Ontwerp-Warmteprogramma Raalte 2026

GEMEENTEBLAD

Officiële uitgave van de gemeente Raalte

Warmteprogramma Artikel I Dit besluit treedt in werking per 21 januari 2026

Artikel II

Concept

Dit besluit betreft de wijzigingen in 'bijlage A'.

1

Concept

(van 23-4-2026 13:54) (Online)

Bijlage A

Warmteprogramma 2026 Deel I Vrije tekst Hoofdstuk 1 Inleiding

Concept

§ 1.1 Voorwoord De manier waarop we onze huizen verwarmen gaat de komende jaren ingrijpend veranderen. Dat is geen verre toekomst meer, de warmtetransitie is al begonnen. De stijgende energieprijzen, internationale afhankelijkheid van fossiele brandstoffen en de gevolgen van klimaatverandering laten zien dat we niet kunnen wachten. We moeten nú stappen zetten. Tegelijkertijd weten we dat dit geen eenvoudige opgave is. Voor veel inwoners roept de overstap naar een andere manier van verwarmen vragen op: Wat betekent dit voor mijn woning? Wat gaat het kosten? En wanneer moet ik iets doen? Met dit Warmteprogramma geven we daar richting aan. We maken inzichtelijk welke stappen nodig zijn om ervoor te zorgen dat in 2050 alle gebouwen in onze gemeente aardgasvrij zijn. Dat is de landelijke doelstelling waar ook wij als gemeente achter staan. Maar dit programma gaat niet alleen over een doel in 2050. Het gaat vooral over de komende jaren. Over isoleren, slimmer omgaan met energie en het stap voor stap overstappen op duurzame warmte. Als gemeente hebben we hierin een duidelijke regierol. We zorgen voor overzicht, ondersteunen inwoners en werken samen met partners zoals netbeheerder, woningcorporaties, energiecoöperaties en maatschappelijke organisaties. Maar de warmtetransitie kunnen we niet alleen.

Uiteindelijk vindt de verandering plaats in woningen, buurten en dorpen en werken we samen met inwoners. Daarom kiezen we in dit warmteprogramma voor een aanpak per wijk. Niet elke buurt is hetzelfde en niet elke oplossing past overal. In sommige wijken ligt een individuele warmtepomp voor de hand, in andere onderzoeken we of lokale warmtebronnen of kleinschalige warmtenetten mogelijk zijn. Wat overal geldt, is dat isoleren de eerste en belangrijkste stap is. Een goed geïsoleerde woning is comfortabeler, vraagt minder energie en maakt de overstap naar duurzame warmte eenvoudiger en betaalbaarder. De warmtetransitie is een grote opgave, maar ook een kans. Een kans om onze woningen comfortabeler te maken, energie betaalbaar te houden en onze gemeente toekomstbestendig te maken. Ik nodig u uit om mee te doen, vragen te stellen en mee te denken. Samen zetten we de stappen die nodig zijn om onze gemeente klaar te maken voor de toekomst. Roelof Bisschop Wethouder duurzaamheid en energie Gemeente Raalte

§ 1.2 Samenvatting Inleiding De overgang naar minder aardgas is geen keuze meer, maar een noodzaak. Aardgas is een fossiele brandstof en zorgt bij verbranding voor veel CO₂-uitstoot. Deze uitstoot warmt onze aarde verder op. We merken de gevolgen inmiddels ook hier: hevigere buien, drogere zomers, een stijgende zeespiegel en achteruitgang van de natuur. Dit raakt onze leefomgeving én onze economie. Willen we de doelen van het Klimaatakkoord halen, dan moeten we snel minder afhankelijk worden van fossiele energie. Daarnaast speelt veiligheid een grote rol. De gaswinning in Groningen heeft aardbevingen en grote schade veroorzaakt. Doorgaan met deze vorm van gaswinning kan en mag simpelweg niet meer. Tegelijkertijd zijn we door geopolitieke spanningen zoals de oorlogen in Oekraïne en Iran en de daardoor sterk

2

Concept

(van 23-4-2026 13:54) (Online)

schommelende energieprijzen erg kwetsbaar als het gaat om de import van olie en gas uit andere landen. De afgelopen jaren hebben dit duidelijk gemaakt: dit risico is niet theoretisch, maar werkelijkheid. Daarom is het noodzakelijk dat we het gebruik van fossiele brandstoffen fors terugdringen. In dit warmteprogramma beschrijven we hoe we in de gemeente Raalte stap voor stap het aardgasgebruik in de gebouwde omgeving afbouwen. In dit warmteprogramma geven we in hoofdstuk 5 een beschrijving van de verschillende wijken in Raalte, de Warmteoplossing die we voorzien en wanneer we welke stappen willen zetten richting het aardgasvrij maken van de wijken. Ook laten we aan de hand van een tijdlijn per wijk zien welke doelstellingen we hebben in het verduurzamen van de gebouwen in de betreffende wijk.

Concept

Warmteoplossingen Onderstaande tabel geeft een overzicht van de wijken waar het duidelijk is wat de meest haalbare en betaalbare eindoplossing is. Voor de wijken waar dit duidelijk is geldt dat de voorziene eindoplossing een individuele elektrische warmtepomp is, zie § 6.1. Voor een aantal wijken geldt dat een tussenstap met een hybride warmtepomp een optie is, zie § 6.4. De tabel laat zien waar dit het geval is. Ten slotte laat de tabel zien waar nog nader onderzoek vereist is naar de eindoplossing. Wijk

Eindoplossing individuele elektrische warmtepomp

Hybride warmtepomp mogelijk goede tussenstap

Laag Zuthem

x

x

Lierderholthuis

x

Luttenberg

x

x

Mariënheem

x

x

Broekland

x

x

Heeten Nieuw Heeten

x x

x

Kiezebos

x

x

Blankenfoort

x

x

De Kampen

x

x

Heino Centrum

x

x

Heino Zuid

x

x

Nader onderzoek naar haalbaarheid (kleinschalig) warmtenet

x

x

Heino

Raalte De Zegge en De Hees

x

Franciscushof

x

Het Overstigt

x

Salland

x

Het Raan

x

x

Tijenraan

x

x

Drostenkamp

3

Concept

x

(van 23-4-2026 13:54) (Online)

x

x

Blekkerhoek

Concept

Raalte Centrum

4

x x

x

x

De Enk

x

x

Langkamp

x

x

Westdorp

x

x

De Olykampen

x

x

Hartkamp

x

x

De Vloedkampen

x

x

Verloop warmtetransitie gemeente Raalte Uit de tabel hierboven blijkt dat voor een groot deel van Raalte een individuele elektrische warmtepomp wordt voorzien als alternatief voor aardgas. Voor het verwarmen van een woning met behulp van een elektrische warmtepomp moet de woningen uiteindelijk tot Schillabel b geïsoleerd worden. In onderstaande grafiek wordt weergegeven hoe het verloop zal zijn van de isolatie van de woningen in Raalte en in de grafiek daaronder van het daadwerkelijk aardgasvrij worden van de woningen. Deze grafieken zijn gemaakt met behulp van de plannen en tijdlijnen uit hoofdstuk 5. Hoewel de echte uitvoering van het warmteprogramma start in 2027, laten we van 2024 tot 2027 al wel een stijging zien, omdat we er van uitgaan dat er ook zonder onze inspanning woningeigenaren in de afgelopen twee jaar stappen hebben gezet om hun woning te verduurzamen. Bovendien is de subsidieregeling lokale aanpak isolatie in 2026 van start gegaan, wat ook leidt tot betere isolatie van woningen. In Raalte hebben we ongeveer 16.517 woningen en 1566 Utiliteitsgebouwen. Van de woningen werden er in 2024 nog 13.910 met aardgas verwarmd. 985 Woningen zijn volledig aardgasvrij. Voor de utiliteitsgebouwen weten we dit niet.

Concept

(van 23-4-2026 13:54) (Online)

Concept

In de tijdlijnen die we voor elke wijk hebben gemaakt, hebben we ook voor elke wijk op hoofdlijnen aangegeven welke acties we wanneer willen ondernemen. De geformuleerde acties voor de verschillende wijken zijn vergelijkbaar, met dien verstande dat in een aantal wijken nader onderzoek moet worden uitgevoerd in het geval er potentie is voor een warmtenet. Ook het tempo dat we aanhouden verschilt per wijk. Dit hangt bijvoorbeeld af van de aanwezigheid van een actieve Energiecoöperatie in de wijk of het feit dat bepaalde wijken nog maar een kleine stap hoeven maken om van het aardgas af te gaan. Onderstaande tijdlijn is een samenvatting van alle tijdlijnen van de verschillende wijken. Het geeft globaal een beeld van wanneer we welke acties op willen pakken. De exacte planning en acties kunnen per wijk afwijken. Voor inzicht in de exacte planning en acties in een wijk verwijzen wij naar hoofdstuk 5.

