Regionale verkenning voorkomen dakloosheid jongvolwassenen regio Midden-IJssel definitief

In de regio is sprake van de volgende vormen van Maatschappelijke Opvang:

• •

•

nachtopvang: maatschappelijke opvang waarbij gedurende de avond en nacht onderdak en begeleiding wordt geboden (voorlopig als pilot 24-uur per dag beschikbaar); crisisopvang: maatschappelijke opvang, waarbij 24-uurs toezicht en begeleiding op de locatie aanwezig is, en bedoeld voor personen die de thuissituatie plotseling hebben (moeten) verlaten en niet in staat zijn zich op eigen kracht te handhaven in de samenleving; ambulante crisisopvang: maatschappelijke opvang waarbij de begeleiding op gezette tijden op de locatie van de aanbieder geboden wordt en voorts 24-uur per dag telefonisch oproepbaar en desgewenst binnen 30 minuten op de locatie aanwezig is, en bedoeld voor personen die de thuissituatie plotseling hebben (moeten) verlaten en niet in staat zijn zich op eigen kracht te handhaven in de samenleving.

23

“Wat ik het meest vervelendste vond, was dat ze bij IrisZorg zeiden dat ik mijn eigen begeleiding op moest geven voor een zelfstandige woonplek. Terwijl... mijn begeleiding was eigenlijk het enige... dat vond ik heel erg. Waarom dan? Mijn begeleiders kennen mij al heel goed. Ze weten precies hoe ze me moeten helpen. En dan zou ik dat moeten opgeven om vervolgens daarheen te gaan. Dat kan er bij mij echt niet in.”

“Ik ben naar de manegestraat gegaan. Daar zat ik op de groep waar wel drank en drugs gebruikt mochten worden. Die is nu ook gesloten omdat we er een bende van hebben gemaakt. We mochten daar alles doen wat god verboden had. Maar dat is niet goed voor een crisisopvang. De begeleiding is ook gewoon heel slecht.”

24

Advies 6. Sluit met hulp en ondersteuning veel meer aan bij de behoeften en belevingswereld van jongeren Concrete maatregelen bij dit advies • Op papier is het al geregeld, maar in praktijk lukt het niet altijd. Maak daarom als gemeentelijk uitgangspunt van beleid en faciliteer de uitvoerende werkers dat er tijdig en koste wat kost iemand duurzaam naast jongeren uit de jeugdzorg (jeugd-GGZ, jeugddetentie, jeugdzorg) staat als hij/zij 18 wordt. Dat kan met behulp van eigen netwerk (JIM), jongerenwerker, mentor, (thuis)coach, zolang het iemand betreft die naast de jongere blijft staan, ondanks allerlei veranderingen in zijn/haar leven. • Zet als jeugdzorgorganisaties veel meer in op het ondersteunen van (jeugd)hulpverleners (met name woonbegeleiders) bij het geleidelijk begeleiden naar volwassenheid (en de gevaren die daarbij horen) én het regelen van de (praktische) basis. Dit is voor woonbegeleiders in de jeugdzorg geen gesneden koek, waardoor belangrijke zaken gemist worden, en jongeren onvoldoende voorbereid zijn als zij 18 jaar worden. Spreek als gemeenten zorgaanbieders daarop aan (in je accountgesprekken, bij de inkoop, etc.) en besteed aandacht aan de praktische basis op orde krijgen.

• Zorg als gemeente dat bemoeizorgers en andere hulpverleners jongeren daadwerkelijk iets te bieden hebben, variërend van een uitkering, kwijtschelden (deel van) schulden, toegang tot een wooneenheid, een (gesubsidieerde) werkplek, etc. Organiseer het zo dat bemoeizorgers en hulpverleners daadwerkelijk mandaat en doorzettingsmacht hebben en snel kunnen schakelen met de specialisten op deze gebieden. • Er is met name in Zutphen en in Deventer een aantal (kleine) aanbieders heel goed in staat om naast de jongeren te staan en ze niet los te laten. Overweeg daarom om in Zutphen de budgetplafonds los te laten bij deze specifieke aanbieders voor jongeren in kwetsbare positie. Of, en dat geldt voor alle gemeenten, ga werken op basis van (aanvullende) subsidies met deze specifieke aanbieders, zodat zij flexibiliteit kunnen behouden in het weerbarstige werken met jongeren (als een voorliggende voorziening, zoals bijvoorbeeld in Lochem). • Neem als jeugdzorgregio’s (samenwerkende gemeenten) bij de volgende ronde van inkoop in de jeugdzorg een aantal belangrijke punten uit dit rapport mee, zoals de wijze waarop jeugdzorg aansluit bij jongeren, naast hen staat en flexibel daarin is en de wijze waarop de praktische basis van jongeren op orde moet zijn. (NB.

In de komende inkoopronde in de regio IJsselland wordt er in ieder geval al ingezet op betere toepassing van het toekomstplan en samenwerking tussen de verschillende toegangen). • Organiseer als gemeente je dienstverlening zodanig dat deze aansluit bij de jongeren in plaats van andersom: dat de jongeren zich moeten voegen naar de gemeentelijke dienstverlening. Zet als gemeente structureel ervaringsdeskundigheid in bij je dienstverlening, of ten minste om je inzet en werkwijze te toetsen. Je dienstverlening en bejegening kun je op deze wijze met input van jongeren verder verbeteren. • Vraag jongeren en jonge communicatie experts om kritisch mee te kijken naar de vindbaarheid, dienstverlening en communicatie uitingen van onder meer jongerenwerk, Centrum voor Jeugd en Gezin, Konnected en andere diensten voor jongeren: wat kan beter? Zorg voor een meer ontspannen, eigentijdse toegankelijkheid en communicatie. • Maak het contact van een jongere met de gemeente of instanties veel informeler. Organiseer je frontoffice zo dat medewerkers bijvoorbeeld werken op plekken waar veel jongeren komen. Verken of je ook dienstverlening in het weekend kunt organiseren. Zorg dat je alles regelt wat er geregeld moet worden bij het eerste loket waar jongeren komen, dat is vaak Werk & Inkomen.

