Document · PDF

Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

Raadsvergadering 13 november 2025, gemeente RaalteBij agendapunt: Vaststellen Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027 - 202922.992 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .....................................................................................................................................................................5 Aanbiedingsbrief ..................................................................................................................................................................7 Hoofdstuk 1 Actualiteit van nu .....................................................................................................................................16 1.1 Inleiding ....................................................................................................................................................................16 1.2 De drie toekomstgerichte opgaven ................................................................................................................16 1.3 De drie pijlers door de opgaven heen ...........................................................................................................19 Hoofdstuk 2 Leeswijzer en beleidsindicatoren.......................................................................................................24 2.1 Leeswijzer .................................................................................................................................................................24 2.2

Beleidsindicatoren.................................................................................................................................................24 Hoofdstuk 3 Financiële positie en nieuw beleid ....................................................................................................28 3.1 Inleiding financiële positie .................................................................................................................................28 3.2 Financieel resultaat begroting ..........................................................................................................................28 3.3 Ontwikkeling reserves..........................................................................................................................................38 3.4 Financiële wendbaarheid en weerbaarheid ................................................................................................39 Hoofdstuk 4 Programma's ..............................................................................................................................................42 4.1 Ruimtelijke ontwikkeling, woon- en werkomgeving ...............................................................................46 4.2 Integraal beheer openbare ruimte

..................................................................................................................54 4.3 Onderwijs, werk en inkomen .............................................................................................................................62 4.4 Maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp ........................................................................................68 4.5 Duurzaamheid, energie- en warmtetransitie ..............................................................................................78 4.6 Economie ..................................................................................................................................................................84 4.7 Sport, cultuur en maatschappelijk vastgoed ...............................................................................................90 4.8 Openbare orde en veiligheid ............................................................................................................................98 4.9 Bestuur en dienstverlening .............................................................................................................................104 4.10 Overzicht algemene dekkingsmiddelen, resultaten en onvoorzien ..............................................112 4.11 Overzicht overhead

..........................................................................................................................................116 Hoofdstuk 5 Paragrafen ................................................................................................................................................120 5.1 Lokale heffingen ..................................................................................................................................................121 5.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing...............................................................................................130 5.3 Onderhoud kapitaalgoederen........................................................................................................................142 5.4 Financiering...........................................................................................................................................................152 5.5 Bedrijfsvoering .....................................................................................................................................................156 5.6 Openbaarheid ......................................................................................................................................................163 5.7 Verbonden partijen

............................................................................................................................................168

5.8 Grondbeleid ..........................................................................................................................................................171 5.9 Sociaal domein .....................................................................................................................................................179 5.10 Vluchtelingen .....................................................................................................................................................184 Hoofdstuk 6 : Overzicht van baten en lasten meerjarenraming ....................................................................186 6.1 Overzicht van baten en lasten begroting 2026........................................................................................190 6.2 Overzicht van baten en lasten meerjarenraming 2026 t/m 2029 .....................................................194 6.3 Toelichting op de incidentele baten en lasten 2026 t/m 2029 ..........................................................198 Bijlagen ...............................................................................................................................................................................212 Bijlagen digitaal ..........................................................................................................................................................212

Aanbiedingsbrief

Raalte, 7 oktober 2025

Onderwerp: vaststelling programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

Geachte leden van de raad,

Inleiding Hierbij bieden wij u de programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 aan. Bij de kadernota heeft de gemeenteraad de kaders voor de begroting 2026-2029 meegegeven. Binnen dit kader heeft ons college de begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 opgesteld. Het is de laatste (meerjaren)begroting die u in de huidige raads- en collegeperiode van ons college ontvangt. In de diverse beleidsprogramma’s is aangegeven welke inspanningen en investeringen we in 2026 willen doen. Ook worden uiteraard de reguliere taken ‘gewoon’ uitgevoerd. Investeren in de strategische opgaven en maatschappelijke vraagstukken Raalte is een fijne plek om te wonen, werken, leven en recreëren. We hebben de ambitie om onze gemeente ’elke dag een beetje beter en mooier te maken’ voor onze inwoners, maatschappelijke instellingen en ondernemers. Om dit voor de toekomst te kunnen behouden blijven we investeren in de strategische opgaven en maatschappelijke vraagstukken. De focus ligt hierbij op ‘de drie grote opgaven’. Dat zijn: de groei van de gemeente Raalte, wijken en dorpen en een toekomstbestendig buitengebied. We zien mooie voortgang en ontwikkeling op al deze opgaven. Er wordt hard gewerkt aan het uitwerken van de groeibeelden en de daarbij behorende infrastructuur, om de doelstelling ‘de bouw van 3.000 woningen in de periode 2023-2033’ te realiseren.

We zetten hierbij ook in op een voldoende en kwalitatief aantrekkelijk aanbod van bedrijskavels en bedrijventerreinen. Daarnaast wordt er gewerkt aan de herijking van het Integraal Huisvestings Plan onderwijshuisvesting. We starten in 2026 met de planvorming voor de wijken die in aanmerking komen voor een fysieke of sociale aanpak langs de lijn van het door uw raad vastgestelde Koersdocument wijken en dorpen. Voor het buitengebied maken we een ontwikkelperspectief, dat richting geeft voor de toekomst. Programmabegroting 2026 - 2029

We werken toe naar een duurzame gemeente, waar het ook prettig leven is voor toekomstige generaties. Veel van onze duurzaamheidsambities, zoals het opwekken van duurzame energie, het besparen van energie en het klimaatbestendig inrichten van onze leefomgeving zijn nauw verbonden met ‘de drie grote opgaven’. Dit in lijn met het door uw raad vastgesteld overkoepelend beleidsplan Duurzaamheid. We gaan aan de slag met de planvoorbereiding voor de vervangingsinvesteringen in de openbare ruimte op basis van de door uw raad vastgestelde nota ‘een openbare ruimte met toekomst’. Vanuit het sociaal domein blijven we inzetten op het gebied van bestaanszekerheid, gezond leven makkelijker maken en kansengelijkheid versterken. Uiteraard betrekken we bij al deze opgaven en vraagstukken steeds onze inwoners, ondernemers en organisaties. En last but not least we blijven continue bouwen aan onze dienstverlening, waarin de behoeften van onze inwoners en ondernemers centraal staan. Nieuw beleid In deze begroting en meerjarenraming wordt nieuw beleid voorgesteld dat tegemoet komt aan de opgaven en maatschappelijke vraagstukken waar we de komende jaren voor staan. Het gaat hierbij onder andere om ‘de drie grote opgaven’, opgaven binnen zowel het ruimtelijk-fysiek domein, het sociaal-maatschappelijk domein als het domein bestuur en ondersteuning.

Zo wordt onze gemeente nog mooier, leefbaarder en toekomstbestendiger. Hierna zoomen we kort in op het voorgestelde nieuw beleid. We maken werkbudget vrij voor alle ‘drie grote opgaven’. Dit geldt ook voor het masterplan RaalteNoord, de ruimtelijke gebiedsontwikkeling Heino Noordwest en van der Capellenweg, het programma Stationsomgevingen en de voorbereidingskosten voor ontsluiting van Het Fiester in Marienheem. Ook wordt voorgesteld middelen beschikbaar te stellen voor de voorbereidingskosten aanleg rotonde Burgemeester Zuidwijklaan en de uitvoering van het fietsbeleidsplan. De gemeentelijke bijdrage aan de realisatie knooppunt Raalte is in deze begroting geindexeerd naar het huidige prijspeil. We investeren in de openbare ruimte, waaronder de pilot Langkamp, door het maken van integrale en gebiedsgerichte plannen om vervangingen mogelijk te maken en koppelkansen te benutten voor een toekomstbestendige inrichting. Dit is nodig om investeringsprojecten voor te bereiden. We brengen de uitvoeringscapaciteit die nodig is voor de asielopgave op het benodigde niveau. Ook is er capaciteit geraamd om uitvoering te geven aan de besparingsmaatregelen sociaal domein ‘Grip op kosten sociaal domein’. We maken middelen vrij voor een toekomstbestendig CJG met verdere uitbreiding van de dienstverlening om daarmee kosten op specialistische jeugdhulp te besparen.

