IHP RAALTE 8 NOVEMBER 2021
Tekst van het document
61 61 6161
61 61
S T. A N T O N I U S S C H O O L MARIENHEEM Het gebouw van St. Antonius ziet er goed uit, mede doordat het gebouw in 2011 op onderdelen is aangepakt. Overal is mechanische ventilatie aangebracht, waardoor het binnenklimaat op orde is. In het meest rechtse nieuwe lokaal kunnen de hoge ramen handmatig worden opengeschoven, waarvoor nog het juiste gereedschap moet worden aangeschaft. Het schilderwerk van de muren in de lokalen houdt te wensen over en een deel van het meubilair oogt gedateerd. Genoemde onderwerpen zijn allen een verantwoordelijkheid van het schoolbestuur. De twee leegstaande lokalen achterin het gebouw staan leeg en kunnen in principe verhuurd worden. De school heeft een uitgebreid plan om het gehele speelterrein aan te pakken. Hiervoor wordt dekking gezocht bij provincie, fondsen, gemeente en schoolbestuur. Kinderopvang ’t Schoapie is momenteel elders in Mariënheem gehuisvest. Het betreft hier een uniek boerderijconcept, zodat het momenteel niet voor de hand ligt deze functie te verplaatsen naar de school. De staat van het gebouw geeft voorlopig geen aanleiding tot ingrijpen. In dit plan houden we op middellange termijn rekening met een renovatie van het schoolgebouw.
62 62 62 6262
62 62 62
BERNADETTESCHOOL HEETEN Het vooraanzicht van de Bernadetteschool oogt fraai en de ligging is uitstekend. Hiermee is het beste ook wel gezegd. Het gebouw zelf is een ‘knip- en plakwerk’ van diverse uitbreidingen in de loop van de jaren. Samenhang, een logische routing en een centraal hart ontbreken. De kap van de school is niet geïsoleerd. Het gebouw is met circa 1.000 m² leegstand veel te groot voor de school. Een deel van het gebouw is inmiddels ontkoppeld. Gezien de omvang van leegstand, de schrale gebouwkwaliteit en de ruime kavelmogelijkheden, lijkt vervangende nieuwbouw hier de aangewezen manier om een toekomstgerichte oplossing voor de kern Heeten te realiseren. Financieel houden we daarom in dit plan op afzienbare termijn rekening met nieuwbouw voor de Bernadetteschool. Beoogd wordt dan een compleet energieneutraal gebouw te realiseren. Gezien de complexiteit van het project gaan hier nog wel enkele jaren overheen voordat de nieuwbouw in gebruik kan worden genomen. In geval van vervangende nieuwbouw is het de uitdaging het nieuwe schoolgebouw zodanig op kavel te positioneren, dat een ander deel van het terrein mogelijk kan worden herontwikkeld, wat mogelijk kan bijdragen aan een gedeeltelijke dekking van het project. Het huidige gebouw biedt genoeg mogelijkheden tot gebruik gedurende de nieuwbouw, zodat kostbare tijdelijke huisvesting niet aan de orde hoeft te zijn.
In geval van nieuwbouw is het bovendien
zaak om samen met de kern te bekijken of gelijktijdig andere voorzieningen geïntegreerd kunnen worden. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de kinderopvang die momenteel op korte afstand van de school is gesitueerd in een afzonderlijk gebouw. Gezien de beeldbepalende kwaliteit van de voorkant van de school, kan worden onderzocht of het gewenst en haalbaar is een deel hiervan te laten staan, dan wel terug te laten komen in het nieuwe architectonische ontwerp.
63 6363
63 63
S T. J O Z E F S C H O O L NIEUW HEETEN
De Jozefschool is functioneel qua structuur, heeft een functoneel centraal hart met podium en de school beschikt over diverse ‘extra’ ruimten, zoals voor handvaardigheid. Technisch gezien is er sprake van veroudering op enkele elementen. Het dak vormt al langere tijd een knelpunt en zorgt voor lekkages. Mechanische ventilatie ontbreekt. Desondanks wordt het binnenklimaat niet als een probleem ervaren, mede door het schuine dak en beperkte groepsgroottes. De school kent wel een behoorlijke leegstand, die deels wordt benut door de peuterspeelzaal. Voor de Jozefschool wordt voor de korte termijn uitgegaan van een renovatie, waarmee het gebouw weer langdurig geschikt is voor hedendaags onderwijs. Na de renovatie voldoet het gebouw minimaal aan BENG en Frisse Scholen. Bij het opstellen van het projectplan, wordt tegelijkertijd bekeken op welke wijze de leegstand op een verantwoorde wijze gereduceerd kan worden. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan het herontwikkelen van een deel van het gebouw (wooneenheid?), verhuur van ruimten, het afsluiten van ruimten of gedeeltelijke sloop.
64 6464
64 64
DE DOLFIJN DE SPRINGPLANK DE GOUDEN EMMER
HEINO
Van de drie basisscholen in Heino zijn de Dolfijn en de Gouden Emmer gezamenlijk gehuisvest in Brede School ‘Ons Plein’. OBS de Springplank is elders in Heino gesitueerd. De schoolgebouwen zijn recent nieuw neergezet, waarmee de onderwijshuisvesting voor de kern Heino langdurig op orde is. De schoolgebouwen zijn qua volume vrij ruim neergezet, waarbij de capaciteit van de drie scholen is berekend op een toekomstige groei van Heino. De huidige woningbouwplannen voorzien in een groei, wat een toevoeging van leerlingen betekent. Momenteel is nog sprake van circa 1.000 m² normatieve leegstand binnen de drie scholen gezamenlijk. In gezamenlijk overleg tussen de schoolbesturen en gemeente moet worden
bekeken welke mogelijkheden aanwezig zijn om de structurele leegstand te reduceren.
