CConstaterende datRaalte
Koppel je AI →
Document · PDF

Accountantsverslag gemeente Raalte 2020 WG

Raadsvergadering 17 juni 2021, gemeente RaalteBij agendapunt: Vaststelling jaarstukken 2020 (bespreekstuk)14.600 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Accountantsverslag 2020 Gemeente Raalte 25 mei 2021

Deloitte Accountants B.V. Meander 551 6825 MD Arnhem Postbus 30265 6803 AG Arnhem Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088 288 9737 www.deloitte.nl

Aan de gemeenteraad van de gemeente Raalte Postbus 140 8100 AC RAALTE Onderwerp Accountantsverslag 2020 Datum 25 mei 2021

Ons kenmerk 2105B5C8C8/DD

Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2020 van de gemeente Raalte. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2020 van de gemeente Raalte. De jaarrekening 2020 van de gemeente Raalte geeft een getrouw en rechtmatig beeld De jaarrekening 2020 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Raalte. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 21 oktober 2020 en ons auditplan 2020 van 21 oktober 2020. Bij deze jaarrekening hebben wij een goedkeurende controleverklaring voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid verstrekt, gedateerd 25 mei 2021. Wij bespreken onze bevindingen met de rekeningcommissie Wij bespreken deze rapportage graag tijdens de bijeenkomst met de rekeningcommissie op 8 juni 2021 en beantwoorden dan ook uw eventuele vragen. De inhoud van dit accountantsverslag is op 11 mei 2021 besproken met de wethouder financiën, de directeur bedrijfsvoering en een vertegenwoordiging van de ambtelijke organisatie.

Graag danken wij u en uw medewerkers voor de medewerking die wij hebben ervaren tijdens onze controle. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V. Was getekend: N.R. Fritz RA

Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is a Netherlands affiliate of Deloitte NSE LLP, a member firm of Deloitte Touche Tohmatsu Limited. Accountantsverslag 2020 | Gemeente Raalte | 2105B5C8C8/DD

2

Inhoudsopgave Bestuurlijke samenvatting controle 2020

4

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

5

Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring

9

Bevindingen van de controle 2020

12

De financiële positie van uw gemeente

13

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

16

Interne beheersing

25

Interne beheersing

26

Overige aangelegenheden

30

Overige aangelegenheden Bijlagen

31 33

Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen

34

Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle

35

Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen

36

Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020

37

Bijlage B2 - Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2020

38

Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging

39

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Raalte | 2105B5C8C8/DD

3

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Raalte | 2105B5C8C8/DD

4

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage B2 – Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging

Inleiding Het jaar 2020 liep totaal anders dan dat wij aan het begin van het jaar hadden verwacht. Een crisis die zijn weerga niet kent en waarvoor de gemeente alle zeilen bij heeft moeten zetten. Ondanks dat wij de controle weer geheel op afstand hebben uit moeten voeren, is de jaarrekeningcontrole prettig en constructief verlopen en hebben wij de samenwerking als goed ervaren. Wij willen het college en de ambtelijke organisatie complimenteren dat - ondanks de lastige omstandigheden door het thuiswerken, de vele nieuwe taken als gevolg van COVID zoals bijvoorbeeld de omzet garanties aan zorgaanbieders, de Tijdelijke overbruggings-regeling zelfstandig ondernemers (Tozo) maar ook bijna een verdubbeling van het aantal SiSa-regelingen het college erin geslaagd is een goed onderbouwde jaarrekening samen te stellen. Een goede ontwikkeling is de verbetering van de uitgevoerde verbijzonderde interne controles in 2020. In onze ogen levert een goed functionerende verbijzonderde interne controle een belangrijke bijdrage aan het realiseren van de doelstellingen van uw gemeente. De gemeente heeft op de primaire processen verbijzonderde interne controles uitgevoerd, door het hanteren van beschikbaar gestelde formats zijn de verschillende werkstappen zichtbaar vastgelegd aan de hand van onderliggende brondocumentatie.

Dit betekent echter niet dat er geen verbeteringen meer mogelijk en nodig zijn. Het is belangrijk om de kwaliteit van de vastleggingen verder te verhogen en naast het uitvoeren van detailcontroles ook conclusies te trekken over het gehele proces. Een overkoepelende rapportage met conclusies kan het inzicht in de uitgevoerde verbijzonderde interne controles verder verbeteren. De gemeente Raalte kan de verbijzonderde interne controle verder ontwikkelen door het specifiek toetsen van de interne beheersingsmaatregelen binnen de processen, zodat ook vastgesteld kan worden of de interne beheersing adequaat functioneert. Wij hebben begrepen dat de gemeente een plan van aanpak en een controleplan gaat opstellen om de verbijzonderde interne controle verder te verbeteren. Het verder versterken van dit proces sluit aan bij de aanstaande rechtmatigheidsverantwoording. In het opstel- en controleproces van de jaarrekening 2020 zien wij de volgende bevindingen en mogelijkheden tot verbetering van uw interne beheersing: •

Sociaal domein: Een belangrijk onderdeel van de interne beheersing van het sociaal domein betreft het vaststellen van de kwaliteit en kwantiteit van de geleverde zorg. Binnen het sociaal domein wordt sterk gesteund op de controleverklaringen van de Sociale Verzekeringsbank (SVB) en de zorgaanbieders.

•

Het is aan te bevelen dat uw college onderzoekt met welke (aanvullende) maatregelen op een kostenefficiënte wijze de interne controle nader is vorm te geven, om de onzekerheden ook bij uw gemeente op (korte) termijn zoveel mogelijk weg te nemen.

