050 ........................................................................................... 32 3.3.4 LANDSCHAPSONTWIKKELINGSPLAN SALLAND ...................................................................................

32 3.3.5 CONCLUSIE GEMEENTELIJK BELEID ................................................................................................. 34 3.4 CONCLUSIE ...................................................................................................................................... 34 4 TOETS AAN RUIMTELIJKE EN MILIEUKUNDIGE ASPECTEN ...................................................... 35

1

4.1 ALGEMEEN ...................................................................................................................................... 35 4.2 ARCHEOLOGIE & CULTUURHISTORIE.................................................................................................. 35 4.2.1 ARCHEOLOGIE ............................................................................................................................... 35 4.2.2 CULTUURHISTORIE EN MONUMENTEN .............................................................................................. 37 4.3 FLORA EN FAUNA ............................................................................................................................. 37 4.4 BODEM ............................................................................................................................................ 39 4.5 GELUID ............................................................................................................................................ 40 4.6 WATER ............................................................................................................................................ 42 4.7 BEDRIJVEN EN MILIEUZONERING ........................................................................................................

44 4.8 LUCHTKWALITEIT ............................................................................................................................. 46 4.9 EXTERNE VEILIGHEID ........................................................................................................................ 47 4.10 VERKEER & PARKEREN ................................................................................................................... 50 4.11 MER-BEOORDELING ........................................................................................................................ 51 4.12 CONCLUSIE .................................................................................................................................... 51 5 MAATSCHAPPELIJKE EN ECONOMISCHE UITVOERBAARHEID ................................................ 52 5.1 5.2 5.3 5.4

ALGEMEEN ...................................................................................................................................... 52 MAATSCHAPPELIJKE UITVOERBAARHEID ........................................................................................... 52 ECONOMISCHE UITVOERBAARHEID .................................................................................................... 52 CONCLUSIE ...................................................................................................................................... 52

6 VOOROVERLEG .............................................................................................................................. 53 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5

HET RIJK ......................................................................................................................................... 53 PROVINCIE OVERIJSSEL ................................................................................................................... 53 WATERSCHAP DRENTS OVERIJSSELSE DELTA ................................................................................... 54 INSPRAAK ........................................................................................................................................ 54 ZIENSWIJZEN ................................................................................................................................... 54

7 TOELICHTING OP DE REGELS....................................................................................................... 55 7.1 INLEIDING ........................................................................................................................................ 55 7.2 OPZET REGELS ................................................................................................................................ 55 7.2.1 INLEIDENDE REGELS....................................................................................................................... 55 7.2.2 BESTEMMINGSREGELS ................................................................................................................... 55 7.2.3 ALGEMENE REGELS........................................................................................................................ 56 7.2.4 OVERGANGS-EN SLOTREGELS ........................................................................................................ 56 7.3 NADERE TOELICHTING OP DE REGELS ................................................................................................ 56 BIJLAGEN ............................................................................................................................................. 57

2

BIJLAGE 1 LANDSCHAPPELIJK INRICHTINGSPLAN ....................................................................................... 57 BIJLAGE 2 QUICKSCAN FLORA & FAUNA................................................................................................... 57 BIJLAGE 3 BODEMONDERZOEK ................................................................................................................. 57 BIJLAGE 4 AKOESTISCH ONDERZOEK ........................................................................................................ 57 BIJLAGE 5 WATERTOETS HEUVELWEG 11 TE LUTTENBERG ........................................................................ 57 BIJLAGE 6 WATERTOETS HEMMEKENS MARSWEG 20 TE NIEUW HEETEN .................................................... 57 BIJLAGE 7 REACTIE WATERSCHAP PROCEDURE HEMMEKENS MARSWEG 20 EN HEUVELWEG 11 .................. 57

3

1 Inleiding 1.1 Aanleiding Aan de Heuvelweg 11 te Luttenberg, gelegen ten zuiden van Luttenberg, bevinden zich momenteel een woning met voormalige agrarische bedrijfsgebouwen. In 2020 is een wijzigingsplan vastgesteld op basis van de ‘Rood voor Rood regeling’, waarbij 778 m2 schuren worden gesloopt en een sloopvoucher is aangekocht (72 m2) en ter compensatie een woningbouwkavel is geland. Initiatiefnemer is voornemers een tweede woningbouwkavel te ontwikkelen op basis van het gemeentelijk beleid ‘Erven in beweging’. Daartoe wordt ruim 1.433 m2 aan landschap ontsierende bebouwing gesloopt aan de Hemmekens Marsweg 20 te Nieuw Heeten. Er blijft één schuur van circa 427 m2 behouden. Aangezien de ontwikkeling niet in overeenstemming is met het geldende bestemmingsplan, moet een bestemmingsplan herziening plaatsvinden. Onderliggend bestemmingsplan voorziet hierin, waarbij wordt aangetoond dat de nieuwe ontwikkeling niet in strijd is met goede ruimtelijke ordening. Dit bestemmingsplan bestaat uit regels, verbeelding met identificatienummer NL.IMRO.0177.BP20210015-ON01 en onderliggende toelichting. In de regels zijn bepalingen opgenomen om de uitgangspunten van het plan zeker te stellen. Op de verbeelding zijn de bestemmingen van de in het plan begrepen gronden weergeven.

De toelichting geeft een duidelijk beeld van het bestemmingsplan en van de daaraan ten grondslag liggende gedachten, maar maakt geen deel uit van het juridische bindende deel van het bestemmingsplan.

1.2 Ligging van het plangebied Heuvelweg 11 Het plangebied aan de Heuvelweg 11 ligt circa 1 kilometer ten zuiden van het dorp Luttenberg, zie figuur 1. Het erf wordt grotendeels omsloten door agrarische gronden. De omgeving van het erf bestaat uit een mengeling van bedrijven en woningen. De dichtstbijzijnde woning is gelegen aan de kruising van de Heuvelweg, Knikkenweg en Bloemenbosweg, zie figuur 2. Op circa 400 meter ten noorden van het erf ligt de dichtstbijzijnde intensieve veehouderij en op circa 250 meter ligt een paardenhouderij. Ten westen van het erf ligt, op circa 150 meter afstand, het dichtstbijzijnde agrarische bedrijf. Ten oosten van de planlocatie, op 10 meter afstand, het kleinschalige Vakantiepark de Luttenberg.

4

Figuur 1 Globale ligging plangebied Heuvelweg 11 in relatie tot Luttenberg (Bron: Google Maps)

Figuur 2 Het plangebied bij benadering (rood omlijnd) (Bron: Google Maps)

5

Hemmekens Marsweg 20 De locatie aan de Hemmekens Marsweg 20 te Nieuw Heeten, bestaat uit een bedrijfswoning met agrarische bijgebouwen. Deze locatie is gelegen ten oosten van Nieuw Heeten

Figuur 3 Globale ligging plangebied Hemmekens Marsweg 20 te Nieuw Heeten (bron: Google Maps)

Figuur 4 plangebied bij benadering (bron: Google maps)

6

1.3 Geldende bestemmingsplannen Heuvelweg 11 Op dit moment gelden voor het plangebied Heuvelweg 11 te Luttenberg de bestemmingsplannen: ‘Buitengebied Raalte, 36e wijziging, omgeving Heuvelweg 11’ en ‘Buitengebied Raalte geconsolideerd 2020’, zie figuren 5 en 6.

