Paraplunota Sport- en Beweegbeleid

Beleidskaders Sport en Bewegen gemeente Raalte Paraplunota voor Sport- en Beweegbeleid

Voorwoord Voorwoord Sport en bewegen is belangrijk! Het brengt mensen in beweging, versterkt de gezondheid en geeft plezier. Sport en bewegen verbindt inwoners en daarmee verbindt het ook onze dorpen en wijken. De afgelopen jaren hebben we met veel partners samengewerkt aan het Raalter Sportakkoord. Dat akkoord gaf ons een breed en waardevol beeld van wat er lokaal leeft, wat er nodig is bovenop het al bestaande en rijke aanbod, dat we kennen in onze gemeente én waar nog kansen liggen. Bij de start van deze collegeperiode is al vastgelegd in het coalitieakkoord dat het tijd is voor een stevige, samenhangende koers voor sport en bewegen. Een koers die richting geeft aan de visie op sport en bewegen en de keuzes die we daarin willen maken. Met deze Paraplunota Sport- en Beweegbeleid ligt die koers er nu. Hierbij is bewust gekozen voor een ‘paraplu’ zodat samengebracht wordt wat er al in onderliggende beleidsstukken is vastgelegd en het vult aan waar nog zaken ontbraken. Tijdens de uitvoering van het Sportakkoord kwamen belangrijke witte vlekken aan het licht, zoals op het gebied van veelzijdig bewegen, inclusie en diversiteit, topsport en talentontwikkeling en het digitaal sport- en preventieplatform.

Op deze thema’s zijn de afgelopen jaren flinke stappen gezet! Door deze onderwerpen nu stevig te verankeren in dit (paraplu) beleidsdocument, staat er een compleet raamwerk van waaruit we ook ná 2026 verder kunnen bouwen. Ik ben er trots op dat dit beleid in nauwe samenwerking met onze belangrijke partners tot stand is gekomen: het Kernteam Sportakkoord, het Sportbedrijf, onze lokale aanbieders en collega’s van verschillende beleidsterreinen. Hun inzet, kennis en ambitie hebben de beleidsuitgangspunten die er al lagen aangescherpt en verbreed. Hiermee staat niet alleen het belang van sport en bewegen centraal, maar wordt ook de maatschappelijke waarde van sport erkent. Met deze nota kiest de gemeente Raalte voor een duidelijke richting. Een koers die bijdraagt aan gezonde, leefbare en toekomstbestendige dorpen en wijken. En vooral een koers die inwoners ondersteunt om met plezier, in hun eigen omgeving en op hun eigen niveau te kunnen sporten en bewegen. Raalte staat als sportieve gemeente met een goed voorzieningenniveau, actief Sportbedrijf, veel verenigingen en een breed en inclusief sportaanbod goed op de kaart! Vol vertrouwen kijk ik uit naar de toekomst, waarin de gemeente Raalte samen met alle partners verder bouwt aan een sterk, inclusief en toekomstgericht sport- en beweeglandschap in onze gemeente. Gerria Toeter, Wethouder Sport Gemeente Raalte

1

Inhoud 1. Sport en bewegen als motor voor een vitale samenleving ...............................................3 1.1 Waarom deze nota? .....................................................................................................3 1.2 Doelen van deze nota ...................................................................................................4 1.3 Leeswijzer ....................................................................................................................5 2. Het Sport- en Beweeglandschap in beeld ......................................................................6 2.1 Sport en bewegen als onderdeel van een breder ecosysteem .....................................6 2.2 De rol van de gemeente per laag in het ecosysteem ....................................................8 2.4 Landelijke trends en ontwikkelingen ..........................................................................11 ........................................................................................................................................12 2.5 Regionale samenwerking in IJsselland .......................................................................15 2.6 Lokale kaders en ontwikkelingen ...............................................................................16 3. Richtinggevende uitgangspunten voor toekomstbestendig Sport- en

Beweegbeleid ..18

3.1 Ons Sport- en Beweegbeleid richt zich op behoud én groei ........................................18 3.2 Inzet op 20% doelgroep – initiatief ligt bij andere beleidsdoelen en beleidsterreinen 19 3.3 Talentvolle sporters als nieuwe ‘doelgroep’ ..............................................................19 3.4 Ongelijk investeren voor gelijke kansen .....................................................................19 3.5 Regionale samenwerking als dat lokale meerwaarde oplevert ..................................20 3.6 Veelzijdig bewegen als uitgangspunt .........................................................................20 3.7 Samenhang met ander beleid is randvoorwaardelijk voor een sterk sport- en beweegfundament...........................................................................................................20 4. Beleidspijlers voor Sport en Bewegen ..........................................................................21 4.2 Beleidspijler Ondersteuning Sportaanbieders ...........................................................27 4.3 Beleidspijler Accommodaties ....................................................................................28 4.4 Beleidspijler Sportsubsidies ......................................................................................32 5.

Uitvoering van beleid ..................................................................................................33 5.1 Rol Sportbedrijf Raalte ...............................................................................................33 5.3 Sportadviesraad Raalte ..............................................................................................35 Bijlage 1: Begrippen en definities ....................................................................................37 Bijlage 2: Samenvatting beleidskaders en rollen per beleidspijler ....................................39 Bijlage 3: Lokale data over sport, bewegen en gezondheid (2024)......................................48

2

1. Sport en bewegen als motor voor een vitale samenleving Raalte kent een lange traditie van aandacht voor sport en bewegen. In eerdere beleidsdocumenten, zoals Perspectief op Sport 2005–2015 en de opvolgende uitvoeringsnota’s, lag de nadruk vooral op het versterken van de sportinfrastructuur, de rol van sportverenigingen en de betekenis van sport voor ontmoeting en gezondheid. In de afgelopen jaren kreeg dit een vervolg met het lokale Sportakkoord 2023–2026, waarin maatschappelijke thema’s zoals inclusie, vitaliteit en samenwerking centraal kwamen te staan. Deze nota bouwt voort op die basis, maar kijkt nadrukkelijk vooruit: hoe kunnen we de kracht van sport en bewegen nog beter benutten binnen een veranderende samenleving?

1.1 Waarom deze nota? De gemeente Raalte wil met deze nota komen tot een samenhangende en toekomstbestendige koers voor sport en bewegen. Een koers die richting geeft aan de ontwikkeling van sport- en beweegplekken, activiteiten en samenwerkingen en die aansluit bij actuele maatschappelijke vraagstukken op het gebied van gezondheid, leefbaarheid en participatie. Het opstellen van deze nota kent drie belangrijke aanleidingen. 1. Het coalitieakkoord van 2022 Allereerst vloeit zij voort uit het coalitieakkoord van 2022, waarin is vastgelegd dat het Sportakkoord een opstap vormt naar een gemeentelijke nota Sport- en Beweegbeleid. Daarmee werd de basis gelegd voor een meer samenhangende visie op sport en bewegen binnen de gemeente Raalte. 2. Het Raalter Sportakkoord en witte vlekken in het huidige beleid Het Raalter Sportakkoord is de lokale vertaling van het landelijke Sportakkoord II en is opgesteld door partners uit sport, onderwijs, welzijn, zorg en gemeente. In het akkoord zijn lokale ambities geformuleerd binnen de zes landelijke thema’s; (1) inclusie en diversiteit, (2) vitale sportaanbieders, (3) sociale veiligheid, (4) vaardig in bewegen, (5) maatschappelijke waarde van topsport en talentontwikkeling, en (6) ruimtelijke inrichting. Het Kernteam Sportakkoord draagt samen met het Sportbedrijf tot en met eind 2026 zorg voor de uitvoering van het Sportakkoord.

Tijdens deze uitvoering is gebleken dat niet alle doelen en thema’s uit het akkoord zijn verankerd in het huidige gemeentelijke Sport- en Beweegbeleid. Hierdoor zijn enkele ‘witte vlekken’ zichtbaar, met name op de thema’s: •

Vaardig in bewegen – Een hoofdthema in het Raalter Sportakkoord is het stimuleren van Veelzijdig bewegen. De ambitie om Veelzijdig bewegen te bevorderen gaat een stap verder dan het stimuleren van Voldoende bewegen, wat tot nu toe het beleid van de gemeente is. Voldoende bewegen betekent dat mensen genoeg bewegen volgens de beweegrichtlijnen. Veelzijdig bewegen betekent dat verschillende soorten bewegingen en motorische vaardigheden worden afgewisseld, zoals balanceren, gooien, klimmen en lopen. Daardoor worden mensen sterker, fitter en blijven ze langer gezond bewegen.