25

Waarom dit advies en maatregelenpakket? • De (jeugd)zorg functioneert volgens geïnterviewden, door de wijze waarop we het hebben georganiseerd, als een piepsysteem. Daardoor ervaren geïnterviewden dat we vaak te laat bij jongeren zijn en onvoldoende aansluiten bij hun behoeften. Het gevolg is ook mede dat in de hulp, zorg en ondersteuning veel brandjes worden geblust maar niet altijd de tijd, mogelijkheid en expertise bestaan om dieper te kijken naar de echte oorzaken. Er wordt te weinig systemisch gewerkt. De ervaring van hulpverleners is dat pas als het helemaal mis gaat er van alles mogelijk is. • De hulpverlening is volgens geïnterviewden veel te hoog over met hoogopgeleide oplossingen. De basis is volgens hen niet op orde: concrete oplossingen voor de jongeren in hun dagelijkse leven. • Heel veel van de jongeren hebben te maken gehad met jeugdzorg. Jongeren ervaren dat ze het probleem zijn, hun eigen dossier. De ervaring van jongeren is dat de hulpverlening stopt, niet onvoorwaardelijk is. Hulpverleners geven aan ‘weinig’ te kunnen bieden op gebied van werk, voldoende inkomen en wonen waardoor het lastig is de jongeren zover te krijgen hulp te accepteren. • De nieuwe wijkagenten krijgen volgens de politie minder een sociale functie, maar moeten meer signaleren en dan direct verwijzen zonder zelf contact te leggen.

Dit vraagt van anderen, zoals sociaal teams of bemoeizorgers, dat zij nog meer outreachend werken. Terwijl er tegelijkertijd een verschraling van zorg wordt ervaren. Welzijnsorganisaties hebben veel kennis van gezinnen, maar lijken, in ieder geval in Deventer, onvoldoende benut te worden bij de aanpak van dak- en thuisloosheid onder jongeren. • Ondanks de introductie van het toekomstplan missen hulpverleners en medewerkers van sociaal teams een geleidelijke overgang vanuit jeugdzorg naar volwassenheid. Dat vinden zij meer omvatten dan de wettelijke 18-/18+ overgang. Het gaat om stapsgewijs meer verantwoordelijkheden en vrijheden krijgen nog in de jeugdzorg, met daarnaast praktische hulp: voldoende inkomen, een veilige plek, ondersteuning, school of werk etc. Hulpverleners geven aan dat het een doolhof is om alles te weten wat geregeld moet worden voor een jongere. • Jongeren geven aan dat het een probleem is dat jonge meiden uit de jeugdzorg de prostitutie ingaan en dat jongens gaan dealen. Er is geen voorlichting in de jeugdzorg over de risico’s, gevaren en betere alternatieven. • De dienstverlening van alle vijf gemeenten en andere instanties voor de jongeren lijkt lang niet altijd aan te sluiten bij de jongeren. Veel jongeren hebben moeite met regels, afspraken, etc, terwijl zo wel veel gewerkt wordt en procedures zijn ingericht.

Er wordt dan ook (te) weinig coulance ervaren vanuit diverse overheidsdiensten, als jongeren zich niet houden aan afspraken of procedures. Ook is veel communicatie formeel, waardoor jongeren een drempel ervaren om hulp te vragen. • In het helpen van jongeren voelen hulpverleners in enkele gemeenten zich nogal eens alleen staan. Zij hebben heel vaak de gemeente nodig om dingen voor elkaar te krijgen, maar zij ervaren niet altijd de steun van de gemeente. Bijvoorbeeld met het vertrouwen in de hulpverlener bij het verstrekken van een toekenning of indicatie. De steun heeft ook betrekking op het regelen van zaken, waarbij met name na 17u of in het weekend, juist wanneer het meeste met de jongeren gebeurt, de gemeente niet bereikbaar is. • Tegelijkertijd is er vanuit geïnterviewden ook de nodige kritiek op de hulpverlening. Menig hulpverlener houdt zich aan de regels, maar veel jongeren passen niet in dat straatje. In het algemeen gesteld wordt gesteld dat vooral de grotere zorgaanbieders binnen de kaders van indicaties en werktijden en werken de kleine zorgaanbieders flexibeler op basis van behoeften van de jongeren. • Een mooi lokaal voorbeeld is de aanpak van het Baken in Lochem waar de thuiscoach (in de gezinnen/vraagbaak voor jongeren) en de jongerenwerker (= deels ambtenaar en deels uitvoerend outreachend jongerenwerker) als ‘voorziening’ worden ingezet.

Zij hebben zo de gelegenheid om jongeren 24uur/7dagen en jarenlang te volgen en flexibel te ondersteunen, waar nodig, om erger te voorkomen.

26

“Ik heb begeleiding bij HalteZ omdat mijn begeleiding bij Pactum vastliep. Ik had het gevoel dat ik niet geholpen werd, dat ik niet serieus genomen werd. Als dit niet goed was gegaan, was ik helemaal klaar geweest met hulpverlening, voor altijd sowieso. Als ik dit niet had gehad, weet ik niet waar ik nu was geweest. Het zijn gewoon alle stomme regels, waar ze zich eigenlijk aan moeten houden. Je kan echt het verschil merken tussen mensen die echt met hart en ziel in het vak zitten. Dat merkt elke jongere.”

“Ik heb zelf ook in de jeugdzorg gezeten, als kind had ik daar toen mee te maken. Ik vind alles halfbakken werk. Je wordt van het kastje naar de muur gestuurd. Je moet van daar naar daar naar daar naar daar en oh daar wordt weer een stempel opgedrukt. Ik vind dat overal te snel een stempel wordt opgedrukt.”

“Op vrijdag voedselbank. Dan heb ik het geluk dat mijn begeleider met me kan rijden, maar dat zal officieel ook niet mogen. Het is gevaarlijk als het sociaal team het hoort. Dat heeft directe consequentie. Maar ik heb niemand anders in mijn omgeving die kan rijden en met de fiets is het niet te doen.”

27

Advies 7. Werk veel integraler aan de aanpak van dak- en thuisloosheid onder jongeren op basis van ambitie, gezamenlijkheid en vertrouwen Concrete maatregelen bij dit advies • Creëer veel meer gezamenlijkheid en regie op de aanpak van dak- en thuisloze jongeren in de regio en binnen de gemeenten afzonderlijk. Zie hiertoe de aanbevelingen over het vervolg in hoofdstuk 2 van dit rapport. Zorg ervoor dat financiering van gemeenten geen reden mag zijn dat jongeren tussen wal en schip belanden. • Ontwikkel met de uitvoerende werkers en beleidsmakers een gezamenlijke visie op de aanpak van dak- en thuisloosheid en vertaal dat naar leidende principes zodat dit als toetsingskader voor alle betrokken professionals gaat gelden in hun dagelijkse afwegingen in de praktijk. • Stimuleer als gemeente en instanties pro-actief dat medewerkers coulance mogen hebben met kwetsbare jongeren. Stimuleer en ondersteun medewerkers van gemeenten om maatwerk te bieden aan jongeren, creëer een cultuur waarin fouten maken mag, waarin het okay is als nog niet alle vinkjes zijn afgevinkt. Benut daarvoor bijvoorbeeld in bepaalde situaties de Doorbraakmethode (https://www.doorbraakmethode.nl/)​​. • Maak als speerpunt van de werkwijze bij de sociaal teams, Wmo, Burgerzaken, Jeugd en Participatiewet medewerkers dat jongeren zo min mogelijk hun verhaal steeds opnieuw moeten vertellen.