1.3.1 Buitengebied Raalte, 36e wijziging, omgeving Heuvelweg 11 Het wijzigingsplan ‘Buitengebied Raalte, 36e wijziging, omgeving Heuvelweg 11’ is op 23 juni 2020 vastgesteld. De gronden binnen het plangebied hebben meerdere bestemmingen. Het betreft de enkelbestemmingen ‘Wonen’ en ‘Agrarische met waarden - landschapswaarden’, zie figuur 5. De voor wonen aangewezen gronden zijn bestemd voor: het wonen daaronder begrepen kleinschalige beroepen- en bedrijven aan huis, bij deze bestemming behorende voorzieningen zoals erven, nutsvoorziening, parkeervoorzieningen, tuinen, water en paardenbakken. Ook heeft het plangebied de dubbelbestemmingen: ‘Waarde – Archeologie - 1’ en ‘Waarde – Landschap – 1’. De archeologische dubbelbestemming heeft het doel om de mogelijk aanwezige archeologische waarden te beschermen. (Bouw)activiteiten worden alleen toegelaten wanneer het een bouwwerk betreft met een oppervlak kleiner dan 2.500 m² en niet dieper wordt gegraven dan 50 centimeter. Indien hieraan niet wordt voldaan is onderzoek noodzakelijk. De landschappelijk dubbelbestemming is voor behoud, versterking en ontwikkeling van waarden die samenhangen met de essen. Tot slot kent het plangebied de maatvoering ‘maximum oppervlakte bijgebouwen: 145 m 2’

Figuur 5 Uitsnede verbeelding bestemmingsplan ‘Buitengebied Raalte, 36e wijziging, omgeving Heuvelweg 11’, met plangebied (rood omlijnd) (Bron: ruimtelijkeplannen.nl)

1.3.2 Buitengebied Raalte geconsolideerd 2020 Het bestemmingsplan ‘Buitengebied Raalte geconsolideerd 2020’ is op 2 juni 2021 vastgesteld. De gronden binnen het plangebied hebben de enkelbestemming ‘Agrarische met waarden - landschapswaarden’, zie figuur 6. De voor ‘Agrarisch met waarden- landschapswaarden’ aangewezen gronden zijn bestemd voor de uitoefening van een agrarisch bedrijf. Ook

7

heeft het plangebied de dubbelbestemmingen: ‘Waarde – Archeologie - 1’, ‘Waarde – Archeologie - 2’ en ‘Waarde – Landschap – 1’. Tot slot kent het plangebied de gebiedsaanduiding ‘reconstructiewetzone – verwevingsgebied’. De archeologische dubbelbestemming heeft het doel om de mogelijk aanwezige archeologische waarden te beschermen. (Bouw)activiteiten worden alleen toegelaten wanneer het een bouwwerk betreft met een oppervlak kleiner dan 2.500 m² en niet dieper wordt gegraven dan 50 centimeter (Waarde – Archeologie – 1) of het een bouwwerk betreft met een oppervlak kleiner dan 5.000 m² en niet dieper wordt gegraven dan 50 centimeter (Waarde – Archeologie – 2). Indien hieraan niet wordt voldaan is onderzoek noodzakelijk. De landschappelijk dubbelbestemming is voor behoud, versterking en ontwikkeling van waarden die samenhangen met de essen. De gebiedsaanduiding die voor deze locatie is opgenomen, is een regeling met betrekking op agrarisch bouwvlakken en het vergroten daarvan.

Figuur 6 Uitsnede verbeelding bestemmingsplan ‘Buitengebied Raalte geconsolideerd 2020’, met plangebied Heuvelweg 11 (rood omlijnd) (Bron: ruimtelijkeplannen.nl) Hemmekens Marsweg 20 Op dit moment geldt voor het plangebied Hemmekens Marsweg 20 te Nieuw Heeten het bestemmingsplan: ‘Buitengebied Raalte geconsolideerd 2020’.

1.3.3 Buitengebied Raalte geconsolideerd 2020 Het bestemmingsplan ‘Buitengebied Raalte geconsolideerd 2020’ is op 2 juni 2020 vastgesteld en is vigerend in het plangebied. Het plangebied heeft de bestemming ‘Agrarisch’. En er is op het hele gebied een bouwvlak aanwezig. De voor Agrarisch aangewezen gronden zijn bestemd voor de uitoefening van een agrarisch bedrijf. Ook kent het plangebied de gebiedsaanduiding ‘reconstructiewetzone – landbouwontwikkelingsgebied’. De gebiedsaanduiding die voor deze locatie is opgenomen, is een regeling met betrekking op agrarisch bouwvlakken en het vergroten daarvan.

8

Figuur 7 Uitsnede verbeelding bestemmingsplan ‘Buitengebied Raalte geconsolideerd 2020’, met plangebied Hemmekens Marsweg 20 (rood omlijnd) (Bron: ruimtelijkeplannen.nl)

1.3.4 ‘Paraplubestemmingsplan parkeren’ geldend voor beide plangebieden De gemeente Raalte heeft op 27 september 2018 de Paraplubestemmingsplan parkeren vastgesteld. Deze herziening bevat geen specifieke regeling ter plaatse van het plangebied, maar algemene regels ten aanzien van parkeren op de grond bij woningen, ten dienste van woningen.

1.3.5 Strijdigheden De initiatiefnemer wenst een groot deel van de landschapontsierende bebouwing aan de Hemmekens Marsweg 20 te slopen, circa 1.433 m2 van in totaal 1.860 m2. Een schuur van 427 m2 blijft behouden voor het bewerken van het land. Ter compensatie van 1.000 m2 sloop landschapontsierende bebouwing alhier, landt de compensatiekavel aan de Heuvelweg 11. Hemmekens Marsweg 20 Conform het geldende bestemmingsplan is het niet toegestaan om agrarische gronden en de daarbij behorende agrarische gebouwen te gebruiken voor de functie wonen. Omdat de bedrijfsactiviteiten zijn beëindigd en de schuren worden gesloopt, sluit een agrarische bestemming niet meer aan bij deze locatie. Daarom wordt met dit bestemmingsplan het bouwvlak verkleind en de bestemming gewijzigd in een woonbestemming met de functieaanduiding voormalige bedrijfsbebouwing. Heuvelweg 11 Op basis van het geldende bestemmingsplan is binnen het plangebied geen woning toegestaan. Met de beoogde ontwikkeling, zie paragraaf 2.2, wordt op deze locatie een compensatiewoning mogelijk gemaakt op basis van het gemeentelijk beleid ‘Erven in Beweging’. Hierdoor ontstaat strijdigheid met het geldende bestemmingsplan. Om voorliggende ontwikkeling mogelijk te maken is daarom een herziening van het bestemmingsplan nodig.

1.4 Leeswijzer Het bestemmingsplan bestaat uit een verbeelding, regels en deze toelichting. Hoofdstuk 2 zoomt in op huidige ruimtelijke en functionele kenmerken van de plangebieden en zijn de plannen beschreven. Hoofdstuk 3 vormt een overzicht van het relevante beleidskader op Rijks, provinciaal en gemeentelijk niveau. In hoofdstuk 4 is de haalbaarheid van het plan aangetoond voor wat betreft milieu- en omgevingsaspecten. In hoofdstuk 5 wordt de maatschappelijke en economische

9

haalbaarheid van het plan toegelicht. Hoofdstuk 6 gaat in op vooroverleg met betrokken partijen en hoofdstuk 7 geeft een toelichting op de juridische planopzet.

10

2 Planbeschrijving 2.1 Huidige situatie Heuvelweg 11 Aan de Heuvelweg 11 te Luttenberg bevindt zich momenteel een woning en een aantal voormalige agrarische gebouwen, zie figuur 8. Het voormalig agrarisch erf ligt ongeveer 1 kilometer ten zuiden van Luttenberg aan de Heuvelweg 11. De huidige woning is gebouwd in de jaren '90 en grenst aan de oostzijde aan Vakantiepark De Luttenberg. Het erf ligt midden in het Oude hoevenlandschap. Kenmerkend hieraan is het landschap met verspreide erven.