65 6565
6565 65
OOSTENWIND R A A LT E - D O R P Het gebouw waarin Oostenwind is gehuisvest, dateert uit 1954. Hoewel de school functioneel gezien passend is ingericht voor het type onderwijs, heeft het gebouwdiverse knelpunten op het niveau van gebouwtechniek, installatietechniek, duurzaamheid en binnenklimaat. Daarnaast is gebouw fors te groot voor het aantal leerlingen dat de school bezoekt. Op middellange termijn gaan we er in dit plan vanuit dat het gebouw van Oostenwind wordt afgestoten voor onderwijshuisvesting en terugvalt aan de gemeente Raalte. De herhuisvesting van Oostenwind laat zich nu nog niet exact uittekenen. Gezien de overcapaciteit van diverse scholen in de kern Raalte en het feit dat het hier geen ‘wijkschool’ betreft, ligt het in de lijn der verwachting dat de Oostenwind op termijn ingepast wordt in de capaciteit van bestaande schoolgebouwen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de dislocatie van de Bolster aan de Esstraat. Om de herhuisvesting van Oostenwind mogelijk te maken nemen we in dit plan een ‘post onvoorzien’ op, bedoeld om een ander –bestaand- gebouw geschikt te maken voor de Oostenwind. De noodzaak voor deze aanpassingen moet te zijner tijd worden aangetoond via een projectplan.
66 6666
66 66
DE BOLSTER (HOOFDVESTIGING) R A A LT E - D O R P De hoofdvestiging van de Bolster is inmiddels 53 jaren oud. Hoewel het gebouw in de loop van de jaren op elementen is aangepakt, is het op diverse onderdelen sprake van veroudering. Het toekomstperspectief van dit gebouw verdient de komende jaren nader onderzoek. Daarvoor is de tijd ook aanwezig, omdat aanpak van de Bolster pas op middellange termijn op de planning staat. Hoewel renovatie van het huidige gebouw op voorhand nog niet zijn uitgesloten, houden we in dit plan budgettair gezien rekening met vervangende
nieuwbouw. Aandachtspunten hierbij: •
Locatie: Vraag is of aan deze kant van de Westdorplaan een onderwijsvoorziening moet blijven of dat de voorkeur uitgaat naar een concentratie van scholen in de buurt van de Kwintijn/Korenbloem.
•
Afstoten dislocatie: Integratie van alle leerlingen van de Bolster op een unilocatie ligt in geval van ingrepen in de huisvesting voor de hand, mede gezien de terugloop van leerlingenaantallen. Hiermee kan de dislocatie van de Bolster aan de Esstraat (eigendom Mijnplein) op termijn mogelijk worden vrijgespeeld voor andere doeleinden.
•
Oplossing leegstand: De vernieuwingsopgave van de Bolster biedt gelijktijdig een antwoord bieden op de eventuele leegstand of ruimtetekorten van andere scholen in Raalte-Dorp. Dit vraagt om een integraal perspectief voor alle scholen in Raalte-Dorp.
67 67
67 67
DE BOLSTER (DEPENDANCE) R A A LT E - D O R P
Op het terrein van voormalige basisschool ‘De Ieme’ is zijn de bovenbouwgroepen van De Bolster gesitueerd. Het betreft een gebouw dat in eigendom is van Mijnplein. Via de realisering van deze dependance is enkele jaren geleden een oplossing gevonden voor het ruimtetekort dat de Bolster destijds had. De
dislocatie bestaat ten dele uit een uitbreiding en ten dele uit renovatie van het oude gebouw van De Ieme. Knelpunt in het gebouw vormt de luchtbehandeling in de vier lokalen aan de kant van de Acacialaan. Het schoolbestuur is primair zelf verantwoordelijk om dit te verhelpen. Overigens is het gezien de terugloop van de leerlingenaantallen van de Bolster de vraag of deze lokalen nog noodzakelijk op grond van de leerlingenaantallen en ruimtebehoefte. Mede vanwege toekomstige vernieuwingsplannen voor de hoofdlocatie aan de Kastanjelaan, zijn kansen aanwezig om deze dislocatie van de Bolster op termijn te verlaten en alle leerlingen te integreren op de hoofdlocatie. dislocatie van de Bolster komt dan mogelijk weer beschikbaar voor een andere bestemming, al dan niet binnen het onderwijs zelf. Planvorming hierover wordt de komende jaren in samenspraak met het schoolbestuur opgepakt.
68 68 6868
68 68
KWINTIJN R A A LT E - D O R P
Openbare basisschool Kwintijn is gehuisvest in een tamelijk nieuw gebouw uit 2014. Normatief gezien is sprake van flinke overcapaciteit in het gebouw, maar doordat het gebouw tamelijk inefficiënt van opzet is, staan momenteel niet veel functionele ruimten compleet leeg. Vanuit schoolbesturen de Mare en Mijnplein worden momenteel stappen ondernomen om te komen tot meer grip op de schoolkeuzes in de kern Raalte. Beoogd wordt om -mede aan de hand van een imago-onderzoek onder Raaltese scholen- meer grip te krijgen op de spreiding van de Raaltese basisschoolleerlingen. Primair is het gewenst dat Kwintijn weer over het aantal leerlingen komt te beschikken waarvoor de schoool gebouwd is. Mogelijk kan Kwintijn ook fungeren als overloopbuffer voor de nabij gelegen Korenbloem, wanneer deze te maken krijgt met een huisvestingstekort.
69 6969
69 69
DE KORENBLOEM R A A LT E - D O R P
De Korenbloem is een prachtig nieuw
onderwijsgebouw dat recent in gebruik is genomen. De aanzuigende werking van deze school leidt ertoe dat er nu al een tekort aan ruimte dreigt te ontstaan op de school. Conform de beleidsvisie uit dit plan wordt geen extra capaciteit gerealiseerd bij de school, zolang er binnen afzienbare afstand nog voldoende
ruimte bij andere scholen beschikbaar is.
70
70 70 70
DE LINDERTE R A A LT E - N O O R D
De Linderte is gesitueerd in het deel van Raalte-Noord waar de komende jaren nog om en nabij de 230 woningen worden gebouwd. Naar verwachting gaat een groot deel van de leerlingen die voortkomt uit deze nieuwbouw naar De Linderte. Om de instroom van leerlingen te kunnen opvangen, is recent een semipermanente bouw in gebuik genomen, waarmee vier lokalen (circa 300 m² BVO) zijn toegevoegd aan de locatie. Hiermee is dan ook de maximale bebouwing op het perceel bereikt. Verdere groei op deze locatie is dan niet meer aan de orde.