Participatie Het Warmteprogramma dient hoofdzakelijk als communicatiemiddel richting onze inwoners, waarin we zoveel mogelijk duidelijkheid geven over het alternatief voor aardgas in onze gemeente en op welke termijn

5

Concept

(van 23-4-2026 13:54) (Online)

Concept

welke stappen gezet moeten worden. Om een duidelijk beeld te krijgen van de mogelijke alternatieven voor aardgas in onze gemeente hebben we gebruik gemaakt van de startanalyse van het Planbureau voor de Leefomgeving. Daarnaast hebben we een quickscan lokale bronnen uit laten voeren, zie bijlage. Deze geven een eerste beeld van de mogelijke alternatieven voor aardgas. Naar aanleiding hiervan hebben we het warmteprogramma geschreven met daarbij een tijdpad. Dit hebben we gedaan in afstemming met alle relevante partners, zoals netbeerder Enexis, het waterschap, de energiecoöperaties en de woningbouwcoöperatie.

6

Voor de warmtevisie 2021, de voorloper van dit Warmteprogramma, zie hoofdstuk 3, hebben we inwoners geconsulteerd om hen te vragen wat zij belangrijk vinden in de warmtetransitie. Naar aanleiding hiervan zijn uitgangspunten geformuleerd, die voor dit warmteprogramma nog steeds bruikbaar zijn. Na vaststelling van het ontwerp-warmteprogramma zijn onze inwoners geïnformeerd middels verschillende kanalen. Daarnaast hebben inloopbijeenkomsten plaatsgevonden en hebben inwoners nog input kunnen leveren voor dit warmteprogramma. Het zwaartepunt van inwonerparticipatie in de warmtetransitie ligt bij de uitvoering. In het warmteprogramma wordt duidelijk welke alternatieven praktisch haalbaar en betaalbaar zijn. Bij de uitvoering willen we samen met inwoners bekijken hoe we tot de mogelijke alternatieven kunnen komen. In de tijdlijnen per wijk laten we zien hoe we dit vorm willen geven. Een belangrijk onderdeel dat in bijna alle wijken terugkomt is het vormen van een werkgroep met inwoners om samen met hen een plan te maken voor de wijk. Voor meer informatie over hoe participatie tot nu toe heeft plaatsgevonden en hoe we dit gaan vormgeven bij de uitvoering zie hoofdstuk 5, waarin dit per wijk is beschreven en hoofdstuk hoofdstuk 8, waarin een totaal beeld wordt gegeven van het participatietraject.

§ 1.3 Leeswijzer Het warmteprogramma beschrijft hoe de gemeente Raalte in 2050 aardgasvrij kan zijn. Per wijk wordt inzicht gegeven in de huidige situatie, de meest haalbare alternatieven voor aardgas en de stappen die wij samen met onze inwoners en partners willen zetten in de komende jaren om toe te werken naar een aardgasvrij Raalte in 2050. Het warmteprogramma is de opvolger van de Warmtevisie Raalte (2021) en sluit aan op landelijke, provinciale en gemeentelijke kaders. Het doel van het warmteprogramma is om onze inwoners te informeren over de haalbare en betaalbare alternatieven voor het gebruik van aardgas voor de verwarming van gebouwen in de gemeente Raalte. Zo wordt inzicht gegeven in: • de totale Warmtetransitie opgave in de hele gemeente; • de voorkeurs Warmteoplossing per wijk; • tijdlijnen, doelen en actielijnen voor de komende jaren. Deze leeswijzer helpt u snel de weg te vinden in het Warmteprogramma 2026 van de gemeente Raalte. In onderstaande tabel een overzicht van de hoofdstukken en de inhoud. Hoofdstuk

Beschrijving

hoofdstuk 1: Inleiding

Context en belang van de warmtetransitie. Bevat in paragraaf § 1.2 een samenvatting van het gehele warmteprogramma.

hoofdstuk 2: Beleidskaders

Internationale, landelijke en regionale kaders. In paragraaf § 2.5 staan de gemeentelijke uitgangspunten.

hoofdstuk 3: Evaluatie Warmtevisie 2021

Evaluatie van de Warmtevisie 2021.

hoofdstuk 4: Aanpak warmtetransitie gemeente Raalte

Beschrijving van hoe het warmteprogramma tot stand is gekomen en nadere uitleg over gemaakte keuzes.

hoofdstuk 5: Aanpak per wijk

Kern van het warmteprogramma. Per wijk: kenmerken, mogelijke warmteoplossingen en gewenste stappen en tijdlijn

hoofdstuk 6: Warmteoplossingen

Toelichting op de relevante individuele en collectieve warmteopties.

hoofdstuk 7: Kosten aardgasvrij

Overzicht van kosten voor het verduurzamen van de meest voorkomende woningen.

hoofdstuk 8: Participatie

Beschrijft betrokkenheid van partners en inwoners bij de totstandkoming van het warmteprogramma en het vervolg.

Concept

(van 23-4-2026 13:54) (Online)

hoofdstuk 9: Milieu-impact

Beoordeling van de mogelijke effecten op het milieu.

hoofdstuk 10: Monitoring en evaluatie

Toelichting op monitoring en evaluatie van het warmteprogramma.

hoofdstuk 11: Begroting

Hoofdlijnen van benodigde capaciteit voor uitvoering van het warmteprorgramma, bijbehorende kosten en dekking.

Hoofdstuk 12: Bijlagen

Overzicht van de bijlagen die het programma ondersteunen.

Concept

Gebruik warmteprogramma Het warmteprogramma wordt gepubliceerd op ‘Regels op de kaart’ in het Omgevingsloket. Hiermee kunnen inwoners naar hun eigen adres navigeren. Wanneer ze op de kaart klikken zien ze alle voor hen relevante onderdelen van dit warmteprogramma.

§ 1.4 Inleiding De overgang naar minder aardgas is geen keuze meer, maar een noodzaak. Aardgas is een fossiele brandstof en zorgt bij verbranding voor veel CO₂-uitstoot. Deze uitstoot warmt onze aarde verder op. We merken de gevolgen inmiddels ook hier: hevigere buien, drogere zomers, een stijgende zeespiegel en achteruitgang van de natuur. Dit raakt onze leefomgeving én onze economie. Willen we de doelen van het Klimaatakkoord halen, dan moeten we snel minder afhankelijk worden van fossiele energie. Daarnaast speelt veiligheid een grote rol. De gaswinning in Groningen heeft aardbevingen en grote schade veroorzaakt. Doorgaan met deze vorm van gaswinning kan en mag simpelweg niet meer. Tegelijkertijd zijn we door geopolitieke spanningen zoals de oorlogen in Oekraïne en Iran en de daardoor sterk schommelende energieprijzen erg kwetsbaar als het gaat om de import van olie en gas uit andere landen. De afgelopen jaren hebben dit duidelijk gemaakt: dit risico is niet theoretisch, maar werkelijkheid. Daarom is het noodzakelijk dat we het gebruik van fossiele brandstoffen fors terugdringen. In dit warmteprogramma beschrijven we hoe we in de gemeente Raalte stap voor stap het aardgasgebruik in de gebouwde omgeving afbouwen.

Om klimaatverandering tegen te gaan en onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen hebben we internationale afspraken gemaakt in het Klimaatverdrag van Parijs. Dit is vertaald naar nationaal beleid. In de Klimaatwet is bepaald dat Nederland in 2030 55% minder CO2 uitstoot ten opzichte van 1990. Daarnaast is opgenomen dat de CO2 uitstoot in 2050 95% minder is ten opzichte van 1990. In het Klimaatakkoord zijn ook afspraken opgenomen die specifiek zien op het verminderen van CO2 uitstoot in de gebouwde omgeving. Afgesproken is dat 1,5 miljoen bestaande woningen in 2030 moeten zijn verduurzaamd en dat in 2050 alle gebouwen van het aardgas af zijn. Voor het verduurzamen en aardgasvrij maken van de bestaande woningen hebben gemeenten de regierol. Met het oog op de hierboven genoemde doelstellingen en de regierol van de gemeente is in de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie bepaald dat gemeenten een Warmteprogramma op moeten stellen. In het warmteprogramma zoals dit nu voorligt wordt een beeld gegeven van de alternatieven voor aardgas in de gemeente Raalte. Daarnaast wordt omschreven welke stappen we met inwoners willen zetten in de komende 5 tot 10 jaar om te zorgen dat Raalte in 2050 aardgasvrij is.

