4. Gemeente Raalte accountantsverslag 2025 definitief Was Getekend
Tekst van het document
Accountantsverslag Gemeente Raalte Boekjaar 2025
Aanbiedingsbrief Aan de gemeenteraad van de gemeente Raalte Zwolsestraat 16 8101 AC Raalte Onderwerp: Kenmerk: Datum:
Accountantsverslag 2025 Definitief 20 mei 2026
Geachte leden van de gemeenteraad, In overeenstemming met de opdracht tot de controle van de jaarrekening 2025 van gemeente Raalte, zoals overeengekomen in onze opdrachtbevestiging d.d. 18 juli 2025, bieden wij u hierbij het accountantsverslag aan. Het accountantsverslag bevat de bevindingen en conclusies naar aanleiding van onze werkzaamheden. De bevindingen in dit verslag zijn besproken met de portefeuillehouder Financiën en een afvaardiging van de ambtelijke organisatie. Wij zijn voornemens u uiterlijk op 10 juni 2026 te machtigen om onze goedkeurende controleverklaring op te nemen in uw jaarrekening 2025. Indien de jaarrekening niet door de gemeenteraad wordt goedgekeurd en vastgesteld en leidt tot een aangepaste jaarrekening, dient ook bij deze aangepaste jaarrekening door ons toestemming te worden verleend tot het opnemen van onze controleverklaring. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en zijn graag bereid de inhoud van deze rapportage nader toe te lichten. Met vriendelijke groet, Baker Tilly (Netherlands) B.V.
Was getekend D.M. Spekenbrink-Pigge MSc RA
pagina | 2
Inhoud 1. Bestuurlijke samenvatting 2. Opdracht, scope en uitkomsten
3. Belangrijke bevindingen 4. Financiële positie 5. Bevindingen interne beheersing
6. Overige onderwerpen 7. Bijlagen
pagina | 3
1. Bestuurlijke samenvatting
pagina pagina| 4| 4
Bestuurlijke samenvatting Financiële kengetallen
pagina | 5
Bestuurlijke samenvatting Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2025 een goedkeurende verklaring te verstrekken.
Het Besluit Begroting en Verantwoording is in alle opzichten nageleefd in 2025. Het jaarverslag is cf. NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet in materiële zin aan de laatste actuele voorschriften.
Uit onze controle met betrekking tot ons getrouwheidsoordeel blijkt een beperkt aantal ongecorrigeerde controleverschillen: • Fouten: er is sprake van € 123 duizend aan fouten met betrekking tot inkoopfacturen en de voorziening voor een grondexploitatie. • Onzekerheden: er is sprake van € 596 duizend aan onzekerheden in het sociaal domein en € 1,6 miljoen overige onzekerheden. Het totaal van fouten en onzekerheden bedraagt € 2,4 miljoen, dit blijft binnen de goedkeuringstolerantie ter hoogte van € 2.785.000. Het college heeft een rechtmatigheidsverantwoording opgenomen in de jaarrekening en heeft daarin opgenomen dat de baten en lasten en balansmutaties 2025 rechtmatig tot stand zijn gekomen. De belangrijke bevindingen betreffen: • Voorwaardencriterium: er is sprake van € 133 duizend onrechtmatigheden m.b.t. het naleven van de EU-aanbestedingsrichtlijnen. • Begrotingscriterium: er is sprake van € 1,1 miljoen onrechtmatigheden als gevolg van overschrijdingen van de lasten in programma 3, 8 en 9. Hiervan is een bedrag ter hoogte van € 973 duizend acceptabel. Uit onze controle zijn geen bevindingen geconstateerd. De rechtmatigheidsverantwoording geeft een getrouw beeld. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden.
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2025 in overeenstemming zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2025 van Gemeente Raalte voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.
pagina | 6
Bestuurlijke samenvatting Gemeente Raalte werkt met veel kleine zorgaanbieders, wat risico’s geeft voor het aantonen van rechtmatigheid volgens het I-Sociaal Domein controleprotocol. De verantwoordingsgrens is voor het boekjaar 2025 verhoogd naar € 200.000 (was € 125.000). Hierdoor heeft gemeente Raalte besloten extra acties uit te zetten op de levering van de zorg bij zorgaanbieders die geen productieverantwoording met controleverklaring aanleveren. De acties waren effectief en hebben geleid tot een daling van de onzekerheid met € 685.609. Hierdoor zijn de onzekerheden op totaalniveau gedaald ten opzichte van vorig jaar. Op het restant aan onzekerheden heeft de organisatie bewust geen werkzaamheden verricht.