De gemeente en Mijnplein blijven de komende jaren met elkaar in gesprek om te monitoren welke eventuele aanvullende maatregelen noodzakelijk zijn om te voorzien in de ruimtebehoefte. Op het moment dat de situatie in Raalte-Noord het toelaat kan de semipermanente huisvesting worden afgestoten en kan deze mogelijk elders worden ingezet als tijdelijke locatie.
71 7171
71 71
DE RIETKRAAG R A A LT E - N O O R D
De leerlingenaantallen van de Rietkraag zaten in een neerwaartse trend, mede ingegeven doordat de school in het ‘oude’ deel van Raalte-Noord is gesitueerd. Hierdoor was sprake is van oplopende overcapaciteit. Met ingang van dit leerjaar 2020-2021 maakt de Vogelaar met twee groepen gebruik van de leegstand op De Rietkraag. Het gebouw is kwalitatief goed genoeg om nog een tijd mee te kunnen. Drie jaar geleden is het gebouw opgeknapt, waarbij onder meer een fraaie lichte centrale ruimte is gerealiseerd. De eerste generatie aluminium kozijnen zijn niet geschikt om van duurzaam glas voorzien te worden. Het is verstandig om het wel of niet vervangen van de kozijnen te bezien in het licht van de restant levensduur van het gebouw. Op termijn voorzien we vernieuwing van het gebouw van de Rietkraag via renovatie of vervangende nieuwbouw, waarbij wordt gekeken naar combinaties met de Vogelaar en kinderopvang. Voorafgaande aan keuzes over deze vernieuwing is het van belang zicht te krijgen op de toekomstige stedenbouwkundige nieuwbouwplannen van Raalte-Noord.
72 72 7272
72 72
DE VOGELAAR R A A LT E - N O O R D
In 2020 zijn via een gedeeltelijke uitbreiding en inbreiding twee extra groepsruimtes gerealiseerd bij De Vogelaar. Tegelijkertijd is een aantal functionele aanpassingen gerealiseerd. Om de groei voor het huidige leerjaar op te vangen, maakt De Vogelaar met twee groepen gebruik van leegstand in het gebouw van De Rietkraag. Op deze wijze kunnen alle leerlingen adequaat worden gehuisvest, wordt leegstand efficiënt benut en hoeft niet te worden geïnvesteerd in noodlokalen. De Vogelaar heeft nog steeds te maken met groei. Gezien de leegstand bij OBS Kwintijn en de krapte bij de Vogelaar –beide ongewenst- zet schoolbestuur De Mare samen met Mijnplein in op het ontwikkelen van ‘spreidingsbeleid’, waarmee wordt beoogd tot een betere regulering van de leerlingenstromen te komen. Op termijn voorziet dit plan in een vernieuwing van OBS De Vogelaar via renovatie of vervangende nieuwbouw. Hierbij wordt gekeken naar mogelijkheden tot combinaties met De Rietkraag en
maatschappelijke voorzieningen als de kinderopvang. Voorafgaande aan keuzes over deze vernieuwing is het van belang zicht te hebben op de toekomstige stedenbouwkundige nieuwbouwplannen van Raalte-Noord.
73 73 7373
73
(VOORTGEZET) SPECIAAL ONDERWIJS
DE HORIZON R A A LT E - D O R P
Het gebouw van de Horizon dateert uit 2011. De
komende decennia zijn geen gebouwelijke ingrepen te verwachten voor dit gebouw, naast het reguliere en groot onderhoud wat een verantwoordelijk van het schoolbestuur zelf is. Aandachtspunt voor het gebouw van de Horizon vormt is de normatieve overcapaciteit op het gebouw van
bijna 1.200 m². Vanwege de opzet met veel kleine ruimten en werkplekken alsmede het specifieke onderwijsaanbod van deze school, zal het in de praktijk niet eenvoudig zijn om hier grootschalige medegebruik of verhuur in te passen in het gebouw.
75 75 75
75 75
SO DE ZONNEHOF & VSO HOFPLEIN R A A LT E - D O R P
Het gebouw van het (voortgezet) speciaal onderwijs is inmiddels 14 jaren oud. Na de opening in 2007 hebben diverse interne verbouwingen plaatsgevonden, om het gebouw passend te maken voor de onderwijskundige vraag. Hierdoor zijn nagenoeg alle hoeken van het gebouw benut voor onderwijs.
De school heeft te kennen gegeven behoefte te hebben aan een uitbreiding met een ‘time-out-ruimte’, voor leerlingen waarvoor het gewenst is om deze buiten de groep op te vangen. Omdat een dergelijk verzoek geen basis heeft in de onderwijshuisvestingswetgeving, wordt de oplossing voor een dergelijke ruimte momenteel via andere kanalen (zorgpartner) opgepakt.
76
76 76
VOORTGEZET ONDERWIJS
CARMEL COLLEGE SALLAND LO C AT I E H O F S T E D E L A A N
Aan de Hofstedelaan is in 2015 een prachtige eigentijdse onderwijsvoorziening gerealiseerd, waar momenteel vooral de leerlingen van HAVO en VWO gebruik van maken. De komende decennia zijn voor dit gebouw geen vernieuwingen te verwachten.
78 78
78 78
CARMEL COLLEGE SALLAND LO C AT I E F LO R E N S R A D E W I J N S S T R A AT
De locatie aan de Florens Radewijnsstraat dateert van 2006 en is dus relatief nog een jong gebouw. Praktijkonderwijs, sportcapaciteit en ongeveer de helft van het VMO zijn
opgenomen in het gebouw aan de Florens Radewijnsstraat. De andere helft van het VMBO is gesitueerd in het gebouw aan de Zwolsestraat (zie volgende pagina).