3

•

Topsport en talentontwikkeling – een klimaat creëren waarin talentvolle bewegers de kans krijgen zich verder te ontwikkelen. Het kunnen excelleren zorgt er namelijk voor dat je (nog) meer plezier beleeft aan sport en bewegen. Tot nu toe richt het Sport- en Beweegbeleid zich alleen op de breedtesport.

•

Inclusie en diversiteit – Bij nieuwe voorzieningen wordt nadrukkelijk gelet op fysieke, sociale en financiële toegankelijkheid, maar de gemeente heeft geen breed Inclusiebeleid. Hierdoor zijn niet alle lokale doelen van Sportakkoord op dit thema gedekt. Deze doelen zijn: o Beter weten welke inwoners nu drempels ervaren om te sporten of bewegen; o Sportaanbieders en vrijwilligers krijgen meer kennis en praktische ondersteuning om een diverse groep deelnemers te bereiken; o Inwoners kunnen het inclusieve sport- en beweegaanbod makkelijker vinden, met extra aandacht voor begrijpelijke en toegankelijke communicatie.

•

Digitaal platform - Daarnaast is binnen het Sportakkoord de verplichting opgenomen tot het oprichten van een digitaal kennis- en informatieplatform voor sportaanbieders en inwoners. Dit platform is inmiddels gerealiseerd. De intentie tot instandhouding en doorontwikkeling van dit platform vraagt nog verankering in het gemeentelijk beleid.

Om de resultaten van het Sportakkoord ook ná 2026 te behouden, vult deze beleidsnota de genoemde witte vlekken aan met duidelijke beleidskaders. Daarmee worden de ambities van het Sportakkoord structureel onderdeel van het gemeentelijke Sport- en Beweegbeleid. 3. Huidig beleid is versnipperd over diverse nota’s Tot slot laat een analyse van het huidige beleid zien dat het bestaande Sport- en Beweegbeleid versnipperd is over diverse nota’s. Daardoor ontbreekt overzicht en samenhang. Veel ambities zijn bovendien breed geformuleerd, terwijl de uitvoeringsregelingen deze brede doelen onvoldoende dekken. Dit maakt het moeilijk om ambtelijk en bestuurlijk scherpe keuzes te maken bij nieuwe initiatieven of vragen vanuit de samenleving. Tegelijkertijd zijn veel bestaande beleidskaders nog waardevol en actueel, maar door hun verspreiding over verschillende documenten minder zichtbaar en daardoor lastiger te benutten.

1.2 Doelen van deze nota Met deze nota wil de gemeente Raalte komen tot één samenhangend en richtinggevend beleidskader voor sport en bewegen. Daarmee streven we de volgende doelen na: 1. Allereerst biedt de nota overzicht en samenhang door de belangrijkste beleidslijnen, ambities en uitgangspunten voor sport en bewegen te bundelen in één overkoepelend document. Daarmee vormt zij het fundament waarop toekomstige keuzes en uitvoeringsplannen kunnen worden gebouwd. 2. Daarnaast geeft de nota duidelijk richting. Waar eerdere documenten soms breed of abstract bleven, worden in deze nota concretere kaders en prioriteiten geformuleerd.

4

Dat maakt het eenvoudiger om nieuwe ideeën of initiatieven goed te kunnen afwegen: passen ze binnen het afgesproken speelveld of niet? 3. Binnen dat speelveld blijft ruimte voor flexibiliteit en vernieuwing. De hoofdkaders geven richting en houvast, maar laten tegelijkertijd ruimte om in de uitvoering mee te bewegen met maatschappelijke ontwikkelingen en nieuwe kansen. Zo ontstaat één helder beleidsdocument dat zowel richting als speelruimte biedt. Een stevige basis voor beleidsmakers, bestuurders en maatschappelijke partners om samen te werken aan een toekomstbestendig Sport- en Beweegbeleid in de gemeente Raalte.

1.3 Leeswijzer In hoofdstuk 1 is te lezen waarom deze nota is opgesteld, welke beleidsmatige witte vlekken er zijn ontstaan en hoe dit document richting geeft aan een toekomstbestendige koers. Hoofdstuk 2 schetst het sport- en beweeglandschap als onderdeel van een breder ecosysteem en beschrijft de landelijke, regionale en lokale trends die de basis vormen voor de beleidskeuzes. In hoofdstuk 3 worden de richtinggevende uitgangspunten toegelicht, zoals behoud én groei van sportdeelname, ongelijk investeren voor gelijke kansen, regionale samenwerking en de introductie van talentvolle sporters als nieuwe doelgroep. Hoofdstuk 4 vormt de kern van de nota en beschrijft per beleidspijler – Sportstimulering, Ondersteuning Sportaanbieders, Accommodaties en Sportsubsidies – de concrete beleidskaders en verantwoordelijkheden. Tot slot gaat hoofdstuk 5 in op de uitvoering van het beleid, met een duidelijke rolverdeling tussen gemeente, Sportbedrijf Raalte, de Sportadviesraad en andere partners. De bijlagen bieden definities, een overzicht van de beleidskaders per pijler en relevante lokale data.

5

2. Het Sport- en Beweeglandschap in beeld 2.1 Sport en bewegen als onderdeel van een breder ecosysteem Sport en bewegen staan in de gemeente Raalte niet op zichzelf, maar maken deel uit van een breder maatschappelijk ecosysteem. Binnen dit ecosysteem werken sport, onderwijs, zorg en welzijn samen aan het welzijn van inwoners. Veranderingen binnen één domein hebben invloed op andere, waardoor samenwerking en gedeelde verantwoordelijkheid essentieel zijn. We lichten de positie en rol van Sport en Bewegen binnen dit maatschappelijk ecosysteem toe aan de hand van de figuur op de volgende pagina:

6

‘Sportkapitaalmodel’ (VSG)

7

Sport en bewegen hebben binnen dit geheel een dubbel doel: ze zijn waardevol op zichzelf én een krachtig middel om maatschappelijke doelen te bereiken. Het sportkapitaal van Raalte vormt de basis van dit ecosysteem en bestaat uit drie samenhangende onderdelen: 1. Hardware – de fysieke voorzieningen, zoals sporthallen, velden, zwembaden en beweegvriendelijke openbare ruimte. 2. Software – de mensen en activiteiten die deelname mogelijk maken, zoals trainers, buurtsportcoaches en verenigingen. 3. Orgware – beleid, samenwerking en organisatie die zorgen voor samenhang en duurzaam effect. De kracht ligt in de verbinding tussen deze drie elementen. Een nieuwe sportaccommodatie (hardware) heeft pas echt waarde als er passende activiteiten plaatsvinden (software) en de samenwerking goed georganiseerd is (orgware). Samen vormen zij de basis waarop inwoners worden gestimuleerd om te sporten en bewegen (de tweede laag), en waarop sport en bewegen worden benut als middel om maatschappelijke doelen te realiseren (de derde laag). Kort samengevat: Basis: zorgen dat mensen kunnen sporten en bewegen. Basis+: zorgen dat mensen gaan sporten en bewegen. Integraal niveau: sport en bewegen benutten voor maatschappelijke doelen.

2.2 De rol van de gemeente per laag in het ecosysteem De rol van de gemeente verschilt per ‘laag’ binnen het sport- en beweegecosysteem. Voor de drie lagen onderscheiden we drie niveaus van gemeentelijke rollen: 1. Basis: Faciliterend • Rol: De gemeente zorgt voor een toegankelijk, bereikbaar, passend en aansprekend aanbod van sport- en beweegvoorzieningen en activiteiten. • Toepassing: Deze faciliterende rol geldt niet alleen voor Sport en Bewegen, maar ook voor ondersteunende beleidsterreinen die bijdragen aan de basis van het sport- en beweegfundament. • Initiatief: Het gebruik van deze voorzieningen ligt bij inwoners, verenigingen en andere aanbieders. 2. Basis +: Stimulerend en/of initiërend • Rol: De gemeente onderneemt actief gerichte acties om bepaalde doelgroepen te motiveren om (meer) te sporten en bewegen (Sport als doel)  Beleidsterrein Sport en Bewegen is primair verantwoordelijk.