Hoofdstuk 2 Beleidskaders § 2.1 Context warmteprogramma Het Warmteprogramma is een verplicht programma onder de Omgevingswet. Daarmee valt hij in de systematiek van de Omgevingswet onder de Omgevingsvisie. In de Omgevingsvisie is op hoofdlijnen de visie op het beleid voor de fysieke leefomgeving neergelegd. Het programma is een uitwerking van de Omgevingsvisie en is uitvoeringsgericht. Het programma moet dan ook in lijn zijn met de Omgevingsvisie. Behalve de Omgevingsvisie zijn er ook andere gemeentelijke beleidskaders en uitgangspunten waarmee we in het Warmteprogramma rekening houden, waarvan de belangrijkste de door de raad vastgestelde uitgangspunten voor het warmteprogramma zijn en het overkoepelend beleidsplan duurzaamheid. Naast de gemeentelijke beleidskaders beschrijven we in dit hoofdstuk eerst de relevante landelijke, provinciale en regionale beleidskaders.

7

Concept

(van 23-4-2026 13:54) (Online)

§ 2.2 Internationale afspraken Om klimaatverandering tegen te gaan zijn er internationaal en nationaal afspraken gemaakt om de CO2 uitstoot te verminderen. In het klimaatverdrag van Parijs hebben 195 landen, waaronder Nederland, afgesproken om de stijging van de gemiddelde wereldtemperatuur te beperken tot ruim onder 2 graden Celsius en zo mogelijk onder 1,5 graden Celsius. De belangrijkste oorzaak voor de opwarming van de aarde is de uitstoot van broeikasgassen. Het belangrijkste broeikasgas is koolstofdioxide (CO2).

Concept

§ 2.3 Landelijke doelstellingen Nederland heeft de doelstellingen uit het klimaatverdrag van Parijs vertaald naar nationaal beleid. Dit beleid is vastgelegd in de Klimaatwet en het nationaal Klimaatakkoord. In de klimaatwet is bepaald dat Nederland in 2030 55% minder CO2 uitstoot ten opzichte van 1990. Daarnaast is opgenomen dat de CO2 uitstoot in 2050 zelfs 95% minder is ten opzichte van 1990. In het nationale klimaatakkoord hebben meer dan 600 partijen afspraken gemaakt om de uitstoot van broeikasgassen tegen te gaan. Het klimaatakkoord bevat een pakket aan maatregelen om de hierboven genoemde doelstellingen uit de klimaatwet te realiseren. In het klimaatakkoord zijn ook afspraken opgenomen die specifiek zien op het verminderen van CO2 uitstoot in de gebouwde omgeving. Afgesproken is dat 1,5 miljoen bestaande woningen in 2030 moeten zijn verduurzaamd en dat in 2050 alle bestaande woningen van het aardgas af zijn. Om de bebouwde omgeving ‘CO2-arm’ te maken is bepaald dat gemeenten een regie rol hebben. In het kader hiervan moeten moesten gemeenten in 2021 een transitievisie warmte opstellen en deze elke 5 jaar actualiseren. In de transitievisie warmte wordt een tijdspad vastgelegd voor een aanpak richting aardgasvrij.

Om zeker te weten dat voldoende besparing wordt gerealiseerd, maken gemeenten plannen voor het realiseren van de verduurzaming van 1,5 miljoen woningen en andere gebouwen in de periode 2022 t/m 2030. In aanvulling op de transitievisie warmte moesten gemeenten samen met de betrokken stakeholders wijkuitvoeringsplannen opstellen. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet in combinatie met de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie , wordt de transitievisie warmte vervangen door het Warmteprogramma. De Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie treedt 1 juli 2026 in werking. Gemeenten worden op basis hiervan verplicht om uiterlijk 31 december 2027 een warmteprogramma vast te stellen. Dit betreft de opvolger van de transitievisie warmte (warmtevisie Raalte), maar zal wat aard betreft anders zijn. Voor wat betreft de uitgangspunten van het warmteprogramma vormt de warmtevisie nog steeds een belangrijke basis, maar het warmteprogramma zal in aanvulling op de warmtevisie een beeld schetsen van de totale opgave in Raalte, de opgave per wijk en een tijdlijn per wijk over wanneer welke stappen zijn voorzien in het aardgasvrij worden van de wijk. In 2023 is door het Rijk het Nationaal plan energiesysteem vastgesteld. Hierin staat de lange termijnvisie van het Rijk op het energiesysteem van 2050 welke past bij een klimaat neutrale samenleving.

Hierin wordt ook een beeld geschetst van hoe om te gaan met energie in de bebouwde omgeving. In het Nationaal plan energiesysteem staat dat verwarmging van woningen zal plaatsvinden door warmtenetten en elektrificatie. Waar mogelijk dient zoveel mogelijk gebruik gemaakt te worden van lokale warmtebronnen. Warmteopslag vormt een belangrijke buffer voor het energiesysteem. Daarnaast moet maximaal ingezet worden op energiebesparing. Er is snel duidelijkheid nodig over waar wel en waar geen collectief Warmtenet is voorzien om te voorkomen dat individuele duurzame warmte-oplossingen de levensvatbaarheid van de collectieve oplossing in een gebied met potentie voor een collectief warmtenet ondermijnt. Naast de opschaling van warmtenetten zijn individuele volledig elektrische en hybride warmtepompen in combinatie met duurzaam gas een belangrijke optie voor verduurzaming. Zoals hierboven al omschreven wordt maximaal ingezet op energiebesparing. Energie die we niet gebruiken, hoeven we ook niet op te wekken, te betalen, te importeren of te transporteren. Energiebesparing draagt daardoor direct bij aan de betaalbaarheid, vermindert de behoefte (en daarmee schaarste) aan duurzame energie in de transitie, vermindert onze afhankelijkheid van andere landen en beperkt de transportuitdagingen zoals Netcongestie.

Hierdoor zorgt energiebesparing er voor dat de uitdaging van de energietransitie kleiner wordt, evenals de impact van het energiesysteem op Nederland (zoals het ruimtebeslag). Dit streven is in lijn met Europese Energie-Efficiëntie Richtlijn (EED).

§ 2.4 Provinciale en regionale kaders en afspraken 2.4. provinciale en regionale kaders en afspraken

8

Concept

(van 23-4-2026 13:54) (Online)

Concept

De provincie heeft het nationaal plan energiesysteem vertaald naar de provinciale energievisie. In de provinciale energievisie is onder meer bevestigd dat we maximaal inzetten op energiebesparing. Verder is hierin aangegeven dat we in 2050 in onze eigen warmtebehoefte voorzien en dat er gestreefd wordt naar een gebalanceerde energiemix, waarbij we de vraag vanuit verschillende energiedragers willen vervullen, om de grote toename in elektriciteitsvraag te beperken. Voor warmte clusteren we vraag en aanbod lokaal. Verder wordt ingezet in Overijssel om één op de vier huishoudens te voorzien van warmte vanuit een collectief warmtenet, met name in stedelijk gebied. Regionaal zijn in de Energietafel West Overijssel ook afspraken gemaakt hoe we de warmtetransitie in onze regio vorm willen geven. Hierin is bepaald dat energiebesparing een belangrijke prioriteit heeft en zal ingezet worden op stimuleren en versnellen van energiebesparing. Eén van de acties die hieruit voortvloeit is het opstellen van een (pre) Soorten management plan, zodat het isoleren van woningen door kan gaan zonder dat beschermde plant- en diersoorten worden bedreigd. Dit wordt gezamenlijk opgepakt door 8 gemeenten, Raalte maakt hier ook deel van uit. Daarnaast is het van belang om alle aanwezige duurzame warmtebronnen te benutten.

Daarom zal samen met gemeenten worden verkend welke duurzame warmtebronnen in de regio kunnen worden benut, zoals Aquathermie, Geothermie en Groen gas. Daarnaast wordt ingezet op het stimuleren van de uitrol van kleine collectieve warmtenetten.

