Accountantsverslag 2021
Tekst van het document
Accountantsverslag 2021 Gemeente Raalte
15 juni 2022
Deloitte Accountants B.V. Meander 551 6825 MD Arnhem Postbus 30265 6803 AG Arnhem Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088 288 9737 www.deloitte.nl
Aan de gemeenteraad van de gemeente Raalte Postbus 140 8100 AC RAALTE Onderwerp Accountantsverslag 2021 Datum 15 juni 2022 Ons kenmerk 22069E61FD/WS
Geachte leden van de raad, Hierbij bieden wij u ons accountantsverslag aan naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening 2021 van de gemeente Raalte. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2021 van de gemeente Raalte. Tevens spreken wij een woord van dank uit voor alle inspanningen van de ambtelijke organisatie in de aanloop naar en tijdens de uitvoering van onze controle. Deze controle hebben wij, door de van kracht zijnde coronamaatregelen gedurende het jaar, grotendeels op afstand moeten verrichten. Desondanks hebben wij een constructieve samenwerking ervaren waarbij op effectieve wijze gebruik is gemaakt van de digitale middelen. De jaarrekening 2021 van de gemeente Raalte geeft een getrouw en rechtmatig beeld De jaarrekening 2021 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Raalte. Bij deze jaarrekening hebben wij een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld en de rechtmatigheid verstrekt, gedateerd 15 juni 2022.
Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 29 oktober 2021 en ons auditplan 2021 van 2 december 2021. Wij bespreken onze bevindingen met de rekeningcommissie Wij bespreken deze rapportage graag tijdens de bijeenkomst met de rekeningcommissie op 15 juni 2022 en beantwoorden dan ook uw eventuele vragen. De inhoud van dit accountantsverslag is op 19 mei 2022 besproken met de wethouder financiën, de directeur bedrijfsvoering en een vertegenwoordiging van de ambtelijke organisatie. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V. Was getekend: N.R. Fritz RA
Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is a Netherlands affiliate of Deloitte NSE LLP, a member firm of Deloitte Touche Tohmatsu Limited. Accountantsverslag 2021 | Gemeente Raalte
22069E1FD/WS/2
Inhoudsopgave Bestuurlijke samenvatting controle 2021
4
Bestuurlijke samenvatting controle 2021
5
Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring
8
Bevindingen van de controle 2021
10
De financiële positie van uw gemeente
11
Belangrijkste bevindingen uit onze controle
14
Interne beheersing
24
Interne beheersing
25
Overige aangelegenheden
28
Overige aangelegenheden Bijlagen
29 31
Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen
32
Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle
33
Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen
34
Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2021
35
Bijlage B2 - Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2021
37
Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging
38
Accountantsverslag 2021 | Gemeente Raalte
22069E1FD/WS/3
Bestuurlijke samenvatting controle 2021
Accountantsverslag 2021 | Gemeente Raalte
22069E1FD/WS/4
Bestuurlijke samenvatting controle 2021
Bestuurlijke samenvatting controle 2021
Bestuurlijke samenvatting controle 2021 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2021 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing
Getrouwheid en rechtmatigheid
•
Wij hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor het getrouwe beeld en rechtmatigheid van de jaarstukken.
•
Gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 1.060.000 respectievelijk € 3.180.000.
•
De financiële positie ultimo 2021 is verbeterd ten opzichte van 2020.
Financiële positie •
Interne beheersing
Het weerstandsvermogen bedraagt € 12,8 miljoen. De weerstandscapaciteit is hoger dan de door de gemeente onderkende aanwezige risico’s van € 3,2 miljoen. U kwalificeert de financiële positie van de gemeente Raalte op basis hiervan als ruim voldoende.
•
Er zijn in 2021 geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels doorgevoerd.
•
Bij de controle hebben wij het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingsvraagstukken geëvalueerd. Hierbij valt te denken aan het proces om tot schattingen te komen, zoals bij de grondexploitatie en voorzieningen. Wij zijn van mening dat de verslaggevingsvraagstukken en de toegepaste inschattingen, zijn onderbouwd, redelijk zijn en consistent worden gebruikt.
•
De jaarstukken en de daarbij gehanteerde grondslagen voor waardering en resultaatbepaling voldoen aan de voorschriften voor verslaggeving uit het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en zijn consistent toegepast ten opzichte van de begroting 2021 en jaarrekening 2020.
Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle
•
De grondexploitaties zijn geactualiseerd en bijgesteld, en geven een getrouw beeld van de boekwaarde en de verwachte resultaten.
Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen
•
Uit de actualisaties per ultimo 2021 van de nog te maken kosten en nog te realiseren opbrengsten blijkt een overschot van in totaal € 1,7 miljoen positief op contante waarde (2020: € 0,1 miljoen positief). Dit betreft het saldo van alle projecten (zowel winstgevende als verlieslatende projecten). De stijging van het verwachte resultaat wordt voornamelijk veroorzaakt door het in exploitatie nemen van vijf nieuwe complexen in 2021.
•
Ten aanzien van de waardering van de grondexploitatie Franciscushof bestaat een hogere dan normale schattingsonzekerheid. Deze schattingsonzekerheid ontstaat door de herontwikkeling van de Zuidrand binnen het project en de lange looptijd van deze grondexploitatie tot en met 2029. De onderkende schattingsonzekerheid heeft geen impact op ons oordeel, omdat deze op een juiste wijze is toegelicht in de jaarrekening.
Overige aangelegenheden
Overige aangelegenheden
Kwaliteit verslaggeving
Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen
Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2021 Bijlage B2 – Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2021 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging
Grondexploitatie
Accountantsverslag 2021 | Gemeente Raalte
22069E1FD/WS/5
Bestuurlijke samenvatting controle 2021
Bestuurlijke samenvatting controle 2021
Bestuurlijke samenvatting controle 2021 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2021 De financiële positie van uw gemeente
PGB-bestedingen
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing
Sociaal domein
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen
De PGB-bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft evenals in voorgaande jaren een controleverklaring met beperking bij de PGB-verantwoordingen 2021 verstrekt. De totale PGB bestedingen (€ 833.442) zijn derhalve als onzeker aangemerkt.