•

IT-omgeving: Op basis van onze followup IT-audit werkzaamheden op de belangrijkste financiële processen hebben wij geconstateerd dat in DOWR-I verband verdere stappen zijn gezet in het verbeteren van de interne beheersing, met name op het gebied van gebruikersbeheer en het uitbesteden van de beheerdiensten van de financiële applicatie SAP aan een externe partij. Ondanks deze ontwikkeling blijven de IT-beheersingsmaatregelen een aandachtspunt, met name ten aanzien van het rechtenbeheer en de beheersing van taken die door externe partijen worden uitgevoerd. Wij hebben daarom extra gegevensgerichte werkzaamheden verricht, waaronder detailcontroles.

•

Kennis: Op basis van de uitgevoerde controle constateren wij dat er organisatiebreed een sterke wil bestond om de jaarrekeningcontrole 2020 tijdig af te ronden. Tegelijkertijd constateren wij dat, mede door de personele wisselingen, de verslaggevingskennis van medewerkers nog verder versterkt kan worden.

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Raalte | 2105B5C8C8/DD

5

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Getrouwheid en rechtmatigheid

Interne beheersing

Financiële positie

•

Bij deze jaarrekening hebben wij een goedkeurende controleverklaring voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid verstrekt, gedateerd 25 mei 2021.

•

Gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 1.024.000 respectievelijk € 3.072.000.

•

De financiële positie ultimo 2020 is verbeterd ten opzichte van 2019.

•

Het weerstandsvermogen bedraagt € 15,1 miljoen. De weerstandscapaciteit is hoger dan de door de gemeente onderkende aanwezige risico’s van € 7,3 miljoen. U kwalificeert de financiële positie van de gemeente Raalte op basis hiervan als ruim voldoende.

•

Er zijn in 2020 geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels doorgevoerd.

•

Bij de controle hebben wij het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingsvraagstukken geëvalueerd. Hierbij valt te denken aan het proces om tot schattingen te komen, zoals bij de grondexploitatie en voorzieningen. Wij zijn van mening dat de verslaggevingsvraagstukken en de toegepaste inschattingen, zijn onderbouwd, redelijk zijn en consistent worden gebruikt.

•

Wij hebben vastgesteld dat het college in het jaarverslag en in de jaarrekening passende aandacht heeft gegeven aan de gevolgen van COVID-19 (coronavirus).

•

De jaarstukken en de daarbij gehanteerde grondslagen voor waardering en resultaatbepaling voldoen aan de voorschriften voor verslaggeving uit het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en zijn consistent toegepast ten opzichte van de begroting 2020 en jaarrekening 2019.

•

De kwaliteit van de toelichtingen en analyses ten opzichte van de begroting kan verder toenemen door hieraan een meer inhoudelijke oorzaakanalyse toe te voegen (waardoor is de afwijking ontstaan en waardoor was de afwijking niet eerder te voorzien c.q. gerapporteerd?).

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle

Kwaliteit verslaggeving

Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage B2 – Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Raalte | 2105B5C8C8/DD

6

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente

•

De grondexploitaties zijn geactualiseerd en bijgesteld, en geven een getrouw beeld van de boekwaarde en de verwachte resultaten.

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

•

Uit de actualisaties per ultimo 2020 van de nog te maken kosten en nog te realiseren opbrengsten blijkt een overschot van in totaal € 0,1 miljoen positief op contante waarde (2019: € 0,4 miljoen negatief). Dit betreft het saldo van alle projecten (zowel winstgevende als verlieslatende projecten). Het omslaan van een negatief saldo naar een overschot wordt voornamelijk veroorzaakt door de actualisatie van de Zegge VII en de daaraan gekoppelde verlaging van de verlieslatende voorziening van € 0,8 miljoen, de verplichte winstname bij meerdere woningbouwcomplexen van € 2,1 miljoen alsmede als gevolg van de actualisatie van de complexen waarbij rekening wordt gehouden met de huidige marktomstandigheden.

•

Wij constateren dat bij de betrokken medewerkers voldoende kennis en ervaring aanwezig is.

•

Ten aanzien van de waardering van de grondexploitatie Franciscushof bestaat een hogere dan normale schattingsonzekerheid. Deze schattingsonzekerheid ontstaat door de herontwikkeling van de Zuidrand binnen het project en de lange looptijd van deze grondexploitatie tot en met 2029. De onderkende schattingsonzekerheid heeft geen impact op ons oordeel, omdat deze op een juiste wijze is toegelicht in de jaarrekening.

•

De PGB-bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft evenals in voorgaande jaren een controleverklaring met beperking bij de PGB-verantwoordingen 2020 verstrekt. De totale PGB bestedingen (€ 968.110) zijn derhalve als onzeker aangemerkt.

•

Landelijk zien wij vrijwel alle gemeenten worstelen met volumegroei en zorgverzwaring in de jeugdzorg. In 2019 is er € 8,1 miljoen uitgegeven aan jeugdzorg, in 2020 is dit opgelopen tot € 8,9 miljoen. Deze stijging van 9,9% wordt voornamelijk veroorzaakt door een investering van € 400.000 in het voorveld jeugd (Centra voor Jeugd en Gezin), die in de komende jaren een besparing op moet leveren op de specialistische jeugdhulp.

