Bijlage VII - Omgevingsvisie .Overijssel voor en met elkaar. met wijzigingen gemarkeerd

Voor het bebouwde gebied zetten we regionale samenwerking en de verstedelijkingsstrategieën voor de drie DSS-regio’s centraal. De verstedelijkingsstrategieën gaan onder andere in op de groei van wonen en werken in de regio, in relatie tot mobiliteit, klimaatverandering, biodiversiteit, wateropgaven en de energietransitie. De verstedelijkingsstrategieën zijn daarnaast input voor het proces dat samen met het Rijk doorlopen wordt in het kaders van het Programma NOVEX en de Nota Ruimte.

Bij de start van een gebiedsproces vragen we een startdocument op te stellen. Hierin staat welke (harde en zachte) doelen uit de Omgevingsvisie relevant zijn. Ook beschrijft het startdocument de samenhang met andere programma’s en trajecten. Daarnaast gaat het in op de inzet van de provincie en andere partijen, de bijbehorende rol en verantwoordelijkheden en beschrijft het kaders voor participatie en besluitvorming. Zo werken we aan integraliteit in de uitvoering en duidelijkheid over besturing en inzet van partijen. Thematische samenwerking en uitvoering Om de doelen en opgaven uit deze Omgevingsvisie te halen werken we niet alleen met gebiedsprocessen. We maken daarnaast gebruik van thematische samenwerking en uitvoering. In deze thematische werkwijze wordt deze Omgevingsvisie concreet. Veel van deze thematische samenwerking en uitvoering vindt nu al plaats. We blijven hiermee doorgaan en sluiten aan op bestaande (uitvoerings)processen. Thematische samenwerking en uitvoering gebeurt bijvoorbeeld met: • Programma’s onder de Omgevingswet: Regionaal Waterprogramma (RWP), Natura 2000-beheerplannen, Actieplan Geluid, Provinciaal Programma Energiestrategie (PPE).

• Thematische beleids- en/of uitvoeringsprogramma’s zoals het programma Toekomst voor ons Platteland, het Deltaprogramma en het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP), het Regionaal Mobiliteitsprogramma (RMP), Meerjarenprogramma’s op het gebied van mobiliteit, Programma Ruimte voor Defensie, Programma Nieuwe Energie Overijssel (NEO), Provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur, Energie en Klimaat (PMIEK), Programma Regionale Economie, Programma Circulaire Economie, Programma Natuur voor Elkaar, de Ontwikkelopgave Natura 2000/NNN, Programma Leefbaar Platteland, Programma Agro en Food, Programma Sociale Kwaliteit, Programma Woningbouw / Volkshuisvestelijk programma, Programma Erfgoed in Transitie. • Visies, zoals de Landbouwvisie, Energievisie, Gebiedsvisie Technology Base, Gebiedsvisie ZSDZ.

98

•

Beleidslijnen, strategieën, nota’s en plannen, zoals Verstedelijkingsstrategiën, Beleidslijn Grote Rivieren, Bossenstrategie, Adaptieve Strategie Drinkwater, Regionale Sponsstrategie, Cultuur- en Erfgoedbeleid, Regionale Economische Bouwstenen, Milieunota, Actieplan Weidevogels, Faunabeheerplan, Actieplan Water, Nota Grondbeleid. • Programmeringsafspraken voor bedrijventerreinen en de woonafspraken, woondeals, Bestuurlijke afspraken Bodem. • Voorkantsamenwerking en plantoetsing. • Inspireren en stimuleren door het verwerven en delen van kennis, het bieden van subsidies en fondsen, het bieden van inspiratieboeken/ handreikingen (bijvoorbeeld voor sociale kwaliteit), onze Kwaliteitsimpulsen (o.a. Agro & Food en Groene Omgeving) of onze Catalogus Gebiedskenmerken, met daarin onze methodiek voor Basiskwaliteit Natuur. • Onze reguliere werkzaamheden op het gebied van instandhouding, realisatie, uitvoering, vergunningverlening en toezicht, het doorlopen van ruimtelijke procedures, aanbestedingen en concessies. Bij de thematische samenwerking en uitvoering maken we gebruik van de meest ideale en doeltreffende vorm van inzet en bijbehorende variatie van instrumenten. De thematische samenwerking en uitvoering staan niet los van onze hoofdstrategie ‘doelgerichte samenwerking en uitvoering in gebiedsprocessen’, maar vinden daarbinnen plaats.