79 79
CARMEL COLLEGE SALLAND LO C AT I E Z W O L S E S T R A AT Carmel College Salland krijgt naar verwachting te maken met een structurele leegstand die oploopt tot circa 8.000 m², wat behoorlijke effecten heeft op de exploitatie van de school. Daarnaast is de integrale gebouwkwaliteit van het gebouw aan de Zwolsestraat matig. Puur normatief geredeneerd zou het oudste bouwdeel van de Zwolsestraat in de toekomst in zijn geheel afgestoten kunnen worden en zou de capaciteit aan de Hofstedelaan en de Florens Radewijnsstraat toereikend zijn. De praktijk is echter weerbarstiger, bijvoorbeeld omdat deze twee locaties niet beschikken over de noodzakelijke techniekruimten. Carmel College en de gemeente Raalte zijn met elkaar op oriënterende wijze in
gesprek over een mogelijke oplossing, waarbij de gedachte is om het gebouw aan de Zwolsestraat op termijn af te stoten (en gedeeltelijk te vervangen), waardoor deze locatie vrij komt voor herontwikkeling. De komende maanden wordt een routekaart opgesteld, waarlangs de benodigde stappen gezet worden: •
Carmel College analyseert welk onderwijsprogramma naar de toekomst toe wordt aangeboden, welk ruimtebeslag dit programma vereist, welk deel van dit ruimtebeslag ingepast kan worden in de bouwdelen aan de Florens
Radewijnsstraat en Hofstedelaan en welke uitbreiding dan nog noodzakelijk is om afstoting van het bouwdeel Zwolsestraat mogelijk te maken. •
De gemeente Raalte analyseert de mogelijke stedenbouwkundige invulling van de locatie en de uitbreidingsmogelijkheden rondom de hoofdlocatie.
Een en ander moet uiteindelijk resulteren in een projectplan, waarin naast de fysieke ingrepen ook afspraken worden gemaakt over de financiering van deze opgave en de eigen bijdrage van Carmel College. Vanuit onderwijshuisvesting wordt vooralsnog uitgegaan van een ‘budgetneutrale operatie’ en worden in dit Integraal Huisvestingsplan Onderwijs geen investeringen opgenomen.
80 80
7 ROUTEPLAN
G R O N D S L AG VO O R FA S E R I N G
Op de volgende pagina’s zijn respectievelijk opgenomen het faseringsplan voor de periode 2022-2038 en de detailplanning voor de periode 2022-2025. In de praktijk bestaat een project immers uit een aantal stappen die genomen moeten worden van projectplan tot realisatie. Primaire grondslag voor de opgestelde fasering betreft de integrale kwaliteit van de schoolgebouwen, die in de meeste gevallen ook gebonden is aan de leeftijd van de gebouwen.
82
82 82
MEERJARENPLAN PERIODE 2022-2038
DEELGEBIED
FASE 1 2022-2025 RENOVATIE De Linde Laag-Zuthem
BUURTDORPEN
RENOVATIE St. Jozefschool Nieuw Heeten NIEUWBOUW Bernadetteschool Heeten
FASE 2 2026-2029
RENOVATIE Esmoreit Luttenberg RENOVATIE Gerardus Majella Broekland
FASE 3 2030-2033
FASE 4 2034-2038
RENOVATIE Antonius Mariënheem
St. Nicolaas Lierderholthuis
De Dolfijn De Gouden emmer De Springplank
HEINO
RAALTE-DORP
BUITEN PLANBEREIK
VERPLAATSEN Oostenwind
De Bolster dislocatie De Kwintijn De Korenbloem De Horizon De Zonnehof
RENOVATIE OF NIEUWBOUW De Bolster
RENOVATIE OF NIEUWBOUW De Vogelaar
RAALTE-NOORD
De Linderte RENOVATIE OF NIEUWBOUW De Rietkraag
83
D E TA I L P L A N P E R I O D E 2 0 2 2 - 2 0 2 5 DEELGEBIED
ST. JOZEFSCHOOL Nieuw Heeten
DE LINDE Laag-Zuthem
BERNADETTESCHOOL Heeten
2022
2023
OPSTELLEN PROJECTPLAN
AANBESTEDING & GUNNING
PROGRAMMA VAN EISEN
UITVOERING
OPSTELLEN PROJECTPLAN
AANBESTEDING & GUNNING
PROGRAMMA VAN EISEN
UITVOERING
OPSTELLEN PROJECTPLAN
2024
2025
PROGRAMMA VAN EISEN
OPSTART BOUW
UITVOERING
AANBESTEDING & GUNNING
UITVOERING
INGEBRUIKNAME
84
PROJECTPLANNEN
Voorafgaande aan de uitvoering van ieder project uit dit Integraal Huisvestingsplan, stelt het schoolbestuur -in samenwerking met de gemeente Raalte en andere maatschappelijke partners- een ‘projectplan’ op. De besluitvorming over het project door College en
Raad geschiedt mede op grond van het aan te leveren projectplan. Op de volgende pagina zijn de elementen beschreven die in een projectplan aan de orde kunnen komen. Per project wordt bekeken welke van deze elementen relevant zijn. Voor het opstellen van een projectplan stelt de gemeente Raalte een maximaal bedrag van € 20.000 per project ter beschikking. Hierbij is sprake van cofinanciering door de schoolbesturen.
85
85 85
ONDERWERPEN PROJECTPLANNEN
A. Projectbeschrijving
H. Combinaties
E. Verduurzaming
•
Mogelijke combinaties met andere scholen of
•
Toelichting project inclusief omvang, plaats, locatie
•
Ambitieniveau van verduurzaming (BENG, ENG)
•
Te onderzoeken scenario’s (zoals renovatie en nieuwbouw)
•
Aanhaken op verduurzamingsprojecten in wijken/dorpen of
maatschappelijke partijen op het gebied van opvang, welzijn,
•
Globaal programma van eisen met een onderscheid in
het verstrekken van leningen om verduurzaming waar te
zorg, cultuur of sport (koppeling met het gemeentelijke
maatregelen op het gebied van bouwtechniek, installaties,
maken.
verduurzaming, functionele aanpassingen en binnenklimaat
Inzicht in stedenbouwkundige, ruimtelijke en
Verwachte meerkosten van investering
•
Verwachte inverdieneffecten door duurzaamheidsingrepen
organisatorische, maatschappelijke en financiële meerwaarde
(zowel qua milieu als qua geld)
van de samenwerking van partijen binnen het kindcentrum en
•
maatschappelijke ontwikkelingen in het deelgebied C. Levensvatbaarheid
•
inclusief kosten van onderhoud, vervanging en
•
Overzicht nabijgelegen scholen in de eigen gemeente.
energieverbruik
•
Overzicht scholen uit omliggende gemeenten.