•
Landelijk zien wij vrijwel alle gemeenten worstelen met volumegroei en zorgverzwaring in de jeugdzorg. In 2020 is er € 8,9 miljoen uitgegeven aan jeugdzorg, in 2021 is dit opgelopen tot € 10 miljoen. Deze stijging van 12,4% wordt voornamelijk veroorzaakt door een stijging van de specialistische jeugdhulpkosten.
•
Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van de overschrijdingen naar de analyse van de begrotingsrechtmatigheid, zoals opgenomen in de jaarrekening. Hiermee legt het college verantwoording af over de rechtmatigheid van de lasten over 2021. Over 2021 zijn op twee programma's lastenoverschrijdingen gerealiseerd. Deze overschrijdingen zijn direct gerelateerd aan hogere baten en tellen daardoor niet mee voor ons oordeel over de begrotingsrechtmatigheid.
•
Wij hebben géén controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSabijlage 2021 geconstateerd.
•
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2021 niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening 2021 van de gemeente Raalte voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.
•
Wij constateren geen rechtmatigheidsfouten als gevolg van het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels. Wij hebben een uitgebreide spendanalyse en detailcontroles verricht op de naleving van de Europese aanbestedingsregels, en komen tot conclusie dat – conform voorgaande jaren – geen afwijkingen van de Europese aanbestedingsregels zijn geconstateerd.
Begrotingsrechtmatigheid
Overige aangelegenheden
Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen
•
Overige conclusies
Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2021 Bijlage B2 – Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2021 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging
Accountantsverslag 2021 | Gemeente Raalte
22069E1FD/WS/6
Bestuurlijke samenvatting controle 2021
Bestuurlijke samenvatting controle 2021
Bestuurlijke samenvatting controle 2021 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2021 De financiële positie van uw gemeente
•
Wij stellen vast dat het proces van totstandkoming van de jaarrekening van voldoende niveau is.
•
Op basis van onze tussentijdse en jaareinde controlewerkzaamheden hebben wij vastgesteld dat de interne beheersingsomgeving van de gemeente Raalte van voldoende niveau is, ten behoeve van de jaarrekeningcontrole, maar op onderdelen verder kan worden versterkt en efficiënter kan worden ingericht. De gemeente Raalte kan bijvoorbeeld binnen het proces van de inkopen, EU-aanbestedingen en sociale uitkeringen en verstrekkingen de digitale workflow zo inrichten dat binnen het proces functiescheiding wordt afgedwongen.
•
In het kader van een effectieve bedrijfsvoering adviseren wij uw college voor een aantal significante processen meer gebruik te maken van zogenoemde “ key controls ”. Hiermee wordt er beter gestuurd en gesteund op procescontroles (preventief) in plaats van op gegevensgerichte controles (repressief). Wij hebben vastgesteld dat er nog te weinig gebruik wordt gemaakt van geprogrammeerde controles waardoor in onze optiek te veel handmatige controles noodzakelijk zijn.
•
Wij kunnen niet steunen op de geautomatiseerde controles. Evenmin kunnen wij uitgaan van de functiescheidingen binnen de geautomatiseerde systemen. Wij hebben daarom extra gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd, waaronder detailcontroles.
•
Uw organisatie is medio december 2021 overgegaan naar een nieuwe technische onderlaag van financiële applicatie SAP, zijnde S/4HANA. Wij hebben inzicht verkregen in de migratie van de gegevens en informatie naar het nieuwe systeem. Vervolgens hebben wij aanvullende werkzaamheden uitgevoerd om de juistheid en volledigheid van de data-migratie vast te stellen. Hieruit volgen geen bijzonderheden.
•
Met ingang van 1 januari 2023 en voor het eerst bij de jaarstukken 2023 zal het college door middel van de rechtmatigheidsverantwoording, die wordt opgenomen in deze jaarstukken, verantwoording afleggen over de rechtmatige besteding van de lasten aan de gemeenteraad. De gemeente Raalte heeft in 2021 in samenwerking met een extern bureau een intern controleplan opgesteld en verbijzonderde interne controles uitgevoerd, deze zijn een goede basis voor de controle van de rechtmatige bestedingen en de daaruit voortvloeiende rechtmatigheidsverantwoording.
•
Begin maart 2022 is de oorlog uitgebroken in Oekraïne en Rusland. De uitbraak van deze oorlog heeft geen impact op de jaarstukken 2021 en de situatie per balansdatum 31-12. De belangrijkste effecten die wij landelijk zien hebben betrekking op de opvang van vluchtelingen, stijgende inflatie, toename van de energieprijzen etc. De gemeente heeft de (mogelijke) effecten van deze crisis toegelicht als gebeurtenis na balansdatum in de jaarrekening.
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing
Interne beheersing
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Overige aangelegenheden
Bijlagen
IT omgeving
Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2021 Bijlage B2 – Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2021 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging
Rechtmatigheids -verantwoording
Effecten crisis Oekraïne/ Rusland
Accountantsverslag 2021 | Gemeente Raalte
22069E1FD/WS/7
Bestuurlijke samenvatting controle 2021
Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring
Bestuurlijke samenvatting controle 2021 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2021 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing Interne beheersing
Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd Met de opdrachtbevestiging van 29 oktober 2021 heeft uw raad ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2021. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle: •
Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).
•
De Controleverordening gemeente Raalte (op grond van artikel 213 van de Gemeentewet).
Overige aangelegenheden
Overige aangelegenheden
Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2021 Bijlage B2 – Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2021 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging
•
Het aan uw raad op 22 december 2021 door het college ter kennisname aangeboden normenkader.