8

3. Gevorderd (Integraal niveau): Stimulerend en/of initiërend • Rol: Op dit niveau zet de gemeente bewust sport en bewegen in als middel om doelstellingen van andere gemeentelijke beleidsterreinen te realiseren. De initiatief- en eindverantwoordelijkheid ligt daarbij primair bij deze andere beleidsterreinen (zoals gezondheid, jeugd, sociaal domein of participatie). Het beleidsterrein Sport en Bewegen vervult hierbij een ondersteunende rol: o signaleren en attenderen op kansen waar sport en bewegen kunnen bijdragen; o meedenken over passende interventies; o en, waar relevant, meewerken aan de uitvoering van activiteiten. Op deze manier wordt sport en bewegen doelgericht ingezet om maatschappelijke resultaten te behalen binnen breder gemeentelijk beleid.

2.3 De huidige hardware, software en orgware voor sport en bewegen op hoofdlijnen De gemeente Raalte beschikt over een solide basis van hardware, software en orgware die nu samen het lokale sport- en beweegfundament vormen. Hardware: Sportaccommodaties en voorzieningen De hardware bestaat niet alleen uit sportaccommodaties, maar ook uit sport- en beweegmogelijkheden in de openbare ruimte, waaronder ook aantrekkelijke wandel- en fietsroutenetwerken. De sportaccommodaties in onze gemeente kennen een grote variatie in eigendom, verantwoordelijkheden en organisatievormen. Dit vraagt om verschillende vormen van gemeentelijke ondersteuning en facilitering. De diversiteit wordt hieronder toegelicht. 1. Gemeentelijke accommodaties: Sportbedrijf Raalte B.V. beheert en exploiteert sinds 2015 de gemeentelijke binnensport- en buitensportvoorzieningen, inclusief sportparken en de zwembaden in Raalte en Heino. 2. Private sporthallen in de buurtdorpen en de openluchtzwembaden in Heeten en Luttenberg: Eigendom, beheer en exploitatie ligt bij stichtingen; scholen, sportverenigingen en inwoners maken gebruik van deze sporthallen en zwembaden. Stichtingen van private binnensportaccommodaties ontvangen van de gemeente een klokuurvergoeding voor het faciliteren van bewegingsonderwijs van de basisschool. 3.

Verenigingsaccommodaties (veelal buitensport): Tennisbanen, BMX- en wielerbanen, maneges, schietbanen, atletiekvoorzieningen, was- en kleedruimtes; eigen beheer en exploitatie van betreffende sportvereniging. 4. Accommodaties en voorzieningen van commerciële sportaanbieders: Eigen exploitatie en verantwoordelijkheid. En daarnaast behoren tot de hardware: 5. Sport- en beweegvoorzieningen in de openbare ruimte om te kunnen fietsen, wandelen, spelen, voor bootcamp en outdoor fitness.

9

Software: uitvoering en programma’s De uitvoering van sport- en beweegactiviteiten in onze gemeente is grotendeels belegd bij het Sportbedrijf Raalte via prestatieafspraken met de gemeente. Binnen deze afspraken valt ook de uitvoering van de Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC). De combinatiefunctionarissen richten zich op diverse doelgroepen en spelen een centrale rol bij sport- en beweegstimulering, het ondersteunen en adviseren van sportaanbieders en het organiseren van activiteiten waar sport en bewegen worden ingezet als middel voor selectieve preventie. Naast deze gemeentelijke inzet via het Sportbedrijf bestaat in onze gemeente een brede diversiteit aan aanbieders. Trainers bij sportverenigingen, commerciële sportaanbieders en zelfstandige personal trainers verzorgen trainingen voor groepen of individuen. Ook in de openbare ruimte vindt steeds meer begeleid sporten plaats, zoals bootcamp of circuittrainingen. Deze aanbieders vormen een waardevolle aanvulling op het gemeentelijke sport- en beweegaanbod. Daarnaast beschikken veel basisscholen over vakleerkrachten bewegingsonderwijs die door het Sportbedrijf worden ingehuurd. Zij verzorgen ten minste één uur kwalitatief goed bewegingsonderwijs per week en leveren daarmee een belangrijke bijdrage aan de motorische ontwikkeling van kinderen.

Orgware: beleid, kaders en ondersteuning Het Sportbedrijf is niet alleen onze belangrijkste uitvoeringsorganisatie, maar ook een waardevolle strategische sparringpartner als het gaat om het ontwikkelen en/of bijsturen van gemeentelijk Sport- en Beweegbeleid. Zowel ten aanzien van software als hardware. De huidige beleidsmatige basis voor de hardware en software wordt grofweg gevormd door deze beleidsdocumenten en -instrumenten en afspraken, waaronder: • Het beleidsplan Buiten bewegen, beleven, spelen en ontmoeten (2023) en het daarop afgestemde beheer- en uitvoeringsplan (2024); • Oudere beleidsdocumenten zoals de Visie op binnensport en zwembaden (2012) en de Perspectiefnota Sport (2005); • De exploitatieovereenkomst en prestatieafspraken met het Sportbedrijf Raalte hebben betrekking op het beheer en de exploitatie van gemeentelijke sportaccommodaties en zwembaden, evenals op de uitvoering van de Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC). Daarnaast biedt de gemeente diverse ondersteuningsregelingen: • Waarderings- en sportstimuleringssubsidies voor sportverenigingen (domein Sociaal); • De Meedoen-regeling, waarmee inwoners met een laag inkomen hun sportdeelname kunnen bekostigen; • De WMO-regeling voor gebruik of aanschaf van sporthulpmiddelen voor mensen die Aangepast Sporten.

• Voor eigenaren van private sportaccommodaties: o De Stimuleringslening Sportaccommodaties; o Compensatie OZB maatschappelijke objecten;

10

o

De mogelijkheid tot cofinanciering binnen LEADER-aanvragen voor groot onderhoud of innovatieve projecten.

Deze samenhangende inzet van uitvoering, beleid en ondersteuning vormt het fundament waarop de gemeente Raalte het Sport- en Beweegbeleid verder ontwikkelt.

2.4 Landelijke trends en ontwikkelingen Naast de lokale ambities uit het Raalter Sportakkoord zijn er de afgelopen jaren in het Nederlandse sport- en beweeglandschap duidelijke landelijke, regionale en lokale trends en ontwikkelingen zichtbaar. Deze vormen belangrijke richtinggevende kaders voor het Sport- en Beweegbeleid van de gemeente Raalte. In deze paragraaf wordt eerst ingegaan op de landelijke analyse en ambitie ten aanzien van sport- en beweegdeelname. Vervolgens worden de belangrijkste ontwikkelingen per onderdeel - hardware, software en orgware - beschreven. Landelijk onderzoek Sport- en beweeggedrag vraagt maatwerk van gemeenten Niet alle inwoners van een gemeente bewegen evenveel of ervaren sport op dezelfde manier. Landelijk onderzoek van o.a. Kenniscentrum Sport & Bewegen, het Mulier Instituut en het RIVM laat zien dat inwoners grofweg in vier groepen zijn te onderscheiden wanneer het gaat om deelname aan sport en bewegen. Elke groep vraagt om een eigen benadering en inzet vanuit het gemeentelijk beleid. De figuur op de volgende pagina maakt dit onderscheid inzichtelijk.

11

50% sport of beweegt zelfstandig en structureel in voldoende mate Ongeorganiseerd

Vanuit gemeentelijk perspectief is deze 30% cruciaal: sociale cohesie, maatschappelijk meedoen of afhaken, gezondheidsrisico’s, zelfstandigheid en persoonlijke ontwikkeling

50% sport en/of beweegt niet 10% Kansrijk voor 20%

zelfstandig en heeft flinke afstand tot structureel sport- of beweeggedrag in sport & beweeg- een traditionele context. gedrag. Succes Maar met geschikt afhankelijk van aanbod, extra aandacht en lifestyle, imago toeleiding is veel te en kwaliteit v/d bereiken. sportomgeving

Andersgeorganise erd Georganiseerd V E R S T E R K EN F U N D A M E NT

Onge l voor ijk invest e gelijk e kan ren sen

20%

is op geen enkele manier te verleiden tot een vorm van structureel sportof beweeg gedrag

ning

nspan

Geen i

voor behoud en vergroten bereik

Inzet van professionals*) voor het vinden v/d match tussen aanbieders met potentieel geschikt aanbod**) en de verschillende doelgroepen met hun specifieke kenmerken.