Programmabegroting 2026 - 2029

Voor de uitvoering van de actielijnen uit het overkoepelend beleidsplan duurzaamheid wordt ook budget gevraagd. Denk hierbij ondere andere aan energiescans voor inwoners, stimulering van lokale initiatieven en een impactanalyse op netcongestie. We gaan aan de slag met de 2e fase centrum Raalte. Er is geld vrijgemaakt voor herbestemming van het kerkgebouw in Broekland en de infrastrctuur voor de nieuwbouw van het kindcentum Bernadetteschool. Ook is een bijdrage geraamd voor de renovatie van het gymlokaaldeel van de sporthal in Heeten. Op basis van het koersdocument sociaal domein, welke u eind dit jaar wordt aangeboden, is budget geraamd voor de versterking van de sociale basis. De inzet van buurtsportcoaches is in deze begroting structureel geborgd. Met betrekking tot de klokuurvergoeding bewegingsonderwijs is, vooruitlopend op de uitkomsten van nader onderzoek, een eenmalige aanvullende bijdrage geraamd. We willen sportmaterialen volgens het Athletics Skills Model beschikbaar stellen aan binnensportaccommodaties, om zo veelzijdig bewegen te stimuleren. Topsportorganisaties/talenten geven we een impuls en versterken we door een bijdrage te verstrekken voor activiteiten die passen bij de doelen in het Lokaal Sportakkoord. Voor noodzakelijke aanpassingen in de publiekshal is budget geraamd.

Ook is er geld vrijgemaakt voor de ontwikkeling en innovatie van de dienstverlening, procesgericht denken en werken, vernieuwing van de klantgeleidingssystemen en ID-scanners aan de balies. Met het oog op de gemeenteraadsverkiezingen is het raadsbudget in 2026 verhoogd. Daarnaast zijn middelen geraamd voor raadscommunicatie en bekostiging van fractievolgers. We versterken de sturing op de organisatie door ondermeer te investeren in teamleidersrollen. Ook is budget geraamd om een kwaliteitsslag te maken met procesoptimalisatie en subsidieverwerving. Daarnaast zijn er financiele middelen vrijgemaakt voor het versterken van de juridische functie en het slim inzetten van data. Op basis van de Cao Gemeenten is geld vrijgemaakt voor de invoering van een reiskostenregeling woon-werkverkeer. Gezonde balans vinden in inhoudelijke ambities, uitvoeringscapaciteit en financiële middelen Nu de strategische opgaven en maatschappelijke vraagstukken steeds meer vorm en inhoud krijgen wordt ook duidelijk dat het realiseren van onze ambities veel van de gemeente gaat vragen qua uitvoeringskracht en financiele middelen. Dit naast alle bestaande werkzaamheden die ook moeten worden uitgevoerd in een steeds krappere arbeidsmarkt. Als we onze ambities de komende jaren waar willen maken zijn ook wij genoodzaakt om binnen onze eigen begroting scherpe keuzes te maken.

Waar nodig moeten we bestaand beleid/ werkzaamheden verminderen en/of temporiseren om capaciteit en middelen vrij te maken. We anticiperen hierop door de beleidsvrijheid binnen de verschillende gemeentelijke taken in beeld te laten brengen, zodat ons college en uw raad in de nieuwe raadsperiode beter in staat worden gesteld om noodzakelijke (bestuurlijke) keuzes te maken. Keuzes die naar verwachting ook voor onze inwoners merkbaar en voelbaar zijn. Randvoorwaardelijk voor ons is en blijft hierbij om financieel gezond te blijven. Dit

Programmabegroting 2026 - 2029

alles in een maatschappelijke context, waarin we zien dat de samenleving verhard, gemeenschapszin afneemt en onzekerheid en polarisatie toeneemt.

Programmabegroting 2026 - 2029

Structureel sluitende begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 De nu voorliggende begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 laat een structureel sluitend financieel perspectief zien. De algemene uitkering uit het gemeentefonds is in de begroting, volgens bestendige gedragslijn, berekend op basis van de meicirculaire 2025. Hierbij moet wel opgemerkt worden dat de recent verschenen septembercirculaire door aanpassing van het accres, structureel een wat nadeliger beeld laat zien. Dit is echter een momentopname. Welliswaar zijn we bij de meicirculaire 2025 (incidenteel) gecompenseerd voor de tekorten op de jeugdzorg, maar structureel moeten we nog steeds invulling geven aan forse besparingsmaatregelen binnen het sociaal domein. Uw raad wordt periodiek geinformeerd over de voortgang hiervan. De bestaande taakstellingen binnen de overige domeinen hebben we nog in kunnen vullen door besparingen in de bestaande (meerjaren)begroting door te voeren. Dit betekent dat we richting nieuwe raads- en collegeperiode kunnen starten ‘met een schone lei’. Wel varen we hierbij steeds scherper aan de wind. Voor de toekomst zien we, bij continuering van het huidige ambitieniveau en handhaving van het bestaande voorzieningenniveau, financiele uitdagingen op ons afkomen.

Om inzicht te krijgen in de omvang van deze uitdagingen hebben we in het kader van reëel begroten bij deze begroting het Toekomstig Investerings Overzicht (TIO) geintroduceerd. Het TIO is een dynamisch overzicht om zicht te krijgen en te houden op investeringsopgaven die zich op middellange termijn aandienen. Dit overzicht wordt jaarlijks bij de (meerjaren) begroting geactualiseerd en geeft een eerste beeld van de grote investeringsopgaven die zich de komende 10 jaar naar verwachting aandienen. Besluitvorming over deze opgaven door uw raad vindt veelal plaats bij de reguliere jaarlijkse begrotingsbesprekingen. Voor de jaren 2027-2029 zijn hiervoor middelen als stelpost binnen de meerjarenbegroting geraamd. Voor de toenemende lasten vanaf 2030 en verder is nog geen dekking beschikbaar. Het betreft hier onder andere oplopende investeringen voortvloeiende uit de vervangingsopgave openbare ruimte, het integraal huisvestingsplan onderwijs en de mobiliteitsopgave. Zoals eerder in deze aanbiedingsbrief is gesteld, vraagt dit in de nieuwe raadsperiode nadrukkelijk het maken van noodzakelijke keuzes van ons college en uw raad. Landelijk speelt nog steeds de discussie tussen Rijk en gemeenten dat gemeentelijke taken en middelen in balans moeten worden gebracht.

Weliswaar is ‘het ravijn’ bij de meicirculaire 2025 ietwat gedempt, maar er is nog steeds sprake van ‘een ravijn’ met een omvang van ongeveer € 2 miljard op rijksniveau, omgerekend naar Raalte gaat het dan om een bedrag van circa € 4 miljoen. De onduidelijkheid hierover duurt nog voort, zeker nu het huidige kabinet demissionair is. Het wachten is nu op de Tweede Kamerverkiezingen van 29 oktober aanstaande en wat het nieuwe kabinet in petto heeft. Door in de afgelopen jaren een behoudend financieel beleid te voeren zijn we, in tegenstelling tot veel andere gemeenten, tot nu toe nog gevrijwaard van het doorvoeren van forse bezuinigingstaakstellingen met maatschappelijke impact. Gezonde financiële positie Gesteld mag worden dat onze gemeente nog steeds een financieel gezonde positie heeft en dat de financiële wendbaarheid (mate van flexibiliteit om in te kunnen spelen op de actualiteit) en weerbaarheid (veerkracht om onverwachte financiële tegenvallers en bestaande risico’s op te kunnen vangen) op niveau zijn.