De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging en is nader omschreven in het auditplan. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2021 voldoende voor de doelstelling van onze controle. Bij de jaarrekening 2021 van de gemeente Raalte hebben wij een goedkeurende controleverklaring verstrekt Wij hebben de controle van de jaarrekening 2021 van de gemeente Raalte uitgevoerd en hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid.
Wij hebben geen niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot het vermogen en het resultaat Wij hebben tijdens onze controle geen niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze minimumdrempel, die van invloed zijn op het vermogen en/of het resultaat van de gemeente. Wij hebben geen controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot rechtmatigheid De in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties over 2021, zijn in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen, in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in het normenkader 2021.
Het ontbreken van voldoende en geschikte controle-informatie over de prestatielevering (getrouwheid) voor de verantwoorde PGB-bestedingen in de jaarrekening 2021 leidt tot een onzekerheid in onze controle voor de getrouwheid en de rechtmatigheid van in totaal € 833.442. Deze onzekerheid valt binnen de goedkeuringstolerantie voor onzekerheden van € 3,2 miljoen, en heeft daarom geen invloed op de strekking van de controleverklaring bij de jaarrekening 2021. Het (verplichte) overzicht van controleverschillen treft u aan in de bijlagen A1 en A2 van deze rapportage.
Onzekerheden in de PGB en Zorg in natura bestedingen De PGB-bestedingen zijn door uw gemeente (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft vanwege rechtmatigheidsafwijkingen een controleverklaring met beperking bij de verantwoordingen 2021 verstrekt.
Accountantsverslag 2021 | Gemeente Raalte
22069E1FD/WS/8
Bestuurlijke samenvatting controle 2021
Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring
Bestuurlijke samenvatting controle 2021 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2021 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Overige aangelegenheden
Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2021 Bijlage B2 – Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2021 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging
Schattingsonzekerheid in de Franciscushof
Er zijn geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels
Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Raalte
De grondexploitatie Franciscushof in de jaarrekening is gebaseerd op de door de raad vastgestelde exploitatieopzet per 31 december 2021. Er is echter een onduidelijkheid over de herontwikkeling van de Zuidrand binnen het project en er bestaat mede door de looptijd van de grondexploitatie een schattingsonzekerheid.
Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van uw gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn.
Ons zijn geen relaties bekend tussen Deloitte Accountants B.V. en haar zusteren/of dochterondernemingen of de memberfirms van Deloitte Touche Tohmatsu Limited en hun respectievelijke zusteren/of dochterondernemingen en de gemeente, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid.
De schattingsonzekerheid met betrekking tot de grondexploitatie Franciscushof is voldoende toegelicht in de jaarrekening en heeft daarom geen impact op ons oordeel. Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot SiSa en IMG Wij hebben geen controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage 2021 geconstateerd. Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) Wij hebben tijdens onze controle geen nietgecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel, die van invloed zijn op de WNT.
De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting op de jaarrekening 2021.
Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in bijlage C bij deze rapportage.
Wij hebben het door het college en het ambtelijk management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevings-vraagstukken en de toegepaste inschattingen goed onderbouwd en redelijk zijn, en consistent zijn gebruikt.
Accountantsverslag 2021 | Gemeente Raalte
22069E1FD/WS/9
Bevindingen van de controle 2021
Accountantsverslag 2021 | Gemeente Raalte
22069E1FD/WS/10
Bestuurlijke samenvatting controle 2021
De financiële positie van uw gemeente
Bestuurlijke samenvatting controle 2021 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2021 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Overige aangelegenheden
Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2021 Bijlage B2 – Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2021
De vermogenspositie van uw gemeente is ten opzichte van 2020 verbeterd Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk en expliciet onderscheid tussen resultaatbepaling en bestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Gemeenten mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen muteren. De mutaties in het eigen vermogen vinden dus plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten over 2021 bedraagt € 3.671.000 voordelig. Per saldo is tussentijds € 1.258.000 aan de reserves toegevoegd, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2021 circa € 2.413.000 voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2021 circa 44,4% van het balanstotaal (2020: circa 41,8% van het balanstotaal). Deze solvabiliteitsratio ligt ruim boven de signaalwaarde van 20% zoals gesteld door de VNG. In het hiernavolgende overzicht hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen.
Eigen vermogen (in € 1.000)
2021
2020
2019
Eigen vermogen per 1 januari
66.218
62.227
60.195
Tussentijdse resultaatbestemming
1.258
1.798
-/- 142
Gerealiseerd resultaat
2.413
2.193
2.174
Totaal (‘saldo van baten en lasten’)
3.671
3.991
2.032
Eigen vermogen per 31 december
69.889
66.218
62.227
Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaal-saldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente ook het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit de in de loop van het jaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse stortingen in de reserves. De stortingen in dan wel onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de politieke besluitvorming.
Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging
Accountantsverslag 2021 | Gemeente Raalte
22069E1FD/WS/11
Bestuurlijke samenvatting controle 2021
De financiële positie van uw gemeente
Bestuurlijke samenvatting controle 2021 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2021 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Overige aangelegenheden
Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2021 Bijlage B2 – Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2021 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging
Saldo van baten en lasten x € 1.000
100.668
De belangrijkste verschillen ten opzichte van de begroting betreffen:
€ 2.000
96.997
•
Opnieuw beschikbaar gestelde investeringskredieten € 3,4 miljoen.
€0
Exploitatieresultaat (in € 1.000)
Totale baten Totale lasten
-/-
Gerealiseerde saldo van
3.671
baten en lasten Af: stortingen in reserves
-/-
Bij: onttrekkingen aan Bijlagen
In de programmaverantwoording is per programma de begroting 2021, de begroting 2021 na wijzigingen en de rekening 2021 naast elkaar gezet. Vervolgens is het verschil tussen de begroting en de rekening berekend.