•

In 2020 zijn wederom stappen gezet om het sociaal domein te blijven beheersen. Een voorbeeld hiervan is het aanstellen van een data-analist voor het bouwen van een lokaal dashboard waar middels data-analyse de zorgkosten gemonitord kunnen worden.

Interne beheersing

Interne beheersing

Grondexploitatie

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen

PGB-bestedingen

Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage B2 – Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging

Sociaal domein

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Raalte | 2105B5C8C8/DD

7

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing

Interne beheersing

•

Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van deze overschrijding naar de analyse begrotingsrechtmatigheid zoals opgenomen in de jaarrekening. Hiermee legt uw gemeente verantwoording af over de rechtmatigheid van de lasten over 2020. Op grond van deze analyse hebben wij geconstateerd dat deze overschrijdingen goed herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen, voldoen aan de Kadernota Rechtmatigheid 2018 en daarmee niet mee hoeven te wegen in ons oordeel.

•

Wij hebben géén controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage 2020 geconstateerd.

•

Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2020 niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening 2020 van de gemeente Raalte voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.

•

Wij stellen vast dat het proces van totstandkoming van de jaarrekening van voldoende niveau is.

•

Op basis van onze tussentijdse en jaareinde controlewerkzaamheden hebben wij vastgesteld dat de interne beheersingsomgeving van de gemeente Raalte van voldoende niveau is, ten behoeve van de jaarrekeningcontrole, maar op onderdelen verder kan worden versterkt en efficiënter kan worden ingericht.

•

In het kader van een effectieve bedrijfsvoering adviseren wij uw college voor een aantal significante processen meer gebruik te maken van zogenoemde “ key controls ”. Hiermee wordt er beter gestuurd en gesteund op procescontroles (preventief) in plaats van op gegevensgerichte controles (repressief). Wij hebben vastgesteld dat er nog te weinig gebruik wordt gemaakt van geprogrammeerde controles waardoor in onze optiek te veel handmatige controles noodzakelijk zijn.

•

Het verder door ontwikkelen van de interne beheersings-maatregelen in het kader van een voldoende betrouwbare en continue werking van de IT-omgeving. Wij kunnen niet (volledig) steunen op de ITomgeving en hebben daarom extra gegevensgerichte werkzaamheden verricht, waaronder detailcontroles.

•

Wij hebben vastgesteld dat de Tozo-uitkeringen van ruim € 2,9 miljoen juist en rechtmatig zijn verstrekt.

•

Wij hebben vastgesteld dat de vorderingen juist zijn gewaardeerd en de garantstellingen volledig zijn opgenomen.

•

Voor eventuele niet geleverde prestaties door gesubsidieerde instellingen kan het college de subsidies in 2021 vaststellen op basis van de hardheidsclausule van de algemene subsidieverordening.

•

De rijksoverheid heeft dringend beroep gedaan op gemeenten om te zorgen voor de zorgcontinuïteit. Hierbij is geadviseerd om de niet-geleverde zorg maar ook de meerkosten als gevolg van COVID door te betalen. Bij de jaarrekeningcontrole hebben wij vastgesteld dat deze bedragen niet materieel zijn.

Begrotingsrechtmatigheid

Overige conclusies

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen

Interne beheersing

Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage B2 – Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging

De COVID effecten zijn juist en volledig verwerkt in de jaarrekening 2020

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Raalte | 2105B5C8C8/DD

8

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage B2 – Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging

Bijzonder jaar door COVID De controle van de jaarrekening 2020 is een bijzondere controle omdat zowel de opstellers van de jaarrekening als de controleurs daarvan rekening moeten houden met de implicaties van COVID op de realisatie 2020 en de financiële positie. Daarnaast vormt voor decentrale overheden het verantwoorden over de rechtmatigheid van financiële transacties een belangrijk aspect van de jaarstukken en de daarin opgenomen bijlagen. Dit jaar zijn daarin nieuwe, dan wel verminderde, opbrengsten en lasten opgenomen die samenhangen met nieuwe compenserende regelingen en effecten van COVID.

Geen resterende controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot het vermogen en het resultaat Wij hebben tijdens onze controle enkele fouten in de concept jaarrekening geconstateerd, welke zijn gecorrigeerd in de definitieve jaarrekening. Hierna resteren geen afwijkingen groter dan onze rapporteringsdrempel van € 102.000 die van invloed zijn op het vermogen of resultaat van uw gemeente. Geen resterende controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot rechtmatigheid

De jaarrekening 2020 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Raalte. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 21 oktober 2020 en ons auditplan 2020 van 21 oktober 2020.

De in de jaarrekening verantwoorde baten, lasten en balansmutaties over 2020 zijn in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in het normenkader 2020 zoals dit op 9 maart 2021 door het college van burgemeester en wethouders ter kennisname is aangeboden aan de gemeenteraad.

Bij deze jaarrekening hebben wij een goedkeurende controleverklaring voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid verstrekt, gedateerd 25 mei 2021.

De begrotingsoverschrijdingen op het niveau van de programma’s zijn in de jaarrekening voldoende toegelicht en wegen daarom niet mee in ons oordeel.

Wij hebben een goedkeurende controleverklaring bij de jaarrekening 2020 verstrekt

Wij hebben een goedkeurende controleverklaring bij de jaarrekening 2020 verstrekt.