Per ultimo 2025 zijn de grondexploitaties gewaardeerd conform de BBV-richtlijnen. De verandering in balanswaarde en de afname van de verliesvoorziening worden met name verklaard door het voorlopen van grondverkopen op kosten en de afwikkeling van het verlieslatende complex Sallandse Poort. De gehanteerde uitgangspunten en aannames achten wij realistisch, en de waardering van de grondexploitaties en verliesvoorziening aanvaardbaar.
De gemeente heeft een solide financiële positie met positieve resultaten in de afgelopen jaren, maar deze worden grotendeels beïnvloed door incidentele baten. Het eigen vermogen en de reserves zijn toegenomen, en het resultaat over 2025 is positief. De solvabiliteit en schuldquote liggen ruim binnen de landelijke normen en het weerstandsvermogen kwalificeert als uitstekend. De gemeente Raalte beschikt, met de inzet van een aantal dekkingsmaatregelen, over een structureel sluitende meerjarenbegroting. De financiële positie van de gemeente Raalte is op dit moment toereikend om eventuele incidentele tekorten op te vangen.
Wij danken de organisatie voor de constructieve samenwerking. Tijdens de controle hebben wij ervaren dat bij de organisatie sprake was van een verhoogde werkdruk, mede als gevolg van de ingebruikname van het nieuwe financieel systeem. Dit heeft geleid tot vertraging op enkele onderdelen en meer correcties dan andere jaren. Hierdoor is de controle niet geheel soepel verlopen. Desondanks hebben wij de controlewerkzaamheden binnen de vooraf afgesproken planning afgerond. In de evaluatie zullen wij de organisatie voorzien van verbeterpunten gericht op het versterken van de documentatie van het balansdossier en het proces van het opstellen van de jaarrekening, met als doel het controleproces in volgend jaar efficiënter te laten verlopen.
pagina | 7
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
en uitkomsten Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
2. Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
positie Financiële
Financiële positie
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
Bijlagen
Bijlagen
pagina| 8| 8 pagina
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
2. Opdracht, scope en uitvoering
en uitkomsten Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Reikwijdte van de controle De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit:
• Het jaarverslag (programmaverantwoording + paragrafen).
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
• De jaarrekening.
Financiële positie
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
Bedrag
Goedkeuringstolerantie fouten en onzekerheden
2% lasten exclusief toevoegingen reserves
€ 2.785.000
Rapporteringstolerantie
10% van de goedkeuringstolerantie
€ 278.500
• De overige gegevens. • Bijlagen bij jaarrekening (SiSa en Overzicht taakvelden).
positie Financiële
Grondslag
Met de opdrachtbevestiging van d.d. 18 juli 2025 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2025. De reikwijdte van onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle geen sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle.
De toleranties voor de rechtmatigheidsverantwoording, zoals vastgelegd in uw financiële verordening, wijken niet af van de toleranties voor de controle op de getrouwheid. De tolerantie voor de rechtmatigheidsverantwoording mag vanaf boekjaar 2025 maximaal 2% bedragen (vorig jaar nog maximaal 3%). Dit leidt ertoe dat de door het college opgestelde rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld op basis van de volgende toleranties:
Overzicht toleranties Vanaf het boekjaar 2025 is de materialiteit bij de uitvoering van onze controle voor fouten en onzekerheden 2% van de totale lasten exclusief dotaties aan de reserves. Deze materialiteit sluit aan op het BADO (Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden) en de door de gemeenteraad vastgestelde goedkeuringstolerantie over boekjaar 2025.
Grondslag
Bedrag
Goedkeuringstolerantie fouten
2% lasten exclusief toevoegingen reserves
€ 2.785.000
Rapporteringstolerantie
0,2% lasten exclusief toevoegingen reserves
€ 278.500
Bijlagen
Bijlagen
pagina | 9
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
2. Opdracht, scope en uitvoering
en uitkomsten Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Kernpunten en significante risico’s in de controle
Geautomatiseerde gegevensverwerking
Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen, onder andere met betrekking tot de volgende kernpunten van de controle:
Op grond van artikel 393 lid 4, Titel 9 Boek 2 BW rapporteren wij onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag. Wij merken op dat de jaarrekeningcontrole niet specifiek gericht is op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking.