Programmabegroting 2026 - 2029

Op basis van het nu voorliggend financieel perspectief neemt de algemene bestemmingsreserve af van € 28,61 miljoen per 1 januari 2025 tot € 11,61 miljoen per 31 december 2029. Dit is ruimschoots boven het door uw raad bepaalde minimumniveau van € 4,5 miljoen. Hierbij is nog geen rekening gehouden met het nieuw beleid dat zich vanaf de begroting 2027 en daaropvolgende jaren ongetwijfeld ook zal aandienen. Het is van belang deze extra buffer hiervoor beschikbaar te houden. De algemene reserve grondexploitatie heeft bij de begroting een saldo van € 5,0 miljoen. De weerstandsratio handhaaft zich op een ‘uitstekend’ niveau van 4,1. De ontwikkeling van de financiële kengetallen laat ook een positief beeld zien, waarbij de kengetallen ‘overwegend positief’ tot ‘neutraal’ scoren ten opzichte van de streefwaarde. Wel is toenemende aandacht vereist om een structureel sluitend meerjarenperspectief te continueren. De ambities zijn groot terwijl de uitvoeringskracht, in een steeds krappere arbeidsmarkt, en de financiële middelen onder druk staan. Woonlasten Conform het coalitieakkoord heeft ons college de woonlasten in de afgelopen jaren laag kunnen houden ten opzichte van vergelijkbare gemeenten. Dit beleid zetten we ook in 2026 voort. Zo hebben we de gemiddelde woonlasten per huishouden in 2026 gelijk kunnen houden aan de gemiddelde woonlasten in 2025.

Weliswaar is voor de OZB en de rioolheffing de reguliere prijsindex van 2,7% toegepast, maar hiertegenover staat een verlaging van de afvalstoffenheffing met € 17,00. Deze tegemoetkoming kan ten laste gebracht worden van de voorziening afvalstoffenheffing. In de tabel hieronder zijn de gemiddelde tarieven vermeld zoals deze voor 2026 worden voorgesteld.

Lastendruk per huishouden Bedragen in € Omschrijving Onroerendezaakbelasting bij gemiddelde WOZ-waarde

2026 379

2025 369

Rioolheffing

285

278

Afvalstoffenheffing Totaal

191 855

208 855

Programmabegroting 2026 - 2029

Tot slot Wij zijn content dat we u een structureel sluitende begroting 2026 en meerjarenbegroting 20272029 kunnen aanbieden met ruimte voor nieuw beleid. We zien uit naar de begrotingsbehandeling in uw raad.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Raalte,

de secretaris,

de burgemeester,

Monique van Esterik

Rob Zuidema

Programmabegroting 2026 - 2029

Hoofdstuk 1 Actualiteit van nu 1.1 Inleiding In de kadernota 2026-2029 hebben we aangegeven dat we focussen op 'de drie grote opgaven' te weten: de groei van de gemeente Raalte, wijken en dorpen en een toekomstbestendig buitengebied. Bij elk van deze 'drie grote opgaven', zien we mooie voortgang en ontwikkeling passend bij de fase en unieke aard van de opgave. Samen met uw raad maken we hierin elke keer een vervolgstap. Daarnaast leggen we accent op de domeinoverstijgende onderwerpen bestuurlijke vernieuwing/participatie, duurzaamheid en dienstverlening. In dit hoofdstuk gaan we in op de huidige actualiteit van deze opgaven en onderwerpen.

1.2 De drie toekomstgerichte opgaven 1.2.1 Groei van de gemeente Raalte Er is een groot tekort aan woningen en werklocaties in onze gemeente en in de regio. Dit maakt dat we, conform de bestuursopdracht groei, kiezen voor groei van de gemeente. Met de groeiambitie wil de gemeente Raalte naast het vergroten van de beschikbaarheid van woon- en werklocaties, ook een bijdrage leveren aan het versterken van de kwaliteit van leven en de leefomgeving van de kernen. De bouw van nieuwe woningen kan een vliegwiel zijn voor het versterken van het goed wonen, werken, ondernemen en recreëren in Raalte. In opdracht van de gemeenteraad hebben we voor alle dorpen in onze gemeente groeibeelden opgesteld en met de samenleving besproken. Het uitgangspunt is de bouw van 3.000 woningen vanaf 2023 in tien jaar tijd en dat we tussen 15–30 hectare nieuwe werklocaties gaan realiseren. We zijn nu voortvarend bezig met het uitvoeren van de groeibeelden. We zetten in op de kansrijke locaties stationsomgeving Raalte, Raalte Noord, Heino Noordwest, de van der Capellenweg Heino en het toevoegen van nieuwe woningen in het bestaand stedelijk gebied (inbreiding). Voor de buurtdorpen zijn we ook op verschillende locaties bezig met het toevoegen van nieuwe woningen op inbreidingslocaties en gaan we aan de slag om vanuit de groeibeelden te komen tot definitieve woonlocaties in Luttenberg, Heeten en Laag Zuthem.

Wij werken aan een Masterplan Raalte Noord en een ontwikkelkader voor stationsomgeving in Raalte. Deze plannen willen we vervolgens gaan uitvoeren. Daarnaast hebben we met het Rijk en de provincie in Regio Zwolle verband op hoofdlijnen afspraken gemaakt om samen te werken en te investeren in het stationsgebied Raalte (spoorzone en centrum). Deze afspraken worden het komend jaar verder uitgewerkt. De groei van woningen raakt ook andere beleidsterreinen van onze gemeente. Onze economie blijft bijvoorbeeld groeien en de economische ontwikkelen volgen elkaar hard op. Daarom willen in de periode 2026/2027 komen tot nieuwe werklocaties. Om onze wijken en dorpen goed bereikbaar te houden zijn er investeringen in onze infrastructuur nodig. Denk bijvoorbeeld aan de ontsluiting voor de auto op de spoorzone, een tweede fietsverbinding bij Knooppunt Raalte en een verbinding naar het bedrijventerrein ‘t Fiester. Het Rijk is voor een groot deel samen met de provincie verantwoordelijk voor de plannen van de N35. Vanuit de gemeente Raalte zitten we stevig aan de overlegtafels van de N35 om onze belangen naar voren te brengen en te zorgen dat onze gemeente goed ontsloten wordt. Programmabegroting 2026 - 2029

Financieel perspectief Om deze woningbouwambitie in Raalte, Heino en de buurtdorpen ook daadwerkelijk te kunnen realiseren moet onze organisatie hier verder op worden toegerust. Daarvoor staan we in de basis zelf aan de lat, maar we proberen ook externe middelen aan te wensen, bijvoorbeeld via NOVEX Regio Zwolle rijk en provincie. Zo heeft het Rijk het afgelopen jaar de intentie uitgesproken om te investeren in het programma stationsgebieden, waar het stationsgebied Raalte ook onderdeel vanuit maakt. Wanneer de verschillende kansrijke uitbreidingslocaties en het stationsgebied Raalte verder zijn uitgewerkt komen we gefaseerd met voorstellen richting uw raad. 1.2.2 Wijken en dorpen Onze wijken en dorpen zijn over het algemeen fijne plekken om te wonen en (samen) te leven. Dit willen we graag zo houden. Er zijn echter een aantal wijken en dorpen in onze gemeente waar diverse fysieke en sociale opgaven samenkomen. Denk daarbij aan de vervangingsopgave, groot onderhoud, toekomstbestendigheid, vergrijzing, kansengelijkheid en toenemende druk op de zorg. We zien dat in de dorpen inwoners graag zelf initiatieven nemen, waar we als gemeente graag in ondersteunen. We zien ook dat er wijken zijn waar dit initiatief wat minder goed op gang komt. Daar willen we als gemeente meer de regie nemen. Als we nu niets doen, dan wordt de opgave in deze wijken steeds groter.