Gemeentelijke inspanningen voor het behouden of versterken van een laagdrempelig, betaalbaar en kwalitatief goed sportaanbod voor alle inwoners, dus ook voor de kansrijke “10%” Kwaliteit van de sportomgeving: • Sociaal veilig • Aantrekkelijk aanbod*) • Pedagogische basiskwaliteit • Positieve cultuur (verbindend, waarderend, oog voor iedereen) Inzicht in de verschillende groepen binnen de 10% (o.a. lage-sep, moslimmeiden ouderen) is cruciaal

Preventieve sociale basis

**) Buurtsportcoaches, jongerenwerkers, JOGG-regisseurs, …. *) Veelal ondernemende sportaanbieders, MOS-aanbieders en sportclubs met pedagogische begeleiding.

Algemene sociale basis

Goed kennen en begrijpen v/d verschillende doelgroepen is cruciaal

‘Inzicht in sport- en beweeggedrag’ (Samengesteld model vanuit het landelijk netwerk Adviseurs Lokale Sport)

12

1. De actieve helft (± 50%) Ongeveer de helft van de mensen in Nederland sport of beweegt voldoende. Zij vormen het kloppende hart van het lokale sport- en beweegleven: leden van sportverenigingen, mensen die bij ondernemende sportaanbieders sporten, deelnemers aan wandelgroepen of mensen die zelfstandig gaan hardlopen, fietsen of skeeleren. 2. De kansrijke groep (± 10%) Naast de actieve helft is er een groep inwoners die best meer wil bewegen, maar voor wie dat niet vanzelf gaat. In deze groep zitten vaak mensen met een lagere sociaaleconomische positie, inwoners met een migratieachtergrond, ouderen die hun sport zijn kwijtgeraakt of jongeren die na hun teamsport niets nieuws hebben gevonden. 3. De kwetsbare groep (± 20%) Een derde groep inwoners heeft een grotere afstand tot sport en bewegen. Het gaat om mensen voor wie deelname niet vanzelfsprekend is vanwege fysieke, mentale of sociale problemen. Voor hen is sport niet het doel, maar soms wel een waardevol middel, bijvoorbeeld om weer structuur te vinden, contacten op te doen of gezondheidsproblemen te beperken. 4. De groep die niet te verleiden is (± 20%) Tot slot is er een kleine groep inwoners (naar schatting circa 20 procent) die niet of nauwelijks te verleiden is tot sport en bewegen.

Voor hen is het vooral belangrijk dat de samenleving uitnodigend blijft, zodat kansen om mee te doen openstaan, ook als ze daar nu geen gebruik van maken. Met bovenstaande indeling houden we rekening als het gaat om het maken van beleidskeuzes. Deze zullen in het volgende hoofdstuk verder worden toegelicht en uitgewerkt. Landelijke ambitie - In 2040 voldoet 75 % van de Nederlanders aan de beweegrichtlijn In 2023 is op initiatief van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), de Beweegalliantie opgericht. In deze alliantie werkt VWS samen met partijen uit onder meer de zorg, het maatschappelijk en sociaal domein, onderwijs, bedrijfsleven, sport, kennisinstellingen, gemeenten en andere departementen samen. Missie van dit landelijke netwerk is om meer Nederlanders, meer te laten bewegen, elke dag en overal. Het wil dit bereiken door succesvolle beweeginitiatieven op te schalen en beleid te beïnvloeden, met het uiteindelijke doel dat 75% van de Nederlanders in 2040 aan de beweegrichtlijnen voldoet. Op dit moment ligt dit percentage landelijk rond de 48%. In Raalte ligt dit percentage op ruim 50%. Hardware: Landelijk beleidsplan Toekomstbestendige Sportinfrastructuur De sportsector staat voor grote uitdagingen.

Het Rijk geeft aan dat Nederland een beperkte fysieke ruimte heeft waarin veel opgaven samenkomen en ruim 60% van de sportaccommodaties verouderd is en toe is aan renovatie, vernieuwing en verduurzaming. Om ook in de toekomst voldoende mogelijkheden voor sport en bewegen te bieden, heeft het Rijk een beleidsplan opgesteld dat inzet op een toekomstbestendige sportinfrastructuur. Dit vraagt om een gezamenlijke aanpak van gemeenten, sportsector (zoals sportorganisaties en sportbonden) en ruimtelijke partners. Het Rijk benadrukt de cruciale rol van gemeenten bij het 13

realiseren en onderhouden van sportvoorzieningen en beweegvriendelijke omgevingen, omdat zij het dichtst betrokken zijn bij sport, het beste zicht hebben op de lokale situatie en regie voeren over inrichting van de leefomgeving. Daarom wil het Rijk zowel beleidsmatige als financiële ondersteuning bieden. Bij beleidsmatig worden genoemd: een Nationale richtlijn sport- en beweegruimte, een Handreiking Omgevingswet voor integratie van sport en bewegen en stimuleren van integrale huisvestingsplannen (IHP Sport en Bewegen), inclusief verduurzaming en regionale samenwerking. Op financieel vlak wil het Rijk het bestaande instrumentarium (regelingen) herinrichten zodat middelen beter aansluiten bij regionale opgaven en lokale planvorming. Hardware: Verduurzamingsopgave sportaccommodaties Een belangrijke uitdaging is de verduurzamingsopgave die volgt uit het Nationale Klimaatakkoord en het Europese klimaatbeleid. Het gaat om het toekomstbestendig maken van sportaccommodaties door inzet op bijvoorbeeld CO2-reductie (waaronder energiebesparing), duurzaam beheer van sportvelden, klimaatadaptatie en circulair bouwen. Dit draagt bij aan het behalen van klimaatdoelstellingen en versterkt tevens de maatschappelijke waarde van sportlocaties als gezonde, inclusieve en duurzame ontmoetingsplekken.

Voor onze lokale situatie betekent dit, dat in samenwerking met stakeholders/ belanghebbenden en sportorganisaties stappen gezet moeten gaan worden om de toekomstige verduurzamingsdoelstellingen te kunnen realiseren. Hardware: Verschuiving in sportgedrag vraagt om verbreding in faciliteren in hardware Een andere belangrijke ontwikkeling is de verschuiving in sportgedrag. Waar voorheen de georganiseerde sportvereniging de norm was, groeit nu het aantal mensen dat ongeorganiseerd sport, thuis of in de openbare ruimte of bij een ondernemende sportaanbieder. Volgens toekomstverkenningen zal in 2030 een groter deel van de Nederlanders buiten verenigingsverband actief zijn, bijvoorbeeld door te wandelen, fietsen of hardlopen. Deze trend vraagt om een andere manier van faciliteren en stimuleren: meer ruimte in de openbare ruimte, aandacht voor Urban Sports en laagdrempelige vormen van bewegen. Tegelijkertijd staan door deze verschuiving in sportgedrag, de exploitatie en bezettingsgraad van sportaccommodaties voor de georganiseerde sport onder druk, vooral bij kleinere verenigingen en in buurtdorpen. Om de sport- en beweeginfrastructuur toekomstbestendig te houden, is het wenselijk dat sportaccommodaties zo worden ingericht en gebruikt dat ze door meerdere doelgroepen, organisaties en beweegvormen kunnen worden benut.