§ 2.5 Gemeentelijke uitgangspunten In het overkoepelend beleidsplan duurzaamheid dat in mei 2025 door de gemeenteraad is vastgesteld zijn de beleidsdoelen geformuleerd op het gebied van duurzaamheid met daarbij een aantal actielijnen voor de periode 2025 tot 2030. De actielijnen richten zich met name op isolatie van gebouwen. Daarnaast is aangegeven dat we uiterlijk 2026 het warmteprogramma willen laten vaststellen en dat deze iedere 5 jaar wordt geactualiseerd. In het kader van het warmteprogramma zullen we ook bekijken welke wijken kansrijk zijn voor de aanleg van een collectieve warmtevoorziening. Daarnaast richten we ons op de uitvoering van hetgeen in de warmtevisie en het warmteprogramma is bepaald. Uitgangspunten Warmteprogramma 2026 Naast de actielijnen zoals verwoord in het overkoepelend beleidsplan duurzaamheid zijn er specifiek voor het opstellen van het Warmteprogramma 2026 door het college uitgangspunten vastgesteld, die door de gemeenteraad zijn bevestigd op 4 december 2025. Deze uitgangspunten vormen daarmee een belangrijke basis voor dit warmteprogramma. Het betreft de onderstaande uitgangspunten: Rol van de gemeente: 1. Wij hebben een regierol in de warmtetransitie, dat betekent dat: a. Wij gelet op de doelstellingen een programmatische aanpak opzetten met smart geformuleerde doelstellingen, die aansluiten bij de landelijke doelstellingen; b.

Wij actielijnen uitzetten om de doelstellingen te behalen; c. We actief monitoren op de voortgang; d. Bovenstaande gaat gepaard met een realistische begroting. 2. Wij informeren inwoners actief over het warmteprogramma en bieden zoveel mogelijk duidelijkheid over de mogelijke alternatieven voor aardgas in de wijken. Inhoudelijke uitgangspunten: a. Wij maken in het Warmteprogramma 2026 nog geen gebruik van de aanwijsbevoegdheid; b. Wij baseren het warmteprogramma op de landelijke doelstelling: 2050 elk gebouw aardgasvrij; c. We sluiten aan bij reeds door de gemeente vastgestelde uitgangspunten in het coalitieakkoord, de omgevingsvisie en het overkoepelend beleidsplan duurzaamheid; d. Bij het bepalen van de doelstellingen en actielijnen zoeken we aansluiting bij de 'Opgave wijken en dorpen'. Overige uitgangspunten

9

Concept

(van 23-4-2026 13:54) (Online)

1. We hanteren de uitgangspunten van de Warmtevisie 2021: • Gezamenlijk en betrokken (aansluiten bij lokale initiatieven); • Duurzaam en betrouwbaar (alternatief moet daadwerkelijk CO2 reduceren); • Haalbaar en betrouwbaar (iedereen moet mee kunnen); • Flexibel omgaan met onzekerheden (inspringen op kansen, elke 5 jaar herijking warmteprogramma). Bovenstaande uitgangspunten hebben wij meegenomen bij het opstellen van dit warmteprogramma. Dit wordt nader toegelicht in hoofdstuk hoofdstuk 4.

Hoofdstuk 3 Evaluatie Warmtevisie Raalte 2021

Concept

§ 3.1 Inleiding Het Warmteprogramma 2026 kan als opvolger van de Warmtevisie Raalte worden gezien die in 2021 is vastgesteld. In het kader van de Warmtevisie is onderzoek verricht naar de meest haalbare en betaalbare warmteoplossingen voor de gemeente Raalte en is input opgehaald uit de samenleving. In de Warmtevisie zelf is aangegeven dat deze eens per 5 jaar wordt geactualiseerd. Dit warmteprogramma moet worden gezien als actualisatie van de Warmtevisie. In dat kader hebben we de Warmtevisie geëvalueerd. Deze evaluatie is als bijlage opgenomen bij dit warmteprogramma. In dit hoofdstuk geven wij een samenvatting van de evaluatie en geven wij aan wat we hiermee hebben gedaan in dit warmteprogramma.

§ 3.2 Uitgangspunten warmtetransitie In de Warmtevisie Raalte 2021 zijn een aantal uitgangspunten geformuleerd die centraal moeten staan in de warmtetransitie in Raalte. Het gaat om de volgende uitgangspunten: • Haalbaar en betaalbaar • Gezamenlijk en betrokken • Duurzame en betrouwbare alternatieven • Flexibiliteit en omgaan met onzekerheden. Deze uitgangspunten zijn tot stand gekomen met behulp van uitgebreide inwonersconsultatie. Deze uitgangspunten zijn nog steeds van toepassing en vormen een belangrijke basis voor de warmtetransitie in Raalte. Deze maken daarom ook deel uit van de uitgangspunten zoals deze door het college en de gemeenteraad in december 2025 zijn vastgesteld voor dit warmteprogramma, zie § 2.5.

§ 3.3 Raalte aardgasvrij In de Warmtevisie is een tijdpad geschetst hoe te komen tot een aardgasvrij Raalte. Onderstaande afbeelding laat dit tijdpad zien.

Dit tijdpad laat zien dat er in de eerste jaren vooral ingezet wordt op het treffen van maatregelen in de woning om deze klaar te maken voor een aardgasvrij alternatief. De belangrijkste maatregel betreft het isoleren van de woningen om de warmtevraag te verminderen. Als uiteindelijk alternatief voor aardgas wordt er in de Warmtevisie uitgegaan van individuele warmteoplossingen in de vorm van een all-electric warmtepomp (voor woningen met energielabel a en b) of een hybride warmtepomp (voor woningen met energielabel c of hoger).

10

Concept

(van 23-4-2026 13:54) (Online)

§ 3.4 Terugblik De Warmtevisie Raalte bevat een strategie om te komen tot een aardgasvrij Raalte in 2050. Het bevat geen concrete doelstellingen of een uitvoeringsplan. Wel zijn er een aantal dingen gebeurd na vaststelling van de Warmtevisie. Hieronder een overzicht van de belangrijkste activiteiten.

Concept

Isolatie

11

Vanaf maart 2023 konden gemeenten middelen bij het rijk aanvragen vanuit de Specifieke Uitkering Lokale Aanpak Isolatie. Met deze middelen kunnen gemeenten zelf een subsidieregeling opzetten waarmee eigenaren van slecht geïsoleerde woningen een subsidie aan kunnen vragen om één of meerdere slecht geïsoleerde bouwdelen van de woning te isoleren. Het opstellen van de subsidieregeling heeft enige vertraging opgelopen vanwege ondermeer onzekerheid over natuurinclusief isoleren en het feit dat de uitvoering Europees aanbesteed moest worden. Inmiddels is de regeling vastgesteld en wordt gewerkt aan een uitgebreide communicatiecampagne om ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk inwoners gebruik maken van deze subsidie en hun woning kunnen isoleren. Verduurzaming gemeentelijk vastgoed In 2019 is een plan vastgesteld door de raad om de gebouwen die in gemeentelijk beheer zijn te verduurzamen. Naar aanleiding van dit plan zijn alle gebouwen verduurzaamd en zitten ze wat betreft energielabel op het niveau van label A. Verduurzaming maatschappelijk vastgoed In 2025 liep de gemeentelijke subsidieregeling verduurzamen maatschappelijk vastgoed. Met behulp van deze regeling konden maatschappelijke organisaties (culturele verenigingen, sportverenigingen enz) een subsidie aanvragen om hun eigen vastgoed te verduurzamen.

28 verenigingen hebben gebruik gemaakt van deze regeling en hebben hun pand kunnen verduurzamen. Energieloket Er is een gemeentelijk energieloket wat inwoners helpt bij het verduurzamen van hun woning. Dit gebeurt onder andere door de inzet van energievakmannen. Deze kunnen voor inwoners een energiescan maken van hun woning en een maatwerkadvies geven voor de verduurzaming van de woning. Tevens is er een maandelijks inloopspreekuur waar inwoners vragen kunnen stellen over het verduurzamen van de woning. Warm voor elkaar In 2022 is het project warm voor elkaar gestart. Met dit project worden inwoners met een kleine beurs geholpen om energiebesparende maatregelen in huis te treffen. Ook zijn vouchers verstrekt voor inwoners om oud en energie slurpend witgoed gratis te vervangen. In 2025 is een nieuwe regeling vastgesteld waarmee aan dit project een vervolg wordt gegeven. Verduurzaming woningen Onderstaande tabel laat zien welke ontwikkeling heeft plaatsgevonden met betrekking tot het verduurzamen van de woningen in Raalte. Hierbij dient opgemerkt te worden dat woningcoöperatie Salland Wonen een belangrijk aandeel heeft in het verduurzamen van de bestaande woningen. Salland Wonen heeft de afgelopen jaren al hun bestaande woningen in Raalte inmiddels zodanig verduurzaamd dat deze woningen nu gemiddeld energielabel a hebben.