Om ervoor te zorgen dat alle wijken nu én in de toekomst een fijne plek zijn om te wonen gaan we samen met inwoners en samenwerkingspartners aan de slag. Dat gaan we doen aan de hand van de uitgangspunten dien in het Koersdocument Opgave Wijken & Dorpen zijn opgenomen. De Scan Wijken & Dorpen bepaalt de prioriteit en daarmee in welke wijken of dorpen we op welke manier aan de slag gaan. We maken onderscheid tussen een hoofdaanpak, een fysieke of sociale aanpak en een integrale wijkaanpak. In samenspraak met inwoners en samenwerkingspartners bepalen we hoe we een vraagstuk gaan aanpakken. Met deze aanpak kunnen we de beschikbare inzet van zowel de gemeente als samenwerkingspartners inzetten in de gebieden waar dat het hardst nodig is. In 2026 implementeren we de hoofdaanpak in onze organisatie en starten we met de planvorming voor de wijken die in aanmerking komen voor een fysieke of sociale aanpak. Ook wordt het plan voor de integrale aanpak in de wijk Langkamp in Raalte vastgesteld. Tussentijds worden reguliere werkzaamheden en projecten op basis van de uitgangspunten van het Koersdocument opgepakt. De Opgave Wijken & Dorpen is een aanzienlijke opgave voor de gemeente Raalte. Het vraagt een andere manier van werken van onze organisatie en samenwerkingspartners. De opgave staat of valt met de beweging die we samen met inwoners en samenwerkingspartners in gang zetten.

Dit vergt tijd. Bestaande werkwijzen moeten (deels) worden losgelaten en nieuwe benaderingen van vraagstukken en uitvoering moeten worden aangeleerd. We nemen de tijd om iedereen mee te nemen in deze nieuwe werkwijze. Financieel perspectief De Scan Wijken & Dorpen heeft een prominente rol bij het prioriteren van de aanpak per wijk of dorp en geeft daarmee kaders waarop we de beschikbare financiële middelen moeten inzetten.

Programmabegroting 2026 - 2029

Het is nodig om meer integraal en op (middel)lange termijn naar de inzet van bestaande en extra benodigde financiële middelen te kijken. De integrale wijkaanpak Langkamp kan voor een belangrijk deel worden bekostigd vanuit het gemeentelijk rioleringsplan (GRP). Daarnaast moet ook nog een deel bekostigd worden uit de algemene middelen. Hier ligt ook een directe relatie met het Meerjaren Investerings Programma (MIP) openbare ruimte. Er wordt ook gekeken of we externe financiering kunnen vinden voor de aanpak. Zo willen we vanuit de Regiodeal Regio Zwolle en de Rijkssubsidie School en omgeving financiële middelen aanvragen voor de gehele opgave. Naast middelen voor de uitvoering heeft de opgave zoals aangekondigd in het raadsvoorstel Wijken & Dorpen een jaarlijks werkbudget nodig voor onder meer de integrale aansturing van de opgave, het maken van het implementatieplan en de plannen voor de uitvoering van een wijk of dorp. Tevens heeft de gemeenteraad gevraagd om het voorzieningenniveau mee te nemen in deze opgave. Hiertoe wordt er een extra bijdrage aan het werkbudget gevraagd om hier naar een voorzieningenonderzoek te kunnen laten uitvoeren. 1.2.3 Toekomstbestendig buitengebied We hebben een prachtig buitengebied dat zich kenmerkt door een groen en agrarisch karakter. Van oudsher is het buitengebied een plek voor landbouw.

En het is een plek waar rust en natuurschoon te vinden is met afwisselende landschappen. Een buitengebied waar we ons verbonden mee voelen al generaties lang en 90% van ons grondoppervlak beslaat. Dit groene productielandschap willen we graag zo houden, beschermen en verder ontwikkelen zodat het een plek blijft waar mensen fijn wonen, werken, leven en recreëren. Maar het buitengebied veranderd. Er zijn minder agrarische ondernemers, meer recreanten, meer bewoners, klimaatverandering zorgt onder andere voor droogte en wateroverlast en dat heeft gevolgen voor natuur en voor de landbouw. We merken dat er steeds meer druk komt op het buitengebied en ervaren spanning tussen waardes, functies en belangen die onderling schuren. Er is grote behoefte aan duidelijkheid voor het buitengebied. We zetten nu belangrijke stappen om richting te geven aan het buitengebied. Zodat er meer duidelijkheid komt waar we voorrang aan geven op welke plek. Daarvoor maken we een ontwikkelperspectief buitengebied. Dit vormt de leidende strategische koers voor afwegingen die we in het buitengebied maken. Het geeft houvast voor toekomstplannen zonder uit te sluiten wat er nu is. Zodat ondernemers en inwoners toekomstplannen kunnen maken, we duidelijkheid kunnen geven wat er mogelijk is en in gesprek kunnen gaan met partners hoe we hier de komende jaren samen aan kunnen werken.

De opgave buitengebied is een kernopgave voor de gemeente Raalte. Het vraagt een langjarige aanpak, meedenken met ondernemers in het buitengebied, investeren in langjarige samenwerking met onze belangrijkste partners en zoeken naar nieuwe financieringsvormen om de beweging samen in gang te zetten. Dit werken we binnen de aanpak verder uit. Financieel perspectief Om uitvoering te geven aan de aanpak buitengebied zijn middelen nodig. De huidige middelen voor de opgave buitengebied zijn toegekend tot 2025 en daarmee eindig. Kernelement in de aanpak is het opstellen van een ontwikkelperspectief buitengebied. Dit kan voor een belangrijk deel bekostigd worden uit het bestaande budget. Het proces vraagt nadere Programmabegroting 2026 - 2029

uitwerking in richtinggevende keuzes, beleidsontwikkeling en uitvoeringsinstrumentarium voor het buitengebied. Bijvoorbeeld het ontwikkelen van een omgevingsprogramma en het faciliteren van gebiedsprocessen. En er is co-financieringsgeld nodig voor het blijven aanjagen en faciliteren van initiatieven uit de samenleving. Daarvoor is voor de komende twee jaar uitvoeringsbudget gevraagd. We proberen daarbij zoveel mogelijk gebruik te maken van financiële regelingen die beschikbaar zijn bij provincie en Rijk. En we verkennen samen met onze partners slimme financieringsvormen voor de opgaves in het buitengebied. In 2026 actualiseren we de aanpak. Wanneer de aanpak buitengebied verder is uitgewerkt komen we met concrete voorstellen richting uw raad voor 2027 ev.

1.3 De drie pijlers door de opgaven heen 1.3.1 Bestuurlijke vernieuwing/participatie Werken voor én met de samenleving. Dat staat voorop in ons werk als gemeente. We betrekken inwoners en ondernemers bij de groei van de gemeente Raalte; bij de ontwikkeling van de vele woningbouwlocaties, de stationsomgeving en werklocaties. Daarnaast werken we aan toekomstbestendige wijken en dorpen. Ook daar verbinden we ‘binnen’ en ‘buiten’ met elkaar. De komende periode staat voor het buitengebied in het teken van een nieuw gezamenlijk perspectief. Dit doen we met alle partijen die hierin een rol of belang hebben. De rode draad van alles wat we als gemeente Raalte doen, is het betrekken van degenen voor wie dat relevant is, zodat we alle perspectieven horen en zij zich gehoord voelen. We zorgen ervoor dat inwoners, ondernemers en organisaties makkelijker kunnen meedenken en meedoen binnen de gemeente en hun leefomgeving. Daarnaast werken we dit jaar aan een verordening die dit ondersteunt. Hier krijgt het uitdaagrecht, de kans voor betrokken inwoners om bepaalde taken van de gemeente tijdelijk over te nemen, een plek in. 1.3.2 Duurzaamheid We werken toe naar een duurzame gemeente, waar het net zo prettig leven is voor toekomstige generaties als voor ons nu.