Er is geen sprake van resterende controleverschillen (feitelijke afwijkingen c.q. fouten) ten aanzien van de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties. Onzekerheden in de PGB-bestedingen De PGB-bestedingen zijn door uw gemeente (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft vanwege rechtmatigheidsafwijkingen een controleverklaring met beperking bij de verantwoordingen 2020 verstrekt. Het ontbreken van voldoende en geschikte controle-informatie over de prestatielevering (getrouwheid) voor de verantwoorde PGB-bestedingen in de jaarrekening 2020 leidt tot een onzekerheid in onze controle voor de getrouwheid en de rechtmatigheid van in totaal € 968.110. Naast deze onzekerheden resteren er onzekerheden in de zorg in natura van in totaal € 471.103 als gevolg van het ontbreken van toereikende onderbouwingen van de zorgaanbieders. Deze onzekerheden tezamen vallen binnen de goedkeuringstolerantie voor onzekerheden van € 3,1 miljoen, en heeft daarom geen invloed op de strekking van de controleverklaring bij de jaarrekening 2020. Het (verplichte) overzicht van controleverschillen treft u aan in de bijlagen A1 en A2 van deze rapportage.

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Raalte | 2105B5C8C8/DD

9

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage B2 – Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging

Schattingsonzekerheid in de Franciscushof

Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd

De grondexploitatie Franciscushof in de jaarrekening is gebaseerd op de door de raad vastgestelde exploitatieopzet. Er is echter een onduidelijkheid over de herontwikkeling van de Zuidrand binnen het project en er bestaat mede door de looptijd van de grondexploitatie een schattingsonzekerheid.

Met de opdrachtbevestiging van 21 oktober 2020 heeft uw raad ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2020. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle:

De schattingsonzekerheid met betrekking tot de grondexploitatie Franciscushof is voldoende toegelicht op pagina 273 in de jaarrekening en heeft daarom geen impact op ons oordeel. Geen resterende controleverschillen met betrekking tot SiSa

De gemeente Raalte heeft in 2020 9 SiSaregelingen (2019: 5). Dit betreft een stijging van 4 regelingen t.o.v. 2019. Wij hebben geen ongecorrigeerde controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage 2020 geconstateerd. Geen resterende controleverschillen met betrekking tot de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT)

•

Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).

•

De Controleverordening gemeente Raalte (op grond van artikel 213 van de Gemeentewet).

•

Het aan uw raad op 9 maart 2021 door het college ter kennisname aangeboden normenkader

Wij hebben de jaarrekeningcontrole 2020 uitgevoerd met de volgende toleranties: •

Voor fouten bedraagt de tolerantie 1% van het totaal van de lasten inclusief toevoegingen aan de reserves: € 1.024.000.

•

Voor onzekerheden is de tolerantie 3% van het totaal van de lasten inclusief toevoegingen aan de reserves: € 3.072.000.

•

Als rapportagetolerantie voor fouten en onzekerheden hebben wij een bedrag van € 102.000 gehanteerd.

De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging en is nader omschreven in het auditplan. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2020 voldoende voor de doelstelling van onze controle.

Wij hebben tijdens onze controle van de WNT-verantwoording geen afwijkingen geïdentificeerd welke groter zijn dan onze rapporteringsdrempel en die niet zijn gecorrigeerd in de definitieve jaarrekening. Accountantsverslag 2020 | Gemeente Raalte | 2105B5C8C8/DD

10

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage B2 – Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging

Er zijn geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels

Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Raalte

Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn zeer belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van de gemeente.

Ons zijn geen relaties bekend tussen Deloitte Accountants B.V. en haar zusteren/of dochterondernemingen of de memberfirms van Deloitte Touche Tohmatsu Limited en hun respectievelijke zusteren/of dochterondernemingen en de gemeente, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid.

Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting in de jaarrekening 2020. De grondslagen zijn met inachtneming van de voorschriften zoals opgenomen in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten. De grondslagen zijn aanvaardbaar.

Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in bijlage C bij deze rapportage.

Wij hebben het door het management toegepaste proces voor de totstandkoming van de jaarrekening geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt.

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Raalte | 2105B5C8C8/DD

11

Bevindingen van de controle 2020

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Raalte | 2105B5C8C8/DD

12

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

De financiële positie van uw gemeente

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage B2 – Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2020

De vermogenspositie van uw gemeente is ten opzichte van 2019 verbeterd

Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk en expliciet onderscheid tussen resultaatbepaling en bestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Gemeenten mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen muteren. De mutaties in het eigen vermogen vinden dus plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten over 2020 bedraagt € 3.991.000 voordelig. Per saldo is tussentijds € 1.798 aan de reserves toegevoegd, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2020 circa € 2.193.000 voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2020 circa 41,8% van het balanstotaal (2019: circa 39,3% van het balanstotaal). Deze solvabiliteitsratio ligt ruim boven de signaalwaarde van 20% zoals gesteld door de VNG. In het hiernavolgende overzicht hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen.

Eigen vermogen (in € 1.000)

2020

2019

2018

Eigen vermogen per 1 januari

62.227

60.195

56.799

Tussentijdse resultaatbestemming

1.798

-/- 142

2.911

Gerealiseerd resultaat

2.193

2.174

485

Totaal (‘saldo van baten en lasten’)

3.991

2.032

3.396

Eigen vermogen per 31 december

66.218

62.227

60.195

Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaal-saldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente ook het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit de in de loop van het jaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse stortingen in de reserves. De stortingen in dan wel onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de politieke besluitvorming.

Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Raalte | 2105B5C8C8/DD

13

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

De financiële positie van uw gemeente

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing

Interne beheersing

Concreet betekent dit voor uw gemeente het volgende: Exploitatieresultaat (in € 1.000)

Totale baten Totale lasten

100.473 -/-

Gerealiseerde saldo van Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

3.991

baten en lasten Af: stortingen in reserves

-/-

Bij: onttrekkingen aan Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage B2 – Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging

Gerealiseerd resultaat

9.070 7.272

reserves

Saldo mutaties reserves

96.482

-/-

1.798 2.193

De exploitatie over 2020 laat een voordelig gerealiseerd saldo van baten en lasten van afgerond € 4 miljoen zien, ten opzichte van een begroot nadelig saldo van € 6,6 miljoen. Dit is een voordeel van € 10,6 miljoen. Hier staat ten opzichte van de begroting een nadeel op de mutaties in de reserves tegenover van 8,4 miljoen. Per saldo is sprake van een voordeel ten opzichte van de begroting 2020 van 2,2 miljoen.

In de programmaverantwoording is per programma de begroting 2020, de begroting 2020 na wijzigingen en de rekening 2020 naast elkaar gezet. Vervolgens is het verschil tussen de begroting en de rekening berekend.

Saldo van baten en lasten x € 1.000

De belangrijkste verschillen ten opzichte van de begroting betreffen:

-€ 2.000

Opnieuw beschikbaar gestelde investeringskredieten € 1,2 miljoen.

-€ 6.000

•

Hogere algemene uitkering van € 0,3 miljoen.

Mutaties in reserves x € 1.000

•

Vergoeding uitvoeringskosten Tozo € 0,3 miljoen.

•

Voordeel DOWR-resultaat inclusief abonnementen van € 0,2 miljoen.

•

Voor een meer gedetailleerd overzicht van en een nadere toelichting op de afwijkingen ten opzichte van de begroting verwijzen wij u naar hoofdstuk 4.2.1 Overzicht van baten en lasten in vogelvlucht zoals opgenomen in de jaarrekening 2020.

In het hoofdstuk ‘Belangrijkste bevindingen uit onze controle’ van het accountantsverslag gaan wij nader in op de verschillen tussen de begrote en werkelijke lasten in het kader van begrotingsrechtmatigheid.

€ 6.000

€ 4.000 € 2.000 €0 -€ 4.000 2017

2018

2019

2020

€ 4.000 € 2.000 €0 -€ 2.000 -€ 4.000 2017

2018

2019

2020

Gerealiseerd resultaat x € 1.000 € 3.000 € 2.000 € 1.000 €0 -€ 1.000 2017

2018

2019

2020

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Raalte | 2105B5C8C8/DD

14

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

De financiële positie van uw gemeente

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage B2 – Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging

Uw weerstandsvermogen is toegenomen Het weerstandsvermogen betreft de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit vanwege ingeschatte risico’s. De door uw gemeente berekende beschikbare weer-standscapaciteit (voor de samenstelling hiervan verwijzen wij naar paragraaf 2.3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing in uw jaarverslag 2020) bedraagt € 15,1 miljoen (2019: € 14,7 miljoen). Er is dus sprake van een toename van de beschikbare weerstandscapaciteit in 2020 ten opzichte van 2019 met circa 2,7%. De inventarisatie van de risico’s die in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing van het jaarverslag is opgenomen, geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een kans inschatting van het zich voordoen van het geïdentificeerde risico, om zo de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij heeft het college een doorlopend inzicht gegeven in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en is vermeld welke risico’s zijn verdwenen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook is een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de grootste risico’s.

Hieruit volgt dat de risico’s totaal € 7,3 miljoen bedragen (2019: van € 6,5 miljoen). Ten opzichte van 2019 is zodoende sprake van een stijging van het gekwantificeerde risico met gemiddeld circa € 0,8 miljoen. Deze stijging komt voornamelijk door het nieuwe risico inzake de herijking van het gemeentefonds met € 2,5 miljoen. Daar tegenover staat een afname door uw besluit in de kadernota om de reserve weerstandsvermogen in de periode 2020-2023 af te romen met € 2,2 miljoen.

Weerstandscapaciteit (in miljoen euro’s) € 20 € 15 € 10 €5

Benodigd Beschikbaar

€0 2017

2018

2019

2020

De weerstandscapaciteit van € 15,1 miljoen is voldoende gelet op de door het college onderkende risico’s.

De ontwikkeling van de beschikbare en benodigde weerstandscapaciteit in de afgelopen jaren is als volgt weer te geven: Voor meer gedetailleerde informatie over (de ontwikkeling van) uw weerstandspositie verwijzen wij u naar paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing in uw jaarverslag 2020.

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Raalte | 2105B5C8C8/DD

15

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen

De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente staan in de grondslagen voor waardering en resultaatbepaling in de jaarrekening 2020. Wij hebben het door het college en de directie toegepaste proces met betrekking tot significante verslaggevingsaspecten geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controle- werkzaamheden uitgevoerd. Waar nodig hebben wij specialisten betrokken bij het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek, aannames, berekeningen en consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggevingsvoorschriften.

Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen

Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening

Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle

De jaarstukken 2020 van uw gemeente bestaan uit het jaarverslag (programmaverantwoording en verplichte paragrafen) en de jaarrekening (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting en de SiSabijlage).

Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage B2 – Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging

In de programmaverantwoording van het jaarverslag dient informatie te worden opgenomen met betrekking tot de vragen: wat hebben wij gedaan, wat hebben wij bereikt en wat heeft het gekost? De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over o.a. weerstandsvermogen, bedrijfsvoering, etc.) het jaarverslag.

Op basis van Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 moet de accountant werkzaamheden uitvoeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen.

Binnen de voorzieningen maakt u conform het BBV onderscheid naar voorzieningen voor ‘verplichtingen, verliezen en risico’s’, ter ‘egalisering van kosten’ (‘groot onderhoud’), en ‘voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is’.

Vooral de voorzieningen voor Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de verplichtingen, verliezen en risico’s en de volgende werkzaamheden uitgevoerd: voorzieningen ter egalisering van kosten zijn naar hun aard gebaseerd op • Wij hebben vastgesteld dat het veronderstellingen en schattingen van het jaarverslag de vereiste informatie bevat management en het college. op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV. Zij schatten op basis van hun kennis van de gemeente en haar omgeving in wat het • Wij hebben, voor zover wij kunnen effect van de te voorziene risico’s, beoordelen, vastgesteld dat de verplichtingen en kosten zal zijn in de verklaringen van het college in het komende jaren en wat de omvang van de jaarverslag en de andere informatie voorziening moet zijn. zoals opgenomen in de jaarstukken verenigbaar zijn met de beweringen en Wij hebben voor deze gebieden het proces verklaringen die in de jaarrekening zijn beoordeeld waarmee het management opgenomen. schattingsposten ontwikkelt, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden • Wij hebben vastgesteld dat de uitgevoerd. Een en ander in de context van verklaringen in het jaarverslag onze verklaring bij de jaarrekening als overeenstemmen met de resultaten van geheel en niet bedoeld om ons een oordeel de uitgevoerde controlewerkzaamheden. te vormen over individuele schattingsposten.

Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de Evaluatie van de belangrijkste toegepaste inschattingen redelijk zijn en inschattingen van het management consistent worden gebruikt. Uw gemeente heeft voorzieningen gevormd voor verliezen, risico’s of verplichtingen die hun oorsprong vinden in het huidige boekjaar of eerdere boekjaren, maar waarvan de (verwachte) Accountantsverslag 2020 | Gemeente Raalte | 2105B5C8C8/DD 16 uitgaven in de toekomst liggen.

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing

De grondexploitaties zijn geactualiseerd De veruit grootste balanspost met betrekking tot de onderhanden projecten betreft de post ‘voorraden’ (grondexploitatie). De risico’s voor deze post zijn in essentie terug te brengen tot de zogenaamde 3 P’s: •

Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt? Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn.

•

Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) binnen de projecten in relatie tot de huidige marktvraag?

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage B2 – Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging

•

Prijs: de verkoopprijzen van woningen en dus van grond hebben langere tijd onder druk gestaan. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd, rekening houdend met het risico dat gronden later of in het geheel niet worden afgenomen?

De 3 P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in de jaarrekening 2020 en vermeld in de paragraaf ‘Grondbeleid’ van het jaarverslag 2020.

Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor actualisatie van de grondexploitaties hebben wij het volgende in overweging genomen: •

Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of ze redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd.

•

Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen; met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente?

•

Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad.

•

Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).

Indien nodig hebben wij specialisten ingeschakeld bij het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggeving. Een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel en niet om ons een afzonderlijk oordeel te vormen over de grondexploitatie. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt. De grondexploitaties zijn door de organisatie voor de jaarrekening 2020 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd). Waar nodig zijn de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen.

Wij hebben voor deze gebieden het proces beoordeeld waarmee het management schattings-posten ontwikkelt, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd, een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel. Accountantsverslag 2020 | Gemeente Raalte | 2105B5C8C8/DD

17

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Ultimo 2020 is op basis hiervan € 4,6 miljoen opgenomen in de voorziening negatieve plannen (2019: € 5,5 miljoen) op contante waarde, om de naar verwachting niet meer met verkopen goed te maken kosten te dekken. De ontwikkeling van de voorziening ter dekking van ‘negatieve plannen’ (verliezen) in de afgelopen jaren is als volgt weer te geven: Voorziening grondbedrijf (in miljoen) € 7,0

€ 6,0 Overige aangelegenheden

Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage B2 – Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging

De bij de actualisatie van de grondexploitaties gehanteerde rekenrente is berekend op basis van de voorschriften van de Commissie BBV. Voor het project Franciscushof wordt projectfinanciering gehanteerd waarbij de toegerekende rente gebaseerd wordt op de daadwerkelijke betaalde rente over de leningen die zijn aangetrokken voor het project Franciscushof.

€ 5,0 € 3,0 € 2,0

€ 1,0 € 0,0

2017

2018

2019

2020

Voor een nadere onderbouwing van de hoogte van de voorziening verwijzen wij u naar de paragraaf ‘Grondbeleid’ (in het jaarverslag 2020), waar het college de belangrijkste complexen en de daarmee gepaard gaande risico’s heeft toegelicht.

De ontwikkeling in de boekwaarde van de totale grondexploitatie alsook de qua omvang belangrijkste projecten is als volgt weer te geven: Totaal grexen (boekwaarde in miljoen) € 40 € 30

€ 20 € 10

Schattingsonzekerheid

€ 4,0 Bijlagen

De rekenrente voor actualisatie grondexploitaties

Ten aanzien van de waardering van de grondexploitatie Franciscushof bestaat een hogere dan normale schattingsonzekerheid. Hoewel de op dit moment meest waarschijnlijke inschatting is opgenomen in de jaarrekening, kan de realisatie in de toekomst aanzienlijk afwijken van deze inschatting. Deze schattingsonzekerheid ontstaat door de herontwikkeling van de Zuidrand binnen het project en de lange looptijd van deze grondexploitatie tot en met 2029. De onderkende schattingsonzekerheid heeft geen impact op ons oordeel, omdat deze op een juiste wijze is toegelicht in de jaarrekening.