Concreet betekent dit voor uw gemeente het volgende:
8.017
reserves Saldo mutaties reserves Gerealiseerd resultaat
9.275
-/-
1.258 2.413
De exploitatie over 2021 laat een voordelig gerealiseerd saldo van baten en lasten van afgerond € 3,7 miljoen zien, ten opzichte van een begroot nadelig saldo van € 9,2 miljoen. Dit is een voordeel van € 12,9 miljoen. Hier staat ten opzichte van de begroting een nadeel op de mutaties in de reserves tegenover van 10,5 miljoen. Per saldo is sprake van een voordeel ten opzichte van de begroting 2021 van 2,4 miljoen.
•
Hogere algemene uitkering van € 0,9 miljoen.
•
Storting in voorziening arbeidskosten gerelateerde verplichting € 0,5 miljoen.
•
Nog te betalen VPB 2021 € 0,6 miljoen.
€ 5.000 € 4.000 € 3.000 € 1.000 2018
2019
2020
2021
Mutaties in reserves x € 1.000 € 4.000 € 3.000 € 2.000 € 1.000
Voor een meer gedetailleerd overzicht van €0 en een nadere toelichting op de afwijkingen ten opzichte van de begroting verwijzen wij -€ 1.000 2018 2019 2020 2021 u naar hoofdstuk 4.2.1 Overzicht van baten en lasten in vogelvlucht zoals opgenomen in Gerealiseerd resultaat x € 1.000 de jaarrekening 2021. In het hoofdstuk ‘Belangrijkste bevindingen uit onze controle’ van het accountantsverslag gaan wij nader in op de verschillen tussen de begrote en werkelijke lasten in het kader van begrotingsrechtmatigheid.
€ 3.000 € 2.000 € 1.000 €0
2018
2019
Accountantsverslag 2021 | Gemeente Raalte
2020
2021
22069E1FD/WS/12
Bestuurlijke samenvatting controle 2021
De financiële positie van uw gemeente
Bestuurlijke samenvatting controle 2021 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2021 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Overige aangelegenheden
Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2021 Bijlage B2 – Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2021 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging
Uw weerstandsvermogen is toegenomen Het weerstandsvermogen betreft de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit vanwege ingeschatte risico’s. De door uw gemeente berekende beschikbare weer-standscapaciteit (voor de samenstelling hiervan verwijzen wij naar paragraaf 2.3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing in uw jaarverslag 2021) bedraagt € 12,8 miljoen (2020: € 15,1 miljoen). Deze daling komt voornamelijk door uw besluit in de kadernota om de reserve weerstandsvermogen in de periode 2020-2023 af te romen met € 2,2 miljoen. De inventarisatie van de risico’s die in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing van het jaarverslag is opgenomen, geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een kans inschatting van het zich voordoen van het geïdentificeerde risico, om zo de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij heeft het college een doorlopend inzicht gegeven in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en is vermeld welke risico’s zijn verdwenen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook is een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de grootste risico’s.
Hieruit volgt dat de risico’s totaal € 3,2 miljoen bedragen (2020: van € 7,3 miljoen). Ten opzichte van 2020 is zodoende sprake van een daling van het gekwantificeerde risico met gemiddeld circa € 4,1 miljoen. Deze daling komt voornamelijk door de afname van het risico ‘Herijking Gemeentefonds’ en de sterke afname van het risico ‘Grondexploitatie’. De weerstandscapaciteit van € 12,8 miljoen is voldoende gelet op de door het college onderkende risico’s. De ontwikkeling van de beschikbare en benodigde weerstandscapaciteit in de afgelopen jaren is als volgt weer te geven:
Weerstandscapaciteit (in miljoen euro’s) € 20 € 15 € 10 €5 €0
Benodigd Beschikbaar 2018
2019
2020
2021
Voor meer gedetailleerde informatie over (de ontwikkeling van) uw weerstandspositie verwijzen wij u naar paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing in uw jaarverslag 2021.
Accountantsverslag 2021 | Gemeente Raalte
22069E1FD/WS/13
Bestuurlijke samenvatting controle 2021
Belangrijkste bevindingen uit onze controle
Bestuurlijke samenvatting controle 2021 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2021 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Overige aangelegenheden
Bijlagen
De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente staan in de grondslagen voor waardering en resultaatbepaling in de jaarrekening 2021. Wij hebben het door het college en de directie toegepaste proces met betrekking tot significante verslaggevingsaspecten geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controle- werkzaamheden uitgevoerd. Waar nodig hebben wij specialisten betrokken bij het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek, aannames, berekeningen en consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggevingsvoorschriften.
Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen
Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening
Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle
De jaarstukken 2021 van uw gemeente bestaan uit het jaarverslag (programmaverantwoording en verplichte paragrafen) en de jaarrekening (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting en de SiSabijlage).
Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2021 Bijlage B2 – Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2021 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging
In de programmaverantwoording van het jaarverslag dient informatie te worden opgenomen met betrekking tot de vragen: wat hebben wij gedaan, wat hebben wij bereikt en wat heeft het gekost? De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over o.a. weerstandsvermogen, bedrijfsvoering, etc.) het jaarverslag.
Op basis van Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 moet de accountant werkzaamheden uitvoeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen.
Binnen de voorzieningen maakt u conform het BBV onderscheid naar voorzieningen voor ‘verplichtingen, verliezen en risico’s’, ter ‘egalisering van kosten’ (‘groot onderhoud’), en ‘voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is’.