We kijken breder naar alle andere thema’s, beleids- en/of uitvoeringsprogramma’s, gebiedsprocessen, projecten of initiatieven die spelen in een gebied. Ook hier vragen we om een startdocument op te stellen bij aanvang van programma’s, visies, beleidslijnen, programmeringsafspraken, projecten en dergelijke trajecten. Bij de thematische samenwerking en uitvoering willen wij zo de integraliteit borgen en duidelijkheid geven over de wijze van besturing en inzet van partijen.

Participatie We vinden het belangrijk dat iedereen die zich betrokken voelt bij provinciaal beleid, plannen en programma’s zijn stem heeft kunnen laten horen, en dat ze horen hoe we met hun input zijn omgegaan. Participatie bij provinciale beleids- en/of uitvoeringsprogramma’s, gebiedsprocessen en projecten vindt nu al plaats, zo is deze Omgevingsvisie tot stand gekomen via een uitgebreid participatief proces met onze medeoverheden, partners, ondernemers en inwoners. Een verantwoording van dit proces met bijbehorende participatie is te vinden in bijlage 5 van deze Omgevingsvisie. De inzet en toepassing van participatie in de uitvoering van deze Omgevingsvisie is net zo divers als de opgaven waaraan we werken. Per opgave bepalen we óf en hóe we participatie toepassen, passend bij de doelgroepen en de opgave. Leidend hierbij is onze participatievisie en –werkwijze. Een goed verwachtingenmanagement is hierbij van belang. We geven daarom van tevoren duidelijk de kaders aan waarbinnen geparticipeerd kan worden. Bij gebiedsprocessen nemen we een regisserende rol om te zorgen dat samen met de ‘noabers’ oplossingen worden gevonden. We denken mee met initiatieven vanuit de samenleving en faciliteren initiatieven die bijdragen aan onze leefomgeving zoveel mogelijk (‘ja, mits’).

In de Omgevingswet staat dat initiatiefnemers bij al hun plannen aangeven of participatie heeft plaatsgevonden. Daarom vragen we aan initiatiefnemers om vooraf een participatieplan op te stellen en achteraf te laten zien hoe ze participatie hebben vormgegeven en wat daarmee gedaan is (verantwoording) in de vorm van een participatieverslag. Ook hiervoor is de werkwijze zoals weergegeven in onze participatievisie en –werkwijze leidend. Provinciegrensoverschrijdende uitvoering en samenwerking Als provincie zijn we afhankelijk van (inter)nationale wet- en regelgeving, van programma’s en ook van financieringsmogelijkheden. Het Rijk en de Europese Unie spelen dan ook een belangrijke rol bij het realiseren van de grote opgaven binnen onze provincie. En ook bij het

99

stimuleren van de ontwikkeling van technologische, maatschappelijke en organisatorische innovaties die ons kunnen helpen om de opgaven aan te pakken en tegelijkertijd onze concurrentiepositie versterken, uitdagingen aangaan en een duurzame en welvarende toekomst voor onze provincie nastreven. We willen profiteren van de mogelijkheden die de nationale en Europese samenwerking biedt. Daarom hebben we nauwe betrokkenheid bij nationale en Europese visies, programma’s, initiatieven en fondsen. Hierdoor kunnen we kennis uitwisselen, samenwerken met andere (nationale en Europese) partners en gezamenlijk oplossingen vinden voor grensoverschrijdende vraagstukken. Door actief deel te nemen aan nationale en Europese netwerken en samenwerkingsverbanden, kunnen we onze stem laten horen en invloed uitoefenen op het beleid en de besluitvorming die onze provincie beïnvloeden. Op het gebied van beleidsvorming voor de fysieke leefomgeving werken we actief samen met het Rijk. Het Rijk stelt voor heel Nederland een Nationale Omgevingsvisie op (Nota Ruimte). Bij de totstandkoming van deze Nota Ruimte heeft afstemming plaatsgevonden met provincies, waterschappen en gemeenten. Deze Omgevingsvisie is inhoudelijke afgestemd met de Nota Ruimte, zodat nationaal en provinciaal beleid op elkaar aansluit.