Figuur 8 Luchtfoto planpercelen (Bron: google Maps)

Figuur 9 Inrichtingsplan landing eerste compensatiekavel Heuvelweg 2020 (Bron: Ruimtelijkeplannen.nl)

11

Een groot deel van de agrarische bebouwing uit de jaren ’80 en ’90 aan de Heuvelweg wordt gesloopt. In ruil voor de sloop van deze landschapontsierende schuren, landde een compensatiekavel aan de Heuvelweg 11. Daartoe is op 23 juni 2020 het bestemmingsplan gewijzigd en een inrichtingsplan opgesteld, zie figuur 9. De eerste compensatiewoning is gesitueerd op de plek van de voormalige schuur. Het erf was grotendeels verhard met klinkers. De overige gronden zijn weiland en onbebouwd. Ontsluiting vindt plaats via de Heuvelweg naar Luttenberg. De Luttenbergweg ontsluit op de N348 Raalte – Ommen. Naar het zuiden is aansluiting op de N35 Zwolle – Almelo mogelijk. Richting oosten is aansluiting op de N347 Rijssen – Ommen. Hemmekens Marsweg 20 Aan de Hemmekens Marsweg 20 te Nieuw Heeten bevindt zich momenteel een woning met voormalige agrarische gebouwen. Deze gebouwen hebben in totaal een oppervlakte van 1.864 m2, daarvan wordt circa 1.433 m2 gesloopt. Het erf is van de doorgaande weg af gelegen, in het land. Het erf is door enkele bomen en struiken omringd. Figuur 10 Erf aan de Hemmekens Marsweg 20 te Nieuw Heeten met woonhuis en landschapontsierende bebouwing (Bron: Google Maps) Het erf ontsluit via een eigen weg op de Hemmekens Marsweg. Via de Okkenbroekstraat is aansluiting op de N332 Raalte – Holten.

2.2 Toekomstige situatie De strekking van onderliggend plan is de voormalige agrarische gebouwen aan de Hemmekens Marsweg 20 te Nieuw Heeten grotendeels te slopen. Er wordt 1.433 m2 aan landschap ontsierende bebouwing gesloopt aan de Hemmekens Marsweg 20 , zie figuur 10. Er blijft één schuur van 427 m2 behouden, voor opslag van machines voor onderhoud van de omliggende gronden. De oppervlakten van de te slopen gebouwen aan de Hemmekens Marsweg 20 zijn respectievelijk 519 m2, 133 m2, 217 m2, 177 m2, 228 m2 en 159 m2. Na sloopt zal op slooplocatie de grond worden aangevuld tot maaiveld met een teeltlaag van minimaal 40 centimeter. Het bouwvlak wordt verkleind en de bestemming zal met voorliggend bestemmingsplan wijzigen naar ‘Wonen’.

Ter compensatie zal een nieuwe woningbouwkavel landen aan de Heuvelweg, naast de bestaande woning en de reeds gerealiseerd compensatiekavel uit 2020. Er is een inrichtingsschets opgesteld voor de Heuvelweg 11, waarin het plan is weergegeven (zie figuur 11 en bijlage 1). Het plan is in lijn met het inrichtingsplan dat is opgesteld voor de eerder verkregen compensatiekavel (figuur 9) op de plek van de voormalige schuren. Die woning is gepositioneerd richting de Heuvelweg, waardoor de bestaande es en voortuin vrij blijven van bomen en bebouwing. Daardoor blijft er zicht op de bestaande woning en houden de bewoners van bestaande woning vrij uitzicht. De extra compensatiekavel die landt aan de Heuvelweg 11 door de sloop van de landschapontsierende schuren aan de Hemmekens Marswerg 20, is gepland in de oksel van het perceel. Zo blijft het erf compact en de es behouden. De drie erven zijn verbonden door een groenstructuur waarbij onderscheid is in hoofdstructuur door grote bomen op landschapsniveau en kleinere bomen op erf niveau. Er worden lage hagen aangelegd om de erven, de fruitgaard (half hoogstam) en rij fruitbomen (pruimen) dienen als verbindend element tussen het bestaande erf en de nieuwe erven. De haagsoorten verschillen per erf. Het erf aan de westzijde een haag passend bij het landschap (veldesdoorn), de haag bij

12

het bestaande erf traditioneler (liguster) en het oostelijk erf een beukenhaag, passend bij de bossingel. De singel langs de camping wordt verstevigd door aanplant van bomensingel. De houtwal aan de zuidzijde wordt hersteld tot de steile es. Deze houtwal blijft laag. De houtwal gaat over in een greppel, waarmee de erfgrens wordt aangegeven. Een bloemrijk kruidenrijk mengsel van de Cruydhoeck met vaste soorten zorgt voor een extensieve natuurlijke overgang. Dit mengsel komt terug bij de entree van het westelijke erf. Er is onderscheid in materialisatie bestaande hoofdinrit en nieuwe inritten, waarbij het oostelijk gelegen erf gebruik maakt van de bestaande oprit. De nieuwe inritten bestaan uit een half verhard pad. Bij elk woonperceel is voldoende ruimte aanwezig om twee auto's te parkeren/stallen op eigen erf. De verharding op de erven bestaat uit gebakken klinkers. De entree aan de oostzijde is gemarkeerd met kruidenrijk bloemenmengsel, deze komt terug aan de zuidzijde als natuurlijke overgang naar het landschap Het bijgebouw van de bestaande woning wordt gecamoufleerd middels een bossingel. En het hoofdgebouw van de westelijke woning is gemarkeerd met bestaande beukenboom. De bomenrij aan de Heuvelweg wordt hersteld met dit plan. Dit is in overeenstemming met de gewenste bomenstructuur beschreven in het Landschapsontwikkelingsplan Salland (LOP).

13

Figuur 11 Uitsnede toekomstige situatie plangebied, met bestaande te behouden woning, de eerder gelande compensatiekavel en de nieuwe compensatuekavel.

14

3 Beleidskaders In dit hoofdstuk wordt het relevante beleid dat betrekking heeft op het plangebied en de voorgenomen ontwikkeling beschreven. Het wordt benaderd vanuit het Rijks-, provinciaal- en gemeentelijk beleid. Het voorgenomen plan wordt getoetst aan dit beschreven beleid.

3.1 Rijksbeleid 3.1.1 Nationale Omgevingsvisie (NOVI) De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) is op 11 september 2020 vastgesteld en vervangt de vervallen Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR). De NOVI is één van de instrumenten van het nieuwe stelsel voor omgevingsrecht. NOVI biedt een langetermijnperspectief op de ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland tot 2050. Met de NOVI benoemt het Rijk nationale belangen, geeft het richting op de vier prioriteiten: 1. Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie Nederland moet zich aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering. In 2050 is Nederland klimaatbestendig en water robuust. Dit vraagt om maatregelen in de leefomgeving, waarmee tegelijkertijd de leefomgevingskwaliteit verbeterd kan worden en kansen voor natuur geboden kunnen worden. In 2050 heeft Nederland daarnaast een duurzame energievoorziening. Dit vraagt echter om ruimte. Door deze ruimte zoveel mogelijk te clusteren, wordt versnippering van het landschap voorkomen en wordt de ruimte zo efficiënt mogelijk benut. Het Rijk zet zich in door het maken van ruimtelijke reserveringen voor het hoofdenergiesysteem op nationale schaal. 2. Duurzaam economisch groeipotentieel Nederland werkt toe naar een duurzame, circulaire, kennisintensieve en internationaal concurrerende economie in 2050.