Concept

(van 23-4-2026 13:54) (Online)

Concept

§ 3.5 Conclusie In de Warmtevisie Raalte 2021 is een eerste beeld geschetst hoe Raalte in 2050 aardgasvrij kan zijn. Voor wat betreft het uiteindelijke alternatief voor aardgas in 2050 wordt uitgegaan van een individuele oplossing. Voor dit Warmteprogramma 2026 hebben wij opnieuw een analyse gemaakt van de meest haalbare en betaalbare alternatieven voor Raalte. Zie hoofdstuk 4. Hieruit blijkt nog steeds dat voor een groot aantal wijken in Raalte de individuele oplossing het meest voor de hand ligt. Aan de hand van nieuwe ontwikkelingen gaan we in een aantal wijken echter ook onderzoeken of er gebruik gemaakt kan worden van lokale warmtebronnen. In de warmtevisie is beschreven dat we ons in eerste instantie zullen richten op energiebesparing. Zoals bovenstaande cijfers laten zien is het gasverbruik daadwerkelijk afgenomen. Wij hebben echter niet duidelijk in beeld bij welke woningen de energiebesparende maatregelen zijn uitgevoerd en wat de aanleiding is. We nemen aan dat een belangrijk deel van de energiebesparing is gerealiseerd door Salland Wonen en dat veel particulieren hun woning hebben geïsoleerd vanwege de stijgende energieprijzen. De gegevens die we nu hebben zijn afkomstig van de regionale klimaatmonitor.

In dit warmteprogramma willen we uitvoering geven aan onze regierol door duidelijk inzichtelijk te maken wat de opgave is en wat wij als gemeente doen om hier stappen in te zetten. Hierbij zijn de in de warmtevisie geformuleerd uitgangspunten nog steeds relevant, maar hebben we deze aangevuld met een aantal andere uitgangspunten, zie § 2.5. Deze nieuwe uitgangspunten zien er met name op om als gemeente meer grip te krijgen op de opgave en beter regie te kunnen voeren. Dit komt tot uiting in het warmteprogramma door een specifieke omschrijving en aanpak per wijk en tijdlijnen die inzichtelijk maken wat de komende 5 tot 10 jaar moet gebeuren en meer globaal in de jaren daarna.

Hoofdstuk 4 Aanpak warmtetransitie gemeente Raalte § 4.1 Inleiding hoofdstuk 5 vormt de kern van het warmteprogramma. In dat hoofdstuk geven we voor elke CBS buurt in Raalte aan welke alternatieven voor aardgas wij het meest haalbaar en betaalbaar achten en geven we aan welke stappen we gaan zetten om hiertoe te komen. Echter, alvorens dit te kunnen bepalen schetsen we een beeld van de betreffende wijk. Daarbij geven we een overzicht van de kenmerken van de gebouwen in de wijk, om een beeld te krijgen van het isolatieniveau en de verduurzamingsopgave. Dit doen we onder meer door een beeld te geven van de bouwjaren van de woningen, de bekende energie labels, andere aanwezig bebouwing in de wijk enz. Vervolgens geven we een algemene omschrijving van de wijk mede aan de hand van de Scan Wijken en Dorpen. Ook geven we een beeld van de meest haalbare en betaalbare alternatieven voor aardgas in de wijk. Mochten er andere relevante zaken spelen in een wijk, dan nemen we dit ook mee. Bijvoorbeeld de aanwezigheid van lokale energie-initiatieven. We hebben hiervoor gebruik gemaakt van zo recent mogelijke openbare data. De grenzen van de wijken en dorpskernen zijn gebruikt zoals vastgesteld door het Centraal Bureau voor de Statistiek. Hierdoor is het mogelijk dat

12

Concept

(van 23-4-2026 13:54) (Online)

gebouwen die in de praktijk gezien worden als deel van de ene wijk, meegerekend zijn in een andere wijk of het buitengebied, zoals een sportvereniging die aan de rand van een dorp ligt. Ook is niet van elk gebouw alle informatie bekend, waardoor de totalen van bouwjaren en woningtype niet altijd overeenkomen met de totale woningvoorraad in een wijk. Op basis van deze informatie formuleren we voor elke wijk doelstellingen en actielijnen voor de komende 5 tot 10 jaar. Daarbij geven we ook aan hoe we de Participatie vorm gaan geven. Voor we naar de specifieke wijkbeschrijvingen gaan, schetsen we in dit hoofdstuk eerst op hoofdlijnen de Warmteoplossing(en) die we zien in de gemeente Raalte en waar we ons de komende jaren op gaan richten.

Concept

§ 4.2 Hoofdrichting warmteoplossingen Zoals we in onze Warmtevisie 2021 ook al hebben gezien, geldt voor Raalte dat vooral gekeken wordt naar individuele oplossingen als alternatief voor aardgas. Men kan hierbij denken aan een geheel elektrische warmtepomp of een hybride warmtepomp. Voor het opstellen van dit warmteprogramma hebben we opnieuw bekeken wat de meest haalbare en betaalbare alternatieven zijn voor aardgas in gemeente Raalte. Hierbij hebben we ons met name gebaseerd op de startanalyse van het Planbureau voor de Leefomgeving. In deze startanalyse wordt gekeken naar de Nationale meerkosten per Warmteoplossing(en). Echter, deze analyse bevat ook cijfers over Eindgebruikerskosten. Ook deze hebben we bekeken bij het bepalen van de meest betaalbare warmteoplossing per wijk. Hieruit is gebleken dat de individuele oplossing, zie § 6.1 voor een groot deel van de woningen in Raalte nog steeds de meest voor de hand liggende oplossing is. Verschil ten opzichte van de Warmtevisie is dat we de hybride variant, zie § 6.4 niet meer als eindoplossing zien. Dit vanwege de grote onzekerheid omtrent de beschikbaarheid van Groen gas. De potentiële hoeveelheid groen gas is onvoldoende om woningen van groen gas te voorzien.

Al het groen gas dat wordt opgewekt in Nederland zal in eerste instantie ingezet worden voor moeilijk te verduurzamen sectoren, zoals de industrie en de zware transportsector. Indien er wat over blijft voor de gebouwde omgeving zal dit beschikbaar worden gesteld aan historische binnensteden en back-up installaties van warmtenetten. Dit maakt dat groen gas, als het al beschikbaar is, veel te kostbaar zal zijn voor toepassing in de gemeente Raalte. Echter, in sommige wijken kan een hybride oplossing, waarbij gebouwen worden verwarmd met een elektrische warmtepomp in combinatie met een cv-ketel een goede tussenstap zijn in het verduurzamen van de woning. Dit geldt met name voor wijken met woningen die moeilijk te isoleren zijn naar schillabel b, bijvoorbeeld oude woningen in het buitengebied. Voor de wijken waar de hybride oplossing mogelijk een goede tussenstap is hebben wij dit in die betreffende wijken aangegeven.

§ 4.3 Alternatieven voor aardgas Hoewel we op dit moment voor bijna heel Raalte de individuele elektrische warmtepomp als eindoplossing zien, sluiten we op voorhand geen warmteoplossingen uit. Dit heeft er mee te maken dat er op dit moment nog een aantal onderzoeken lopen naar de kansen van een warmtenet. Zo loopt er een regionaal onderzoek naar de potentie van ondiepe geothermie in West-Overijssel. Dit zou mogelijk interessant kunnen zijn voor de oudere centrum wijken in Raalte. Voor meer informatie hierover zie § 6.2. Daarnaast onderzoekt Energiecoöperatie Endona in Heeten de mogelijkheden voor een (kleinschalig) warmtenet, in combinatie met het zonnepark. Ten slotte hebben wij in de voorbereiding op dit warmteprogramma een quickscan uit laten voeren naar beschikbare bronnen voor warmte, zie bijlage. Hieruit kwam naar voren dat er nog een aantal andere bronnen zijn die mogelijk warmte kunnen leveren. Bijvoorbeeld warmte vanuit de rioolwaterzuiveringsinstallaties van het waterschap en warmte uit oppervlaktewater van het Overijssels Kanaal. Ook willen we onderzoeken of er bedrijven zijn die restwarmte hebben waar mogelijk omliggende bedrijven gebruik van kunnen maken. We willen de potentie van deze bronnen de komende jaren onderzoeken. Dit is in lijn met het landelijke en provinciale beleid dat we zoveel mogelijk gebruik willen maken van lokale bronnen.