Vooral de voorzieningen voor Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de verplichtingen, verliezen en risico’s en de voorzieningen ter egalisering van kosten volgende werkzaamheden uitgevoerd: zijn naar hun aard gebaseerd op • Wij hebben vastgesteld dat het veronderstellingen en schattingen van het jaarverslag de vereiste informatie bevat management en het college. op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 Zij schatten op basis van hun kennis van de en artikel 26 BBV. gemeente en haar omgeving in wat het • Wij hebben, voor zover wij kunnen effect van de te voorziene risico’s, beoordelen, vastgesteld dat de verplichtingen en kosten zal zijn in de verklaringen van het college in het komende jaren en wat de omvang van de jaarverslag en de andere informatie voorziening moet zijn. zoals opgenomen in de jaarstukken Wij hebben voor deze gebieden het proces verenigbaar zijn met de beweringen en beoordeeld waarmee het management verklaringen die in de jaarrekening zijn schattingsposten ontwikkelt, en hebben opgenomen. gegevensgerichte controlewerkzaamheden • Wij hebben vastgesteld dat de uitgevoerd. Een en ander in de context van verklaringen in het jaarverslag onze verklaring bij de jaarrekening als overeenstemmen met de resultaten van geheel en niet bedoeld om ons een oordeel de uitgevoerde controlewerkzaamheden. te vormen over individuele schattingsposten.
Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de Evaluatie van de belangrijkste toegepaste inschattingen redelijk zijn en inschattingen van het management consistent worden gebruikt. Uw gemeente heeft voorzieningen gevormd voor verliezen, risico’s of verplichtingen die hun oorsprong vinden in het huidige boekjaar of eerdere boekjaren, maar waarvan de (verwachte) uitgaven in de Accountantsverslag 2021 | Gemeente Raalte 22069E1FD/WS/14 toekomst liggen.
Bestuurlijke samenvatting controle 2021
Belangrijkste bevindingen uit onze controle
Bestuurlijke samenvatting controle 2021 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2021 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing
De grondexploitaties zijn geactualiseerd De veruit grootste balanspost met betrekking tot de onderhanden projecten betreft de post ‘voorraden’ (grondexploitatie). De risico’s voor deze post zijn in essentie terug te brengen tot de zogenaamde 3 P’s: •
Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt? Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn.
•
Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) binnen de projecten in relatie tot de huidige marktvraag?
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Overige aangelegenheden
Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2021 Bijlage B2 – Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2021 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging
•
Prijs: de verkoopprijzen van woningen en dus van grond hebben langere tijd onder druk gestaan. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd, rekening houdend met het risico dat gronden later of in het geheel niet worden afgenomen?
De 3 P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in de jaarrekening 2021 en vermeld in de paragraaf ‘Grondbeleid’ van het jaarverslag 2021.
Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor actualisatie van de grondexploitaties hebben wij het volgende in overweging genomen: •
Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of ze redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd.
•
Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen; met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente?
•
Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad.
•
Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).
Indien nodig hebben wij specialisten ingeschakeld bij het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggeving. Een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel en niet om ons een afzonderlijk oordeel te vormen over de grondexploitatie. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt. De grondexploitaties zijn door de organisatie voor de jaarrekening 2021 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd). Waar nodig zijn de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen.
Wij hebben voor deze gebieden het proces beoordeeld waarmee het management schattings-posten ontwikkelt, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd, een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel. Accountantsverslag 2021 | Gemeente Raalte
22069E1FD/WS/15
Bestuurlijke samenvatting controle 2021
Belangrijkste bevindingen uit onze controle
Bestuurlijke samenvatting controle 2021 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2021 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Overige aangelegenheden
Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2021 Bijlage B2 – Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2021 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging
Ultimo 2021 is op basis hiervan € 3,0 miljoen opgenomen in de voorziening negatieve plannen (2020: € 4,6 miljoen) op contante waarde, om de naar verwachting niet meer met verkopen goed te maken kosten te dekken. De ontwikkeling van de voorziening ter dekking van ‘negatieve plannen’ (verliezen) in de afgelopen jaren is als volgt weer te geven: Voorziening grondbedrijf (in miljoen) € 6,0 € 5,0
De bij de actualisatie van de grondexploitaties gehanteerde rekenrente is berekend op basis van de voorschriften van de Commissie BBV. Voor het project Franciscushof wordt projectfinanciering gehanteerd waarbij de toegerekende rente gebaseerd wordt op de daadwerkelijke betaalde rente over de leningen die zijn aangetrokken voor het project Franciscushof.
€ 3,0 € 2,0 € 1,0 2018
2019
2020
2021
De daling van de voorziening heeft voornamelijk betrekking op de actualisatie van het complex De Zegge VII. De verlaging van het rentepercentage van 1,25% naar 1,1% in combinatie met een vermindering van de looptijd met twee jaar heeft een groot financieel voordeel tot gevolg. Daarnaast zijn twee complexen in 2021 afgesloten welke vorig jaar nog in de voorziening waren opgenomen. Voor een nadere onderbouwing van de hoogte van de voorziening verwijzen wij u naar de paragraaf ‘Grondbeleid’ (in het jaarverslag 2021), waar het college de belangrijkste complexen en de daarmee gepaard gaande risico’s heeft toegelicht.
De ontwikkeling in de boekwaarde van de totale grondexploitatie alsook de qua omvang belangrijkste projecten is als volgt weer te geven: Totaal grexen (boekwaarde in miljoen) € 40 € 30 € 20 € 10
Schattingsonzekerheid
€ 4,0
€ 0,0
De rekenrente voor actualisatie grondexploitaties
Ten aanzien van de waardering van de grondexploitatie Franciscushof bestaat een hogere dan normale schattingsonzekerheid. De grondexploitatie Franciscushof in de jaarrekening is gebaseerd op de door de raad vastgestelde exploitatieopzet per 31 december 2021. In 2022 wordt de besluitvorming binnen de gemeenteraad verwacht met betrekking tot de herontwikkeling van het plangebied, hierdoor kan de realisatie in de toekomst aanzienlijk afwijken van deze inschatting. Deze schattingsonzekerheid ontstaat door de herontwikkeling van de Zuidrand binnen het project en de lange looptijd van deze grondexploitatie tot en met 2029. De onderkende schattingsonzekerheid heeft geen impact op ons oordeel, omdat deze op een juiste wijze is toegelicht in de jaarrekening.