Verdere doorwerking en uitvoering van de Nota Ruimte vindt plaats via samenwerkingsverbanden en (bestuurlijke) afspraken, in nationale programma’s (waaronder NOVEX en Mooi Nederland), door kennisdeling, stimulering en inzetten van investeringen. We werken ook veel samen met andere provincies. Dit doen we zowel in IPO verband (Interprovinciaal Overleg), als aan de hand van grensoverschrijdende opgaven en onderwerpen. Het IPO behartigt de gezamenlijke belangen van de provincies bij het Rijk en in Europa. Aan de ene kant door een informerende en richtinggevende rol te spelen bij de (formele) voorbereiding van beleid dat voor provincies van belang is. Aan de andere kant door kennisdeling met en informatievoorziening aan de provinciale medeoverheden en partners.

Waar onderwerpen grensoverschrijdend zijn, waar grensoverschrijdende relaties zijn, of waar grensoverschrijdende effecten zijn, werken we samen met andere provincies. Dat kunnen de direct aansluitende provincies zijn, waar opgaven spelen die op de grenzen plaatsvinden (denk aan de waterhuishouding, of windenergie, of verstedelijking en mobiliteit). Of met andere provincies die dezelfde kenmerken of problemen hebben (denk aan dezelfde soort water- en bodemsystemen of de stikstofproblematiek). Afhankelijk van het onderwerp, de situatie en/of de relatie zoeken we verbinding met andere provincies. Om samen op te trekken, opgaven aan te pakken of om van elkaar te leren en kennis uit te wisselen. De afstemming is daarmee opgaveafhankelijk en/of gebiedsafhankelijk. Voorkantsamenwerking met gemeenten, actief betrekken van waterschappen en meewerken met initiatieven Het bereiken van de doelen en opgaven en daarmee het uitvoeren van ons omgevingsbeleid, vindt ook plaats via processen en/of projecten van gemeenten en initiatieven vanuit de samenleving. We moedigen inwoners, ondernemers, partners en medeoverheden, maar ook onze eigen uitvoerende diensten aan om met ruimtelijke initiatieven bij te dragen aan onze leefomgeving en te helpen bij het behalen van de doelen en opgaven.

100

Voor initiatieven vanuit de samenleving is de gemeente vaak het eerste aanspreekpunt. Met behulp van voorkantsamenwerking met de gemeenten, helpen we, vanuit ons eigen omgevingsbeleid, mee aan deze ruimtelijke initiatieven. Voorkantsamenwerking houdt in dat we in een zo vroeg mogelijk stadium overleggen met gemeenten en helderheid bieden over de mogelijkheden voor het betreffende initiatief. We denken mee vanuit de gedachte ‘hoe kan het wel?’. Daarnaast maken we ook gebruik van omgevingstafels, waar we met partners initiatieven die zich aandienen in samenhang bespreken. We positioneren de waterschappen om een centrale plek in te nemen in de ruimtelijke ordening. Hierdoor kunnen zij in de planvormingsprocessen advies geven over de weging van het waterbelang. We sporen initiatiefnemers daartoe aan. Dit geldt ook voor omgevingsdiensten en de veiligheidsregio’s. Bij nieuwe initiatieven vragen we een onderbouwing hoe het initiatief past binnen ons omgevingsbeleid, aan de hand van drie vragen: Of?, Waar? en Hoe? Dit is nader toegelicht in de inleiding van hoofdstuk 3 en in bijlage 3.