Zoek daarin veel meer de samenwerking met partners en begin met het ophalen van het verhaal bij de partners (jongerenwerker, school, hulpverlener, etc), zodat je de uitvraag bij de jongere zelf korter en compacter kunt houden. • Ga als regio in gesprek met de Zorgkantoren over de realisatie van voldoende adequate woonzorgvoorzieningen voor jongeren in de regio, met het CIZ over lange wachttijden en procedures en met Zorgverzekeraars over GGZ en Verslavingszorg. Verken daarnaast met de lokale GGZ en Verslavingszorg partijen welke oplossingen mogelijk zijn indien wachttijden en procedures op korte termijn niet verkort kunnen worden, bijvoorbeeld in de vorm van overbruggingszorg. • Ga als regio in gesprek met zowel de GGZ en Verslavingszorg als Justitie/ Penintaire inrichtingen over de nazorg die zij leveren bij uitstroom na opname en de hiaten die daarin zichtbaar zijn met alle gevolgen van dien voor terugval. • Verken met name in Deventer in hoeverre een project over gegevensdeling (opnieuw) moet worden doorlopen, om te zorgen dat het gebrek aan informatie-uitwisseling geen sta in de weg vormt voor het tijdig signaleren en hulp bieden aan jongeren. Analyseer bijvoorbeeld casus-gewijs hoe de informatie-uitwisseling verliep en in hoeverre dat (tijdige) hulpverlening in de weg stond.

• Trek gezamenlijk en gestructureerd (niet op ad hoc basis) op met een diverse groep ervaringsdeskundige jongeren om te leren hoe beleid, procedures en maatregelen kunnen worden verbeterd zodat dit beter aansluit op wat de jongeren nodig hebben, hoe jongerendakloosheid te voorkomen en wat hen verder helpt op weg naar een zelfstandige toekomst. Benut, faciliteer en ondersteun hiertoe onder meer het Jongerenpanel i.o in Deventer, zorg dat de jongeren zien en horen wat er gebeurt met hun input.

28

Waarom dit advies en maatregelenpakket? • De problematiek van dak- en thuisloze jongeren is complex en raakt verschillende afdelingen binnen gemeenten. Ook zijn er veel afhankelijkheden met andere wettelijke kaders (waar gemeenten geen sturing over hebben), zoals knelpunten in de GGZ en Wet langdurige zorg (Wlz), zoals wachttijden op behandelingen en contra-indicaties om überhaupt hulp te krijgen. Een punt van aandacht is ook de nazorg bij detentie en de nazorg bij de GGZ en Verslavingszorg. Deze is onvoldoende lang, onvoldoende intensief, waardoor te vaak sprake is van terugval in oude netwerken en oud gedrag en dientengevolge de problemen. • Op deze afhankelijkheden heb je als gemeente of hulpverlener weinig tot geen invloed, waardoor het volgens de uitvoerende medewerkers soms lastig is om goede ondersteuning te kunnen bieden. Ook binnen gemeenten kunnen de diverse afdelingen soms gescheiden werelden zijn. Is er voldoende regie over de afdelingen heen met een gestructureerde aanpak, vroegen meerdere geïnterviewden zich af. Binnen de regio kijken gemeenten volgens hulpverleners geregeld naar elkaar als het onduidelijk is wie aan zet is om een jongeren te ondersteunen. • Er is vaak geen overbruggingszorg in geval jongeren wachten voor een behandeling van zorg gefinancierd vanuit de zorgverzekeringswet of Wlz. Zorg toegekend krijgen vanuit de Wlz is bovendien een hoop gedoe.

Dit leidt tot machteloosheid bij zowel jongeren als hun begeleiders. In sommige gemeenten vindt hierover het gesprek plaats om te kijken of vanuit de Wmo overbruggingzorg op maat kan worden geleverd. • Er zijn veel verschillende beelden over dak- en thuisloze jongeren. Oude beelden komen niet meer overeen met de profielen, kenmerken en achtergronden van de huidige groep thuisloze jongeren, waardoor het lijkt alsof ze er niet zijn, en er daarom ook geen specifiek beleid en aanpak nodig zijn. Door jongerenparticipatie met dak- en thuisloze jongeren een duidelijke plek te geven in de ontwikkeling van de aanstaande actieprogramma’s en het beleid (wijzigingen) verkleint dit de kloof tussen de systeem- en leefwereld en zullen beleid en praktijk beter aansluiten. • In de hulpverlening gaat het vaak over veel schijven, zo is de ervaring van menig geïnterviewde. Jongeren moeten vaak 6 tot 7 gesprekken voeren voordat er überhaupt iets gebeurt. Veel medewerkers van gemeenten zijn gebonden aan protocollen en regels waardoor snel hulp bieden bij jongeren lastig is. Teams die indicaties afgeven doen gesprekken met jongeren opnieuw. Er zijn ook nogal eens wisselingen onder consulenten in de sociaal teams bij meerdere gemeenten. Dat doet afbreuk aan kennis, netwerk, ervaring en snelheid.

Ook tussen scholen, de gemeente en de zorg is ondanks een verbeterslag de afgelopen nog altijd de nodige ruis. Het komt geregeld voor dat er een strijd is tussen ouders, leerplicht, zorg en school over wie aan zet is voor een jongere: met name omdat veel problematiek systemisch is. • De afspraken en werkwijze rond gegevensdeling lijken soms een succesvolle, vroegtijdige aanpak in de weg te staan. Wat mag/moet de gemeente, hulpverlening, school, etc. delen en op welk moment? Een heel aantal geïnterviewden vindt dat dit met name in Deventer verbeterd kan worden.