Dat draagt bij aan efficiënt ruimtegebruik, een gezonde exploitatie en meer kansen voor veelzijdig bewegen dicht bij huis. Lokale sportorganisaties zetten hier ook al op in en dit willen we stimuleren en faciliteren. Orgware: Toenemende en complexe wet en regelgeving drukt belangstelling voor vrijwilligersfuncties De druk op sportvrijwilligers, neemt toe door meer en complexere wet- en regelgeving op gebieden als integriteit, privacy en veiligheid, die sportverenigingen als organisatie verplichten meer taken uit te voeren naast de sport zelf. Veel vrijwilligers doen het werk naast hun reguliere baan en sociale leven. De extra taken die voortkomen uit de wetgeving, maken het steeds moeilijker dit te combineren. De toenemende regeldruk is vooral voelbaar bij structurele 14

vrijwilligersfuncties. Er is minder belangstelling om structurele taken te gaan doen, zoals bestuursfuncties. Voor eenmalige en kortdurende taken zijn vaak nog wel voldoende vrijwilligers te vinden. Orgware: Maatschappelijke (meer)waarde van Sport en Bewegen voor ander beleid Een andere belangrijke ontwikkeling is de groeiende aandacht voor de maatschappelijke meerwaarde van sport en bewegen. Vanuit het principe van Social Return on Investment (SROI) komt steeds nadrukkelijker in beeld dat elke euro die wordt geïnvesteerd in sport en bewegen, meervoudig kan terugvloeien in gezondheid, welzijn, arbeidsparticipatie en sociale cohesie (Kenniscentrum Sport & Bewegen, 2023). Sport en bewegen leveren dus niet alleen fysieke winst op, maar versterken ook de sociale en economische vitaliteit van de samenleving.

2.5 Regionale samenwerking in IJsselland Gemeenten in de regio IJsselland werken samen aan thema’s uit het landelijk Sportakkoord die lokaal vaak te groot of complex zijn om alleen op te pakken. Door kennis, capaciteit en middelen te bundelen, versterken we de uitvoering van het lokale Sport- en Beweegbeleid. Onder regie van Sportnetwerk Overijssel (SNO), de regioadviseur van Vereniging Sport en Gemeenten (VSG) en de Adviseur Lokale Sport wordt samengewerkt op vijf thema’s: 1. Meedoen en ontmoeten Gemeenten in de regio IJsselland willen de sport- en beweegdeelname van inwoners met een lage sociaal-economische positie vergroten. Dit sluit direct aan bij het thema Inclusie en diversiteit uit het Raalter Sportakkoord. Omdat lokaal vaak kennis en capaciteit ontbreken, bundelen we regionaal expertise om beter te begrijpen hoe we deze doelgroepen bereiken en wat werkt om hen structureel in beweging te krijgen. Zo versterken we de vitaliteit van inwoners én bevorderen we ontmoeting en verbinding in buurten en wijken. 2. Aangepast Sporten Iedereen moet kunnen meedoen aan sport en bewegen, ook inwoners met een beperking. Ook dit thema sluit direct aan bij het lokale thema Inclusie en diversiteit. Omdat het aanbod lokaal vaak te klein of te specialistisch is, werken gemeenten in IJsselland samen om kennis, expertise en middelen te bundelen.

Zo vergroten we de toegankelijkheid van sportaanbod en versterken we de ondersteuning via regiocoaches Aangepast Sporten. Daarmee dragen we bij aan een samenleving waarin sport voor iedereen bereikbaar is. 3. Vitale sportaanbieders Sterke verenigingen en sportaanbieders vormen het hart van de lokale sport- en beweeginfrastructuur en zijn onmisbaar voor de thema’s Vitale Aanbieders en Ruimte voor Sport. Toch staan veel verenigingen onder druk door vrijwilligers- en financiële tekorten. Door regionaal samen te werken bundelen gemeenten, Sportbedrijven en partners hun kennis en capaciteit. Zo kunnen we verenigingen beter ondersteunen bij goed bestuur, vrijwilligersbeleid en een sociaal veilige sportomgeving, en behouden we een gevarieerd en toekomstbestendig sportaanbod in Raalte.

15

4. Werkgeverschap De inzet van buurtsportcoaches is een belangrijk beleidsinstrument voor het uitvoering geven aan de ambities uit het Sportakkoord. Soms is voor een lokale ambitie, de benodigde taak of rol te klein of specifiek om lokaal een aantrekkelijke baan te kunnen bieden. Door regionaal samen te werken als werkgever, kunnen gemeenten voor de lokale opdrachten goed opgeleid personeel aantrekken en behouden. En andersom krijgen medewerkers ontwikkelkansen, blijft het werk goed georganiseerd en kunnen inwoners beter en vaker sporten en bewegen. 5. Talentontwikkeling Binnen het Overijssels Sport- en Beweegakkoord is Topsport en Talentontwikkeling een hoofdthema. Onder het motto ‘In Overijssel mag je groot worden’ bouwt SNO aan een regionale opleidingsstructuur waarin lokale verenigingen, onderwijs en talentcentra samenwerken. Zo krijgen talentvolle sporters in hun eigen regio ontwikkelkansen en profiteren lokale verenigingen van extra kennis en begeleiding om talentvolle bewegers lokaal (langer) te kunnen begeleiden in hun ontwikkeling. Raalte wordt in dit verband genoemd als mogelijke satellietlocatie voor handbal en aangepast badminton.

2.6 Lokale kaders en ontwikkelingen Naast landelijke en regionale trends en ontwikkelingen zijn er lokale kaders waarmee we rekening houden bij de ontwikkeling en uitvoering van Sport- en Beweegbeleid. Deze worden hieronder besproken. Koersdocument Sociaal Domein Het Koersdocument Sociaal Domein vormt een belangrijk uitgangspunt voor het Sport- en Beweegbeleid in Raalte. Met dit koersdocument wordt richting gegeven hoe we als gemeente willen omgaan met grote maatschappelijke opgaven, zoals dubbele vergrijzing, toenemende gezondheidsverschillen en mentale kwetsbaarheid. Het koersdocument heeft drie hoofdambities: Bestaanszekerheid bieden, Gezond leven makkelijker maken en Kansengelijkheid versterken. Binnen de hoofdambitie ‘Gezond leven makkelijker maken’ worden voldoende sporten en bewegen door onze inwoners als belangrijke speerpunten gezien, omdat ze niet alleen bijdragen aan lichamelijke gezondheid, maar ook aan mentale veerkracht en sociale verbinding. De jeugd vormt hierbij een belangrijke doelgroep. We besteden extra aandacht aan het stimuleren van het veelzijdig bewegen bij jeugd in de basisschoolleeftijd, omdat dit veel positieve effecten heeft op hun gezondheid en ontwikkeling. Door kinderen en jongeren van jongs af aan plezier te laten beleven aan bewegen, wordt de basis gelegd voor een gezonde leefstijl later in het leven.

Daarnaast is de inrichting van de leefomgeving de grootste knop waar we als gemeente aan kunnen draaien. Met aantrekkelijke, veilige en uitnodigende plekken om te sporten en bewegen en elkaar te ontmoeten, kunnen we het beweeggedrag van inwoners het meest positief beïnvloeden. Het sociaal domein vervult hierbij een actieve rol als gesprekspartner bij gebieds- en woningbouwontwikkeling, zodat gezondheid en bewegen al in de planvorming worden meegenomen. 16

Verder is vanuit de hoofdambitie ‘Kansengelijkheid versterken’ een belangrijk kernprincipe in het koersdocument ‘Ongelijk investeren voor gelijke kansen’: in wijken en dorpen waar inwoners minder vanzelfsprekend meedoen, zet de gemeente extra in op sport en bewegen. In onze gemeente gaat het dan vooral om de aandachtswijken in Raalte-centrum. Aanvullend op een uitnodigende leefomgeving, organiseren we in deze aandachtswijken initiatieven om inwoners te stimuleren om ook daadwerkelijk gebruik te maken van de openbare ruimte, bijvoorbeeld door middel van het organiseren van activiteiten. Tot slot zien we in bewustwordingscampagnes een belangrijk instrument om inwoners te stimuleren naar gezonde keuzes zoals vaker sporten en bewegen en gebruik te maken van het bestaande sport- en beweegaanbod. Groeiopgave en toekomstbestendige dorpen en wijken De gemeente staat voor grote ruimtelijke en maatschappelijke opgaven. Focus van de gemeente Raalte ligt op bouwen aan groei en werken aan sterke wijken en dorpen. Met de groeiambitie wil de gemeente naast vergroten van de beschikbaarheid van woon- en werklocaties ook een bijdrage leveren aan het versterken van kwaliteit van leven en de leefomgeving van de kernen. Verder zijn er een aantal wijken en dorpen waar diverse fysieke en sociale opgaven samenkomen, zoals vervangingsopgave, groot onderhoud, vergrijzing en toekomstbestendigheid.