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
• Waardering van de grondexploitaties (met name Franciscushof Raalte, De Zegge VII Raalte, 't Broeck fase 5 en Liederholthuis); • Prestatielevering inkoopfacturen en sociaal domein;
In onze boardletter hebben wij een aantal attentiepunten ten aanzien van de IT-omgeving opgenomen. U heeft aangegeven hieraan opvolging te willen geven.
• Naleving Europese aanbestedingsrichtlijnen inclusief corruptierisico;
positie Financiële
Financiële positie
• De rechtmatigheidsverantwoording verantwoordelijkheden voor u); en
(en
de
daarbij
horende
• Risico op het doorbreken procesafspraken door het management. interne beheersing Bevindingen
Uitkomsten Bevindingen interne beheersing
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
Bijlagen
Bijlagen
Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2025 een goedkeurende controleverklaring te verstrekken. De geconstateerde controleverschillen zijn gecorrigeerd in de definitieve versie van de jaarrekening. De resterende fouten en onzekerheden zijn € 2,4 miljoen (zie bijlage B). De genoemde fouten goedkeuringstoleranties.
en
onzekerheden
blijven
binnen
de
Verloop van de opdracht Wij hebben een constructieve samenwerking ervaren met de medewerkers van de gemeente tijdens de controle. Tijdens de controle hebben wij ervaren dat bij de organisatie sprake was van een verhoogde werkdruk als gevolg van diverse omstandigheden waaronder de ingebruikname van het nieuwe systeem. Daarnaast werd de controle bemoeilijkt doordat de toepassing en interpretatie van gewijzigde wet- en regelgeving gedurende de controle pas duidelijk werd. Bijvoorbeeld de voorziening inzake het wethouderspensioen. Dit heeft geleid tot vertraging op enkele onderdelen en meer correcties dan andere jaren. Hierdoor is de controle niet geheel soepel verlopen. Desondanks hebben wij de controlewerkzaamheden binnen de vooraf afgesproken planning afgerond. In de evaluatie zullen wij de organisatie voorzien van verbeterpunten gericht op het versterken van de documentatie van het balansdossier en het proces van het opstellen van de jaarrekening, met als doel het controleproces in volgend jaar efficiënter te laten verlopen.
pagina | 10
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
2. Opdracht, scope en uitvoering
en uitkomsten Opdracht, scope
Fraude en naleving wet- en regelgeving Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële
Financiële positie
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
Het college is primair verantwoordelijk voor het voorkomen van fraude, het naleven van wet- en regelgeving en voor een cultuur van eerlijkheid en integriteit en dient zowel preventieve als repressieve beheersingsmaatregelen te nemen om de kans op fraude en overtreding van wet- en regelgeving zo veel mogelijk te beperken. Voor het uitoefenen van deze verantwoordelijkheid maakt het management gebruik van diverse beheersingsmaatregelen, zoals interne richtlijnen en gedragscodes, controle technische functiescheiding en periodieke rapportages over financiën.
In het kader van onze controle hebben wij geen bevindingen te melden met betrekking tot fraude en de naleving van wet- en regelgeving.
De gemeente heeft aandacht voor frauderisico’s en de preventie daarvan. Er is een ‘Frauderisicoanalyse 2024-2025’ opgesteld en u bent voornemens dit voor de jaren 2026 en 2027 weer gecombineerd op te stellen. De huidige frauderisicoanalyse is een goed raamwerk. In onze boardletter hebben wij hier nader over gerapporteerd. Op de volgende pagina’s geven wij een nadere toelichting over de verplichting om in onze controleverklaring te rapporteren over fraude.