Financiering van duurzaamheidsmaatregelen I. Betrokkenheid
Waardering door de onderwijsinspectie
•
Aantonen levensvatbaarheid van de voorziening gedurende
F. Financiering
de looptijd van de gevraagde investering
•
Leerlingenverloop vanaf 2010 en prognoses 15 jaar vooruit
•
Inzicht in voedingsgebieden
•
Verloop ruimtebehoefte en saldo overschot en tekort
• •
•
Bijkomende kosten voor bijvoorbeeld inrichting, verwerven terrein, verkeersinfrastructuur, tijdelijke huisvesting.
•
Afwijkingen ten opzichte van de kostenraming uit het Integraal Huisvestingsplan, inclusief onderbouwing (bijvoorbeeld door marktsituatie of aanvullende wettelijke
Overzicht bij het project betrokken partners in het
Wijze van financiering van het project door bijvoorbeeld
betreffende deelgebied, zoals dorpsbelangen, kerkbestuur
gemeente, schoolbestuur, subsidies, fondsen, kinderopvang
en kinderopvang De wijze waarop deze partners zijn betrokken bij het project
G. Exploitatie •
Gebouwelijke kosten en advieskosten.
•
•
D. Investeringsspecificatie •
de financiering hiervan.
Total Cost of Ownership van duurzaamheidsmaatregelen, dus
•
•
Wijze van invulling kindcentrum, de inhoudelijke,
•
B. Ontwikkelingen •
vastgoedplan). •
•
Kwaliteitsscore op bouwtechniek, installaties, verduurzaming,
J. Proces en organisatie
binnenklimaat en functionaliteit inclusief onderbouwing
•
Positionering bouwheerschap
Vastgoedgegevens zoals boekwaarde, kapitaallasten,
•
Inrichting voorbereidingsproces
eigendom, bezetting, medegebruik, verhuur en omvang
•
Inrichting bouwproces
Hoe ziet de gebouwexploitatie eruit op korte, middellange en
•
Wijze van invulling van het bouwheerschap
lange termijn, inclusief meerjarenonderhoudsplan
•
Eventuele et consortia.
Overzicht fysieke ingrepen die door het schoolbestuur zijn gedaan om het gebouw sinds 2015 op peil te houden
eisen).
K. Risico’s •
Bijvoorbeeld asbest, bodemverontreiniging, planschade
•
Wijze van anticiperen op veranderende wetgeving, zoals de afbouw van de salderingsregeling voor energie vanaf 2023
86
86 86
8 FINANCIEN
INVESTERINGEN NIEUWBOUW
Berekeningsgrondslag
Kostenindicatie in dit plan
Uitgangspunten
Voor vervangende nieuwbouw gaat de gemeente
Ter benadering van de investeringen voor nieuwbouw
•
Raalte uit van de normbedragen voor nieuwbouw uit
gaan we in dit Integraal Huisvestingsplan uit van een
de onderwijshuisvestingsverordening die op het
bedrag van € 2.800 per m² gebaseerd op het feitelijk
moment van besluitvorming actueel zijn. Als grondslag
aanwezig leerlingenaantallen op een school. Met dit
uitsluitend bedoeld voor het dekken van de
voor de berekening wordt conform de
bedrag zitten we momenteel ‘aan de bovenkant’ van het
stichtingskosten voor de bouw. Genoemde
huisvestingsverordening uitgegaan van de normatieve
normenkader uit de verordening. Maar omdat de
ruimtebehoefte behorend bij het minimale
uitvoering van de meeste projecten nog jaren op zich laat
leerlingenaantal gedurende de komende 15 jaren. Het
wachten en projectkosten in de regel duurder worden in
staat de schoolbesturen (binnen wettelijke kaders) vrij
de loop van de tijd, wordt deze indicatie in dit plan
om dit bedrag aan te vullen met eigen middelen.
gehanteerd. Op het moment dat sprake is van daadwerkelijke projectuitvoering, wordt het bedrag vastgesteld conform de bepalingen uit de
Voor nieuwbouw gaan we uit van een afschrijvingstermijn van 40 jaren.
•
De genoemde investeringsbedragen zijn
bedragen zijn allen inclusief BTW. •
De bedragen zijn gebaseerd op realisering van duurzaamheidsniveau van Bijna Energie Neutrale Gebouwen (BENG) en Frisse Scholen.
•
Voor nieuwbouw is de ambitie vanuit dit plan dat schoolbesturen zelf zorgdragen voor het
huisvestingsverordening (zie hiernaast). Dit kan dus hoger
bekostigen van de ‘sprong’ van BENG naar ENG,
of lager zijn dan het bedrag van € 2.800 per m².
aangezien zij (als het goed is) ook de revenuen
88
88
nieuwbouw op het wettelijk
ontvangen van deze extra verduurzaming.
88
I N V E S T E R I N G E N R E N O VAT I E
Kostenindicatie in dit plan
Uitgangspunten
Voor renovatie gaat de gemeente Raalte uit van een
Voor de investeringsbedragen voor renovatie in dit
•
bedrag van 25/40 deel (62,5%) van de
Integraal Huisvestingsplan wordt uitgegaan van een
Berekeningsgrondslag
nieuwbouwnormen. De budgetten voor renovatie
bedrag van € 1.800 per m² (62,5% van het bedrag van €
Voor renovatie gaan we uit van een afschrijvingstermijn van 25 jaren.
•
De genoemde investeringsbedragen zijn
worden gebaseerd op de normatieve ruimtebehoefte
2.800 voor nieuwbouw, zie vorige pagina), uitgaande van
uitsluitend bedoeld voor het dekken van de
van scholen behorend bij het minimale
de huidige leerlingenaantallen. Hiermee zitten we
renovatiekosten van het gebouw. Genoemde
momenteel ‘aan de bovenkant’ van het normenkader.
bedragen zijn allen inclusief BTW.
leerlingenaantal van de komende 15 jaren.