29

“Dimence was poep! Alles daar moet via regeltjes, en die regeltjes slaan helemaal nergens op. Ik heb me in oktober 2019 aangemeld voor een depressiebehandeling. Ik ben nog steeds niet begonnen. Ik heb wel antidepressiva gehad, geen behandeling. Daarnaast psychomotorische therapie gehad, afgerond. Was niet helpend. Toen wilden ze me cognitieve gedragstherapie geven voor depressie, maar dat kon niet omdat ik blowde. Dus moest ik eerst de verslavingspsychiatrie in. -lacht- ja. Daar stond een wachtlijst op. Eindelijk die wachtlijst af. Dat afgemaakt, werkte ook niet. Dus toen moest ik een ADHD psychotherapiegroep volgen. Ook afgemaakt. Nou dat ging de helft alleen maar over ASS, dus daar had ik niks aan (autisme spectrum stoornis.) Dat is niet helpend. Toen hebben ze een diagnostisch onderzoek gedaan. Want ze konden niet een behandeling voor depressie geven, zonder een label daaraan vast te plakken. Volgens hun boekje. Dus ik dacht, oke, test me maar op ass dan. Dat kwam er niet uit, maar ze vonden het wel nodig om even het label borderline op me te plakken. Ik ben het daar niet mee eens. Dus ik krijg geen behandeling nu daar, tenzij ik het label borderline accepteer. Ik kan voor een second opinion gaan, de second opinion in Deventer kan ik alleen maar bij Dimence.” -lacht-

“Ja, wiet en alcohol. Dat was echt wel voor mij, met alles wat je mee maakt is het makkelijk om het niet te voelen en om de stress een beetje weg te krijgen. Maar da’s natuurlijk ook een dingetje met het aanmelden bij Iriszorg, met de indicatie. Ja en het probleem was ik mocht ook niet bij Tactus, want je mag niet naar een kliniek toe als je geen vast woonadres hebt.”

“Mijn broertje heeft ook een half jaar vastgezeten en had zoveel zorgvragen, op de voorwaarde dat hij vrijkwam. Enige wat hij heeft gekregen is een appartement van Iriszorg. Hij is nu al een half jaar of drie kwart jaar weer vrij. Hij heeft nog steeds geen agressietraining gehad, helemaal niks. Terwijl het de voorwaardes waren dat als hij vrijkomt, moest hij gelijk aan de slag. Ze doen nog steeds niks.”

30

Bijlage 1 - Gesprek met jongeren 27 jaar Ik heb eerst een relatie gehad van 4 jaar, die relatie is net een half jaartje uit, waardoor ik dakloos ben geraakt want ik woonde samen met hem, onder zijn punten in zijn huis. Ik heb eigenlijk alles achtergelaten, waardoor ik ook dom ben geweest om me niet te laten herinschrijven bij de woningbouw. Ik heb precies hierboven gewoond, wat ik eigenlijk heb laten gaan voor hem. Heel dom maar het komt wel weer goed. En daardoor ben ik wel dakloos geraakt. Ik kan wel bij een vriendin wonen. Mijn vriendin is nu zwanger, en dus ik moet daar nu gewoon weg. Van de week heb ik daar ruzie gemaakt dus ik moet daar nu sowieso weg. In de weekenden sliep ik dan bij mijn moeder, want mijn moeder heeft een relatie dus die is dan bij haar vriend. Dus in het weekend zit ik bij mijn moeder en doordeweeks zit ik daar. En een huis vinden is gewoon ontiegelijk moeilijk. Ik heb gewoon een normaal inkomen, want ik ben wel student, maar ik doe BBL. Ik heb een gewoon een contract van 24 uur en een normaal vast inkomen. Dus ik weet dat ik het allemaal kan betalen, maar iets vinden is gewoon onmogelijk. Het maakt me niet uit, al zet je me nu in een kamer, het is gewoon niet te doen. Als je mij nu een woning geeft hier, de kleinste kamer hier, ik neem ’m per direct aan. Ik heb me opnieuw laten inschrijven, dus alle lotingwoningen daar reageer ik op.

Word ik 15e, wat een kutpositie. Per huis wordt gewoon 400 reacties gegeven, het is gewoon niet te doen. Ja dan heb ik gelukkig de leeftijd dat huurtoeslag mogelijk is voor mij, want als je nog jonger bent heb je daar ook geen recht op. Dus dat is mijn voordeel dat ik dat allemaal wel kan krijgen. Maar het is allemaal particulier, vind maar eens wat particulier. Het is allemaal 800, 900 euro, ja hoe wil je dat gaan betalen? Dan heb je geen recht op huurtoeslag. Ook voor een studentenwoning kom ik niet in aanmerking. BBL komt nergens voor in aanmerking. Ik heb voldoende geld, dus ik kan best wel iets huren, maar ik mag het niet huren. Dus dat is eigenlijk best wel krom. Ik kan niet permanent bij haar moeder wonen. Daar hebben we het wel over gehad. Ik hoop eigenlijk dat ze zo snel mogelijk zou gaan samenwonen. Ik heb haar echt geprobeerd de deur uit te drukken, van het wordt tijd dat jij gaat samenwonen. Ik heb het echt geprobeerd. Ik hoop dat ze er wel over na gaat denken, dan kan ik me in haar huis inschrijven. Zij heeft geen uitkering ofzo, dus ik mag me daar gewoon laten inschrijven. Maar dat ze dan zelf haar eigen huis kan behouden. Mocht de relatie mislukken.Als ik een nieuwe relatie heb, kom je maar bij mij, ga ik jou de deur uit trappen. Ik ga nooit meer samenwonen zomaar op iemands naam.

Afhankelijk zijn van een vriendin voor woonruimte heeft hun vriendschap “verpest.” Zij heeft een koophuis en woont samen met haar vriend. En nu is ze ook zwanger, dus hormonen spelen ook mee. Ik heb een andere levensfase dan hun hebben op dit moment. Ik ben nu een beetje van lang leve de lol en dat hebben hun natuurlijk helemaal niet. Maar ik heb nu dan van de week toevallig ruzie gehad, dus nu moet ik daar sowieso weg. Dus ik moet nu op stel en sprong echt wel wat gaan vinden. Het probleem is puur een woning. Geld is het probleem niet. Dat is het enige nadeel, een woning vinden in deze tijd. Mijn werk is mijn enige houvast op dit moment in mijn leven. Op maandag heb ik altijd gewoon school, en voor de rest heb ik onregelmatige diensten, maar het is de enige structuur die ik heb op dit moment. Mijn studie red ze met ‘pijn en moeite’, ik heb vertraging opgelopen. Daarom ga ik zo een tussenjaar nemen. Ik wil bewust eerst mijn leven stabiel hebben voor ik ga beginnen aan niveau 4. Maar nu gaat het opzich wel redelijk oké. Ik kan het nog aan.