Voor de wijken waar dit interessant is, is dit opgenomen in de wijkbeschrijvingen. Los van bovenstaande onderzoeken willen we voor de looptijd van dit warmteprogramma de mogelijkheid voor inwoners openhouden om mogelijkheden te onderzoeken voor (kleinschalige) warmtenetten. Voor bepaalde wijken kan dit interessant zijn, zie § 6.3. Gelet op het uitgangspunt ‘haalbaar en betaalbaar’ zetten wij hier als gemeente niet actief op in, maar indien zich lokale initiatieven voordoen willen we ondersteunen bij het bepalen van de haalbaarheid hiervan. Dit sluit aan bij het uitgangspunt ‘gezamenlijk en betrokken’ en ‘flexibel omgaan met onzekerheden’. Gelet op bovenstaande maken wij op dit moment geen gebruik van onze Aanwijsbevoegdheid. In deze fase van de warmtetransitie heeft dit voor gemeente Raalte nog geen meerwaarde. Dit gaat pas meerwaarde krijgen wanneer er concreet warmtenetten in beeld zijn of wanneer in bepaalde wijken een groot deel van de woningen van het aardgas af is waardoor het onderhoud van de aardgasleidingen relatief kostbaar wordt.

13

Concept

(van 23-4-2026 13:54) (Online)

§ 4.4 Isolatie Naast het bepalen van de voorziene warmteoplossing per wijk, zullen we ons de komende jaren ook blijven richten op de isolatie van woningen. Dit sluit aan bij de landelijke en provinciale uitgangspunten. We willen hierbij, naast de beschikbare subsidies, ook kijken hoe we op andere manieren kunnen ondersteunen bij de isolatie van woningen. Dit om zoveel mogelijk uitvoering te geven aan het uitgangspunt dat iedereen mee moet kunnen doen. De manier waarop we inwoners hierbij ondersteunen kan verschillen per wijk, afhankelijk van de woningtypen en andere kenmerken van de wijk, maar ook afhankelijk van wat inwoners aangeven hierin nodig te hebben.

Concept

§ 4.5 Aanpak

14

Om uitvoering te geven aan onze regie-rol hebben wij per wijk zo concreet mogelijk aangegeven welke Warmteoplossing(en) wij zien en welke stappen wij gaan zetten de komende 5 tot 10 jaar. Hierbij hebben we rekening gehouden met de stip op de horizon: 2050 alle woningen van het aardgas af. We hebben geprobeerd dit terug te brengen naar doelen voor de komende 5 tot 10 jaar. De geformuleerde doelen en de te nemen stappen verschillen per wijk. Dit is afhankelijk van de situatie in de wijk en de urgentie om bepaalde zaken aan te pakken, met in het achterhoofd dat we niet alles tegelijk kunnen en hoeven doen. Per wijk is aangegeven welke stappen we gaan nemen en waarom. Ook is voor zover mogelijk aangegeven op welke manier inwoners worden betrokken. In § 1.2 is een overzicht te vinden van de totale opgave en de tussendoelen.

Hoofdstuk 5 Aanpak per wijk § 5.1 Laag Zuthem (kern) Laag Zuthem is een kleine dorpskern ten noorden van Raalte en Heino. Laag Zuthem is met 159 woningen in de bebouwde kom de één na kleinste kern van de gemeente. De kern bestaat uit veel koopwoningen (86%) met ver uit elkaar lopende bouwjaren en er staat onder andere een school. Er wonen relatief wat meer jongvolwassenen en 45-65 jarigen, het aandeel 65-plussers is veel lager dan gemiddeld. Weinig inwoners hebben een migratieachtergrond. De meerderheid van de inwoners heeft een middelbaar (45%) of hoog (36%) opleidingsniveau. Het gemiddelde jaarinkomen ligt hoog in vergelijking met andere delen van de gemeente. Laag Zuthem scoort goed in de Scan Wijken en Dorpen. Aandachtspunt is Vastgoed: er is een opvallend hoog gasverbruik en veel gebouwen hebben een lage energetische staat. Vanuit de opgave wijken en dorpen geldt de hoofdaanpak voor Laag Zuthem. Voor Laag Zuthem geldt dat het meest haalbaar en betaalbare alternatief voor aardgas de individuele elektrische warmtepomp is, § 6.1. Voor deze oplossing zijn de Nationale meerkosten het laagst en ook de Eindgebruikerskosten zijn bij deze oplossing naar verwachting het laagst. Uit de startanalyse van het Planbureau voor de Leefomgeving blijkt dat een zeer lage temperatuur warmtenet met behulp van een WKO mogelijk interessant is, § 6.3.

Echter hierbij is geen rekening gehouden met het provinciale verbod om dieper dan 50 meter in de bodem te boren.

Concept

(van 23-4-2026 13:54) (Online)

Concept 15

Bij de individuele elektrische warmtepomp moet een woning geïsoleerd zijn tot Schillabel B. In hoofdstuk 7 geven wij een indicatie van de kosten die gemoeid zijn met het aardgasvrij maken van de woning voor de meest voorkomende woningtypen. Hoewel we een individuele oplossing zien in Laag Zuthem , sluiten we op voorhand niets uit. Als er initiatieven zijn om individuele oplossingen te stapelen (kleinschalig warmtenet) dan is hier in principe ruimte voor. Ook is het heel goed mogelijk dat het voor sommige woningen beter is een tussenstap te maken met behulp van een hybride warmtepomp,§ 6.4. Dit blijft vooralsnog mogelijk. Voor u kiest voor een hybride warmtepomp adviseren wij een maatwerkadvies te vragen van één van onze energieadviseurs. De stap naar een volledig elektrische warmtepomp is sneller te maken dan de meeste mensen denken. De kosten van een maatwerkadvies van onze energieadviseurs neemt de gemeente voor haar rekening, Vraag een gratis maatwerkadvies aan. In de tijdlijn hieronder ziet u op hoofdlijnen welke stappen we wanneer willen gaan zetten de komende jaren om aardgasvrij te worden en welke doelen we wanneer willen behalen. Hierbij zullen we ons in eerste instantie richten op het isoleren van woningen.

In een later stadium willen we een werkgroep vormen met een vertegenwoordiging vanuit de inwoners en eventueel plaatselijk belang om de resterende isolatieopgave in beeld te brengen, te bekijken of er lokale initiatieven zijn voor (kleinschalige) warmtenetten en te inventariseren wat nodig is voor de inwoners om daadwerkelijk de stap te maken naar aardgasvrij.

Concept

(van 23-4-2026 13:54) (Online)

Concept 16

§ 5.2 Lierderholthuis (kern) Lierderholthuis ligt ten westen van Heino. Lierderholthuis is met 128 woningen en 275 inwoners de kleinste kern van de gemeente. Het dorp bestaat uit veel koopwoningen (82%) en er staat een school. Er wonen relatief wat meer 45-65 jarigen dan gemiddeld in de gemeente en hoewel het kleine aantallen zijn, neemt het aantal inwoners met een migratieachtergrond de afgelopen jaren licht toe. De meerderheid van de inwoners heeft een middelbaar (44%) of hoog (35%) opleidingsniveau. Het gemiddelde jaarinkomen ligt hoog in vergelijking met andere delen van de gemeente. Lierderholthuis scoort goed in de Scan Wijken en Dorpen. Aandachtspunten zijn Water en Riolering. Verder valt op dat het gasverbruik hoog is en er relatief weinig geregistreerde energie labels zijn. Vanuit de opgave wijken en dorpen geldt de hoofdaanpak voor Lierderholthuis. Voor Lierderholthuis geldt dat het meest haalbaar en betaalbare alternatief voor aardgas de individuele elektrische warmtepomp is, § 6.1. Voor deze oplossing zijn de Nationale meerkosten het laagst en ook de Eindgebruikerskosten zijn bij deze oplossing naar verwachting het laagst. Bij deze warmte oplossing moet een woning geïsoleerd zijn tot Schillabel B. Echter, uit de quickscan warmtebronnen blijkt dat de afvalwaterzuiveringsinstallatie Heino mogelijk een basislastwarmte kan leveren voor Lierderholthuis.