Daarmee kan ons land zijn positie handhaven in de top vijf van meest concurrerende landen ter wereld. Er wordt ingezet op een innovatief en sterk vestigingsklimaat met een goede quality of life. Belangrijk is wel dat onze economie toekomstbestendig wordt, oftewel concurrerend, duurzaam en circulair 3. Sterke en gezonde steden en regio’s Er zijn vooral in steden en stedelijke regio's nieuwe locaties nodig voor wonen en werken. Het liefst binnen de bestaande stadsgrenzen, zodat de open ruimten tussen stedelijke regio's behouden blijven. Dit vraagt optimale afstemming op en investeringen in mobiliteit. Dit betekent dat voorafgaand aan de keuze van nieuwe verstedelijkingslocaties helder moet zijn welke randvoorwaarden de leefomgevingskwaliteit en -veiligheid daar stelt en welke extra maatregelen nodig zijn wanneer er voor deze locaties wordt gekozen. Zo blijft de gezondheid in steden en regio's geborgd. 4. Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. Er ontstaat een nieuw perspectief voor de Nederlandse landbouwsector als koploper in de duurzame kringlooplandbouw. Een goed verdienpotentieel voor de bedrijven wordt gecombineerd met een minimaal effect op de omgevingskwaliteit van lucht, bodem en water. In alle gevallen zetten we in op ontwikkeling van de karakteristieke eigenschappen van het Nederlandse landschap. Dit vertegenwoordigt een belangrijke

15

cultuurhistorische waarde. Verfrommeling en versnippering, bijvoorbeeld door wildgroei van distributiecentra, is ongewenst en wordt tegengegaan. De NOVI biedt een kader, geeft richting en maakt keuzes waar dat kan. Tegelijkertijd is er ruimte voor regionaal maatwerk en gebiedsgerichte uitwerking. Omdat de verantwoordelijkheid voor het omgevingsbeleid voor een groot deel bij provincies, gemeenten en waterschappen ligt, kunnen inhoudelijke keuzes in veel gevallen het beste regionaal worden gemaakt. Met de NOVI zet de Rijksoverheid een proces in gang waarmee keuzes voor onze leefomgeving sneller en beter gemaakt kunnen worden. De druk op de fysieke leefomgeving in Nederland is zo groot, dat belangen soms botsen. Het streven vanuit de NOVI is combinaties te maken en win-win situaties te creëren. Soms zijn scherpe keuzes nodig en moeten belangen worden afgewogen. Hiertoe gebruikt de NOVI drie afwegingsprincipes: • Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies: In het verleden is scheiding van functies vaak te rigide gehanteerd. Met de NOVI wordt gezocht naar maximale combinatiemogelijkheden tussen functies, gericht op een efficiënt en zorgvuldig gebruik van de ruimte; • Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal: wat de optimale balans is tussen bescherming en ontwikkeling, tussen concurrentiekracht en leefbaarheid, verschilt van gebied tot gebied.

Sommige opgaven en belangen wegen in het ene gebied zwaarder dan in het andere; • Afwentelen wordt voorkomen: het is van belang dat de leefomgeving zoveel mogelijk voorziet in mogelijkheden en behoeften van de huidige generatie van inwoners zonder dat dit ten koste gaat van die van toekomstige generaties. Relatie met plan In voorliggend geval is sprake van kleinschalige ontwikkelingen waarbij geen nationale belangen in het geding zijn en er is geen sprake van enige belemmering met betrekking tot de prioriteiten zoals verwoord in de NOVI. Geconcludeerd wordt dat de NOVI geen belemmering vormt voor de in dit bestemmingsplan opgenomen ontwikkelingen.

3.1.2 Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) De NOVI bepaalt welke kader stellende uitspraken zodanig zijn geformuleerd dat deze bedoeld zijn om beperkingen te stellen aan de ruimtelijke besluitvormingsmogelijkheden op lokaal niveau. Ten aanzien daarvan is een borging door middel van normstelling, gebaseerd op de Wro, gewenst. Die uitspraken onderscheiden zich in die zin dat van de provincies en de gemeenten wordt gevraagd om de inhoud daarvan te laten doorwerken in de ruimtelijke besluitvorming. Zij zijn dus concreet normstellend bedoeld en worden geacht direct of indirect, d.w.z. door tussenkomst van de provincie, door te werken tot op het niveau van de lokale besluitvorming, zoals de vaststelling van bestemmingsplannen. Het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) bevestigt in juridische zin die kader stellende uitspraken. Het Barro is op 30 november 2011 in werking getreden en op 1 oktober 2012 verder aangevuld. Relatie met plan Door het nationale karakter van het Barro en de kleine schaal van onderhavig plan, is dit voornemen niet direct van nationaal belang. Het Barro bevat geen voor het plan relevante bepalingen.

16

3.1.3 Besluit ruimtelijke ordening (Bro) In het besluit ruimtelijke ordening is de Wet ruimtelijke ordening verder uitgewerkt ten behoeve van de uitvoering, hierbij wordt uitgegaan van de nieuwe ‘ladder voor duurzame verstedelijking’. In artikel 3.1.6, lid 2 van het Besluit ruimtelijke ordening (Bro), zoals die geldt vanaf 1 juli 2017, bevat de verplichting om in de toelichting bij een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, een beschrijving te geven van de behoefte aan die ontwikkeling. Daarnaast, indien het bestemmingsplan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, dient een motivering te worden gegeven waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien. In artikel 1.1.1 van het Bro is omschreven wat verstaat wordt onder een stedelijke ontwikkeling. Volgens dit artikel betreft een stedelijke ontwikkeling een ruimtelijke ontwikkeling van een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen. Onder deze andere stedelijke voorzieningen vallen volgens het ministerie van Infrastructuur & Milieu (IenM) onder meer accommodaties voor onderwijs, zorg, bestuur, cultuur, indoorsport en Leisure. De gebruiksmogelijkheden en de omvang van het initiatief zijn bepalend of er sprake is stedelijke ontwikkeling.

In de uitspraak van 25 maart 2015; ECLI: NL:RVS:2015:953 is bepaald dat woningbouwplannen met een omvang van 12 woningen als stedelijke ontwikkeling kunnen worden gezien. Daarentegen werd in de uitspraak van de 16 september 2015 (ECLI:NBL:RVS:2015:2921) een plan van 11 woningen niet als stedelijke ontwikkeling aangemerkt. Relatie met plan Aangezien onderliggende initiatief de realisatie van slechts 1 extra woning met bijgebouw mogelijk maakt waarvoor 1.433 m2 landschapsontsierende bebouwing wordt gesloopt, betreft het geen nieuwe stedelijke ontwikkeling. Daarom hoeft geen toets aan de ladder voor Duurzame Verstedelijking plaats te vinden.

3.1.4 Conclusie Rijksbeleid Het initiatief is niet in strijd met het rijksbeleid.

3.2 Provinciaal beleid 3.2.1 Omgevingsvisie Overijssel (2017, actualisatie 2019/2020) De Omgevingsvisie Overijssel is het integrale provinciale beleidsplan voor de fysieke leefomgeving van Overijssel. De hoofdambitie van de Omgevingsvisie is een toekomst vaste groei van welvaart en welzijn met een verantwoord beslag op de beschikbare natuurlijke hulpbronnen en voorraden. Leidende thema’s voor de Omgevingsvisie zijn duurzaamheid en ruimtelijke kwaliteit. Enkele belangrijke beleidskeuzes waarmee de provincie haar ambities wil realiseren zijn: • •

Door meer aandacht voor herstructurering wordt ingezet op een breed spectrum aan woon-, werk- en mixmilieu ’s. Dorpen en steden worden gestimuleerd hun eigen kleur te ontwikkelen; Investeren in een hoofdinfrastructuur voor wegverkeer, trein, fiets en waarbij veiligheid en doorstroming centraal staan;

17

•

•

Zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik; deze methode gaat ervan uit dat eerst het gebruik van de ruimte wordt geoptimaliseerd, dan de mogelijkheid van meervoudig ruimtegebruik wordt onderzocht en dan pas de mogelijkheid om het ruimtegebruik uit te breiden; Ruimtelijke plannen ontwikkelen aan de hand van gebiedskenmerken en keuzes voor duurzaamheid.