31

Ik heb mezelf gewoon aangemeld, ik heb de opleiding al 2012 al gedaan maar niet afgerond. Twee weken voor mijn eindexamen werd ik ontslagen. Ik dacht ik ga weer iets nuttigs doen met mijn leven. Dus ik heb gewoon opgebeld naar Carinova in de Coronaperiode, toen zei ze ‘je bent per direct aangenomen’. Carinova betaalt mijn opleiding, mijn boeken. Ze hebben alles voor me betaald. Ze betalen ook mijn maandelijks inkomen. Ze betalen zelfs 4,5 uur per dag uit voor school. Ik hoef maar 19 uur per week te werken, dan zit ik op een loon van 1300 euro.Ik moet drie jaar in dienst blijven, omdat ze mijn opleiding hebben vergoed. Dus ik heb drie jaar vastigheid. Ik heb sowieso nooit een uitkering gehad, ik heb er altijd voor gezorgd dat ik zelf werk. Dus dat is wel mijn voordeel. Ik heb altijd geleerd, je moet voor je eigen centjes werken. Ik heb jaren in de verkoop gezeten, deur aan deur. Ik heb altijd wel 40 uur gewerkt. Ik heb het ook wel moeilijk hoor, maar als ik dit nu ga opgeven blijf ik in dat cirkeltje zitten. Als ik nu mijn opleiding ga halen heb ik gewoon mijn inkomen. Heb ik gewoon werk. Dat is gewoon het belangrijkste. Het combineren van alles is heel moeilijk. Je zwerft rond, dan slaap je daar, dan slaap je daar. Het is wel heel pittig. Ik heb voor mezelf gewoon de afspraak ik moet deze opleiding gewoon afmaken.

Want als ik deze opleiding niet afmaak zit ik alleen nog maar verder in de shit. Ik heb zelf bij Iriszorg gezeten daar aan het begin van de Polstraat. Maar je krijgt gewoon een kamer, een eigen kamer. Was ook geen kamer. Je betaalt daar 600 euro huur en daar krijg je niks van terug. Je krijgt geen huurtoeslag, helemaal niks. Toen ben ik naar de Manegestraat gegaan. Daar zat ik op de groep waar wel drank en drugs gedaan mocht worden. Die is nu ook gesloten omdat we er een bende van hebben gemaakt. We mochten daar alles doen wat god verboden had. Maar dat is niet goed, voor een crisisopvang. De begeleiding is ook gewoon heel slecht. Ik ben vroeger ook dakloos geweest en heb vanuit huis weinig over geld geleerd. Ze is nu bijna schuldenvrij. Het was een traject van drie jaar. Maar ik hoefde maar 8 procent af te lossen van al mijn schulden. En omdat ik altijd werkte kon ik het zo snel mogelijk aflossen. Uiteindelijk hebben zij alles afbetaald en had ik nog maar één schuld bij de gemeente. En die betaal ik elke maand af met 77 euro. De rest heb ik alleen maar aan mezelf. Zo veel vaste lasten heb ik niet. Ik heb zelf ook in de jeugdzorg gezeten, als kind had ik daar toen mee te maken. Ik vind alles halfbakken werk. Je wordt van het kastje naar de muur gestuurd. Je moet van daar naar daar naar daar naar daar en oh daar wordt weer een stempel opgedrukt. Dat is dit en dat.

Ik vind dat overal te snel een stempel wordt opgedrukt. Zoals begeleid wonen, ik was 18 en van mijn 17 tot mijn 18e zat ik bij Ambiq. Ik werd gewoon op straat gegooid, toen heb ik dus mijn IQ test vervalst toen ik achttien was, want je komt niet in aanmerking anders voor hulp. Ik heb ook op een woongroepen enzo gezeten, crisisopvang heb ik ook gezeten. Het is allemaal wat langer geleden. Waardoor ik het ook echt niet meer wil. Dus daarom heb ik zo iets van ik moet gewoon werken en geld hebben, want als je geld hebt kom je echt een heel eind. 22 jaar Het begon sowieso toen ik uit jeugdzorg kwam. Jeugdzorg had niks voor mij geregeld. Het was van ‘Je bent 18, zoek het uit’. Toen ben ik voor een nacht bij de nachtopvang geweest. Dat was heel heftig, doodeng. Daar kon ik verder niks regelen. Toen heeft mijn vader gezegd ik boek een ticket voor je naar Australië. Dan kom je maar naar Australië voor een maand.

32

Hij is niet in staat om voor mij te zorgen, dat sowieso niet. Hij heeft geen stabiel inkomen, drugsgebruiker. Dat wordt m ook niet. Voor de maand dat ik daar ben geweest was ook heel stressvol. Maar beter als elke nacht in de nachtopvang moeten slapen. Toen ben ik al mijn spullen dus kwijtgeraakt. Dat moest allemaal weg, ik kon dat nergens opslaan. Toen kwam ik terecht bij Zorgtendens. Dat was begeleid wonen, met vier mensen in zo’n huis. ik had een 8 uurs indicatie. Ik heb een motorongeluk gehad, waardoor ik mijn enkel heb verbrijzeld. Toen kwam ik de trap niet meer op. Dus toen heb ik mijn kamer opgegeven bij Zorgtendens. Toen ben ik bij mijn vriend in gaan wonen, toen ging het uit en toen moest ik het maar even uit zien te zoeken. Ik had verder niemand, geen netwerk ofzo, waarop ik kon terugvallen. Dus dat was bestwel chaos. Toen hebben we nog naar Iriszorg gebeld, naar al die opvangen zowel. Maar overal was het gezeik. Bij de ene kon je bijvoorbeeld drie maanden blijven, maar moest je vervolgens wel een plan hebben waar je daarna ging wonen. Dat kon niet langer dan drie maand. Ik durfde oprecht gewoon niet naar die opvang, want ze zeiden tegen me, dan moest je voor vijf uur je melden, en dan verder de hele avond binnenblijven. Dan kon je daar in de zaal gaan slapen met meerdere mensen. Gelukkig had ik dan niet naar het gemengd gehoeven.