Om ervoor te zorgen dat alle wijken nu en in de toekomst een fijne plek zijn om te wonen gaat de gemeente samen met inwoners en samenwerkingspartners aan de slag met planvorming voor een aanpak. Beide opgaven raken ook andere beleidsterreinen, zoals sport en bewegen. Bewegingsonderwijs in private sporthallen: gedeelde verantwoordelijkheid De gemeente heeft een wettelijke taak om te zorgen voor voldoende voorzieningen om bewegingsonderwijs mogelijk te maken in het primair onderwijs. In de meeste kleinere kernen volstaat een gymlokaal voor het bewegingsonderwijs. Veel dorpen in de gemeente Raalte hebben deze gymlokalen echter op eigen initiatief, met veel gemeenschapszin en inzet van vrijwilligers, uitgebreid tot volwaardige sporthallen. Deze bijzondere initiatieven verdienen grote waardering, omdat ze aanzienlijk bijdragen aan het voorzieningenniveau, de leefbaarheid en de vitaliteit van de dorpen. De stichtingen die eigenaar en beheerder zijn, ontvangen jaarlijks een vergoeding per klokuur voor het beschikbaar stellen van het deel van de sporthal dat wordt gebruikt voor bewegingsonderwijs. Voor het overige gebruik in de gehele sporthal door vooral lokale verenigingen en dorpsactiviteiten, ligt de verantwoordelijkheid bij de stichting als eigenaar en beheerder.

Omdat sommige van deze accommodaties inmiddels al decennia oud zijn en er een moment komt om de toekomstopties, zoals renovatie of vervanging, af te wegen is het belangrijk helderheid te geven over de gemeentelijke rol bij hun instandhouding. In deze nota wordt daarom hiervoor binnen de beleidspijler Accommodaties een kader opgenomen.

17

3. Richtinggevende uitgangspunten voor toekomstbestendig Sport- en Beweegbeleid Met deze nota leggen we de kaders vast voor de toekomst van sport en bewegen in Raalte. Ze geven richting aan waar we naartoe willen en helpen om in tijden van beperkte middelen en capaciteit bewuste keuzes te maken. De gekozen koers is gebaseerd op de aanleiding voor dit beleid, uitgevoerde analyses en relevante landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen.

3.1 Ons Sport- en Beweegbeleid richt zich op behoud én groei Niet alle inwoners van Raalte sporten of bewegen evenveel, en de betekenis die zij aan sport en bewegen geven, verschilt sterk. Voor de één is sport of bewegen een vanzelfsprekend onderdeel van het dagelijks leven, terwijl een ander drempels ervaart of zich minder aangesproken voelt door het bestaande aanbod. Ons beleid richt zich op twee onderscheiden groepen inwoners: 1. De actieve helft – behouden (± 50%) Voor deze groep is het belangrijk dat ze kan blijven doen, wat ze nu doet? En dat dit ook in de toekomst mogelijk blijft. Dat vraagt bijvoorbeeld om goede en toegankelijke voorzieningen, vitale sportverenigingen en ondernemende sportaanbieders, veilige fietsroutes, aantrekkelijke wandelpaden en sportaccommodaties die passen bij de tijd. De uitdaging is om deze groep te behouden: tevreden, betrokken en actief. 2. De kansrijke groep – activeren (± 10%) Hoewel het landelijke doel is dat in 2040 75% van de inwoners voldoende beweegt, stellen we voor dit Sport- en Beweegbeleid eerst een realistischer en haalbaarder doel: 60%. Dit percentage is gebaseerd op groei bij de kansrijke groep voor wie sporten of bewegen niet vanzelfsprekend is, maar met de juiste stimulans wél haalbaar. Dit doel is beter haalbaar in de komende tien jaar met de middelen die de gemeente heeft.

Door deze groep extra te stimuleren, bereiken we met onze beschikbare middelen, het meeste resultaat. Zij heeft vooral behoefte aan laagdrempelige, herkenbare en betaalbare activiteiten in de eigen buurt, met nadruk op plezier, ontmoeting en vertrouwen. Door in deze groep te investeren, kunnen we relatief veel gezondheidswinst behalen en ongelijkheid verkleinen. Het gaat onder andere om inwoners met een lage sociaaleconomische positie, ouderen die na hun pensioen hun vaste sport- of beweeggroep verliezen en jongeren die na het stoppen met teamsport geen nieuw beweegritme vinden. Ook inwoners die aangewezen zijn op Aangepast Sporten, vanwege een fysieke, visuele, auditieve of verstandelijke beperking, horen bij deze kansrijke groep waarvoor we de sport- en beweegdeelname willen vergroten.

18

3.2 Inzet op 20% doelgroep – initiatief ligt bij andere beleidsdoelen en beleidsterreinen Voor ongeveer 20% van onze inwoners is sporten of bewegen geen vanzelfsprekende keuze. Zij ervaren vaak meerdere belemmeringen - zoals gezondheidsproblemen, armoede, beperkte mobiliteit of sociaal isolement - waardoor sport en bewegen in hun dagelijks leven niet haalbaar of relevant lijken. Toch kan juist voor deze groep sport en bewegen een waardevol middel zijn om gezondheid, zelfvertrouwen en sociale verbinding te versterken. Dat lukt echter alleen wanneer dit wordt ingebed in intensieve en integrale begeleiding door professionals, waarbij sport, zorg en welzijn nauw samenwerken. Deze inwoners blijven meestal afhankelijk van zo’n ondersteunende structuur om actief te blijven. En daarom ligt de primaire verantwoordelijkheid voor de keuze en financiering om sport- en beweegactiviteiten voor deze doelgroep in te zetten, bij de beleidsterreinen met beleidsdoelen die gericht zijn op het ondersteunen, verlichten of wegnemen van de meervoudige belemmeringen, die deze doelgroep ervaart. Denk hierbij aan zorg, welzijn of participatie. Vanuit Sport en Bewegen vervullen we hierbij een aanjagende en verbindende rol: we signaleren en attenderen op kansen, denken en organiseren mee aan de samenwerking tussen partners om dit sport en beweegaanbod tot stand te brengen.

3.3 Talentvolle sporters als nieuwe ‘doelgroep’ Binnen het Sport- en Beweegbeleid krijgt de talentvolle sporter een duidelijke plek. Waar de aandacht voorheen vooral lag bij breedtesport en sportstimulering, erkennen we nu dat het ontwikkelen en ondersteunen van sporttalent bijdraagt aan een sterk en inspirerend sportklimaat. Onze focus ligt op het ondersteunen van lokale verenigingen, zodat talentvolle sporters binnen hun eigen club in Raalte kunnen groeien en zich ontwikkelen. Talentontwikkeling gaat daarbij niet alleen om sportieve prestaties, maar ook om het versterken van lokale trots, het vergroten van de zichtbaarheid van sporten en het inspireren van andere jongeren en de samenleving.

3.4 Ongelijk investeren voor gelijke kansen In aansluiting op het Koersdocument Sociaal Domein hanteren we in het Sport- en Beweegbeleid bij het inrichten van een sterk sport- en beweegfundament ook het principe ‘ongelijk investeren voor gelijke kansen’. Als het gaat om het kunnen profiteren van de positieve effecten van sport en bewegen, zijn de kansen ook niet voor iedereen gelijk zijn. Factoren zoals leefomgeving, sociaaleconomische positie, opleidingsniveau of culturele achtergrond beïnvloeden in sterke mate of iemand daadwerkelijk sport of beweegt. Daarom kiezen we bewust voor gerichte en gedifferentieerde inzet. Gelijke investeringen leiden immers niet automatisch tot gelijke kansen; soms is juist méér nodig op plekken of bij groepen waar de drempels hoger liggen. We bepalen met behulp van data en lokale kennis waar onze inzet het meest nodig en effectief is (zie bijlage 3). Waar mogelijk verbinden we deze inzet aan bredere maatschappelijke en ruimtelijke opgaven, zoals de toekomstbestendige inrichting van wijken en dorpen.

19

3.5 Regionale samenwerking als dat lokale meerwaarde oplevert De gemeente Raalte participeert in regionale samenwerkingen op het gebied van sport en bewegen wanneer deze aantoonbare meerwaarde hebben voor de lokale praktijk. Regionale afstemming is geen doel op zich, maar een middel om het sport- en beweegklimaat in Raalte te versterken.