Veel van onze duurzaamheidsambities – zoals het opwekken van duurzame energie, het besparen van energie en het klimaatbestendig inrichten van onze leefomgeving – zijn nauw verbonden met de ‘drie grote opgaven’. Tot 2030 voeren we het Overkoepelend Beleidsplan Duurzaamheid uit. In dit plan staan de doelen voor de thema’s circulariteit, klimaatadaptatie en energietransitie, en de acties die tot het realiseren van deze doelen leiden. Daarmee zetten we een belangrijke stap richting de (landelijke) ambities voor 2050. Een aantal van deze acties is al geïntegreerd in onze dagelijkse werkzaamheden. Voor andere acties is verdere uitwerking of een opstartfase nodig. In de komende jaren gaan we actief aan de slag met het concretiseren en uitvoeren hiervan. Zo werken we verder aan het verzwaren van het elektriciteitsnet en stellen we voor 2027 een warmteprogramma op als opvolger van de huidige warmtevisie. Ook gaan we door met het klimaatbestendig, waterrobuust en biodivers inrichten van onze gemeente, en leveren we een bijdrage aan de Regionale Sponsstrategie. Daarnaast zetten we circulariteit op de kaart met twee voorbeeldprojecten. Met deze initiatieven en andere actielijnen zijn we op weg naar een duurzaam Raalte.

Programmabegroting 2026 - 2029

Een aanzienlijk deel van de benodigde capaciteit om de acties uit het Overkoepelend Beleidsplan Duurzaamheid uit te voeren, wordt gefinancierd vanuit Rijksmiddelen of reeds beschikbare budgetten. Waar nodig zal extra financiering worden aangevraagd via de integrale afweging in de begroting. Aanvullende investeringen voor het verduurzamen van de openbare ruimte, gemeentelijke gebouwen, voertuigen en het ondersteunen of stimuleren van derden worden via de betreffende beleidsterreinen en eveneens binnen de integrale begrotingsafweging aangevraagd. 1.3.3 Dienstverlening De dienstverlening van onze gemeente is het eerste waar onze inwoners en ondernemers mee in aanraking komen. Het is de plek waar je met je vragen en verzoeken terecht kunt en waar je gehoord wordt. Onze dienstverlening is voor iedereen toegankelijk, zowel digitaal als fysiek. Wij streven naar toegankelijk en laagdrempelig contact voor al onze kernen. Om dit te waarborgen, rekenen we op de inzet van onze medewerkers. Enerzijds vertrouwen we op hun inhoudelijke expertise om met de juiste ondersteunende applicaties een betrouwbare overheid te zijn. Anderzijds verwachten we ook dat deze medewerkers vanuit persoonlijk contact en een verbindende houding meedenken met de vragen en verzoeken van onze inwoners en ondernemers. Want daar maken we het verschil. Om dit aan te jagen is een kleine groep medewerkers samengebracht.

Zij inspireren hun collega's en voeren ideeën uit om inwoners en ondernemers te verrassen. Zo overtreffen we op een slimme manier de verwachtingen in onze dienstverlening. Omdat dienstverlening de kern van ons bestaan als gemeente vormt bouwen we continu aan onze dienstverlening, waarin de behoeften van onze inwoners en ondernemers centraal staan. Ze mogen ongeacht het kanaal dat ze kiezen rekenen op een uniforme klantvriendelijke afhandeling. Dit versterkt het vertrouwen tussen inwoners en gemeente waardoor er een goede basis ligt voor de drie grote opgaven. In 2026 hebben we een vernieuwde visie op dienstverlening.

Programmabegroting 2026 - 2029

Hoofdstuk 2 Leeswijzer en beleidsindicatoren 2.1 Leeswijzer De opzet van de begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 is in lijn met het coalitieakkoord 2022-2026 versterken, verbinden, vernieuwen. De begrotingsprogramma’s zijn: 1. Ruimtelijke ontwikkeling, woon- en werkomgeving 2. Integraal beheer openbare ruimte 3. Onderwijs, werk en inkomen 4. Maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp 5. Duurzaamheid, energie- en warmtetransitie 6. Economie 7. Sport, cultuur en maatschappelijk vastgoed 8. Openbare orde en veiligheid 9. Bestuur en dienstverlening De begroting is als volgt opgebouwd: Hoofdstuk 1 beschrijft de drie toekomstgerichte opgaven en de drie pijlers door de opgaven heen. Hoofdstuk 2 biedt de leeswijzer en een toelichting op de beleidsindicatoren. Hoofdstuk 3 geeft inzicht in de financiële positie, het nieuw beleid, de ontwikkeling van de algemene bestemmingsreserve en de reserve grondexploitatie en de financiële wendbaarheid en weerbaarheid. Hoofdstuk 4 en 5 bevatten de beleidsbegroting en de paragrafen. De beleidsbegroting bestaat uit het programmaplan, het overzicht algemene dekkingsmiddelen, resultaten en onvoorzien en het overzicht overhead. Hoofdstuk 6 biedt een overzicht van de baten en lasten meerjarenraming 2026 tot en met 2029 en de toelichting op de incidentele baten en lasten 2026 tot en met 2029.

Bijlagen Ook zijn in de voorliggende programmabegroting diverse bijlagen opgenomen, waaronder overzichten nieuw beleid, de geprognosticeerde balans en de staat van reserves en voorzieningen.

2.2 Beleidsindicatoren Om de prestaties van de gemeente te kunnen volgen en vergelijken zijn beleidsindicatoren opgenomen in de programma's. Deze indicatoren zijn deels wettelijk voorgeschreven op basis van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). 

De verplichte indicatoren zijn per programma beschikbaar via de link 'Waar staat je gemeente'.



Daarnaast zijn er 'eigen' indicatoren toegevoegd. Deze vindt u terug in binnen programma's. Deze indicatoren geven inzicht in de effecten van het beleid.

Programmabegroting 2026 - 2029

Hoofdstuk 3 Financiële positie en nieuw beleid 3.1 Inleiding financiële positie In dit hoofdstuk geven wij u inzicht in de financiële positie, het nieuw beleid, de beschikbare dekkingsmiddelen en de financiële wendbaarheid en weerbaarheid van de gemeente.

3.2 Financieel resultaat begroting Onderstaand wordt het financieel resultaat van de begroting 2026-2029 gepresenteerd en toegelicht. Hierbij geven we ook inzicht in het nieuw beleid en de beschikbare dekkingsmiddelen. Financieel resultaat begroting 2026-2029 Bedragen * € 1.000

S=structureel E=eenmalig

Omschrijving

S/E

2026

2027

2028

2029

-77

-42

-16

3.075

1.130

-86

2.998

1.088

-102

-16

-493

-920

-710

-1.276

-168

-94

-577

-821

-1100

-1408

-433

-84

-31

269

370

427

433

1.211

1.432

1.675

1.668

2.974

2.146

1.467

963

Begrotingsresultaat 2025-2028 na vaststelling S van de programmabegroting 2025 E

Financieel resultaat zomernota 2025 Mutaties bestaand beleid begroting 2026-2029. Autonome ontwikkelingen 2026-2029 Nieuw beleid begroting 2026-2029

- is voordeel

Stelpost nieuw beleid

250

Stelpost nieuw beleid Toekomstig Investerings Overzicht (TIO)

162

206

609

-162

-54

-403

Dekkingsmiddelen Inzet stelpost nieuw beleid

-250

-400

Taakstelling besparingsmaatregelen overige domeinen

-100

-17

-170

-18

-239

5.448

2.936

1.296

567

Begrotingsresultaat 2026-2029 (*)

5.431 2.766 1.278 328 (*) De provinciale toezichthouder toetst op een structureel en reëel sluitende (meerjaren)begroting. Met bovenstaand resultaat wordt hieraan voldaan.