De omgevingsvisie schets de visie van de provincie Overijssel op de ruimte binnen deze provincie. De Omgevingsvisie bestaat uit de volgende drie onderdelen: Visie, Beleid en Uitwerking. In het buitengebied, ook wel Groene Omgeving genoemd, zet de provincie vooral in op behoud en versterking van de kwaliteit van het landschap, het realiseren van een samenhangend netwerk van gebieden met natuur en waterkwaliteit, de realisatie van waterkwaliteitsdoelen en het duurzaam beheer van drinkwatervoorraden en het opwekken van hernieuwbare energie. Daarnaast zet de provincie ook in op het creëren van ontwikkelingsmogelijkheden voor de landbouw, het toerisme en andere economisch dragers. Binnen deze Groene Omgeving hebben de hierboven genoemde ‘groene’ functies de prioriteit. Andere ontwikkelingen die niet primair thuishoren in de groene omgeving, zoals woningbouw, worden alleen toegestaan als zij een meerwaarde opleveren voor de kwaliteit van landschap, cultuurhistorie, natuur- en wateropgaven. Op (voormalig) agrarische erven is – onder voorwaarden- ruimte voor aanvullende woon- en werkmilieus waarvoor aantoonbaar een marktvraag is en de Stedelijke Omgeving hier geen ruimte voor biedt. Daarnaast geldt hier ook dat de woning actief moet bijdragen aan behoud en versterking van landschap, natuur en andere opgaven in de Groene Omgeving.

Toets aan initiatief Het onderliggende initiatief (op een voormalig agrarisch erf) voorziet in het toevoegen van een woning in de Groene omgeving. Daarbij wordt, in lijn met het provinciale beleid, rekening gehouden met de kwaliteiten van het landschap ter plaatse en de sloop van 1.433 m2 landschapsontsierende bebouwing aan de Hemmekens Marsweg 20 te Nieuw Heeten, om zo een meerwaarde voor het landschap te creëren. Het inrichtingsplan voor de ontwikkeling aan de Heuvelweg 11 te Luttenberg is opgenomen in bijlage 1.

3.2.2 Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel Om te bepalen of een initiatief bijdraagt aan de provinciale ambities wordt gebruik gemaakt van het 'Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel'. In dit uitvoeringsmodel staan de stappen of, waar en hoe centraal. Bij een initiatief voor bijvoorbeeld woningbouw, een nieuwe bedrijfslocatie, toeristisch-recreatieve voorzieningen, natuurontwikkeling, et cetera kan aan de hand van deze drie stappen bepaald worden of een initiatief binnen de geschetste visie voor Overijssel mogelijk is, waar het past en hoe het uitgevoerd moet worden. Dit uitvoeringsmodel is gebaseerd op de volgende drie niveaus: -

Generieke beleidskeuzes Ontwikkelingsperspectieven Gebiedskenmerken

De drie hierboven genoemde begrippen worden hieronder toegelicht.

18

Figuur 12 Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel (Bron: Provincie Overijssel)

1. Generieke beleidskeuzes Generieke beleidskeuzes zijn keuzes die bepalend zijn voor de vraag of ontwikkelingen nodig dan wel mogelijk zijn. In deze fase wordt beoordeeld of er sprake is van een behoefte aan een bepaalde voorziening. Ook wordt in deze fase de zogenaamde 'SER-ladder' gehanteerd. Deze komt er kort gezegd op neer dat eerst bestaande bebouwing en herstructurering worden benut, voordat er uitbreiding kan plaatsvinden. Andere generieke beleidskeuzes betreffen de reserveringen voor waterveiligheid, randvoorwaarden voor externe veiligheid, grondwaterbeschermingsgebieden, bescherming van de ondergrond (aardkundige en archeologische waarden), landbouwontwikkelingsgebieden voor intensieve veehouderij, begrenzing van Nationale Landschappen, Natura 2000-gebieden, Ecologische Hoofdstructuur en verbindingszones enzovoorts. De generieke beleidskeuzes zijn veelal normstellend.

2. Ontwikkelingsperspectieven Als uit de beoordeling in het kader van de generieke beleidskeuzes blijkt dat de voorgenomen ruimtelijke ontwikkeling aanvaardbaar is, vindt een toets plaats aan de ontwikkelingsperspectieven. In de Omgevingsvisie is een spectrum van zes ontwikkelingsperspectieven beschreven voor de groene en stedelijke omgeving. Met dit spectrum geeft de provincie ruimte voor het realiseren van de in de visie beschreven beleids- en kwaliteitsambities. De ontwikkelingsperspectieven geven richting aan wat waar ontwikkeld zou kunnen worden. Daar waar generieke beleidskeuzes een geografische begrenzing hebben, zijn ze consistent door vertaald in de ontwikkelingsperspectieven.

19

3. Gebiedskenmerken Op basis van gebiedskenmerken in vier lagen (natuurlijke laag, laag van het agrarisch cultuurlandschap, stedelijke laag en lust- en leisurelaag) gelden specifieke kwaliteitsvoorwaarden en -opgaven voor ruimtelijke ontwikkelingen. Het is de vraag 'hoe' een ontwikkeling invulling krijgt. Aan de hand van de genoemde niveaus kan worden bezien of een ruimtelijke ontwikkeling mogelijk is en er behoefte aan is, waar het past in de ontwikkelingsvisie en hoe het uitgevoerd kan worden.

Toets aan initiatief Ad 1. Generieke beleidskeuzes De provinciale beleidskeuzes bepalen onder andere of een initiatief mogelijk is. In de provincie Overijssel is een aantal beleidskeuzes van toepassing op nagenoeg alle thema’s en locaties. Dit zijn de volgende: 1. 2. 3. 4. 5.

Integraliteit Toekomstbestendigheid Concentratiebeleid (Boven)Regionale afstemming Zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik

Samen geven deze beleidskeuzes invulling aan de Overijsselse ladder voor duurzame verstedelijking. 1. Integraliteit De eis van integraliteit houdt in dat alle belangen die bij een ontwikkeling betrokken zijn, zorgvuldig tegen elkaar worden afgewogen. Met deze wettelijke eis uit het Besluit ruimtelijke ordening wordt verzekerd dat er sprake is van een goede ruimtelijke ordening. Toets aan initiatief Heuvelweg en Hemmekens Marsweg Ten aanzien van het onderliggende initiatief is een integrale afweging gemaakt, waarbij beleid, ruimtelijke kwaliteit, omgeving en behoefte meewegen. Dit vertaalt zich in onderliggend bestemmingsplan. De keuze van het realiseren van een extra woningbouwkavel en de veranderende bestemming naar wonen sluit aan op de behoefte van de volgende generatie en sluit aan op de woonbestemmingen en veelal vrijstaande woningen in de omgeving. De kwaliteit waarmee de ontwikkeling wordt vormgegeven is afgestemd op de omgeving. In het geval van onderliggend initiatief zijn alle omwonenden geïnformeerd over het plan. Hieruit zijn geen bezwaren voortgekomen. Op basis van hiervan kan worden geconcludeerd dat er sprake is van integraliteit. 2.