De komende jaren willen we dit nader onderzoeken. Woningen in het buitengebied van Lierderholthuis die in de omgeving liggen zouden hier mogelijk ook van kunnen profiteren. Ongeacht de warmteoplossing is isolatie van de woningen tot schillabel b noodzakelijk. Gelet hierop en de aanwezigheid van een betrokken gemeenschap (plaatselijk belang) en de actieve energiecoöperatie willen we samen met de inwoners actief inzetten op het isoleren van de woningen en toewerken naar het aardgasvrij-ready maken. We zien voor Lierderholthuis een rol als ‘voorloper’ in de warmtetransitie. Hierbij stellen we als doel dat in 2031 70% van alle EFG-labels zijn uit gefaseerd en 40% van de woningen geïsoleerd is naar schillabel b of beter.

Concept

(van 23-4-2026 13:54) (Online)

Concept 17

Hoewel we een individuele oplossing zien in Lierderholthuis en we onderzoek zullen doen naar de haalbaarheid van een warmtenet met behulp van de rioolwaterzuiveringsinstallatie, § 6.3, sluiten we op voorhand niets uit. Als er initiatieven zijn om individuele oplossingen te stapelen (kleinschalig warmtenet) dan is hier in principe ruimte voor. Ook is het heel goed mogelijk dat het voor sommige woningen beter is een tussenstap te maken met behulp van een hybride warmtepomp, § 6.4. Dit blijft vooralsnog mogelijk. Voor u kiest voor een hybride warmtepomp adviseren wij een maatwerkadvies te vragen van één van onze energieadviseurs. De stap naar een volledig elektrische warmtepomp is sneller te maken dan de meeste mensen denken. De kosten van een maatwerkadvies van onze energieadviseurs neemt de gemeente voor haar rekening. Vraag een gratis maatwerkadvies aan. In de tijdlijn hieronder ziet u op hoofdlijnen welke stappen we wanneer willen gaan zetten de komende jaren om aardgasvrij te worden en welke doelen we wanneer willen behalen. Een belangrijk punt hieruit is het formeren van een werkgroep, met een vertegenwoordiging vanuit inwoners, plaatselijk belang Lierderholthuis en mogelijk energiecoöperatie Salland West. Met deze werkgroep willen we een actieplan opstellen.

Ook willen we voor het onderzoek naar de mogelijkheid om restwarmte vanuit de rioolwaterzuiveringsinstallatie te gebruiken voor een warmtenet optrekken met deze werkgroep. Onderzoek naar de mogelijkheid betreft namelijk niet alleen technisch onderzoek, maar ook een onderzoek naar draagvlak. Dit willen we graag met deze werkgroep doen omdat zij als vertegenwoordigers van Lierderholthuis het beste weten wat inwoners belangrijk vinden in de warmtetransitie en wat zij nodig hebben om daadwerkelijk hun woning te kunnen verduurzamen. Wij hopen hiermee tot een plan te komen afgestemd op de lokale behoefte.

Concept

(van 23-4-2026 13:54) (Online)

Concept

§ 5.3 Heino, Kiezebos

Kiezebos is een nieuwbouwwijk gelegen aan de rand van het dorp Heino. Kiezebos is met haar ca. 985 inwoners één van de kleinere buurten van Heino. De wijk bestaat uit veel relatief jonge koopwoningen

18

Concept

(van 23-4-2026 13:54) (Online)

(82%). Van alle woningen is circa 59% na 2000 gebouwd. Er wonen relatief veel jonge mensen en jonge gezinnen in de wijk. Weinig inwoners van Kiezebos hebben een migratieachtergrond. De meerderheid van de inwoners heeft een middelbaar (49%) of hoog (31%) opleidingsniveau. Het jaarinkomen is gemiddeld. Kiezebos scoort goed in de Scan Wijken en Dorpen. Aandachtspunten is de hoeveelheid groen en de lage variatie in biodiversiteit. Vanuit de opgave wijken en dorpen geldt de hoofdaanpak voor Kiezebos.

Concept

Voor Kiezebos geldt dat het meest haalbaar en betaalbare alternatief voor aardgas de individuele elektrische warmtepomp is, § 6.1. Voor deze oplossing zijn de Nationale meerkosten het laagst en ook de Eindgebruikerskosten zijn bij deze oplossing het laagst. In deze wijk kunnen de bestaande cv-installaties op een natuurlijk moment worden vervangen door een elektrische warmtepomp met weinig benodigde extra isolatie. Ook heeft een deel van de wijk al zonnepanelen, wat een elektrische warmtepomp een aantrekkelijke optie maakt. In hoofdstuk 7 geven wij een indicatie van de kosten die gemoeid zijn met het aardgasvrij maken van de woning voor de meest voorkomende woningtypen. Op de korte termijn moet er in deze wijk gecommuniceerd worden dat van het gas af gaan al relatief snel en gemakkelijk mogelijk is. Hierbij kan aandacht worden besteed aan de relatief lage benodigde investering, en subsidiemogelijkheden bijvoorbeeld via ISDE-subsidie. Er kan input worden opgehaald bij de bewoners van de wijk over welke hordes er nu nog liggen in het verduurzamen, en informatie worden verstrekt over hoe hybride als tussenstap niet altijd nodig is bij modernere huizen. Hier kan bekeken worden of een gezamenlijke inkoop van warmtepompen en installaties interessant is, als inwoners dit wensen om de kosten mogelijk te verlagen.

Ook kan gekeken worden of er een advies kan worden uitgebracht over het type en de plaatsing van de warmtepompen om geluidoverlast zoveel mogelijk tegen te gaan. In deze wijk is er de potentie om binnen één vervangingscyclus volledig aardgasvrij te worden. Hoewel we een individuele oplossing zien in Kiezebos, sluiten we op voorhand niets uit. Als er initiatieven zijn om individuele oplossingen te stapelen (zoals een kleinschalig warmtenet) dan is hier in principe ruimte voor. In de tijdlijn hieronder ziet u op hoofdlijnen welke stappen we wanneer willen gaan zetten de komende jaren om aardgasvrij te worden en welke doelen we wanneer willen behalen.

§ 5.4 Heino, Blankenfoort Blankenfoort is een bedrijventerrein in Heino (Blankenfoort en Zeegsveld) met bedrijven en een aantal bedrijfswoningen. De gebouwen lopen ver uiteen wat betreft bouwjaren en energieverbruik. Een relatief groot deel van de bedrijven heeft een kleinverbruikersaansluiting. Er is weinig zware industrie en het energieverbruik vergeleken met andere bedrijventerreinen is niet heel groot. Naar verwachting is er weinig restwarmte uit productieprocessen beschikbaar waar gebruik van gemaakt zal kunnen worden voor een (kleinschalig) warmtenet. Gelet op bovenstaande zal een individuele warmtepomp hier het

19

Concept

(van 23-4-2026 13:54) (Online)

meest voor de hand liggen als eindoplossing voor bedrijven om van het aardgas af te gaan, § 6.1. Gelet op het provinciale boorverbod ligt daarbij de luchtwarmtepomp het meest voor de hand. Indien er vanuit de ondernemers een initiatief ontstaat om een kleinschalig warmtenet te onderzoeken dan is hier ruimte voor.

Concept

Er is een ondernemersvereniging, te weten Heino Aktief. Heino Aktief heeft deelgenomen aan een sprintsessie van de provincie Overijssel, om samen naar de verduurzaming van het bedrijventerrein te kijken. Hieruit is gebleken dat er niet veel kansen zijn om energie met elkaar te delen. Wel is door een aantal grotere ondernemers aangegeven dat zij zouden willen onderzoeken of er mogelijkheden zijn voor een gezamenlijk laadplein. Momenteel vinden vervolggesprekken plaats met een aantal ondernemers.

20

In de praktijk blijkt dat voor veel bedrijven het verduurzamen van hun pand ‘bijzaak’ is. De focus van ondernemers ligt vanzelfsprekend op de eigen bedrijfsactiviteiten. Reden voor ondernemers om te verduurzamen is meestal kostenbesparing. Wel geldt vanuit landelijke regelgeving een energiebesparingsplicht waar ondernemers aan moeten voldoen. Verduurzaming is voor bedrijven vaak onbekend terrein en de drempels om hiermee concreet aan de slag te gaan zijn vaak hoog. Daarnaast heeft de gemeente weinig informatie over de energetische staat van de gebouwen op het bedrijventerrein. Gelet hierop zijn onze acties er voor de komende jaren met name op gericht om meer inzicht te krijgen in de energetische staat van gebouwen. Daarnaast willen we met de omgevingsdienst om tafel om te bekijken wat zij, aanvullend op het standaardtakenpakket, kunnen doen om bedrijven te helpen bij het verduurzamen van hun gebouwen. Tenslotte willen we samen met de bedrijven gaan onderzoeken wat bedrijven mogelijk aanvullend nodig hebben om met verduurzaming aan de slag te gaan en hierbij kijken in hoeverre wij hen hierin kunnen ondersteunen. In de tijdlijn hieronder ziet u welke stappen we de komende jaren willen zetten in het verduurzamen van de gebouwen op dit bedrijventerrein.