€0 2017 2018 2019 2020

Belangrijkste projecten (boekwaarde in miljoen) € 20 € 15

€ 10 €5

€0 2017

2018

2019

2020

Franciscushof Zegge VII

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Raalte | 2105B5C8C8/DD

18

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing

Interne beheersing

Uit de figuren hiernaast blijkt een afname van de nog te maken kosten en te realiseren opbrengsten, onder andere door de gronduitgiften in 2020 alsmede de gerealiseerde kosten over 2020. De lichte stijging van het verwachte resultaat wordt voornamelijk veroorzaakt door de actualisatie van de complexen waarbij rekening wordt gehouden met de huidige marktomstandigheden.

Resultaat (contante waarde in miljoen)

Nog te maken kosten (in miljoen)

Programmering bedrijventerreinen

€2

Voor het planmatig uitvoeren van de onderhoudswerkzaamheden aan de kapitaalgoederen is het van belang dat hier een goed beleids- en beheerplan aan ten grondslag ligt. Wij hebben geconstateerd dat de looptijd van een aantal plannen inmiddels is verstreken.

€1 €0

(€1) 2017 2018 2019 2020

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

€ 40 Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage B2 – Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging

€ 20 €0 2017 2018 2019 2020

Nog te realiseren opbrengsten (in miljoen) € 80 € 60 € 40

Looptijden beleids- en beheerplannen

Met de gemeenten in West Overijssel en de Provincie Overijssel zijn in 2019 de gemaakte afspraken geactualiseerd om vraag en aanbod van bedrijventerreinen in balans te houden. Op basis van de regionaal gemaakte afspraken heeft de gemeente Raalte in 2020 een strategisch plan opgesteld ter onderbouwing van de programmering op gemeentelijk niveau.

Wij hebben begrepen dat de gemeente in het komend jaar in samenwerking met een externe partij extra prioriteit gaat geven aan de actualisatie van de beheerplannen en de vaststelling in het college. Wij onderschrijven deze actualisatie van de diverse beheerplannen, het is belangrijk dat de beheerplannen gebaseerd zijn op actueel beleid en de juiste gegevens.

Het regionaal overleg heeft 11 februari 2021 ingestemd met het strategisch plan en daardoor is er geen sprake meer van mogelijke afwaardering van gronden op de Zegge VII of andere maatregelen om de bestaande overprogrammering weg te nemen.

€ 20

€0 2017 2018 2019 2020 Accountantsverslag 2020 | Gemeente Raalte | 2105B5C8C8/DD

19

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle

PGB-Bestedingen

Sociaal domein

De PGB-bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft een controleverklaring met beperking bij de PGBverantwoordingen 2020 verstrekt.

Landelijk zien wij vrijwel alle gemeenten worstelen met volumegroei en zorgverzwaring in de jeugdzorg. In 2019 is er € 8,1 miljoen uitgegeven aan jeugdzorg, in 2020 is dit opgelopen tot € 8,9 miljoen. Deze stijging van 9,9% wordt voornamelijk veroorzaakt door een investering van € 400.000 in het voorveld jeugd (CJG), die in de komende jaren een besparing op moet leveren op de specialistisch jeugdhulp.

De PGB bestedingen 2020 bedragen € 968.110 en worden als onzeker aangemerkt. Deze totale onzekerheid valt binnen de goedkeuringstolerantie voor onzekerheden van € 3,1 miljoen, en heeft daarom geen invloed op de strekking van de controleverklaring bij de jaarrekening 2020. Het is aan te bevelen dat uw college onderzoekt met welke (aanvullende) maatregelen op een kostenefficiënte wijze de interne controle op de PGB-bestedingen nader is vorm te geven, om de onzekerheden ook bij uw gemeente op (korte) termijn zoveel mogelijk weg te nemen.

De uitgaven Wmo-taken blijven ruimschoots binnen de begroting. Op de jeugd is een fors tekort en op participatie (WSW en reintegratie) is een klein overschot. Per saldo is er een negatief resultaat van € 260.000 op de gedecentraliseerde taken in het sociaal domein. Het college werkt momenteel aan een transitie van het sociaal domein om zo de toekomstige bestendigheid van het sociaal domein te kunnen blijven waarborgen.

Zorg in natura: Wmo en Jeugdwet (in miljoen)

Realisatie 2020 Realisatie 2019 10,0 8,0

6,0 4,0 2,0 -

(2,0)

Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage B2 – Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Raalte | 2105B5C8C8/DD

20

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020

Interne beheersing

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage B2 – Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging

Naast de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2020 hebben wij ook de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. De toe te passen normen voor dit begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moeten door de gemeenteraad zelf nader worden ingevuld en geconcretiseerd. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet.

Deze kostenoverschrijdingen moeten dan wel goed herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moet de accountant kijken naar de lastenoverschrijdingen per programma. Zoals blijkt uit de hierna opgenomen figuur is een begrotingsoverschrijding op de lasten van een tweetal programma’s te constateren.