Ten behoeve van onze jaarrekeningcontrole identificeren wij de risico’s met betrekking tot fraude en overtreding van wet- en regelgeving en beoordelen wij de interne beheersingsmaatregelen die gericht zijn op het voorkomen en signaleren van (materiële) fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving. Voor zover relevant voor onze controle voeren wij gegevensgerichte controlewerkzaamheden uit. Onze controle is echter niet specifiek gericht op het signaleren van fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving. Wij hebben als onderdeel van de jaarrekeningcontrole uw inschatting inzake frauderisico’s met betrekking tot uw organisatie besproken. Deze bespreking komt ook voort uit de verplichte rapportage van de accountant over de uitkomsten van onze werkzaamheden met betrekking tot frauderisico’s in de controleverklaring. Onderzoek wijst uit dat het grootste deel van de fraudegevallen door middel van een ‘tip’ aan het licht komt. Dit toont het belang aan van een fraudemeldpunt en een klokkenluidersregeling.
Bijlagen
Bijlagen
pagina | 11
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
2. Opdracht, scope en uitvoering
en uitkomsten Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Frauderisico’s en continuïteit
• Doornemen van notulen van vergaderingen van het college en de raad;
Onze controleverklaring over boekjaar 2025 bevat, gelijk aan voorgaande jaren, een verplichte paragraaf over onze werkzaamheden met betrekking tot fraude en een met betrekking tot continuïteit.
• Beoordelen van belangrijke schattingen en de schattingsprocessen van het college of management zoals de waardering van de grondexploitaties, vaste activa en vorderingen en het toereikend zijn van voorzieningen. Hierbij hebben we in het bijzonder aandacht gehad voor het inherente risico van vooringenomenheid van het college bij deze posten; en
Belangrijke bevindingen
Frauderisico’s Belangrijke bevindingen
1. Risico op een afwijking van materieel belang als gevolg van doorbreken van de interne beheersingsmaatregelen door het management.
positie Financiële
Financiële positie
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
Het college dan wel het management bevindt zich in de positie om fraude te plegen, omdat het in staat is de administratieve vastleggingen te manipuleren en frauduleuze financiële overzichten op te stellen door interne beheersingsmaatregelen te doorbreken, die anderszins effectief lijken te werken. Onze beroepsregels schrijven voor dat de accountant dit risico in zijn controle onderkent. Het risico onderkennen wij bij uw gemeente met name op budgetverschuivingen binnen de exploitatie- en investeringsbudgetten per balansdatum. Om dit frauderisico te ondervangen hebben wij de volgende werkzaamheden verricht: • Analyseren en beoordelen van, op basis van risicocriteria geselecteerde journaalposten en hierop specifieke controlewerkzaamheden verricht om de nauwkeurigheid van de geselecteerde journaalposten te controleren;
• Beoordelen van boekingen in december op exploitatiebudgetten en investeringsbudgetten en het onverwacht opvragen van onderliggende stukken. Naast bovenstaande hebben wij, voor zover relevant voor onze controle, de opzet geëvalueerd en het bestaan vastgesteld van de beheersingsmaatregelen op organisatieniveau zoals het integriteitsbeleid en de klokkenluidersregeling, alsmede de maatregelen van interne beheersing in de processen voor het genereren en verwerken van journaalposten, het maken van schattingen en het bewaken van projecten. Tevens hebben wij specifieke aandacht gegeven aan de toegangsbeveiligingen in het IT-systeem en de mogelijkheid dat hierin functiescheiding kan worden doorbroken. Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen.
• Analyse van aanpassingen die tijdens het opstellen van de jaarrekening zijn gemaakt;
Bijlagen
Bijlagen
• Beoordelen van significante transacties buiten het kader van de normale bedrijfsuitoefening om;
pagina | 12
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
2. Opdracht, scope en uitvoering
en uitkomsten Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
2. Het risico dat belangrijke grondexploitaties onjuist worden gewaardeerd (Franciscushof Raalte, De Zegge VII Raalte, 't Broeck fase 5 en Liederholthuis). Wij hebben dit als hoog risico aangemerkt, omdat de wethouder financiën betrokken is bij zowel de grondexploitaties als bij de financiën. Daarnaast is er sprake van een schattingselement in de verwachte kosten en opbrengsten. Om dit frauderisico te ondervangen werkzaamheden uitgevoerd:
hebben
wij
de
volgende
Wij hebben vastgesteld dat binnen het inkoopproces de prestatieakkoordverklaarder akkoord geeft voor de geleverde prestatie, waarna de budgethouder autoriseert conform de budgethoudersregeling. In 2025 was er niet altijd sprake van een aparte prestatie-akkoordverklaarder, omdat dit volgens de budgethoudersregeling niet verplicht is en technisch (geautomatiseerd) niet wordt afgedwongen. Enkel voor bepaalde inkopen die gezien worden als risicovol, zijnde inhuur personeel en GREX, wordt een prestatie-akkoordverklaarder systematisch afgedwongen onder begeleiding van routecodes. Daarnaast is onvoldoende structureel herleidbaar op welke basis de budgethouder de factuur autoriseert.