Programmabegroting 2026 - 2029

Toelichting op de tabel Begrotingsresultaat 2025-2028 Dit is het begrotingsresultaat 2025-2028. Vanuit dit vertrekpunt is de nu voorliggende programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 opgesteld. Financieel resultaat zomernota 2025 Dit is het resultaat van de door de gemeenteraad op 18 september 2025 vastgestelde zomernota 2025. De consequenties vanaf het jaar 2026 zijn conform de zomernota 2025 verwerkt in de programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029. Mutaties bestaand beleid Bij het opstellen van de reguliere begroting ontstaan altijd mutaties als gevolg van autonome ontwikkelingen. Het resultaat van deze autonome ontwikkelingen ten opzichte van de zomernota 2025 is hier vermeld. In bijlage E is een nadere analyse op hoofdlijnen van de mutaties bestaand beleid opgenomen.

Algemene uitkering gemeentefonds De algemene uitkering is, in overeenstemming met de meicirculaire 2025, vertaald in de programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029. Over het resultaat van de meicirculaire is de raad geïnformeerd in juli 2025.

Loon en prijsstijgingen Conform de technische begrotingsrichtlijnen is in deze begroting een algemene prijsstijging van 2,7% doorgevoerd en een loon-premiestijging van 1,85%. Tezamen met de reeds in de begroting 2025 doorgevoerde loon-premiestijging van 4,4% betekent dit een effectieve loon-premiestijging tot en met 2026 van 6,25%. Dit in lijn met de cao-gemeenten 2025-2027. Omdat bij de budgetten van gesubsidieerde instellingen, verbonden partijen, subsidierelaties en aanbieders sociaal domein op onderdelen nog onvoldoende rekening gehouden kon worden met doorvertaling van een aantal (nog) te maken cao-afspraken 2025-2026 en te verwachten prijsstijgingen, is hiervoor een totaal-stelpost geraamd van structureel € 300.000.

Stelpost en volumeontwikkelingen Ook zijn in deze begroting een tweetal stelposten volumeontwikkelingen opgenomen. De eerste stelpost heeft betrekking op de volumeontwikkelingen Wmo. Er is een rijksbijdrage van € 150.000 in 2026 oplopend tot € 600.000 in 2029 beschikbaar gesteld om de kostenstijging van een toename van gebruik van Wmo voorzieningen op te vangen. Deze is als stelpost opgenomen in de begroting en is beschikbaar om kostenoverschrijding op te vangen. Door het beschikbaar komen van deze rijksbijdrage is de algemene stelpost volumeontwikkelingen neerwaarts bijgesteld ten gunste van de algemene middelen. De algemene stelpost volumeontwikkelingen is nu geraamd op € 150.000 in 2026, oplopend naar € 300.000 vanaf 2029. Deze stelpost is nodig voor volumegroei door autonome ontwikkelingen. Denk daarbij aan volume jeugdzorg, de toename van de complexiteit van de zorgvraag en extra kosten door toename van het areaal (aantal inwoners, woningen wegen). Tegenover deze stelpost staat ook een hogere uitkering gemeentefonds. Programmabegroting 2026 - 2029

Autonome ontwikkelingen begroting 2026-2029 Naast de autonome ontwikkelingen in het bestaand beleid zijn in deze begroting ook de autonome ontwikkelingen vanaf het begrotingsjaar 2026 in een afzonderlijke bijlage opgenomen (zie bijlage C). Het betreft hier met name de extra middelen die nodig zijn voor de verbonden partijen conform besluitvorming van de deelnemende gemeenten in het Bestuurlijk Overleg. Denk daarbij aan de ontwikkelroute naar een robuuste omgevingsdienst en de hogere bijdrage aan de GGD in verband met infectieziektebestrijding. Daarnaast zijn enkele budgetneutrale mutaties opgenomen waarvoor dekking binnen de reguliere begroting beschikbaar is.

Overzicht van nieuw beleid begroting 2026-2029 Bedragen in €

S = structureel E = eenmalig

Pr. Omschrijving

S/E

- is voordeel

Invest.

2026

2027

2028

2029

245.000

Nieuw beleid op ‘de drie grote opgaven’/ de drie pijlers Groeiopgave, werkbudget nieuwe woningbouwlocaties, nieuwe werklocaties en programma stationsomgeving Regio Zwolle 1 Fietsbeleidsplan + Uitvoeringsprogramma 2026 2028 Vervolgaanpak buitengebied, werkbudget en personele inzet (inclusief overhead) Opstellen beleid circulariteit, biodiverse bomen en sloten en actualisatie beheerplan bomen Uitvoeringsbudget klimaatadaptatie Uitvoeringsbudget biodiversiteit Voorbereidingskrediet wegen/groen (Langkamp, Heino Zuid, overige projecten) 2 Voorbereidingskrediet projecten riolering Voorbereidingskrediet projecten riolering, dekking voorziening riolering Project Langkamp, Regiodeal Planvorming Vervangingsstrategie openbare ruimte Programmabegroting 2026 - 2029

345.000

245.000

250.000

160.000

180.000

105.000

10.000

50.000

30.000

375.000

221.000

-221.000

75.000

E E

Pr. Omschrijving

S/E

Werkbudget Opgave Wijken & Dorpen, werkbudget en 4 personele inzet (inclusief overhead) 5 Energiefonds 2.0

2026

2027

2028

2029

80.900

25.500

Uitvoering duurzaamheid Raalte, Energieloket

11.000

Kwaliteitsimpuls Centrum Raalte fase 2

67.500

Kwaliteitsimpuls Centrum Raalte fase 2, kpl. terugramen

-67.500

Continueren ontwikkeling/innovatie Dienstverlening

50.000

25.000

Continueren ontwikkeling/innovatie Dienstverlening, dekking

-50.000

-25.000

Raadscommunicatie, personele inzet en activiteiten

45.000

Publiekshal

10.553

Publiekshal; 1e jaar terugramen

Verduurzamen installaties gemeentehuis, kapitaallasten

44.860

-39.232

195.181

1.292.987 1.335.900 1.070.900

700.900

Verduurzamen installaties Ovz gemeentehuis, 1e jaar terugramen

Verduurzamen installaties gemeentehuis, besparing energie

Subtotaal

Programmabegroting 2026 - 2029

Invest.

900.000

100.000

-10.553 439.366

44.860

-44.860

209.413

Pr. Omschrijving

S/E

Invest.

2026

2027

2028

30.000

2029

Voortzetting van bestaand beleid

Beheersing eikenprocessierups (EPR)

Uitvoeringsbudget begraafplaatsen

27.000

34.000

17.000

Toekomstbestendig CJG, structureel

250.000

500.000

Voortzetting doelgroepgerichte inzet Combinatiefunctionarissen 20262029, 4,25 fte Ondersteuning 7 Vitale aanbieders en drie doelgroepen verstevigen social basis. En structureel communicatiebudget

439.500

433.500

427.500

Voortzetting doelgroepgerichte inzet Combinatiefunctionarissen 20262029, werk en communicatiebudgetten

33.000

29.000

25.000

Rijksbijdrage combinatiefunctionarissen

-176.700

Voortzetting doelgroepgerichte inzet Combinatiefunctionarissen 20262029, pilot versterken sociale basis

220.500

Nieuwbouw KC Bernadetteschool op sportpark Heeten

61.349

60.555

59.762

Nieuwbouw KC Bernadetteschool op sportpark Heeten; 1e jaar terugramen

-61.349

ID-controle aan de balies

13.857

ID-controle aan de balies

14.111

Subtotaal

325.460

588.260

831.466

824.673

Subtotaal

-20.492

317.500

296.500

262.500

1.000.000

61.349

Programmabegroting 2026 - 2029

Pr. Omschrijving

S/E

Invest.