Maar omdat de uitvoering van de meeste projecten nog
•
De bedragen zijn gebaseerd op realisering van
jaren op zich laat wachten en projecten in de regel
nieuwbouw op het duurzaamheidsniveau van
duurder worden in de loop van de tijd, wordt deze
Bijna Energie Neutrale Gebouwen (BENG) en
verhuurde ruimten worden niet meegenomen in de
indicatie hier gehanteerd. Op het moment dat sprake is
Frisse Scholen.
berekening van het renovatie-budget, omdat scholen
van daadwerkelijke projectuitvoering wordt het bedrag
Exclusief leegstand De normatieve leegstand, ruimten in medegebruik en
•
Voor renovatie is ENG niet op voorhand een
vastgesteld conform het dan geldende bedrag uit de
ambitie, omdat het financieel-technisch gezien
Over nut, noodzaak en financiering van de renovatie
huisvestingsverordening. Dit kan dus in de praktijk hoger
niet haalbaar zal zijn om bestaande gebouwen
van normatieve overcapaciteit worden nadere
of lager zijn dan het bedrag van € 1.800 per m².
op het ENG-niveau te krijgen.
hier normatief geen aanspraak op maken.
•
afspraken gemaakt tussen de gemeente,
Het staat de schoolbesturen (binnen wettelijke
schoolbestuur en eventuele huurpartners zoals de
kaders) vrij om het bedrag voor renovatie aan te
kinderopvanginstellingen.
vullen met de inzet van eigen middelen.
89
89
89
R E N O VAT I E V E R S U S N I E U W B O U W
•
Renovatie betreft levensduurverlenging van een gebouw, waarbij je de aanwezige kwaliteit van een gebouw continueert en op onderdelen verbetert. In die zin is sprake van een fundamenteel verschil met nieuwbouw. Renovaties schrijf je ook sneller af dan nieuwbouw (minimaal 25 versus minimaal 40 jaren).
Deze verschillen tussen renovatie en nieuwbouw rechtvaardigen een prijsverschil tussen beide. •
In de praktijk zal het bij renovatie (maar overigens ook bij nieuwbouw) altijd noodzakelijk zijn om
90
keuzes te maken over welke wensen van de school wel en welke niet uitgevoerd kunnen worden. Net zoals een individu die zelf een huis (ver)bouwt en
hierbij in de meeste gevallen te maken heeft met een gelimiteerd bouwbudget. •
Bij renovatie wordt minimaal worden voldaan aan de wettelijke eisen zoals genoemd in het Besluit Bouwwerken Leefomgeving. Als de in het plan genoemde bedragen hiertoe niet toereikend zijn, moeten deze op dat moment worden heroverwogen. Dit aspect staat beschreven in de disclaimer van dit plan.
90
90
G E Z A M E N L I J K E I N S PA N N I N G Divers beeld in de praktijk
Kostenverdeling IHP
Schoolbesturen ontvangen gelden van de rijksoverheid voor
Gemeenten en schoolbesturen hebben de afgelopen
In dit plan wordt uitgegaan van de volgende
dekking van de ‘materiele kosten’ van hun huisvesting.
jaren zelf het wiel uit moeten vinden voor de te formuleren
kostenverdeling:
De gemeente Raalte ontvangt middelen in het
onderwijshuisvestingsambitie en de verdeling van de
A. De gemeente Raalte financiert nieuwbouw tot het
gemeentefonds voor onderwijshuisvesting.
investeringslast tussen gemeente en schoolbesturen. Dit
niveau van het wettelijk minimum zoals deze is
heeft geleid tot een divers beeld, waarbij een deel van de
geformuleerd in bijvoorbeeld de
gemeenten zich beperkt tot het voldoen aan de minimale
huisvestingsverordening en het Besluit
Noch de gemeente Raalte, noch de schoolbesturen
wettelijke zorgplicht en andere gemeenten hebben
Bouwwerken Leefomgeving.
ontvangen momenteel voldoende middelen van het rijk om
gekozen voor een bovenwettelijke ambitie, waarbij in de
de integrale gebouwkwaliteit te kunnen waarmaken.
meeste gevallen afspraken zijn gemaakt over de verdeling
bedrag per m² (gebaseerd op genormeerde
De ingreep van enkele jaren geleden van de rijksoverheid
van de investeringslasten tussen gemeente en
volumes), waarbij voldaan wordt aan de minimale
waarbij een uitname uit het gemeentefonds is gedaan van
schoolbesturen (oplopend tot 50% van de investering).
eisen uit het Besluit Bouwwerken Leefomgeving.
Vergoedingen voor onderwijshuisvesting • •
Gedeeld probleem, gezamenlijke opofferingen •
•
C. De schoolbesturen zijn zelf financieel
256 miljoen euro (en overheveling van dit bedrag naar de
•
•
B. De gemeente financiert renovatie tot een maximaal
lumpsum van schoolbesturen), heeft veel gemeenten in de
Samen de schouders eronder
verantwoordelijk voor schoolbestuurlijke
problemen gebracht wat betreft de huisvestingsopgave.
Momenteel is sprake van gescheiden
projectambities die boven het wettelijk minimum
Zeker in relatie tot de tekorten op het Sociale Domein
verantwoordelijkheden en geldstromen tussen gemeente
van de Onderwijshuisvestingsverordening en het
waarmee de meeste gemeenten kampen en de
en schoolbesturen. Als iedereen ‘in zijn bunker’ blijft zitten,
Besluit Bouwwerken Leefomgeving uitkomen, zoals
verduurzamingsopgave waarvoor ze staan.
dan komen deze geldstromen van respectievelijk
materialisering, verduurzaming naar ENG,
Het is aan beide partijen om deze tekorten structureel via
investering en exploitatie niet bij elkaar. Daarom pleit
bovennormatieve omvang en architectuur.
hun eigen koepelorganisaties als VNG, PO-raad en VO-raad
onafhankelijk kenniscentrum ‘Ruimte-OK’ ervoor om als
onder de aandacht te houden bij de rijksoverheid.
gemeente en schoolbesturen samen de schouders onder
Om de geformuleerde lokale kwaliteitsambitie uit dit plan
de toekomstige opgave te zetten. De wetgever onderkent
financieel te kunnen waarmaken -zonder dat daar voorlopig
de noodzaak van het bundelen van geldstromen ook, door
compensaties vanuit de rijksoverheid tegenover staan- zijn
via het aankomende wetsvoorstel het investeringsverbod
opofferingen vanuit gemeente en schoolbesturen nodig.
van schoolbesturen te nuanceren.