Daar ben ik natuurlijk wel panisch voor. Als jong meisje wil je niet bij mannen gezet worden. Maar dan kom je alsnog wel bij heel veel types waar je niet wilt zijn. Er werd wel veel gewaarschuwd voor drugsgebruik en drankgebruik en dat je er wel moest opletten, dat het niet een fijne plek is om te zijn. En ik maakte me echt zorgen om mijn waardevolle spullen. Dingetjes van mijn moeder die ik echt veel waarde hebben voor mij. Waar moet dat dan heen, wat als dat gepakt wordt of ik weet niet veel wat. Ja dat was echt wel heel erg stressvol. Het is echt heel bizar. Ik kon een paar tasjes meenemen, maar goed mijn vriend had alles al naar het balkon gedaan. Die deed de deur dicht en zei je zoekt het maar uit.Wat ik het meest vervelendste vond, was dat ze zeiden dat ik mijn eigen begeleiding op moest geven om daarheen te gaan. Dat vond ik heel erg, waarom dan? Mijn begeleiders kennen mij al heel goed. Ze weten precies hoe ze me moeten helpen. En dan zou ik dat moeten opgeven om vervolgens daarheen te gaan. Dat kan er bij mij echt niet in. Hij heeft me op een gegeven moment terug gelaten. Ik ben toen bij zijn klasgenootje gaan wonen wat ik nauwelijks kende, die zei toen ‘kom dan maar bij mij’. Daar ben ik toen nog geweest. Dat was ook best wel een drama, binnen twee weken was ik daar ook al weg.” Ik heb nu gelukkig mijn eigen kamertje via Duwo.

Ik ben echt heel snel eigenlijk aan mijn huisje gekomen, deze keer. We hebben heel veel ook wel slechte dingen meegemaakt. Ik heb echt een beetje het gevoel van, ik kan er zomaar uitgezet worden en dan moet ik het zelf uitzoeken. Dus hoe ga je daar dan mee om? Dat is echt wel de meest stressvolle periode van mijn leven. Sowieso.Om de stress te onderdrukken begon ik alcohol en wiet te gebruiken. Toen ik iets aan de verslaving wilde doen, kon ik eerst niet opgenomen worden bij Tactus, omdat ik geen woonadres had. Ik moet elk half jaar een bewijs aanleveren dat ik nog studeer. Het zijn ook gewoon klotewoningen. Bij ons is ook elke dag chaos en iemand die weggehaald wordt in een ambulance, politie. Elke dag feestjes tot 5 uur ‘s ochtends. Wordt je niet heel happy van. Maar zo lang ik een dak boven mijn hoofd heb ben ik al happy. Ik kan gewoon mijn deur op slot doen en dat is al een fijn gevoel. Dat niemand in jouw space kan komen.

33

Het is voor mij niet mogelijk om naast m’n studie te werken. Ik ben afhankelijk van de individuele studietoeslag van 300 euro per maand. De regels zijn veranderd, waardoor ik door een arts van de gemeente gekeurd moet worden. Ik wacht nu al twee maanden voor een gesprek. 1 juli is het al veranderd. Dus nu heb ik alleen maar die 856 euro studietoeslag. Ik heb zelf gebeld, dat ik nog steeds niks op mijn rekening had gezien, hoe zit dat? En toen heeft ze gezegd dat ze het ging navragen, ik werd later teruggebeld. Toen heeft ze me dus teruggebeld en verteld dat er iemand nieuw is gekomen, dat ze me moeten teleurstellen en dat ze wouden dat ik via een arts bij de gemeente dat die mij ging onderzoeken. En als ze vonden dat ik ook maar 1 uurtje per week kon werken, dan verviel die 300 euro meteen. Tot ik dat gesprek heb, krijg ik die 300 euro niet. En ik heb nog steeds niks van ze gehoord en het is al een paar maanden. Ik heb daar denk ik 2 maanden geleden iets van gehoord. Toen vroeg ik ‘waarom duurt het zo lang?’ want ik wachtte toen al best wel een tijdje. Toen zei ze ‘weet je, we hebben zo veel mensen die aan het wachten zijn, je moet gewoon op je beurt wachten. Tot die tijd kunnen we niks’. Ik betaal ook een bewindvoerder. Ik ben niet heel happy met hem. Er worden veel rekeningen betaald, terwijl, daardoor kan ik dan geen laptop kopen voor school.

Maar zonder laptop kan ik niks, we werken alleen maar met online licenties. Als ik bepaalde producten nodig heb, kan ik dat gewoon niet halen omdat het aan andere dingen opgaat. Ik heb ook vaak genoeg geen weekgeld gekregen, terwijl hij dan wel de bewindvoerderskosten had betaald. Dus dat ik dan de hele week niks te eten had. Gelukkig kon ik dan bij mijn vriend terecht, die best wel veel voor mij betaalt. Zonder hem had ik nu wel een heel groot probleem gehad. Ik heb nog steeds geen laptop, dus ik gebruik die van mijn vriend. Ik ben wantrouwend naar zorg en begeleiding. Het zijn gewoon alle stomme regels, waar ze zich eigenlijk aan moeten houden. Je kan echt het verschil merken tussen mensen die de opleiding hebben gedaan dus die doen het werk maar gewoon, of mensen die echt met hart en ziel in het vak zitten. Dat merkt elke jongere. Toen ik bij Halte Z kwam, dat was echt mijn laatste optie. Als dit niet goed was gegaan, was ik helemaal klaar geweest met hulpverlening, voor altijd sowieso. Als ik dit niet had gehad, weet ik niet waar ik nu was geweest. 24 jaar In 2019 ging het niet zo goed met mij, ik had een depressie. Ik werd ontslagen bij mijn baantje bij de Apenheul. Ik had geen geld meer om mijn deel van de huur te betalen, van de woning die ik samen met mijn vriend huurde. Daar kregen we ruzie over, hij was er eigenlijk een beetje klaar mee.