3.6 Veelzijdig bewegen als uitgangspunt Veelzijdig bewegen vormt een belangrijk uitgangspunt bij de ontwikkeling en uitvoering van ons Sport- en Beweegbeleid. We gaan ervan uit dat bewegen in verschillende vormen, omgevingen en intensiteiten bijdraagt aan een gezonde, vaardige en actieve leefstijl voor iedereen. Door inwoners te stimuleren om breed en gevarieerd te bewegen, ontwikkelen zij niet alleen hun fysieke vaardigheden, maar ook hun zelfvertrouwen, sociale verbondenheid en plezier in bewegen. Dat vergroot de kans dat mensen op de lange termijn actief blijven.

3.7 Samenhang met ander beleid is randvoorwaardelijk voor een sterk sport- en beweegfundament De mate waarin het Sport- en Beweegfundament toereikend is, hangt sterk samen met hoe de gemeente andere beleidsterreinen vormgeeft. Beleidskeuzes op het gebied van bijvoorbeeld ruimtelijke inrichting, gezondheid, welzijn, onderwijs en duurzaamheid bepalen in belangrijke mate of inwoners daadwerkelijk kunnen sporten en bewegen. Daarom is het belangrijk dat de uitgangspunten van het Sport- en Beweegbeleid óók richtinggevend zijn voor deze aanverwante domeinen. Alleen wanneer deze beleidsterreinen in samenhang worden uitgevoerd, kan het sport- en beweegfundament zich volledig ontwikkelen en duurzaam bijdragen aan een vitale, inclusieve en gezonde gemeente Raalte. Voorwaardelijke, ondersteunende beleidsterreinen voor de basis van het Sport en Beweegfundament zijn: •

• • • • •

Openbare ruimte – gericht op het creëren van beweegvriendelijke omgevingen en toegankelijke sport- en speelplekken, in lijn met het Koersdocument Sociaal Domein en het plan Buiten bewegen, beleven, spelen en ontmoeten. Inkomensondersteuning – het bevorderen van sportdeelname voor inwoners met beperkte financiële middelen. Vrijwilligersondersteuning – het versterken van maatschappelijke organisaties als dragers van sport en bewegen. Ruimtelijke en economische ontwikkeling – ruimte bieden aan ondernemende sportaanbieders en nieuwe sportinitiatieven. Recreatie en toerisme – het stimuleren van bewegen door de aanleg en het onderhoud van aantrekkelijke wandel- en fietsroutenetwerken. Beheer- Vastgoed - het duurzaam, efficiënt en toekomstbestendig beheren en onderhouden van gemeentelijke sportvoorzieningen.

20

4. Beleidspijlers voor Sport en Bewegen Het Sport- en Beweegbeleid van de gemeente Raalte is opgebouwd uit verschillende pijlers. Samen vormen ze de lagen ‘basis’ en ‘basis +’ van het Sport- en Beweegfundament dat we als gemeente willen ontwikkelen en beschikbaar stellen (zie figuur paragraaf 2.1). Deze pijlers zijn: 1. Sportstimulering 2. Verenigingsondersteuning 3. Accommodaties (inclusief tarieven) 4. Sportsubsidies Elke beleidspijler heeft eigen beleidskaders die richting geven aan onze keuzes en inzet. Deze kaders zijn grotendeels gebaseerd op eerder vastgestelde beleidsdocumenten, maar zijn aangescherpt en verder geconcretiseerd op basis van de landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen en trends die zijn geschetst in hoofdstuk 2. Daarnaast hebben we ze aangevuld met thema’s en doelgroepen die in het huidige beleid nog onvoldoende waren uitgewerkt - de zogenoemde witte vlekken - om zo beter aan te sluiten bij de ambities en doelen van het Raalter Sportakkoord. Per kader wordt aangegeven welke beleidsterreinen primair verantwoordelijk zijn voor de uitvoering en welke beleidsterreinen adviserend zijn.

4.1 Beleidspijler Sportstimulering De volgende paragrafen beschrijven de beleidskaders die invulling geven aan de beleidspijler Sportstimulering. Ze gaan in op het behoud van 50% sportdeelname, de gerichte groei bij de 10%-doelgroep met extra aandacht voor gelijke kansen, de ontwikkeling van talent en topsport als inspiratiebron voor de hele gemeenschap en het belang van marketing en communicatie om inwoners te bereiken, te motiveren en te verbinden. 4.1.1. Beleidskaders voor behoud van 50% sportdeelname In de gemeente Raalte sport en beweegt op dit moment ongeveer 50% van de inwoners voldoende. Dit is een stevig uitgangspunt, maar geen vanzelfsprekendheid. Landelijke en lokale trends laten zien dat steeds meer mensen buiten de traditionele sportvereniging actief zijn, bijvoorbeeld via ondernemende sportaanbieders of in zelfgeorganiseerde vormen in de openbare ruimte. Als we dit hoge deelnamepercentage willen behouden, vraagt dat om een breder perspectief op sportstimulering en goede faciliteiten voor zelfstandig en informeel sporten. Daarnaast blijkt uit de analyse van het Raalter Sportakkoord dat er nog winst te behalen is bij de jeugd. Door kinderen breed kennis te laten maken met verschillende sport- en beweegvormen, kunnen zij ontdekken waar hun sportplezier ligt.

Dat plezier vormt de basis voor een leven lang met plezier sporten en bewegen en draagt bij aan gezondere leefstijlkeuzes op latere leeftijd. Met deze beleidspijler richten we ons dus niet alleen op het stimuleren van sportdeelname in de traditionele zin, maar ook op het ondersteunen van nieuwe vormen van bewegen, het versterken van sportplezier bij de jeugd en het creëren van laagdrempelige mogelijkheden om zelfstandig actief te blijven. 21

1. Faciliteren van georganiseerd sporten en bewegen De gemeente ondersteunt vitale sportverenigingen via drie beleidspijlers: verenigingsondersteuning, accommodaties (inclusief tarieven) en subsidies. Primair verantwoordelijk beleidsterrein: Sport en Bewegen 2. Faciliteren van ongeorganiseerd sporten en bewegen De gemeente creëert en onderhoudt een beweegvriendelijke leefomgeving voor ongeorganiseerd sporten. Dit doet zij door bij de inrichting van de openbare ruimte de uitgangspunten uit het beleidsplan Buiten Bewegen, Beleven, Spelen, Ontmoeten (onderdelen Bewegen en Spelen) toe te passen, en binnen het recreatie- en toerismebeleid te zorgen voor een gevarieerd netwerk aan routes voor ongeorganiseerd sporten. Denk bijvoorbeeld aan mountainbike en gravelroutes. Primair verantwoordelijk beleidsterrein: Openbare Ruimte en Recreatie en Toerisme Adviserend beleidsterrein: Sport en Bewegen 3. Faciliteren van anders georganiseerd sporten en bewegen De gemeente stimuleert ruimte voor nieuwe sportvormen en ondernemende sportaanbieders door in omgevingsplannen en ruimtelijke ontwikkelingen te voorzien in voldoende en goed gespreide vestigingsmogelijkheden. Primair verantwoordelijk beleidsterrein: Ruimtelijke Ontwikkeling Adviserend beleidsterrein: Sport en Bewegen en Economie 4.