91
91
BIJDRAGE SCHOOLBESTUREN Accountantsverklaring vooraf
2. Besparen op uitgesteld onderhoud
4. Naar voren halen materiële instandhouding
De investeringsbijdrage van de schoolbesturen bij renovatie
Oude gebouwen zijn vaak duurder in onderhoud dan
Voor het sluitend krijgen van de businesscase kan
of nieuwbouw gaat altijd gepaard met goedkeuring van de
nieuwe gebouwen. Wanneer een schoolbestuur zicht
overwogen worden een deel van de jaarlijkse MI-
zijde van de accountant om daadwerkelijk de betreffende
heeft op nieuwbouw of renovatie dan kan er (incidenteel)
vergoeding van het schoolbestuur te kapitaliseren en in
investering te mogen doen. Hiermee wordt voorkomen dat
voor worden gekozen in de resterende periode
te zetten als voor een stuk dekking van de financiering
schoolbesturen in een later stadium problemen met de
(gemiddeld genomen zo’n vier tot acht jaar)
van een ingrijpende renovatie.
accountant krijgen over gedane investeringen in stenen.
onderhoudsmiddelen uit het meerjarenonderhoudsplan
Mede gebaseerd op het advies van Ruimte-OK
‘op te sparen’. Uiteraard is er in deze laatste periode
5. Achterstallig onderhoud
onderscheiden we zes posten die ten grondslag kunnen
dagelijks onderhoud nodig, maar grotere
Schoolbesturen zijn zelf verantwoordelijk voor het
liggen aan een eigen bijdrage van een schoolbestuur in
onderhoudsactiviteiten kunnen achterwege blijven.
onderhoud gedurende de levensduur van een gebouw.
huisvesting. De hoogte van de bijdrage wordt per project
Wanneer dit onderhoud geheel of gedeeltelijk
bepaald via de door schoolbesturen op te stellen
3. Besparen op toekomstig onderhoud
achterwege is gebleven, dit niet is afgestemd met de
projectplannen.
Net als bij toekomstige besparingen op energie kan een
gemeente en dit heeft geleid tot achterstallig onderhoud,
schoolbestuur ook geld besparen in de exploitatie waar
kan de gemeente overwegen om een additionele
1. Besparen op energie
het gaat om onderhoudswerkzaamheden. Een bijdrage
bijdrage van het schoolbestuur te vragen.
Het schoolbestuur ontvangt een rijksvergoeding voor
aan de investering kan in dat geval rechtmatig zijn als dat
materiële instandhouding, waaronder een vergoeding voor
in de exploitatie zal leiden tot lagere onderhoudskosten
6. Inzet eigen vermogen
energie. Deze middelen kunnen worden ingezet als
voor het schoolbestuur. In de praktijk komt het veel voor
Schoolbesturen met voldoende ‘spek op de botten’
investering als aannemelijk kan worden gemaakt dat door het
dat dit wordt geborgd met een prestatiecontract. Een
kunnen overwegen om hun eigen vermogen/spaargeld
realiseren van een energieneutraal gebouw de energiekosten
overeenkomst waar vooraf afspraken zijn gemaakt over
aan te spreken voor investeringen in de huisvesting, op
lager uitvallen dan de vergoeding die ervoor ontvangen
te leveren prestaties en de exploitatiekosten.
het moment dat dit vanuit de algehele financiële positie
wordt. Aandachtspunt hierbij is dat de kosten en baten over
verantwoord wordt geacht en vanuit de accountant wordt
de gehele levensduur (TCO-benadering) in kaart worden
geaccordeerd. ‘
gebracht, dus inclusief eventuele risico’s aangaande de
hoogte van de MI, leerlingenfluctuaties, energieprijzen, salderingsregelingen en tegenvallende besparingen).
92
92
DISCLAIMER A. Onvoorziene omstandigheden
D. Kosten maatschappelijke verbreding
Omstandigheden die nu nog niet voorzien kunnen worden Per project beoordeelt de
In dit plan hebben we geen rekening gehouden met
betreffen de aanbestedingsresultaten (marktsituatie), het
gemeente Raalte of er aanleiding
eventuele kosten voor maatschappelijke verbreding. Per
leerlingenverloop, de vestiging van een nieuwe
is om (in positieve of negatieve
individueel project wordt inzichtelijk gemaakt welke extra
onderwijsvoorziening, wijzigingen in normbedragen en
zin) van de in dit plan genoemde
erbij komen in verband met functie-toevoegingen voor
veranderende wetgeving op het gebied van
bedragen af te wijken en wie
bijvoorbeeld kinderopvang, ontmoeting, en jeugdzorg,
onderwijshuisvesting. Uiteraard moet bij renovatie en
verantwoordelijk wordt voor de
alsmede wie de dekking verzorgd.
nieuwbouw minimaal worden voldaan aan de wettelijke
eventuele bijkomende kosten.
eisen (BENG, Frisse scholen). Als de in dit plan genoemde
Deze afwijkingen worden
E. Overige bijkomende kosten
bedragen hiertoe niet toereikend zijn, moeten deze op dat
beschreven in de door
De bedragen die hier geraamd zijn, betreffen
moment worden heroverwogen.
stichtingskosten voor gebouw, advies, bouwbegeleiding en
schoolbesturen op te stellen
plein. Bij de bedragen is geen rekening gehouden met
projectplannen. Zonder
B. Bovenwettelijke ambitie
uitputtend te willen zijn is er in de
bijkomende kosten voor bijvoorbeeld het afboeken van
Denk hierbij aan extra ambitie bovenop de minimale
kern een aantal redenen om tot
boekwaardes, ambtelijke inzet die buiten de reguliere taken
wettelijke eisen, bijvoorbeeld als gevolg van het streven
afwijking van de genoemde
valt, verkeersinfrastructuur, asbestsanering, archeologische
naar energieneutraliteit (ENG), onderhoudsvriendelijke
bedragen uit dit plan te komen.