€0
2018 2019 2020 2021
Belangrijkste projecten (boekwaarde in miljoen) € 20 € 15 € 10 €5 €0
2018
2019
2020
2021
Franciscushof Zegge VII
Accountantsverslag 2021 | Gemeente Raalte
22069E1FD/WS/16
Bestuurlijke samenvatting controle 2021
Belangrijkste bevindingen uit onze controle
Bestuurlijke samenvatting controle 2021 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2021 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing Interne beheersing
Uit de figuren hiernaast blijkt een toename van de nog te maken kosten en te realiseren opbrengsten, dit komt door het in exploitatie nemen van vijf nieuwe complexen in 2021: Timmermanshuis, Molenwijk, Luttenbergerweg, Marissink en Blankenfoort. Op alle nieuwe complexen wordt een positieve eindwaarde verwacht, wat resulteert is een stijging van het verwachte resultaat.
Resultaat (contante waarde in miljoen)
Nog te maken kosten (in miljoen)
Programmering bedrijventerreinen
€2
Voor het planmatig uitvoeren van de onderhoudswerkzaamheden aan de kapitaalgoederen is het van belang dat hier een goed beleids- en beheerplan aan ten grondslag ligt. Wij hebben geconstateerd dat de looptijd van een aantal plannen inmiddels is verstreken.
€1 €0 (€1)
2018 2019 2020 2021
Overige aangelegenheden
Overige aangelegenheden
€ 30 Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2021 Bijlage B2 – Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2021 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging
€ 20 € 10 €0
2018 2019 2020 2021
Nog te realiseren opbrengsten (in miljoen) € 80 € 60 € 40 € 20 €0
2018 2019 2020 2021
Looptijden beleids- en beheerplannen
Met de gemeenten in West Overijssel en de Provincie Overijssel zijn in 2019 de gemaakte afspraken geactualiseerd om vraag en aanbod van bedrijventerreinen in balans te houden. Op basis van de regionaal gemaakte afspraken heeft de gemeente Raalte in 2020 een strategisch plan opgesteld ter onderbouwing van de programmering op gemeentelijk niveau.
Wij hebben begrepen dat de gemeente in het komend jaar in samenwerking met een externe partij extra prioriteit gaat geven aan de actualisatie van de beheerplannen en de vaststelling in het college. Wij onderschrijven deze actualisatie van de diverse beheerplannen, het is belangrijk dat de beheerplannen gebaseerd zijn op actueel beleid en de juiste gegevens.
Het regionaal overleg heeft 11 februari 2021 ingestemd met het strategisch plan en daardoor is er geen sprake meer van mogelijke afwaardering van gronden op de Zegge VII of andere maatregelen om de bestaande overprogrammering weg te nemen. Op basis van het strategisch plan is ook programmeringsruimte verkregen voor de uitbreiding van het bedrijventerrein Blankenfoort in Heino dat in 2021 in exploitatie is genomen.
Accountantsverslag 2021 | Gemeente Raalte
22069E1FD/WS/17
Bestuurlijke samenvatting controle 2021
Belangrijkste bevindingen uit onze controle
Bestuurlijke samenvatting controle 2021 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2021 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Overige aangelegenheden
Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen
Sociaal domein
PGB-Bestedingen
Landelijk zien wij vrijwel alle gemeenten worstelen met volumegroei en zorgverzwaring in de jeugdzorg. In 2020 is er € 8,9 miljoen uitgegeven aan jeugdzorg, in 2021 is dit opgelopen tot € 10 miljoen. Deze stijging van 12,4% wordt voornamelijk veroorzaakt door een stijging van de specialistische jeugdhulpkosten.
De PGB-bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft - net als in voorgaande jaren - een controleverklaring met beperking bij de PGB-verantwoordingen 2021 verstrekt.
De uitgaven Wmo-taken blijven ruimschoots binnen de begroting, dit wordt met name veroorzaakt doordat de kosten Wmo-vervoer lager zijn dan begroot. Mede door de gevolgen van de coronacrisis is er minder gebruik gemaakt van het Wmo servicevervoer. Op de jeugd is een fors tekort en op participatie (WSW en re-integratie) is een klein tekort. Per saldo is er een positief resultaat van € 183.000 op de gedecentraliseerde taken in het sociaal domein.
Zorg in natura: Wmo en Jeugdwet (in miljoen)
Realisatie 2021 Realisatie 2020
De PGB bestedingen 2021 bedragen € 833.442 en worden als onzeker aangemerkt. Deze onzekerheid valt binnen de goedkeuringstolerantie voor onzekerheden van € 3,2 miljoen, en heeft daarom geen invloed op de strekking van de controleverklaring bij de jaarrekening 2021.
12,0
Het is aan te bevelen dat uw college onderzoekt met welke (aanvullende) maatregelen op een kostenefficiënte wijze de interne controle op de PGB-bestedingen nader is vorm te geven, om de onzekerheden ook bij uw gemeente op (korte) termijn zoveel mogelijk weg te nemen.
4,0
10,0 8,0 6,0
2,0 (2,0)
Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2021 Bijlage B2 – Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2021 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging
Accountantsverslag 2021 | Gemeente Raalte
22069E1FD/WS/18
Bestuurlijke samenvatting controle 2021
Belangrijkste bevindingen uit onze controle
Bestuurlijke samenvatting controle 2021 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Overige aangelegenheden
Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2021 Bijlage B2 – Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2021 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging
Naast de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2021 hebben wij ook de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. De toe te passen normen voor dit begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moeten door de gemeenteraad zelf nader worden ingevuld en geconcretiseerd. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet.