Toekomstbestendigheid De eis dat gekozen oplossingen voor maatschappelijke opgaven toekomstbestendig moeten zijn, houdt in dat een initiatief de mogelijkheden van toekomstige generaties om in hun behoeften te kunnen voorzien niet in gevaar mag brengen. Initiatieven moeten bijdragen aan een duurzame benadering van ontwikkelingen die voorzien in de behoefte van de huidige generatie, maar die opties openhoudt om ook te voorzien in behoeften van toekomstige generaties. Het gaat dan om een evenwichtige benadering van het welzijn van mensen, economische welvaart en van het beheer van natuurlijke voorraden. Bij toekomstbestendigheid gaat het ook om de effecten van ingrepen op verschillende schaalniveaus (van

20

directe buren tot ver over de grens) en over de vraag of het project over 20 of 30 jaar nog steeds toegevoegde waarde heeft. Toets aan initiatief Het realiseren van een bouwkavel draagt bij aan de toekomstbestendigheid van de locatie omdat de agrarische activiteiten beëindigd zijn en de verouderde bebouwing aan de Hemmekens Marsweg anders leeg zou staan. Door dit plan blijven de locaties in gebruik en is het plan dus toekomstbestendig. Met de wijziging van bestemming naar ‘wonen’ wordt voorzien in de woonbehoefte van huidige en toekomstige generaties. Daarnaast wordt de nieuwe woning bijna energieneutraal gebouwd. Ook wordt de erfverharding grotendeels weggehaald wat klimaatbestendiger is en neemt in totaliteit de bebouwing af. 3. Concentratiebeleid Het concentratiebeleid van de provincie Overijssel houdt in dat stedelijke ontwikkelingen (wonen, werken en voorzieningen) zoveel mogelijk geconcentreerd worden in de stedelijke netwerken Twente (Enschede, Hengelo, Almelo, Oldenzaal en Borne), Zwolle-Kampen en Cleantech regio Deventer. Daar mag gebouwd worden voor de (boven)regionale behoefte. De kernen Hardenberg en Steenwijk kunnen bouwen voor de regionale behoefte mits dit past binnen de regionale programmering. Toets aan initiatief Het betreft geen stedelijke ontwikkeling, het concentratiebeleid is hierop dan niet van toepassing. 4.

Bovenregionale afstemming De verplichting tot (boven)regionale afstemming is erop gericht gemeenten gezamenlijk verantwoordelijkheid te laten nemen voor de regionale programmering van woningbouw, werklocaties en stedelijke voorzieningen. Ook wanneer een gemeente alleen voorziet in haar eigen (lokale) behoefte is onderlinge afstemming gewenst, omdat het aanbod in een gemeente aan woningen, werklocaties en voorzieningen onderdeel uitmaakt van een regionale markt. Toets aan initiatief Het onderliggende initiatief betreft geen stedelijke ontwikkeling, waardoor bovenregionale afstemming niet nodig is. 5. Zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik De eis van zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik is erop gericht om onnodig nieuw ruimtebeslag – zowel ondergronds als bovengronds – te voorkomen. De provincie wil het onderscheid tussen het bestaande bebouwde gebied en de onbebouwde groene omgeving scherp houden. Toets aan initiatief Onderliggend initiatief voorziet in behoud van de bestaande woning. Daarnaast wordt landschapsontsierende bedrijfsbebouwing gesloopt en wordt erfverharding verwijderd aan de Hemmekens Marsweg 20 en bijna energieneutraal nieuwgebouwd aan de Heuvelweg 11. Hierdoor vindt een grote kwaliteitsimpuls in erfontwikkeling plaats op beide locaties. Per saldo is er minder bebouwing en is er sprake van zorgvuldig en zuinig ruimtegebruik.

21

Ad. 2. Ontwikkelperspectieven De opgaven, kansen, beleidsambities en ruimtelijke kwaliteitsambities voor de provincie zijn geschetst in ontwikkelingsperspectieven voor de groene omgeving en stedelijke omgeving. In onderliggend initiatief zijn de ontwikkelingsperspectieven voor de groene omgeving van toepassing. In figuren 13 en 14 zijn uitsnedes van de perspectievenkaart behorende bij de Omgevingsvisie opgenomen. Het plangebied aan de Heuvelweg 11 en de slooplocatie aan de Hemmekens Marsweg 20, zijn op de Ontwikkelingsperspectievenkaart aangemerkt als ‘Ontwikkelingsperspectief Agrarisch ondernemen in het grootschalig landschap’. In dit perspectief is sprake van gebieden waar verdere modernisering en schaalvergroting van de landbouw in combinatie met verduurzaming de ruimte krijgt. Die ruimte kan verdiend worden door te investeren in kwaliteitsvoorwaarden. Onder verduurzaming wordt verstaan: realisatie van de waterkwaliteitsdoelen, gezondheid en welzijn van mens en dier, bijdrage aan de energietransitie, natuuropgaven, klimaatbestendigheid en ketenoptimalisatie, en ontwikkelen met aandacht voor – en waar mogelijk in dialoog met – omwonenden. Agrarische ondernemers staan voor de uitdaging om hun – vaak grote – gebouwen en erven zo vorm te geven dat ze passen bij maat en schaal van het landschap en de ruimtelijke en milieukwaliteit versterken.

Initiatieven binnen het ontwikkelingsperspectief 'Agrarisch ondernemen in het grootschalig landschap' mogen de ontwikkelingsmogelijkheden voor de landbouw in principe niet beperken en dienen aan te sluiten bij de bestaande bebouwing, weginfrastructuur en openbaar vervoer (ov)-routes. Het waterbeheer richt zich op optimale condities voor de landbouw, rekening houdend met specifieke omstandigheden en de grenzen aan de mogelijkheden van het waterbeheer (onder andere door de klimaatverandering). Heuvelweg 11

Figuur 13 Ontwikkelperspectievenkaart t.h.v. plangebied Heuvelweg 11 ‘Ontwikkelingsperspectief agrarisch ondernemen in het grootschalig landschap’ (bron: ruimtelijkeplannen.nl)

22

Toets aan initiatief Het realiseren van een bouwkavel aansluitend op een bestaand erf, past binnen de ambities van dit ontwikkelingsperspectief. De ontwikkeling vormt bovendien geen hinder voor omliggende agrarische bedrijven. Hemmekens Marsweg 20

Figuur 14 Ontwikkelperspectievenkaart t.h.v. plangebied Hemmekens Marsweg 20 ‘ontwikkelingsperspectief agrarisch ondernemen in het grootschalig landschap’ (bron: ruimtelijkeplannen.nl) Toets aan initiatief De functiewijziging van het erf past door haar aansluiting bij bestaande bebouwing binnen dit ontwikkelingsperspectief en vormt geen hinder voor omliggende agrarische bedrijven. Ad. 3. Gebiedskenmerken De provincie wil nieuwe ruimtelijke opgaven verbinden met bestaande gebiedskenmerken. De gebiedskenmerken spelen zo een belangrijke rol bij de vraag hoe een initiatief invulling kan krijgen. Onder gebiedskenmerken verstaat de provincie de ruimtelijke kenmerken van een gebied of een gebiedstype die bepalend zijn voor de karakteristiek en kwaliteit van dat gebied of gebiedstype. De provincie onderscheidt de gebiedskenmerken in vier lagen: 1. de natuurlijke laag 2. de stedelijke laag 3. de laag van de beleving 4. de laag van het agrarisch cultuurlandschap