vondsten, bodemverontreiniging, sloop van gebouwen,
materialisering, circulair bouwen en architectuur.
paalfundering, onderwijsleerpakket en meubilair en
Eventuele afwijkingen op de
verwerving van grond of tijdelijke huisvesting gedurende
bedragen uit dit plan worden
C. Afwijking in alternatieven
altijd beargumenteerd ter
renovatie of nieuwbouw. De ervaring leert dat in geval van
In geval van renovatie van schoolgebouwen wordt in alle
besluitvorming voorgelegd aan
nieuwbouwprojecten al gauw rekening moet worden
gevallen ook het alternatief van vervangende nieuwbouw
de gemeenteraad.
gehouden met circa 15 tot 20% bijkomende kosten. Deze
onderzocht. Wanneer hiertoe wordt overgegaan, wordt
kosten worden per project inzichtelijk gemaakt.
bekeken welke consequenties dit heeft voor de hoogte van de investering die noodzakelijk is.
93
93
INVESTERINGEN
SCHOOL
PLAATS
MAATREGEL
AFSCHRIJVING
LEERLINGEN OKT 2021
BEHOEFTE (BVO)
FASE 1 2022-2025
De Linde
Laag-Zuthem
Renoveren
25 jaar
30
251 m² (*)
452.000
St. Jozefschool
Nieuw Heeten
Renoveren
25 jaar
75
577 m²
1.039.000
Heeten
Nieuwbouw
40 jaar
270
1.558 m²
4.362.000
Esmoreit
Luttenberg
Renoveren
25 jaar
164
1.025 m²
1.845.000
Gerardus Majella
Broekland
Renoveren
25 jaar
145
929 m²
1.670.000
Oostenwind
Raalte
Verplaatsen
n.t.b.
86
633 m²
100.000
St. Antonius
Mariënheem
Renoveren
25 jaar
95
678 m²
1.220.000
De Bolster
Raalte
Renoveren of nieuwbouw
25/40 jaar
316
1.789 m²
5.010.000
De Vogelaar
Raalte
Renoveren of vernieuwen
25/40 jaar
333
1.875 m²
5.250.000
De Rietkraag
Raalte
Renoveren of vernieuwen
25/40 jaar
141
909 m²
2.545.000
Carmel Zwolsestraat
Raalte
Herschikken
Apart traject
Apart traject
Apart traject
Apart traject
Apart traject
Apart traject
Apart traject
Projectplannen
NVT
Maximaal € 20.000 per project
eenmalig
n.v.t.
n.v.t.
€ 60.000
€ 60.000
€ 40.000
€ 40.000
€ 5.913.000
€ 3.675.000
€ 6.270.000
€ 7.835.000
St. Bernadetteschool
TOTAAL
FASE 2 2026-2029
FASE 3 2030-2033
FASE 4 2034-2038
(*) Voor de Linde is uitgegaan van een vaste voet van 100 m². Wettelijk gezien maakt de school geen aanspraak op een vaste voet omdat het hier een dislocatie betreft.
94 94
9 EFFECTEN
SPRONG VOORWAARTS! Omvang Omvang leegstand basisonderwijs (m²) Dit Integraal Huisvestingsplan gaat voor de komende 16 jaren uit van het renoveren of nieuwbouwen van negen
4.000
schoolgebouwen. Deze maatregelen betekenen een forse kwaliteitsimpuls voor de schoolgebouwen op het gebied van
3.500
comfort, onderwijskundige functionaliteit en binnenklimaat. De vernieuwing van de gebouwen en de afbouw van
3.000
leegstand dragen bij aan het behalen van de klimaatdoelstellingen en zorgen bovendien voor structureel
2.500
beter te exploiteren schoolgebouwen, door het reduceren
van kosten voor schoonmaak, onderhoud, energie en beheer.
2.000 Voor het basisonderwijs leidt de vernieuwing van het bestand verwachting tot een leegstandsreductie van circa 2.800 m² (60%) ten opzichte van de huidige situatie. De afbouw van de
1.500
overmaat aan ruimten stelt de schoolbesturen beter in staat om de portefeuille binnen de daarvoor bestemde
1.000
vergoedingen voor de materiele instandhouding te managen. Hierdoor kunnen de middelen die voor onderwijs bedoeld zijn, ook daadwerkelijk voor onderwijs aangewend worden.
500
2021
2038
0
96
2021
2038
2038
HUIDIGE SITUATIE
BIJ NIET INGRIJPEN
NA UITVOERING IHP
LAAG-ZUTHEM
LAAG-ZUTHEM
LIERDERHOLTHUIS HEINO
LIERDERHOLTHUIS HEINO
LAAG-ZUTHEM LIERDERHOLTHUIS
Raalte
Raalte
Raalte
MARIËNHEEM
MARIËNHEEM
MARIËNHEEM
BROEKLAND
BROEKLAND HEETEN
NIEUW-HEETEN
LUTTENBERG
LUTTENBERG
LUTTENBERG
BROEKLAND
HEINO
HEETEN
HEETEN
NIEUW-HEETEN
NIEUW-HEETEN
KWALITEITSIMPULS ONDERWIJSHUISVESTING Links staat de huidige integrale kwaliteitsscore van schoolgebouwen in de gemeente Raalte afgebeeld. Middenin weerspiegelt de kwaliteit medio 2038 op het moment dat geen vernieuwing van de gebouwenvoorraad plaatsvindt. Rechts bevat het beeld na uitvoering van de maatregelen uit dit plan. Het oranje gebouw in het rechterplaatje betreft de dislocatie van de Bolster (eigen gebouw Mijnplein), die net na de planperiode voor renovatie in aanmerking komt.
uitstekend
goed
redelijk
matig
97
HEMM
e e n v o u d
b e v l o g e n h e i d
v a k m a n s c h a p
INTEGRAAL HUISVESTINGSPLAN ONDERWIJS G-Ahlers EM Martijn 99 - EENTE
R A A LT E | 8 N O V E M B E R 2 0 2 1