2026

2027

2028

2029

3.125

36.000

100.000

Overig nieuw beleid/ extra uitgaven Aanschaf brandwerende oplaadcontainer voor accugereedschap

Aanschaf brandwerende oplaadcontainer voor accugereedschap, eenmalig 2 terugramen

-3.125

Overstap gemeentelijk wagenpark op brandstof HVO100

36.000

Implementatie organisatieplan maatschappelijk vastgoed

55.000

Herbestemming kerkgebouw Broekland

500.000

Herbestemming kerkgebouw Broekland, dekking budget Asbest

-200.000

Regeling topsport & talentontwikkeling

100.000

Eenmalige bijdrage renovatie gymlokaaldeel sporthal Heeten

450.860

Klokuurvergoeding bewegingsonderwijs

100.000

Sportmaterialen Athletics Skills Model voor bewegingsonderwijs

130.000

25.000

50.000

55.133

9 Aanbesteding en implementatie klantgeleidingsproducten aan de balies, structureel

7.612

Applicatie voor procesgericht denken en werken

43.552

Applicatie voor procesgericht denken en werken

13.381

Fractievolgers Gemeenteraadsverkiezingen 2026 Aanbesteding en implementatie klantgeleidingsproducten aan de balies, eenmalig

Programmabegroting 2026 - 2029

25.000

15.000

7.612

13.381

Pr. Omschrijving

S/E

Invest.

2026

2027

2028

2029

Uitbreiding capaciteit cluster Juridisch, 2,5 fte

258.000

Subsidie adviseur (0,67 fte) en subsidie beheerder (0,4 fte)

99.000

Dekking loonsom domein Samenleving

-11.000

Ovh Digitaal en datagedreven werken

165.000

120.000

Formatie-uitbreiding leidinggevende functies door organisatieontwikkeling

325.000

Regeling Tegemoetkoming in de reiskosten woon-werkverkeer

175.000

Subtotaal

648.118

Subtotaal

1.729.420

493.000

100.000

445.000

335.000

430.000

-445.000

-335.000

-430.000

1.500.000

-1.500.000

100.000

-100.000

Budgetneutraal Groeiopgave, gebiedsontwikkeling Raalte Noord, Molenwijk en herontwikkeling Bernadetteschool Groeiopgave, dekking grondbedrijf gebiedsontwikkeling Raalte Noord, Molenwijk en herontwikkeling Bernadetteschool Indexering bijdrage Knooppunt Raalte, storting in reserve 1 mobiliteit N35 Dekking dynamische investeringsreserve Ontsluiting Het Fiester Mariënheem, planvorming Ontsluiting Het Fiester Mariënheem, dekking programma mobiliteit en reserve mobiliteit Rotonde Burgemeester Zuidwijklaan

300.000

Rotonde Burgemeester Zuidwijklaan, dekking reserve

-300.000

Programmabegroting 2026 - 2029

Pr. Omschrijving

S/E

Invest.

2026

2027

2028

2029

Aanschaf Mobiele graafmachine (Midi kraan)

250.000

28.125

Aanschaf Mobiele graafmachine (Midi kraan), eenmalig terugramen

Aanschaf Mobiele graafmachine (Midi kraan), dekking

-28.125

Riolering Meekoppelen en stimuleren

150.000

Meekoppelen en stimuleren, dekking voorziening riolering

-150.000

Gemalen 2026-2029 en vrijverval 2029

17.875

32.083

44.458

66.375

Gemalen en vrijverval, dekking voorziening riolering

-17.875

-32.083

-44.458

-66.375

Formatie-uitbreiding riolering; personele inzet 2 fte (inclusief overhead)

258.404

Formatie-uitbreiding riolering; dekking voorziening riolering

-258.404

Bijdrage aan Rijkswaterstaat voor verkeerslichten Almelosestraat

224.224

Bijdrage aan Rijkswaterstaat voor verkeerslichten Almelosestraat, dekking reserve wegen

-224.224

Personele inzet asielopgave (inclusief overhead)

334.760

Personele inzet asielopgave, dekking reserve vluchtelingen

-334.760

Toekomstbestendig CJG, eenmalig

250.000

Toekomstbestendig CJG, dekking reserve

-250.000

-250.000 Pm

4 Uitbreiding CJG 3,5 fte 2026 5, fte vanaf 2027, inclusief overhead

417.000

596.000

Toekomstbestendig CJG, besparing jeugdkosten

-417.000

-596.000

Programmabegroting 2026 - 2029

-28.125

Pr. Omschrijving

S/E

Invest.

2026

2027

2028

2029

Flexibele en wendbaar in te zetten middelen SD

150.000

Flexibele en wendbaar in te zetten middelen SD, dekking reserve sd

-150.000

Extra capaciteit in 2026 voor Grip op kosten Sociaal Domein (inclusief overhead)

506.880

Dekking reserve sd voor Grip op kosten Sociaal domein

-506.880

Uitvoering duurzaamheid Raalte, Raalte Duurzaam 2050

116.000

5 Uitvoering duurzaamheid Raalte, Raalte Duurzaam 2050, dekking reserve klimaatbeleid

-116.000

Tijenraan; Onderzoek klimaatsysteem, onderzoek Flex7 E en automatische filter

120.000

Tijenraan; Dekking uit reserve Onderhoud gebouw Tijenraan

-120.000

Kwartiermaker Procesoptimalisatie 0,66 fte

78.000

Dekking kwartiermaker procesoptimalisatie

-78.000

DOWR-begroting en iuitvoeringsplan, (Functioneel Beheer sociaal domein, Ovh uitbreiding salarisadm. en helpdesk, Lias)

82.549

57.678

25.484

DOWR-begroting en iuitvoeringsplan, dekking DOWR-I stelpost overhead, verlaging bijdrage DOWR-I en egalisatiereserve DOWR

-82.549

-57.678

-25.484

Subtotaal

28.125

Subtotaal

-28.125

Totaal

1.211.116 1.431.559 1.674.765 1.667.972

Totaal

2.973.790 2.146.400 1.467.400

Totaal

Programmabegroting 2026 - 2029

963.400

4.184.906 3.577.959 3.142.165 2.631.372

Dekkingsmiddelen

Stelpost nieuw beleid Voorgesteld wordt de structurele stelpost nieuw beleid 2026 tot een bedrag van € 250.000 als dekkingsmiddel in te zetten. Ook wordt voorgesteld om de structurele stelpost nieuw beleid 20262028 vanaf het jaar 2028 tot een bedrag van € 150.000 als dekkingsmiddel in te zetten. Er resteert in meerjarenperspectief dan nog een 'vrij beschikbare' stelpost nieuw beleid van € 250.000 in 2027 oplopend naar € 900.000 vanaf 2029. Zie ook onderstaande tabel.

Stelpost nieuw beleid Toekomstig Investerings Overzicht In deze begroting is voor het eerst de stelpost nieuw beleid Toekomstig Investerings Overzicht (TIO) geraamd van structureel € 162.000 in 2027 oplopend naar € 609.000 vanaf 2029. Doordat we met het TIO (zie bijlage F3) een doorkijk willen geven voor de komende 10 jaar wordt de voorspelbaarheid van toekomstige investeringen, ook op middellange termijn, een stuk groter. Dit is een al lang gekoesterde wens van college en raad en krijgt op deze manier concrete invulling vanaf de (meerjaren) begroting 2026-2029. De stelpost is hierbij bepaald op 85% van de te verwachten kapitaallasten. Het is, mede op basis van ervaringscijfers, een utopie dat 'alles conform planning' wordt gerealiseerd. Jaarlijks bij de integrale afweging van het nieuw beleid wordt de hoogte van deze stelpost op basis van actualiteit herbeoordeeld. Bij de zomernota 2025 zijn concrete maatregelen doorgevoerd om planning en realisatie van investeringsbudgetten meer met elkaar in balans te brengen. Dit in lijn met de door uw raad bij de begrotingsbehandeling 2025 aangenomen motie reëel begroten. Zo zijn investeringsbudgetten waar nog geen volledig plan van aanpak, inclusief capaciteitsplanning, onder lag bij de zomernota 2025 teruggeraamd. Voor deze uitgestelde investeringen moeten uiteraard wel middelen beschikbaar blijven in de meerjarenbegroting.