Stimuleren van kinderen tot en met jongvolwassenen (speerpuntdoelgroep) Binnen deze speerpuntdoelgroep onderscheiden we leeftijdsgroepen en thema’s. Per leeftijdsgroep of thema is een kader opgesteld. a. Vroege motorische ontwikkeling (0–4 jaar) De gemeente stimuleert dat veelzijdig bewegen een structureel onderdeel wordt van de dagopvang bij voorschoolse voorzieningen (peuterspeelzalen, kinderdagverblijven). Primair verantwoordelijk beleidsterrein: Onderwijs en Jeugdbeleid Aanjagende, adviserende rol: Sport en Bewegen b. Eigen sportplezier en talent ontdekken (4–12 jaar) De gemeente zorgt dat elk basisschoolkind wekelijks kan deelnemen aan een gevarieerd sporten beweegaanbod op of rondom de school, tijdens pauzes of na schooltijd. Bijvoorbeeld door het 2+1+2 beweegconcept te faciliteren. Primair verantwoordelijk beleidsterrein: Onderwijs en Sport en Bewegen

22

c. Jongeren eigentijds uitdagen in de openbare ruimte (12–18 jaar) Bij de inrichting van de openbare ruimte wordt gezorgd voor uitdagende beweegmogelijkheden die aansluiten bij de belevingswereld van jongeren Primair verantwoordelijk beleidsterrein: Openbare Ruimte en Beheer Adviserend beleidsterrein: Sport en Bewegen d. Behoud van jongeren in sport (12–24 jaar) De gemeente stimuleert sportaanbieders om jongeren te behouden voor sport en bewegen, hetzij op een andere manier of bij een andere sportaanbieder, als zij (willen) stoppen met hun lidmaatschap. Primair verantwoordelijk beleidsterrein: Sport en Bewegen Adviserend beleidsterrein: Jeugdbeleid en Mentale Gezondheid 4.1.2. Beleidskaders voor gerichte groei Sport- en beweegdeelname bij de 10%-doelgroep Zoals in paragraaf 3.1 toegelicht willen we de komende tien jaren gericht werken aan groei in sport- en beweegdeelname naar 60%. Bij de hoofduitgangspunten voor dit Sport- en Beweegbeleid hebben we al aangegeven dat we ons hiervoor willen inzetten door de zogenoemde 10% doelgroep meer te activeren tot sport- en beweegdeelname. Dit zijn immers inwoners die met een klein duwtje in de rug gestimuleerd kunnen worden om weer te gaan sporten of bewegen en dit vervolgens zelfstandig kunnen blijven doen.

In lijn met het Raalter Sportakkoord en het landelijke thema Inclusie en Diversiteit, richten we ons binnen deze 10% doelgroep in eerste instantie op inwoners met een lage sociaaleconomische positie en op inwoners die zijn aangewezen op Aangepast Sporten. Omdat deze thema’s/doelgroepen binnen de samenwerking in de regio IJsselland worden opgepakt, kiezen we er bewust voor om lokaal te investeren in deze regionale samenwerkingsstructuren. Zo versterken we het lokale aanbod en de ondersteuning, en kunnen we met gezamenlijke kennis, capaciteit en middelen meer inwoners bereiken en in beweging brengen. De ‘20%-doelgroep’ met een grote beweegachterstand kent vaak meervoudige problematiek en vraagt om langdurige, professionele en vaak ook individuele begeleiding. Het is daarom niet realistisch om groei in sportdeelname binnen deze doelgroep primair vanuit het Sport- en Beweegbeleid te realiseren. De verantwoordelijkheid én de benodigde financiële middelen horen in de eerste plaats bij de beleidsterreinen, die aan deze problematiek werken. Het Sporten Beweegbeleid kan hierin ondersteunend zijn, maar neemt niet de hoofdrol.

23

1. We willen de structurele sport- en beweegdeelname van inwoners in lage-SEP wijken vergroten We willen dit via twee sporen gaan bereiken: • Regionale samenwerking: door bij te dragen aan de regionale samenwerking op dit thema kunnen we gebundelde kennis, expertise en adviezen benutten, die we lokaal kunnen toepassen. • Lokaal integraal opdrachtgeverschap: we geven buurtsportcoaches, maatschappelijke partners en/of ondernemende partijen gezamenlijke opdrachten, die bijdragen aan het bereiken van dit doel. Per opdracht is helder welke rol we van elke partij vragen en welk budget beschikbaar is. Dit maakt gemeentelijke regie effectief. Primair verantwoordelijk beleidsterrein: Integraal Sociaal Domein 27+ en 27Aanjagende en adviserende rol: Sport en Bewegen, Versterken Sociale Basis en Preventieve Volksgezondheid 2. We willen de structurele sport- en beweegdeelname van inwoners met een fysieke, verstandelijke, visuele, auditieve beperking in Raalte vergroten We willen dit bereiken door lokaal te investeren in het regionaal doel voor Aangepast Sporten. Dit betekent dat we met middelen en/of capaciteit eraan willen bijdragen om in IJsselland het aanbod voor Aangepast Sporten toegankelijker te maken en de ondersteuning van de lokale doelgroep door of via de Regiocoaches Aangepast Sporten te versterken.

Zo kunnen onze lokale inwoners met een beperking beter begeleid worden en vergroten we de kans dat zij structureel kunnen sporten en bewegen in de regio IJsselland. Daarnaast gaan we voor de beleidspijler Accommodaties een beleidskader opnemen, dat onze gemeentelijke accommodaties voor binnensport, buitensport en zwembaden fysiek toegankelijk zijn voor Aangepast Sporten. Primair verantwoordelijk beleidsterrein: Sport en Bewegen voor regionale deelname Beheer voor geschikt maken gemeentelijke accommodaties 4.1.3. Beleidskaders voor Talentontwikkeling Tot nu toe heeft het gemeentelijke sportbeleid in Raalte vooral de nadruk gelegd op de breedtesport. Daarmee ontbreekt een vorm van beleidsmatige ondersteuning van de doelen van het Raalter Sportakkoord thema: ‘De maatschappelijke waarde van topsport’. In navolging van de visie van het Sportnetwerk Overijssel (SNO) op talentontwikkeling zetten we als gemeente in om een stimulerend sportklimaat te creëren, waarin ook ambitieuze en/of talentvolle sporters, de kans krijgen zich lokaal verder te ontwikkelen. Dat betekent, investeren in het versterken van kennis, vaardigheden en begeleiding binnen het lokale sporttechnische kader – trainers, coaches en verenigingen – zodat zij jonge talenten kunnen signaleren, begeleiden en behouden.

24

Omdat de benodigde kennis, expertise en opleidingsstructuren vaak de lokale schaal overstijgen, sluiten we aan bij de regionale aanpak van SNO. Binnen deze samenwerking kunnen we gezamenlijk bouwen aan een sterke regionale infrastructuur voor talentontwikkeling, waar ook de lokale sportverenigingen in Raalte van profiteren. Mede in navolging van SNO faciliteert de gemeente Raalte geen individuele topsporters, teams of sportprestaties. We richten ons op de accommodaties (hardware) die nodig zijn om op hoog niveau te sporten. De focus ligt op binnensport, met name handbal. Raalte is van oudsher een handbalgemeente, met teams die op het hoogste landelijke competitieniveau spelen. Daarom is in Raalte dorp een topsporthal aanwezig, die geschikt is voor landelijk topniveau. Vanwege de hoge eisen die topsport stelt aan accommodaties, concentreren we per tak van sport de topsportaccommodatie op één geschikte locatie. Dit voorkomt versnippering van middelen en versterkt de samenwerking met regionale partners, zoals SNO. Verenigingen met teams of spelers, die op het hoogste landelijke niveau spelen, hebben vaak hoge kosten voor het huren en/of onderhouden van trainings- en wedstrijdruimtes, vooral binnensportverenigingen. Overigens wordt hier gedoeld op teams of spelers, die gedurende het sportseizoen vrijwel wekelijks op het hoogste landelijke competitieniveau spelen.

Het gaat dus niet om een incidentele topsportwedstrijd of eenmalige landelijke kampioenschap die bij de eigen club wordt gehouden. Om voor deze verenigingen, de huisvestingskosten van hun topsportteams financieel behapbaar te maken, willen we hierin gaan bijdragen. We willen daarbij verhoudingsgewijs meer ondersteuning kunnen bieden aan binnensportverenigingen met topsportteams, dan aan buitensportverenigingen, die vaak lagere kosten en meer eigen inkomsten (o.a. via eigen kantine) hebben. Zo maken we het mogelijk dat zowel binnen- als buitensportverenigingen met topsportteams structureel op het hoogste niveau kunnen blijven sporten, zonder dat de gemeente individuele prestaties financiert. 1. We vergroten de ontwikkelingsmogelijkheden voor ambitieuze en/of talentvolle sporters in Raalte We realiseren dit door lokaal bij te dragen aan de opbouw van de regionale talentpiramide in IJsselland. Dit doen we door middelen, menskracht en faciliteiten beschikbaar te stellen die de piramide ondersteunen. Hiermee versterken we de ontwikkelingsmogelijkheden bij lokale sportaanbieders voor onze lokale talentvolle sporters. Primair verantwoordelijk beleidsterrein: Sport en Bewegen 2.