Concept

(van 23-4-2026 13:54) (Online)

Concept

§ 5.5 Heino, De Kampen

De Kampen is een wijk centraal gelegen in het dorp Heino. De Kampen is met ca. 1530 inwoners één van de drukste buurten van de kern Heino. De wijk bestaat uit veel koopwoningen (77%) waarvan het overgrote deel voor 1975 is gebouwd. Veel woningen hebben een vergelijkbare bouwstijl. Er wonen relatief wat meer 65-plussers en weinig inwoners hebben een migratieachtergrond. De meerderheid van de inwoners heeft een middelbaar (46%) of hoog (29%) opleidingsniveau. Het gemiddelde jaarinkomen ligt laag in vergelijking met andere delen van de gemeente. De Kampen scoort matig in de Scan Wijken en Dorpen, met name vanwege haar lage scores op het gebied van vastgoed (energielabels, hoog gasverbruik) en groen (hoeveelheid groen, veel hittestress). Vanuit de opgave wijken en dorpen geldt de fysieke aanpak voor De Kampen. Voor De Kampen geldt dat het meest haalbaar en betaalbare alternatief voor aardgas de individuele elektrische warmtepomp is, § 6.1. Bij deze warmte oplossing moet een woning geïsoleerd zijn tot Schillabel B. Uit de startanalyse van het Planbureau voor de Leefomgeving blijkt dat een warmtenet met (zeer) lage temperatuurbron met behulp van een WKO, § 6.3 mogelijk interessant is. Hierbij is echter geen rekening gehouden met de provinciale boorbeperking. Dit maakt dat de Nationale meerkosten en de Eindgebruikerskosten hoger zullen liggen dan voorgesteld in de startanalyse.

In hoofdstuk 7 geven wij een indicatie van de kosten die gemoeid zijn met het aardgasvrij maken van de woning voor de meest voorkomende woningtypen met behulp van een individuele elektrische warmtepomp. Hoewel we een individuele oplossing zien in De Kampen, sluiten we op voorhand niets uit. Als er initiatieven zijn om individuele oplossingen te stapelen (kleinschalig warmtenet), of als er een collectief ontstaat dat een zeerlagetemperatuur warmtenet wil onderzoeken, dan is hier in principe ruimte voor. Ook is het heel goed mogelijk dat het voor sommige woningen beter is een tussenstap te maken met behulp van een hybride warmtepomp, § 6.4. Dit blijft vooralsnog mogelijk. Voor u kiest voor een hybride warmtepomp adviseren wij een maatwerkadvies te vragen van één van onze energieadviseurs. De stap naar een volledig

21

Concept

(van 23-4-2026 13:54) (Online)

elektrische warmtepomp is sneller te maken dan de meeste mensen denken. De kosten van een maatwerkadvies van onze energieadviseurs neemt de gemeente voor haar rekening. Vraag een gratis maatwerkadvies aan.

Concept

In de tijdlijn hieronder ziet u op hoofdlijnen welke stappen we wanneer willen gaan zetten de komende jaren om aardgasvrij te worden en welke doelen we wanneer willen behalen. Gelet op de bouwjaren van de woningen willen we in de Kampen de eerste jaren volop inzetten op isolatie van de woningen, ondermeer door de subsidieregeling lokale aanpak isolatie.

22

Concept

(van 23-4-2026 13:54) (Online)

Concept

§ 5.6 Heino Centrum

Heino Centrum is een vooroorlogse wijk gelegen in de kern van het dorp Heino. Het centrum van Heino is met ca. 1230 inwoners een relatief kleinere buurt in het dorp. De woningvoorraad bestaat uit een mix van koopwoningen (73%) en huurwoningen (27%) en circa 14% van de panden in het centrum heeft een winkel-, bijeenkomst of kantoorfunctie. Van het totaal aantal gebouwen is maar liefst 61% voor 1975 gebouwd. Het centrum van Heino vervult een meer lokale functie als klein centrumgebied, waar ook onder meer een dorpshuis, kerk en huisartsenpraktijk zijn gevestigd. Kenmerkend voor Heino Centrum is de grote variatie in woningtypen, alsook de variatie in energetische staat. Er wonen relatief veel 65-plussers in het centrum en weinig inwoners hebben een migratieachtergrond. De meerderheid van de inwoners heeft een middelbaar opleidingsniveau. Het gemiddelde jaarinkomen ligt laag in vergelijking met andere delen van de gemeente Raalte. Als wijk heeft Heino Centrum in de Scan Wijken en Dorpen een lagere score behaald. Aandachtspunten zijn Water en Riolering en Vastgoed. Verder valt op dat het gasverbruik hoog is. Vanuit de opgave wijken en dorpen geldt de fysieke aanpak voor Heino Centrum. Voor Heino Centrum geldt dat wij een individuele elektrische warmtepomp zien als het meest haalbaar en betaalbare alternatief voor aardgas, § 6.1.

Uit de startanalyse van het Planbureau voor de Leefomgeving blijkt dat een warmtenet met behulp van een WKO mogelijk interessant is. Echter hierbij is geen rekening gehouden met het provinciale verbod om dieper dan 50 meter in de bodem te boren. Voor een elektrische warmtepomp is het belang de woningen te isoleren naar Schillabel b. Gelet op de bouwjaren van de woningen verwachten wij dat een groot deel van de woningen hier nog niet aan voldoet. Wij verwachten bovendien dat er ook nog een groot aantal woningen is met schillabel D of lager. Voor deze woningen zou een eerste stap kunnen zijn om de woning te isoleren naar schillabel D. In één keer een stap maken naar schillabel B is voor veel woningen wellicht te ambitieus. Daarom denken wij dat het voor een deel van de woningen in Heino Centrum interessant kan zijn om als tussenstap een hybride warmtepomp te installeren, § 6.4.

23

Concept

(van 23-4-2026 13:54) (Online)

Concept

Uit de ‘Scan Wijken en Dorpen’ blijkt dat gezondheid een aandachtspunt is. Ook gelet hierop is het van belang dat we ons in eerste instantie richten op isolatie van woningen. Isolatie, in combinatie met goede ventilatie kan een belangrijke bijdrage leveren aan een gezond binnenklimaat van woningen en daarmee de gezondheid van inwoners bevorderen. Dit betekent dat we in onze isolatieaanpak ook speciaal aandacht zullen hebben voor ventileren.

24

Naast woningen bestaat een belangrijk deel van Heino Centrum uit winkels. In de praktijk blijkt dat voor veel winkeliers het verduurzamen van hun pand ‘bijzaak’ is. De focus van winkeliers ligt vanzelfsprekend op de eigen bedrijfsactiviteiten. Reden om toch te verduurzamen is meestal kostenbesparing. Verduurzaming is voor ondernemers vaak onbekend terrein en de drempels om hiermee concreet aan de slag te gaan zijn vaak hoog. Bovendien geldt in Heino Centrum dat veel van de winkelpanden worden gehuurd en dat daarmee de eigenaar en de gebruiker twee verschillende personen zijn. Dit maakt het voor winkeliers lastig om verduurzamingsplannen te maken. De komende tijd willen we samen met de winkeliers en de eigenaren van de winkelpanden onderzoeken welke stappen zij kunnen zetten in het verduurzamen van hun panden en op welke manier de gemeente hierin zou kunnen ondersteunen. Dit doen we in overleg met Plaatselijk Belang Heino en Heino Aktief. Met deze twee partijen heeft de gemeente afgelopen jaren samen gewerkt aan de uitvoering van centrumvisie Raalte. Met hen gaan we bekijken of we in aansluiting hierop ook samen kunnen werken aan verduurzaming van de winkelpanden. In de tijdlijn hieronder ziet u op hoofdlijnen welke stappen we wanneer willen gaan zetten de komende jaren om aardgasvrij te worden en welke doelen we wanneer willen behalen.