De in meerjarenperspectief opgenomen stelpost nieuw beleid Toekomstig Investerings Overzicht voorziet hierin. Totaal stelpost nieuw beleid Bedragen * € 1.000 Omschrijving

2026

2027

2028

2029

Stelpost nieuw beleid begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026

250

550

Stelpost nieuw beleid begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 Stelpost nieuw beleid begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028 Stelpost nieuw beleid begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 Inzet van deze stelpost als dekkingsmiddel bij begroting 2026 Totaal

Programmabegroting 2026 - 2029

250 -250

-250

-400

250

650

900

Invulling restant taakstellingen 'Nieuw voor oud' en Berenschot overige domeinen In de voorliggende (meerjaren) begroting zijn onderstaande taakstellingen opgenomen oplopend van € 232.000 in 2026 tot € 807.000 vanaf 2028. Zie ook onderstaande tabel. Bureau Berenschot heeft in de afgelopen periode onderzoek gedaan waar we kunnen verbeteren en besparen. De betreffende rapportage treft u als separate bijlage aan bij de begrotingsstukken. Met de door Berenschot geïnventariseerde besparingsmaatregelen kan concreet invulling gegeven worden aan onderstaande taakstellingen. Zie bijlage D voor een nadere toelichting. Hierbij zijn alle door Berenschot geïnventariseerde maatregelen tot het maximum besparingsbedrag doorgevoerd, met uitzondering van de maatregel 'afromen budget structurele voeding Reserve strategische personeelsplanning'. Deze maatregel achten we in het kader van de investeringen die we willen en moeten doen in de organisatie niet realistisch/ haalbaar. Uw raad wordt voorgesteld in te stemmen met de concrete invulling van de in de begroting 2026-2029 opgenomen taakstellingen zoals opgenomen in bijlage D. Opgenomen taakstellingen begroting 2026-2029 Bedragen in € Taakstellingen

2026

2027

2028

2029

Restant taakstelling 'nieuw voor oud'

32.000

207.000

Invulling taakstelling Berenschot overige domeinen begroting 2025-2028

100.000

500.000

Aanvullende taakstelling Berenschot overige domeinen begroting 2026-2029

100.000

Restant nog in te vullen taakstellingen

232.000

407.000

807.000

3.3 Ontwikkeling reserves Deze paragraaf bevat de ontwikkeling van de algemene bestemmingsreserve, de inzet van de reserve weerstandsvermogen en de ontwikkeling van de reserve grondexploitatie. Ontwikkeling algemene bestemmingsreserve Het verloop van de algemene bestemmingsreserve is in onderstaande tabel toegelicht. Uit deze tabel blijkt dat de algemene bestemmingsreserve uitkomt op een bedrag van € 11,61 miljoen per 31 december 2029. Hierbij is nog geen rekening gehouden met het nieuw beleid dat zich vanaf de begroting 2027 en volgende ongetwijfeld ook zal aandienen. Door uw raad is de ondergrens van de algemene bestemmingsreserve bepaald op € 4,5 miljoen.

Programmabegroting 2026 - 2029

Stand algemene bestemmingsreserve bij begroting 2026 Bedragen * € 1.000.000 Omschrijving

2025

2026

2027

2028

2029

Verwachte stand per 1 januari

28,61

22,75

16,55

13,51

11,94

Mutaties 2025 (inclusief bestaande claims)

-4,67

-0,77

-0,27

-0,29

Financieel resultaat zomernota 2025

1,76

Dekking begrotingsresultaat 2026-2029

-2,95

-5,43

-2,77

-1,28

-0,33

Verwachte stand per ultimo jaar

22,75

16,55

13,51

11,94

11,61

Ontwikkeling algemene reserve grondexploitatie Het meerjarenoverzicht van de algemene reserve grondexploitatie (prognose) is in onderstaand overzicht weergegeven. Meerjarenoverzicht algemene reserve grondexploitatie Bedragen in € Jaarrekening 2024 5.000.000

2025 5.000.000

2026 5.000.000

2027 5.000.000

2028 5.000.000

2029 4.837.047

Stortingen

1.347.991

925.420

917.484

440.724

157.012

152.841

Onttrekkingen

-414.747

-444.965

-319.965

-319.963

Afroming reserve Stand per 31-12

-933.244 5.000.000

-480.455 5.000.000

-597.519 5.000.000

-120.759 5.000.000

4.837.047

4.669.925

Stand per 1-1

De algemene reserve grondexploitatie kent een ondergrens van € 1 miljoen en een bovengrens van € 5 miljoen. Op basis van de huidige prognose is de verwachting dat de bovengrens tot en met het jaar 2027 vooralsnog wordt bereikt. Het daadwerkelijk verloop van de algemene reserve grondexploitatie wordt gevoed vanuit de werkelijk behaalde resultaten grondexploitatie en is conjunctuurafhankelijk. Zodra de algemene reserve grondexploitatie het maximum van € 5 miljoen heeft bereikt vindt, conform de nota grondbeleid, afroming plaats ten gunste van de algemene bestemmingsreserve (effectuering bij de jaarrekening). Voor een nadere toelichting zie de paragraaf Grondbeleid.

3.4 Financiële wendbaarheid en weerbaarheid Twee keer per jaar, bij de programmabegroting en programmarekening, staan we stil bij de financiële wendbaarheid en weerbaarheid om daarmee inzicht te geven in de financiële positie. Als gemeente gebruiken we verschillende instrumenten om de financiële positie in het oog te houden. De vijf verplichte BBV-kengetallen vallen hier ook onder. Onderstaand geven we aan welke kengetallen inzicht geven in de financiële wendbaarheid en weerbaarheid.

Programmabegroting 2026 - 2029

Daarnaast geeft de ontwikkeling van de algemene bestemmingsreserve en de reserve weerstandsvermogen inzicht in de financiële positie. Kengetallen financiële wendbaarheid Wendbaarheid heeft te maken met hoe flexibel we zijn in onze begroting en bedrijfsvoering om snel te kunnen inspelen op de actualiteit. De volgende kengetallen dragen bij aan de financiële wendbaarheid:  Netto schuldquote (niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen).  Belastingcapaciteit (niveau van de belastingdruk ten opzichte van het landelijk gemiddelde). Kengetallen financiële weerbaarheid Weerbaarheid heeft te maken met de veerkracht of het vermogen onverwachte financiële klappen op te vangen en bestand te zijn tegen de impact van bestaande risico's. De volgende kengetallen geven inzicht in de financiële weerbaarheid:  Solvabiliteit (mate waarin de gemeente aan haar financiële verplichtingen kan voldoen).  Grondexploitatie (waarde van de grond ten opzichte van de totaal geraamde kosten).  Structurele exploitatieruimte (mate waarin de structurele lasten zijn gedekt door structurele baten). De financiële kengetallen ontwikkelen zich bij de begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 als volgt: Overzicht financiële kengetallen Getallen in % Onderdeel

Streefwaardenkengetallen 2024 2025 2026 2027 2028 2029 positief neutraal negatief Rek.

Netto schuldquote

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

Solvabiliteit

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Raalte&id=b5031f50-be9d-4ce8-ad88-f0329f137a3d