In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moet de accountant kijken naar de lastenoverschrijdingen per programma. Zoals blijkt uit de hierna opgenomen figuur is een begrotingsoverschrijding op de lasten van een tweetal programma’s te constateren. Verschil begrote en werkelijke lasten (excl. mutaties in reserves) x € 1.000
€ 350 € 300 € 250 € 200 Het systeem van budgetbeheer en -bewaking € 150 moet waarborgen dat de baten en lasten € 100 binnen de begroting blijven en dat belangrijke € 50 wijzigingen of dreigende overschrijdingen €0
303
136
tijdig worden gemeld aan de gemeenteraad, zodat deze tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich De grootste overschrijding betreft het dat inbreuk wordt gemaakt op het programma 7. Dit verschil wordt budgetrecht van de raad. veroorzaakt door uitbetaling van de SPUK Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota rechtmatigheid 2018 van de Commissie BBV. Hieruit blijkt dat het overschrijden van de begroting altijd onrechtmatig is, maar niet in alle gevallen meeweegt in het accountantsoordeel. Deze kostenoverschrijdingen moeten dan wel goed herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen.
Programma 9
De financiële positie van uw gemeente
Begrotingsoverschrijdingen zijn toegelicht in de jaarrekening
Programma 7
Bevindingen van de controle 2021
Kredietoverschrijdingen Kredietoverschrijdingen vereisen conform de Kadernota Rechtmatigheid van de commissie BBV – vergelijkbaar met kostenoverschrijdingen in het overzicht van baten en lasten – autorisatie van de gemeenteraad. Indien een overschrijding niet door de raad is geautoriseerd, is deze strikt genomen onrechtmatig. Afspraken hierover tussen de gemeenteraad en het college kunnen nader zijn vastleggen in de financiële verordening ex art. 212 Gemeentewet. Bij de gemeente Raalte is sprake van twee kredietoverschrijdingen hoger dan € 50.000, deze twee overschrijdingen moeten in samenhang worden gezien met andere kredieten. Op basis van de voornoemde analyse waaruit blijkt dat de overschrijdingen passen binnen het bestaande beleid of gedekt zijn door direct met de lasten samenhangende baten - blijven de overschrijdingen onrechtmatig maar wegen deze niet mee in ons oordeel over de begrotingsrechtmatigheid 2021.
IJZ welke worden gedekt door een direct gerelateerd bijdrage van het rijk. Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van het onderdeel zoals opgenomen in de jaarrekening 2021. Op grond van deze analyse hebben wij geconstateerd dat deze overschrijdingen goed herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen en daarmee niet mee hoeven te wegen in ons oordeel. Accountantsverslag 2021 | Gemeente Raalte
22069E1FD/WS/19
Bestuurlijke samenvatting controle 2021
Belangrijkste bevindingen uit onze controle
Bestuurlijke samenvatting controle 2021 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2021 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Overige aangelegenheden
Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2021 Bijlage B2 – Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2021 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging
Wij hebben geen fouten geconstateerd met betrekking tot de naleving van de Wet Normering topinkomens (WNT) De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing. Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. De algemene bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2021 niet meer bedragen dan € 209.000 per jaar. Daarnaast dienen gemeenten de salarissen openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief - als aan bepaalde voorwaarden is voldaan - ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000. In 2021 hebben wij geen overschrijdingen van de grensbedragen voor topfunctionarissen en overige medewerkers geconstateerd.
In 2021 hebben wij geconstateerd dat de netto vergoedingen aangewezen als eindheffingsbestanddeel onder de werkkostenregeling, waarbij de kosten ten laste van de vrije ruimte worden gebracht of waarbij een gerichte vrijstelling wordt toegepast, ten onrechte niet in mindering zijn gebracht op de WNT-bezoldiging van de topfunctionarissen met dienstbetrekking. Door deze correctie is de bezoldiging lager geworden in de verantwoording 2021, de vergelijkende cijfers over 2020 zijn ook aangepast in de verantwoording 2021. Deze correctie leidt niet tot een onverschuldigde betaling. In de jaarrekening 2021 is een gecorrigeerde WNT-verantwoording 2020 opgenomen inclusief de vereiste toelichtingen op grond van artikel 5d Uitvoeringsregeling WNT. Wij zijn akkoord met deze WNT-verantwoording en de toelichting op het foutherstel. Wij concluderen dat de fout hiermee is hersteld en adequaat toegelicht in de jaarrekening 2021 (artikel 2.2.3 punt 27 Regeling Controleprotocol WNT 2021). Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2021 niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening 2021 van de gemeente Raalte voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.
Wij hebben geen fouten en/of onzekerheden in de SiSa-bijlage 2021 geconstateerd De procedure die uw gemeente moet naleven bij de aanlevering van de bestanden aan het CBS is ten opzichte van vorig jaar niet wezenlijk gewijzigd. Uw gemeente dient in een vast, voorgeschreven stramien documenten aan het CBS aan te leveren. Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd op basis van de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2021. Hierbij evalueren wij de getrouwheid en de rechtmatigheid van de in de SiSa-bijlage verantwoorde gegevens (indicatoren). Wij willen benadrukken dat u als gemeente zelf verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de SiSabijlage. Indien een ‘0’ is ingevuld, zijn wij bij uw organisatie nagegaan of deze ‘0’ terecht is ingevuld. U hebt dit aan ons bevestigd. De (verplichte) tabel met fouten en onzekerheden wat betreft de specifieke uitkeringen is opgenomen in bijlage B van dit accountantsverslag. Tijdens de controle hebben wij geen financiële fouten of onzekerheden geconstateerd.
Accountantsverslag 2021 | Gemeente Raalte
22069E1FD/WS/20
Bestuurlijke samenvatting controle 2021
Belangrijkste bevindingen uit onze controle
Bestuurlijke samenvatting controle 2021 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2021 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing
De COVID effecten zijn juist en volledig verwerkt in de jaarrekening 2021 Wij sommen hier de belangrijkste effecten op die het coronavirus heeft (gehad) op de jaarrekening 2021 van uw gemeente: •
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Overige aangelegenheden
Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2021 Bijlage B2 – Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2021 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging
•
Waardering vorderingen: als gevolg van financiële problemen of tekorten bij debiteuren en andere soorten schuldenaars bestaat er een toegenomen risico op het niet ontvangen van vorderingen. Wij hebben de invorderingsrisico’s, en daarmee de waardering van de vorderingen, gecontroleerd, en merken op dat er vooralsnog geen sprake is of zou moeten zijn van grote mutaties in de voorziening voor oninbare vorderingen. Tozo: één van de maatregelen die het kabinet (heeft) gebruikt om ondernemers te steunen tijdens de coronacrisis is de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). Als onderdeel van de controle van de SiSa-bijlage hebben wij deze regeling gecontroleerd. Wij hebben vastgesteld dat de Tozouitkeringen van € 867.258 juist en rechtmatig zijn verstrekt.