De grootste overschrijding betreft het programma 9. Dit verschil wordt veroorzaakt door een storting in voorziening pensioenen wethouders. Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van het onderdeel zoals opgenomen in de jaarrekening 2020. Het systeem van budgetbeheer en -bewaking Op grond van deze analyse hebben wij geconstateerd dat deze overschrijdingen moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat belangrijke goed herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen en daarmee niet mee hoeven te wijzigingen of dreigende overschrijdingen wegen in ons oordeel. tijdig worden gemeld aan de gemeenteraad, zodat deze tijdig (binnen het begrotingsjaar) Op basis van de voornoemde analyse een besluit kan nemen. Een systeem met waaruit blijkt dat de overschrijdingen onvoldoende waarborgen voor tijdige melding passen binnen het bestaande beleid of aan de gemeenteraad van gedekt zijn door direct met de lasten budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich samenhangende baten - blijven de dat inbreuk wordt gemaakt op het overschrijdingen onrechtmatig maar wegen budgetrecht van de raad. deze niet mee in ons oordeel over de begrotingsrechtmatigheid 2020. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota rechtmatigheid 2018 van de Commissie BBV.

Hieruit blijkt dat het overschrijden van de begroting altijd onrechtmatig is, maar niet in alle gevallen meeweegt in het accountantsoordeel.

Verschil begrote en werkelijke lasten (excl. mutaties in reserves) x € 1.000 € 300 € 250 € 200 € 150 € 100 € 50 €0

240

11

Lokale middelen

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Begrotingsoverschrijdingen zijn toegelicht in de jaarrekening

Programma 9

De financiële positie van uw gemeente

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Raalte | 2105B5C8C8/DD

21

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage B2 – Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging

Wij hebben geen fouten geconstateerd met betrekking tot de naleving van de Wet Normering Topinkomens (WNT)

De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing. Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. De algemene bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2020 niet meer bedragen dan € 201.000 per jaar.

Daarnaast dienen gemeenten de salarissen openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief - als aan bepaalde voorwaarden is voldaan - ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000. In 2020 hebben wij geen overschrijdingen van de grensbedragen voor topfunctionarissen en overige medewerkers geconstateerd.

Wij hebben geen fouten en/of onzekerheden in de SiSa-bijlage 2020 geconstateerd

Sportbedrijf

Het Sportbedrijf Raalte BV heeft door de coronamaatregelen omzetverlies geleden en De procedure die uw gemeente moet in 2020 nog geen weerstandsvermogen naleven bij de aanlevering van de kunnen opbouwen om dit verlies zelf te bestanden aan het CBS is ten opzichte van kunnen opvangen. Het Sportbedrijf zal een vorig jaar niet wezenlijk gewijzigd. Uw aanvraag doen voor de NOW-regelingen, de gemeente dient in een vast, voorgeschreven SPUK IJZ (Compensatie IJsbanen en stramien documenten aan het CBS aan te Zwembaden) van het rijk en/of zal een leveren. beroep doen op het Koersdocument coronacrisis voor een financiële bijdrage van Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd op de gemeente Raalte. basis van de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2020. Hierbij In 2019 is een bedrijfseconomischevalueren wij de getrouwheid en de commercieel onderzoek bij het Sportbedrijf rechtmatigheid van de in de SiSa-bijlage uitgevoerd om inzicht te krijgen met welke verantwoorde gegevens (indicatoren). maatregelen de exploitatie weer structureel positief kan worden na de verliezen in 2018 Wij willen benadrukken dat u als gemeente en 2019.

Uit de verschillende toekomstige zelf verantwoordelijk bent voor de scenario’s blijkt dat het mogelijk is dat in de volledigheid van de te verantwoorden toekomst het sportbedrijf positieve indicatoren zoals opgenomen in de SiSaresultaten kan behalen, hiervoor is een plan bijlage. Indien een ‘0’ is ingevuld, zijn wij van aanpak opgesteld. De coronacrisis kan bij uw organisatie nagegaan of deze ‘0’ impact hebben op dit plan. Wanneer de terecht is ingevuld. U hebt dit aan ons mogelijke toekomstige positieve resultaten bevestigd. niet gerealiseerd worden zal dit effect hebben op de waardering van het De (verplichte) tabel met fouten en aandelenkapitaal die de gemeente heeft in onzekerheden wat betreft de specifieke Sportbedrijf Raalte BV. Wij vragen het uitkeringen is opgenomen in bijlage B van college om de financiële positie van het dit accountantsverslag. Tijdens de controle Sportbedrijf Raalte BV te blijven monitoren. hebben wij geen financiële fouten of onzekerheden geconstateerd.

Accountantsverslag 2020 | Gemeente Raalte | 2105B5C8C8/DD

22

Bestuurlijke samenvatting controle 2020

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Overige aangelegenheden

Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage B2 – Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging

De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of overtredingen van wet- en regelgeving Het college van burgemeester en wethouders is primair verantwoordelijk voor het voorkomen en ontdekken van fraude en voor de naleving van wet- en regelgeving. Recente ontwikkelingen laten zien dat de handhaving van anticorruptie-wetgeving aan globalisering onderhevig is, waardoor ook gemeentes in toenemende mate te maken krijgt met anti-corruptieregels. Als onderdeel van onze interim-controle hebben wij uw organisatie gevraagd om inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking zou kunnen bevatten als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van deze inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, alsook de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad (of de rekeningcommissie). Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Raalte&id=f49d6bfd-08c0-4dd0-893a-e9ed517a9011