Dat is fysiek geworden, ik had letterlijk de vingerafdrukken in mijn arm staan. Ik heb zelf de politie gebeld. Toen heeft mijn vriend gezegd ze is suïcidaal, ze heeft het zelf gedaan. Toen ben ik meegenomen naar de crisisdienst. Toen heb ik twee weken in tijdelijke opvang gezeten. Heftig. In die twee weken heb ik meerdere gesprekken gehad bij Iriszorg, daar ook een bezichtiging gehad. Daar leek alles leuk en aardig tijdens het gesprek. Ik hoorde alsmaar niks dus een week later, drie dagen voor het einde van mijn twee weken verblijf kreeg ik te horen dat ze me toch af hadden gewezen, maar ze hadden mij niks laten horen. Via Pactum had ik toen begeleiding. Ik ben zelf naar Pactum gegaan, omdat ik nergens voor in aanmerking kwam. Ik had geen woonadres, geen inkomen. Ik mocht de crisisopvang in, de nachtopvang. Met drugsdealers, veel oudere mannen, kreeg ik te horen. Pactum heeft toen met moeite via iemand een kamer gehuurd. Die kamer heb ik toen weer van Pactum gehuurd. Dat was in een huis met 6 andere mensen, waar letterlijk de wormen uit de doucheput kwamen. Drugsdealers. Ik denk wel meer dan honderd autoradio’s in de keukenkastjes. Dat was behoorlijk heftig.

34

In die twee weken dat ik tijdelijke opvang zat, hoorde ik een uitkering aan te vragen, omdat ik dus geen inkomen had, ik was ontslagen. Dat lukte dus niet want ik had geen verblijfadres, ik had geen inschrijfadres. Dat betekende dat ik geen uitkering had. Begrip voor mijn situatie hadden ze niet echt. Tot ik meerdere keren op gesprek ben geweest om de situatie uit te leggen bij de gemeente. ‘Ik ben uit elkaar met mijn vriend. Als ik een uitkering krijg kan ik een woning krijgen, dan kan ik weer gaan werken, of in ieder geval aan mezelf werken.’ Uiteindelijk een uitkering gekregen als zakgeld. Like, 200 euro ofzo. Ruim niet genoeg. De enige woning waar ik op de eerste plek kwam was Correll. Daar bezichtigd, via BAD het geld geleend om die woning te betalen. Ik woon hier nu anderhalf jaar en heb niet echt de beste tijd gehad. Ik ben bedreigd hier. Ik heb mensen met psychoses gezien. Drugsdealers, zwervers, regelmatig politie. Regelmatig ambulances. Noem het maar op eigenlijk. Zelfs een keer stroomuitval dat de voordeur het niet meer deed en niemand meer naar buiten kon. Noem maar op eigenlijk. Ook een jongen hier had een psychose en liep hier drie maanden zonder hulp. Meerdere keren door de politie meegenomen, thuis afgezet en de volgende dag weer door. Er werd gespuugd werd op mijn deur tijdens de Coronatijd. Best wel heftig vind ik dat.

Dat meerdere mensen de lift in de fik steken. Ik heb nog steeds een uitkering. Omdat ik nog onder behandeling ben bij Dimence. Voorwaarde is dat ik eerst uitbehandeld moet zijn voordat ik weer aan het werk kan. Ik krijg hulp bij het maken van een financieel overzicht van haar begeleider, maar voor budgethulp moet ik betalen. Deze kosten zijn lager als je schulden hebt, maar die heb ik niet. Ik sta 500 euro rood. En de afbetaling bij het BAD. Maar het wordt niet gezien als schuld als je een betalingsregeling hebt volgens mij. Ze sturen in het begin van je bijzondere bijstand een brief waar in staat dat je na een jaar opnieuw moet aanvragen. Daar krijg je geen waarschuwende brief over na dat jaar. En dan ineens zie je dat je geen bijzondere bijstand meer krijgt. Dan probeer je het opnieuw aanvragen, maar je kan het niet met terugwerkende kracht aanvragen. Dus ik ben nu een half jaar bijzondere bijstand misgelopen. Rekeningen van CAK moest ik verplicht zelf overmaken elke maand. Ik ben adhd, ik vergeet dat soort dingen, dus ik loop weer achterstand op. Ik heb daar gewoon hulp bij nodig. Ook met mijn huishouden. Ook door mijn depressie vind ik het heel erg lastig om structuur in mijn week aan te brengen. Ik had vorig jaar november begeleid wonen aangevraagd.

Mijn eerste aanvraag is afgewezen, toen heb ik bezwaar ingediend, niks gehoord, contact opgenomen, ‘ja je hebt geen bezwaar ingediend’. Toen heb ik nieuw bezwaar ingediend, weer niks gehoord, toen heb ik vorige week met mijn begeleider gemaild, hebben ze überhaupt geen bezwaar binnen gekregen. Alles bij Dimence moet via regeltjes, en die regeltjes slaan helemaal nergens op. Ik heb me in oktober 2019 aangemeld voor depressiebehandeling. Ik ben nog steeds niet begonnen. Ik heb wel antidepressiva gehad, geen behandeling. Daarnaast psychomotorische therapie gehad, afgerond. Was niet helpend. Toen wouden ze me cognitieve gedragstherapie geven voor depressie, maar dat kon niet omdat ik blowde. Dus moest ik eerst de verslavingspsychiatrie in. Daar stond een wachtlijst op. Eindelijk die wachtlijst af. Dat afgemaakt, werkte ook niet. Dus toen moest ik een adhd psychotherapiegroep volgen. Ook afgemaakt. Nou dat ging de helft alleen maar over ASS (autisme spectrum stoornis), dus daar had ik niks aan. Toen hebben ze een diagnostisch onderzoek gedaan. Want ze konden niet een behandeling voor depressie geven, zonder een label daaraan vast te plakken. Volgens hun boekje. Dus ik dacht, oke, test me maar op ASS dan. Dat kwam er niet uit, maar ze vonden het wel nodig om even het label borderline op me te plakken. Ik ben het daar niet mee eens.

Dus ik krijg geen behandeling nu daar, tenzij ik het label borderline accepteer. Ik kan voor een second opinion gaan, de second opinion in Deventer kan ik alleen maar bij Dimence.

35

Bijlage 2 - Voorbeelden ter inspiratie In deze bijlage enkele voorbeelden uit den lande, ter inspiratie voor mogelijke aanpak en oplossingen in de regio. We zijn voorzichtig met te veel voorbeelden geven, omdat wij niet geloven in het kopiëren van projecten elders. Ook zien wij goede initiatieven in de regio (Jongerenpanel in Deventer, werkwijze jongerenwerkers bij o.a. Het Baken, de Wasstraat, etc.. etc.), waarop voortgebouwd kan worden. Desalniettemin kan inspiratie van elders helpen om zelf ook tot goede oplossingen te komen. Schulden 1. Het jongerenperspectieffonds: Inmiddels in 16 gemeenten, een aanvalsplan met een aanpak om jongeren 18-27 jaar die door schulden belemmerd worden in hun maatschappelijke en sociale ontwikkeling; - Link naar een effectmeeting van het jongerenperspectieffonds: https://www.jongerenperspectieffonds.nl/wp-content/up loads/2021/09/2021-08-20-JPF-effectmeting-2021-publieksrapportage.pdf 2. Stichting Onsbank: De aanpak van de Onsbank is gericht op het onderzoeken met jongeren waarom ze in de schulden zijn beland. Ze gaan aan de slag met de jongeren en de onderliggende oorzaken. Ze zoeken duurzame oplossingen met de schuldeisers en maken met de jongeren een plan om de nominale schuld van de jongeren zelf af te kunnen gaan lossen en hoe in de toekomst schulden te voorkomen: www.onsbank.nl Inkomen 1.