23

Bij toetsing van het voornemen aan de gebiedskenmerken in vier lagen is van belang dat de locatie een al bestaande locatie betreft en niet is gelegen in stedelijk gebied. Dit betekent dat de 'Stedelijke laag' buiten beschouwing kan blijven, aangezien deze (oorspronkelijke) waarden niet meer voorkomen in het plangebied en redelijkerwijs ook niet meer te herstellen zijn. Hierna wordt ingegaan op de relevante 'laag van agrarisch cultuurlandschap', de ‘natuurlijke laag’ en de 'laag van beleving'. Natuurlijke laag De natuurlijke laag is de laag van de bodem, het reliëf, het watersysteem en de natuur die zich hier ‘van nature’ op vestigt. Deze natuurlijke laag is het resultaat van de wisselwerking tussen abiotische (fysische) en biotische factoren en processen. Heuvelweg 11 Het plangebied aan de Heuvelweg 11 is gelegen in de natuurlijke laag ‘Stuwwallen’. De Stuwwallen zijn tijdens de ijstijd opgestuwde aardlagen. Door de vaak grote hoogteverschillen zijn ze nu nog steeds goed zichtbaar. Op een aantal plekken zijn de ruggen al van verre zichtbaar. De ambitie is het eigen karakter van de afzonderlijke stuwwalen te behouden en versterken. De inzet is het reliëf daarbij ruimtelijk beeldbepalend te laten zijn. Door bijvoorbeeld de overgangen naar andere landschappen te accenturen en door de zichten erop én er vanaf te versterken.

De uitgangspunten vanuit de natuurlijke laag tot het plangebied zijn: verschil hoog en laag, droog en nat dient sturend te zijn voor de ontwikkeling beleefbaarder te worden gemaakt. Beplanting dient te bestaan uit soorten die van nature in het gebied voorkomen.

Figuur 15 Heuvelweg natuurlijke laag – stuwwallen (bron: ruimtelijkeplannen.nl) Toets aan initiatief De gronden in het plangebied aan de Heuvelweg 11 zijn hoofdzakelijk in cultuur gebracht voor de landbouw en ingericht als erf. De van oorsprong voorkomende ‘Natuurlijke laag’ is daarom niet of nauwelijks meer aanwezig. Dit plan zal weinig invloed hebben op het watersysteem en van hoogteverschil is nu al geen sprake in het plangebied. Op basis van een landschapsplan (bijlage 1, bij deze toelichting) wordt deze ontwikkeling op een landschappelijk verantwoorde manier in het landschap gepast. In het inrichtingsplan van het plangebied zijn inheemse soorten opgenomen als beplanting. Ook

24

wordt de openheid en overgang naar de omliggende gronden benadrukt door het behoud van de weides op het erf, de aanleg van haag en greppel als erfafscheiding. Hierdoor sluit de locatie na uitvoering van het plan goed aan bij de gebiedskenmerken van het omliggende landschap. Hemmekens Marsweg De slooplocatie aan de Hemmekens Marsweg ligt binnen de gebiedskenmerken van de ‘Dekzandvlakte en ruggen’. Ontstaan na de ijstijden toen, na het verdwijnen van het ijs, in grote delen van Overijssel een reliëfrijk, door de wind gevormd zandlandschap overbleef. De ambitie is de natuurlijke verschillen tussen hoog en laag en tussen droog en nat functioneel meer sturend en beleefbaar te maken. Dit kan door natuurlijkere watersystemen en door beplanting met ‘natuurlijke soorten’. En door de strekkingsrichting van het landschap meer zichtbaar te maken. Sturing kan door het beter zichtbaar en beleefbaar maken van de hoogteverschillen en het watersysteem. Uitgangspunt is daarbij de strekkingsrichting van het landschap.

Figuur 16 Hemmekens Marsweg Natuurlijke laag – dekzandvlakte en ruggen (bron: ruimtelijkeplannen.nl) Toets aan initiatief De gronden in het plangebied op slooplocatie zijn hoofdzakelijk in cultuur gebracht voor de landbouw en ingericht als erf. De van oorsprong voorkomende ‘Natuurlijke laag’ is daarom niet of nauwelijks meer aanwezig. Dit plan zal een positieve invloed hebben op het watersysteem aangezien de oppervlakte bebouwing afneemt en het bouwvlak verkleind. De grond ter plekke van de te slopen schuren worden aangevuld met een teeltlaag. Van natuurlijk hoogteverschil is door eerdere bebouwing al geen sprake meer. Laag van de beleving In de laag van de beleving komen de natuurlijke, functionele en sociale processen bij elkaar. Dit is de laag die gaat over de beleefbaarheid van ruimtelijke kwaliteit, identiteit en tijdsdiepte, van recreatieve gebruiksmogelijkheden die een belangrijke rol spelen bij de waardering van de leefomgeving. De laag van de beleving is de laag van de verbinding en het netwerk; tussen het stedelijke en het landelijke, de cultuur en de natuur, snel en traag, oud en nieuw, tussen nut en schoonheid. De laag van de beleving benut vooral de kwaliteiten van de andere drie lagen, maar voegt ook eigen kenmerken toe, zoals landgoederen, recreatieparken en recreatieve routes.

Het stelt kwaliteiten zoals de natuur, de productielandschappen en de steden in een ander daglicht en maakt ze beleefbaar en tot een belevenis.

25

Heuvelweg 11 Het plangebied Heuvelweg 11 te Luttenberg valt binnen het gebiedskenmerken ‘Donkerte’, zie figuur 17. Donkerte is een te koesteren kwaliteit. De ambitie is de huidige ‘donkere’ gebieden, ten minste zo donker te houden, maar bij ontwikkelingen ze liever nog wat donkerder te maken. Dit betekent op praktisch niveau terughoudend zijn met verlichting van wegen, bedrijventerreinen e.d. en verkennen waar deze ‘s nachts uit kan of anders lichtbronnen selectiever richten. Structureel is het vrijwaren van donkere gebieden van verhoging van de dynamiek het perspectief. De ambitie is het rustige en onthaaste karakter te behouden. Bundeling van stedelijke functies en infrastructuur in de ‘lichte’ gebieden. Toets aan initiatief De ambitie is de huidige ‘donkere’ gebieden, ten minste zo donker te houden, maar bij ontwikkelingen ze liever nog wat donkerder te maken. In dit plan wordt kunstlicht selectief ingezet, om het rustige en onthaaste karakter in het gebied te behouden. Het plangebied heeft daarnaast geen cultuurhistorische waarde. De 'Laag van beleving' verzet zich niet tegen de voorgenomen ontwikkeling.

Figuur 17 Gebiedskenmerk Laag van de beleving t.h.v. plangebied Heuvelweg ‘Donkerte’ (bron: ruimtelijkeplannen.nl) Hemmekens Marsweg 20 Het plangebied Hemmekens Marsweg 20 valt ook binnen het gebiedskenmerken ‘Donkerte’, zie figuur 18. Donkerte is een te koesteren kwaliteit. De ambitie is de huidige ‘donkere’ gebieden, ten minste zo donker te houden, maar bij ontwikkelingen ze liever nog wat donkerder te maken. Dit betekent op praktisch niveau terughoudend zijn met verlichting van wegen, bedrijventerreinen e.d. en verkennen waar deze ‘s nachts uit kan of anders lichtbronnen selectiever richten. Structureel is het vrijwaren van donkere gebieden van verhoging van de dynamiek het perspectief. De ambitie is het rustige en onthaaste karakter te behouden. Bundeling van stedelijke functies en infrastructuur in de ‘lichte’ gebieden. Toets aan initiatief De ambitie is de huidige ‘donkere’ gebieden, ten minste zo donker te houden, maar bij ontwikkelingen ze liever nog wat donkerder te maken. In dit plan wordt kunstlicht selectief ingezet, om het rustige en onthaaste karakter in het gebied te behouden. Het plangebied heeft daarnaast geen cultuurhistorische waarde. De 'Laag van beleving' verzet zich niet tegen de voorgenomen ontwikkeling.