•
De Nota verwachtingen accountantscontrole schrijft daarnaast voor dat wij een kwalitatieve toets moeten verrichten op uw beleid inzake Misbruik en Oneigenlijk (M&O) beleid voor de Tozo-regeling. Wij stellen vast dat uw gemeente een M&O-beleid heeft vastgesteld met daarin de getroffen interne beheersmaatregelen, zoals de controle achteraf, en de wijze waarop u gebruikmaakt van het Inlichtingenbureau. Wij hebben vastgesteld dat uw gemeente het M&Obeleid heeft nageleefd, waarmee is voldaan aan deze kwalitatieve vereiste.
Sportbedrijf
In 2019 is een bedrijfseconomischcommercieel onderzoek bij het Sportbedrijf uitgevoerd om inzicht te krijgen met welke maatregelen de exploitatie weer structureel positief kan worden na de verliezen in 2018 en 2019. Uit de verschillende toekomstige scenario’s blijkt dat het mogelijk is dat in de toekomst het sportbedrijf positieve resultaten kan behalen, hiervoor is een plan van aanpak opgesteld. De coronacrisis kan impact hebben op dit plan. Wanneer de mogelijke toekomstige positieve resultaten niet gerealiseerd worden zal dit effect hebben op de waardering van het aandelenkapitaal die de gemeente heeft in Sportbedrijf Raalte BV. Wij vragen het college om de financiële positie van het Sportbedrijf Raalte BV te blijven monitoren.
Het Sportbedrijf Raalte BV heeft – net als in 2020 - door de coronamaatregelen omzetverlies geleden in 2021 en nog geen weerstandsvermogen kunnen opbouwen om dit verlies zelf te kunnen opvangen. Het Sportbedrijf heeft naast de exploitatiesubsidie van de gemeente een aanvraag gedaan voor de SPUK IJZ (Compensatie IJsbanen en Zwembaden) van het rijk.
Accountantsverslag 2021 | Gemeente Raalte
22069E1FD/WS/21
Bestuurlijke samenvatting controle 2021
Belangrijkste bevindingen uit onze controle
Bestuurlijke samenvatting controle 2021 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2021 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Overige aangelegenheden
Bijlagen Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2021 Bijlage B2 – Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2021 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging
De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of overtredingen van wet- en regelgeving Het college van burgemeester en wethouders is primair verantwoordelijk voor het voorkomen en ontdekken van fraude en voor de naleving van wet- en regelgeving. Recente ontwikkelingen laten zien dat de handhaving van anticorruptie-wetgeving aan globalisering onderhevig is, waardoor ook gemeentes in toenemende mate te maken krijgt met anti-corruptieregels. Als onderdeel van onze interim-controle hebben wij uw organisatie gevraagd om inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking zou kunnen bevatten als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van deze inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, alsook de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad (of de rekeningcommissie). Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken.
Hierbij heeft uw organisatie ook voorbeelden gegeven van de manier waarop zij deze beheerst. Een belangrijke beheersingsmaatregel die het college heeft getroffen is het uitvoeren van periodieke interne controle op de wat betreft omvang en financiële risico’s belangrijkste processen. Daarnaast heeft het college begin 2022 de interne frauderisicoanalyse geactualiseerd. Wij onderschrijven het blijvende belang van beide beheersmaatregelen. Het is belangrijk de geactualiseerde frauderisicoanalyse jaarlijks te blijven delen en bespreken met de rekeningcommissie. Op deze wijze vormt het periodiek actualiseren ervan een zichtbaar en vast onderdeel van de interne beheersingsomgeving inclusief de communicatie hierover met het toezichthoudend orgaan.
Data-analyse kan de organisatie mogelijk helpen bij het identificeren en beheersen van (fraude)risico’s. De inzet van dataanalyse in het kader van de frauderisicobeheersing is een beproefde methode om bestaande en nieuwe vormen van misbruik van middelen van organisaties in een zo vroeg mogelijk stadium te herkennen en verliezen te beperken of geheel te voorkomen. De maatschappelijke waarde van de organisatie versterkt de noodzaak om het systeem van fraudepreventie voortdurend aan te scherpen en te verbeteren. Data-analyse helpt de gemeente bij dat streven naar continue verbetering. Vandaar dat wij de aanbeveling doen data-analyse toe te voegen aan het systeem van maatregelen dat de gemeente heeft ontworpen ter uitvoering van haar verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude.
Voor een verdere doorontwikkeling van de frauderisicoanalyse adviseren wij het Fraude en integriteit college om de (fraude)risico’s specifiek te benoemen en inzichtelijk te maken welke Jaarlijks verkrijgen wij inzicht in de integriteitsmeldingen, die wij vervolgens beheersmaatregelen zijn getroffen, dan analyseren en bespreken met de gemeente. wel getroffen moeten worden om de frauderisico’s te beheersen. Wij adviseren Wij hebben op basis van onze controle en de besprekingen geen fraudegevallen u om vervolgens de geïdentificeerde geconstateerd. interne-beheersingsmaatregelen periodiek te toetsen op werking, zodat vastgesteld kan worden of de (fraude)risico’s voldoende worden beheerst en het restrisico gelijk is aan het geaccepteerde restrisico of dat aanvullende maatregelen noodzakelijk zijn. Accountantsverslag 2021 | Gemeente Raalte 22069E1FD/WS/22
Bestuurlijke samenvatting controle 2021
Belangrijkste bevindingen uit onze controle