positie Financiële
Financiële positie
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
• De geselecteerde grondexploitaties hebben wij besproken met de planeconoom; • De verwachte opbrengsten en kosten hebben wij gecontroleerd door deze af te zetten tegen voorgaand jaar en door aansluiting te maken met de onderliggende onderbouwingen; • Middels backtestingwerkzaamheden hebben wij de accuraatheid van de schatting van voorgaand jaar gecontroleerd; en • De ingevoerde parameters hebben wij afgezet tegen de outlook van Metafoor.
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
Bijlagen
Bijlagen
Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen. 3. Het risico dat inkoopfacturen inzake bedrijfskosten niet nauwkeurig zijn verantwoord doordat de inkoopfactuur niet in overeenstemming is met de geleverde prestatie of de prijs niet zakelijk is doordat er geen adequate functiescheiding is.
De gemeente was zich bewust van dit risico in 2025 en heeft in 2026 met de implementatie van het nieuwe financieel systeem de inrichting van het proces aangepast om dit risico te mitigeren. Om dit frauderisico in 2025 te ondervangen hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd: • Een analyse op alle inkopen gedurende 2025 waarbij is vastgesteld welke inkopen door zowel de budgethouder als de prestatieakkoordverklaarder zijn geautoriseerd; • Voor de inkoopfacturen welke niet door zowel de budgethouder als de prestatie-akkoordverklaarder zijn geautoriseerd is vervolgens vastgesteld of dit gezien de aard van de inkoop akkoord is en/of beide medewerkers wel akkoord hebben gegeven in bijvoorbeeld een opmerking in de workflow of via een e-mail; • Detailcontrole op de inkopen, waarbij op basis van de onderliggende documentatie is vastgesteld dat de prestatie (zowel de prijs component als de hoeveelheid component) onderbouwd is; en
pagina | 13
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
2. Opdracht, scope en uitvoering
en uitkomsten Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
• Onverwacht rechtstreeks benaderen van budgethouders om navraag te doen inzake de prijs en prestatielevering van inkoopfacturen.
• Van de uitgaven die boven de genoemde grenzen uitkomen de onderliggende contracten (en het proces van contractvorming) gecontroleerd op naleving EU aanbestedingsrichtlijnen.
Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen. Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen.
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële
Financiële positie
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
4. Het corruptierisico dat EU aanbestedingsrichtlijnen niet zijn nageleefd bij de totstandkoming van contracten met nieuwe leveranciers met een eerste uitgave in 2025 die boven € 221 duizend uitkomt en sprake is van een inkooprelatie. Dit betreft het bruto risico dat contracten niet zakelijk worden aangegaan, zonder rekening te houden met de interne beheersingsmaatregelen. Uw gemeente maakt onderdeel uit van de overheidssector waarin corruptie vaker dan bij andere sectoren voorkomt. Dit komt onder andere omdat veel transacties met een relatief grote omvang plaatsvinden. De transparantie over marktprijzen is niet in alle gevallen voldoende om te beoordelen en er wordt frequent zaken gedaan met andere corruptiegevoelige sectoren (vastgoed, constructie, infrastructuur et cetera). Hierdoor hebben wij dit als risico in onze controle meegenomen. Wij hebben de volgende werkzaamheden verricht om eventuele effecten van dit risico ten behoeve van onze controle van de jaarrekening te mitigeren:
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
• Gemeente Raalte heeft zelf werkzaamheden uitgevoerd om te controleren dat de aanbestedingen conform de geldende Europese aanbestedingsregels en de Aanbestedingswet 2012 zijn aanbesteed. Wij hebben kennis genomen van de uitkomsten van deze controle;
Bijlagen
• Analyse van de uitgaven 2022 t/m 2025 op crediteurniveau; Bijlagen
pagina | 14
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
2. Opdracht, scope en uitvoering
en uitkomsten Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële
Financiële positie
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
Corruptie en omkopingsrisico’s Naast het risico inclusief de werkzaamheden zoals omschreven op de voorgaande pagina hebben wij in de jaarrekeningcontrole op de volgende gebieden werkzaamheden verricht rondom corruptieindicatoren: • Door middel van een steekproef vaststellen of voor inkopen die in rekening zijn gebracht aan de gemeente ook een prestatie is geleverd door de tegenpartij; • Door middel van een steekproef vaststellen of bij alle materiële grondaankopen en –verkopen door de gemeente vastgestelde procedures in materiële zin zijn gevolgd; en • Door middel van een steekproef vaststellen of alle verstrekte subsidies in overeenstemming met de geldende interne wet- en regelgeving zijn verstrekt.