26

Figuur 18 Gebiedskenmerk Laag van de beleving t.h.v. plangebied Hemmekens Marsweg ‘Donkerte’ (bron: ruimtelijkeplannen.nl) Laag van agrarisch cultuurlandschap De laag van het agrarische cultuurlandschap is het resultaat van de wisselwerking tussen verschillen in de natuurlijke ondergrond en de manier waarop gebieden in cultuur werden –en worden –gebracht. Door de eeuwen heen is een geschakeerd patroon van akkers, weiden, hooiland en bebouwing (hoeven, kernen en dorpen) gegroeid. Vanouds kennen de nederzettingen een sterke ruimtelijke en functionele relatie met het omliggende landschap. Heuvelweg 11 Het plangebied aan de Heuvelweg 11 valt in deze laag onder het ‘Oude Hoevenlandschap’, zie figuur 19. Kenmerkend voor het oude hoevenlandschap is dat het landschappen zijn met verspreide erven. Het werd ontwikkeld nadat de complexen met de grote essen ‘bezet’ waren en een volgende generatie boeren nieuwe ontwikkelingsruimte zocht. Die vonden ze bij kleine dekzandkopjes die individueel werden ontgonnen. Dit leidde tot een landschap dat dezelfde opbouw kent als het essenlandschap, alleen in een meer kleinschalige, meer individuele en jongere variant. De ambitie is het kleinschalige, afwisselende oude hoevenlandschap vanuit de verspreid liggende erven een ontwikkelingsimpuls te geven.

Deze erven bieden veel ruimte voor landbouw, wonen, werken, recreatie, mits er wordt voortgebouwd aan kenmerkende structuren van het landschap: de open esjes, de routes over de erven, de erf-en landschapsbeplantingen.

27

De essen en esjes krijgen een beschermende bestemmingsregeling, gericht op instandhouding van de karakteristieke openheid, de bodemkwaliteit en het reliëf. Als ontwikkelingen plaats vinden in het oude hoevenlandschap, dan dragen deze bij aan behoud en accentuering van de dragende structuren (groenstructuur en routes) van het oude hoevenlandschap, en aan de samenhang en de karakteristieke verschillen tussen de landschapselementen: • • •

De erven met erfbeplanting; Open es(je); beekdal; voormalige heidevelden; De mate van openheid en kleinschaligheid

Toets aan initiatief De doelen die gesteld zijn bij laag van agrarische cultuurlandschappen verzetten zich niet tegen de voorgenomen ontwikkeling. Met voorliggend plan wordt op een bestaand erf ruimte gegeven aan wonen voor huidige en toekomstige generaties. Daarbij is rekening gehouden met versterking van kenmerkende structuren van het landschap: behoud open es in de omgeving plangebied, de erf-en landschapsbeplantingen en versterking van de bomenstructuur (zie inrichtingsplan, bijlage 1). De ontwikkeling aan de Heuvelweg sluiten dan ook aan bij de gebiedskenmerken van de ‘Laag van het agrarisch cultuurlandschap’ in het Oude Hoevenlandschap.

Figuur 19 Heuvelweg laag van agrarisch cultuurlandschap – Oude hoevenlandschap (Bron: Ruimtelijkeplannen.nl) Hemmekens Marsweg 20 Het erf aan de Hemmekens Marsweg 20 valt onder het ‘jonge heide- en broekontginningslandschap’ in de laag van het agrarisch cultuurlandschap, zie figuur 20. Dit betekent dat het landschap bestaat uit heidegebieden en nattere delen van het landschap die zijn ontgonnen en/of vergaand ontwaterd. De dragende lineaire structuren van lanen, bosstroken, waterlopen en ontginningslinten met erven en de kenmerkende grote ruimtematen bepalen het beeld in dit type agrarisch cultuurlandschap. De ambitie is om de ruimtelijke kwaliteit van deze gebieden een stevige impuls te geven en soms een transformatie wanneer daar aanleiding toe is. Als ontwikkelingen plaatsvinden in de agrarische ontginningslandschappen, dan dragen deze bij aan behoud en versterking van de dragende lineaire structuur.

28

Toets aan initiatief De doelen die gesteld zijn bij laag van agrarische cultuurlandschappen verzetten zich niet tegen de voorgenomen ontwikkeling. Transformatie van landbouwerven tot burgererven en de introductie van het ‘hobby’-vrijetijds/woon landschap met bijbehorende vormen van grondgebruik en dierhouderij (paardenbakken) is een ontwikkeling in dit gebied. In het plangebied wordt ruim 1.433 m2 landschapsontsierende bebouwing gesloopt en het bouwvlak verkleind. De ontwikkeling aan de Hemmekens Marsweg sluiten dan ook aan bij de gebiedskenmerken van de ‘Jonge heide – en broekontginningslandschap’.

Figuur 20 Hemmekens Marsweg laag van agrarisch cultuurlandschap – Jong heide- en broekontginningslandschap (Bron: ruimtelijkeplannen.nl)

3.2.3 Omgevingsverordening In de omgevingsverordening is opgenomen dat in de toelichting op bestemmingsplannen wordt onderbouwd dat de nieuwe ontwikkelingen die het bestemmingsplan mogelijk maakt, bijdragen aan het versterken van de ruimtelijke kwaliteit volgens, in overeenstemming met de geldende gebiedskenmerken. Deze gebiedskenmerken zijn opgenomen in de Catalogus Gebiedskenmerken. Voor onderliggend initiatief gelden de gebiedskenmerken zoals die in de vorige paragraaf zijn behandeld.

3.2.4 Conclusie provinciaal beleid Geconcludeerd kan worden dat voorliggend initiatief in overeenstemming is met het in de Omgevingsvisie Overijssel verwoorde en in de Omgevingsverordening verankerde provinciaal ruimtelijk beleid.

29

3.3 Gemeentelijk beleid 3.3.1 Omgevingsvisie Horizon gemeente Raalte 2040 De Omgevingsvisie Horizon gemeente Raalte 2040 is door de gemeenteraad vastgesteld op 26 november 2020. De omgevingsvisie is een strategisch document dat richting geeft aan de ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving. In de leefomgeving komen veel functies en belangen bij elkaar die soms op gespannen voet met elkaar staan. Daarnaast spelen er ontwikkelingen in de samenleving die tot problemen of uitdagingen in de leefomgeving leiden. Het is daarom nodig om richting te geven. In de Omgevingsvisie worden gezamenlijk spelregels vastgelegd en wordt richting gegeven aan de opgaven die er liggen. Nederland, en daarmee ook Raalte, is de afgelopen 20 jaar veranderd. De komende 20 jaar zal dit wederom gebeuren. In de gemeente Raalte spelen drie structurele ontwikkelingen waar de energie en aandacht op wordt gericht: 1. Hoe worden vorm en invulling gegeven aan de ontwikkelingen in het buitengebied, zodat het een prettige plek blijft om te wonen, werken, ondernemen en recreëren? 2. Hoe worden bestaande wijken en dorpen leefbaar en aantrekkelijk gehouden? 3. Hoe worden optimale randvoorwaarden voor wonen, werken, ondernemen en recreëren in Raalte gecreëerd? In voorliggend geval is met name ontwikkeling 1 ten aanzien van het buitengebied van belang.