Het Bouwdepot: Een preventieve aanpak om een jaar lang vanuit financiële rust het leven op orde brengen voor thuisloze jongeren met een zorgverleden in de leeftijd van 18, 19 en 20 jaar om zelf een volgende stap(pen) te kunnen zetten op weg naar toekomstperspectief (school of werk). www.hetbouwdepot.nl 2. Aanpak Participatiewet voor dak- en thuisloze jongeren in Enschede: Samenwerking gemeente en jongerenopvang van Humanitas onder Dak bij toekenning bijstand en bijzondere bijstand, waarbij er een gespecialiseerd team is bij de gemeente Enschede die met en voor de doelgroep dak- en thuislozen werkt. 3. Divosa: Handreiking toepassen maatwerk: https://www.divosa.nl/maatwerk-participatiewet-voor-dak-en-thuisloze-jonge ren#jongerennorm 4. Proef met bijstand ontvangen en samenwonen in de gemeente Tilburg. https://www.volkskrant.nl/economie/in-tilburg-mag-het-bijstand-ontvan gen-en-samenwonen~bcdfb9f9/ 5. Proef met de kostendelersnorm in de gemeente Rotterdam: Rotterdamse ouders in de bijstand worden niet gekort omdat hun volwassen kinderen nog bij hun inwonen. https://www.nrc.nl/nieuws/2021/11/13/kostendelersnorm-rotterdammers-in-bij stand-niet-gekort-a4065008 Wonen 1. Enschede: woonprojecten voor jongeren 18-, jongeren 18-23 jaar en jongeren 23-27 jaar. Jongeren delen een woning, krijgen daarbij ondersteuning, maar de thuissetting is zo normaal mogelijk.

Behandeling vindt niet thuis plaats. https://www.zazwelzijn.nl/aanbod-wonen/ 2. Diverse Housing First project voor jongeren. Housing First Nederland, Inmiddels verschillende woonprojecten met jongeren en gemeenten opgezet en ondersteund. https://housingfirstnederland.nl.

36

3. Onder de pannen: Van een lege kamer bij particulieren naar een financieel extraatje voor de particuliere verhuurder. www.onderdepannen.nl 4. Kamers met aandacht: een kamer bij particulieren voor jongeren uit jeugdhulp 18- 23 jaar. www.kamersmetaandacht.nl 5. Chapeau Wooninitiatieven: ouders initiatieven, soort van beschermd wonen voor jongeren maar waarbij GGZ wordt ingehuurd en jongeren er dus niet door de zorgaanbieder uitgezet kunnen worden. www.chapeau-woonkringen.nl 6. Gemeente Utrecht kent woonkostentoeslag toe aan jongeren die andere dak- of thuisloos zijn/worden, zodat zij een kamer/studio/woning kunnen huren boven de kwaliteitskortingsgrens (de jongeren krijgen geen huurtoeslag boven deze grens). Beleid Wonen en zorg 1. Zwolle: woonzorgvisie Document Zwolle - 1. Programma Wonen en Zorg iBabs RIS (bestuurlijkeinformatie.nl 2. Gemeenten geef thuis! en maak prestatieafspraken met woningbouwcorporaties, zorgaanbieders en gemeenten. https://gemeentegeefthuis.nl Werken 1. Heilige Boontjes: Bij Heilige Boontjes werken jonge Rotterdammers met een randje. De meeste mensen zien deze jongeren als kansloos, maar bij Heilige Boontjes als kansrijk. Daarom werken juist deze Rotterdammers in het bedrijf; niet een paar maar gewoon iedereen. Ze branden en schenken eigen koffie, maken eten en tappen de beste biertjes. Over Heilige Boontjes : Heilige Boontjes – Webshop 2.

Springplank ‘Eerst werk’. Werk geeft ritme en structuur. Het biedt de mogelijkheid om te voorzien in het eigen levensonderhoud en mee te doen in de maatschappij. Het neemt vele (hulp)vragen weg. Bovendien verhoogt werk het gevoel van eigenwaarde en zelfredzaamheid. Geen maatschappelijke opvang, maar een maatschappelijke Springplank bieden aan alle dak- en thuislozen. stichtingspringplank.com Ervaringsdeskundigheid/lotgenoten/jongerenpanel 1. @Ease: Jongeren met (beginnende) psychische klachten eerder helpen. Dit doet @ease door een plek te zijn waar jongeren zich welkom voelen. 75% van alle psychische aandoeningen ontstaat voor het 25e levensjaar. Het is dus belangrijk om op tijd hulp te krijgen. Je hoeft bij @ease geen afspraak te maken. Je kunt gewoon online chatten of binnenlopen voor een gesprek. Ze houden geen dossier bij en je hebt geen toestemming nodig van je ouders. www.ease.nl 2. Enik recovery college: Enik Recovery College is een ontmoetingsplaats en leer omgeving voor herstel van psychische ontwrichting. Wij denken dat persoonlijk herstel goed gedijt in een omgeving met mensen met gelijksoortige ervaringen – zonder artsen of hulpverleners. Uniek aan Enik is dat zij voor 100% wordt gerund door ervaringsgenoten (peers). Enik Recovery College 3. Jongerenpanel Amsterdam: Jongerenpanel: jouw mening telt - UPLIFT | !WOON (wooninfo.nl) 4.

De Sleutelplaats: In de Lekstroom regio (o.a. Nieuwegein en Houten) worden jongeren vanuit jeugdzorg met verblijf ondersteund om een succesvolle start in hun wooncarriere te kunnen maken. https://www.fnozorgvoorkansen.nl/activitei ten/de-sleutelplaats/

37

Stichting Zwerfjongeren Nederland Koen van Bremen & Marleen van der Kolk 29 november 2021