Naleving wet- en regelgeving en overige Wij informeren de gemeenteraad over illegale handelingen waarbij het hoger kader is betrokken en over fraude en illegale handelingen (of deze nu door het hoger kader of door andere werknemers zijn veroorzaakt) die een onjuistheid van materieel belang in de jaarrekening tot gevolg hebben. Gedurende de controle zijn geen significante punten gesignaleerd ten aanzien van feitelijke of vermoedelijke niet-nakoming van wet- en regelgeving, voor zover deze van belang worden geacht voor de mate waarin de gemeenteraad in staat is haar taken te vervullen.
Continuïteit Als onderdeel van de vereisten voor de controleverklaring hebben wij de continuïteitsveronderstelling getoetst. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Raalte een inzichtelijke meerjarenbegroting heeft. Daarnaast geven de financiële kengetallen inclusief het weerstandsrisico geen reden tot twijfel of de gemeente haar activiteiten in continuïteit kan voortzetten.
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
Bijlagen
Bijlagen
pagina | 15
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
en uitkomsten Opdracht, scope
3. Belangrijke bevindingen
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële
Financiële positie
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
Bijlagen
Bijlagen
pagina | 16
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen
en uitkomsten Opdracht, scope
Controleverklaring Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële
Financiële positie
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
(in €)
Onrechtmatig
Acceptabel
Saldo
1.062.449
973.353
89.096
Wij zijn voornemens om u uiterlijk op 10 juni 2026 te machtigen om onze goedkeurende controleverklaring op te nemen in uw jaarrekening 2025.
Overschrijdingen lasten programma’s
Rechtmatigheidsverantwoording
Overschrijdingen kredieten
-
-
-
Op 16 april 2025 is in het Staatsblad het Besluit van 21 maart 2025 tot wijziging van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) en het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) gepubliceerd. Als gevolg van de wijzigingen van het BBV en BADO geldt voor de rechtmatigheidsverantwoording vanaf begrotingsjaar 2025 een nieuwe gemaximeerde grens voor fouten en onduidelijkheden samen van 2% op basis van lasten (exclusief dotaties aan reserves). De gemeente Raalte heeft hier op 12 februari 2026 haar financiële verordening op aangepast. Alle rechtmatigheidsafwijkingen (individueel en/of cumulatief) boven de door u als raad vastgestelde verantwoordingsgrens (€ 278.500) worden in de rechtmatigheidsverantwoording benoemd.
Overige begrotingsonrechtmatigheden
-
-
-
Bevindingen ten aanzien van het voorwaardencriterium
133.215
n.v.t.
133.215
Bevindingen ten aanzien van het Misbruik en Oneigenlijk gebruik criterium
-
-
-
1.195.664
973.353
222.311
Totaal conclusie rechtmatigheid In de tabel hiernaast is een overzicht opgenomen van de door het college geconstateerde rechtmatigheidsfouten. We hebben vastgesteld dat dit overzicht een getrouw beeld geeft.
Totaal
Het college stelt terecht vast dat de omvang van de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen € 1,2 miljoen bedraagt. Dit is lager dan de daarvoor gestelde grens van € 2.785.000. Van de niet rechtmatig tot stand gekomen verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties is volgens het college overigens een bedrag van € 973 duizend terecht aangemerkt als acceptabel op basis van door de raad vastgestelde afspraken.
Bijlagen
Bijlagen
pagina | 17
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen
en uitkomsten Opdracht, scope
Begrotingscriterium Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële
Financiële positie
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
U stelt als raad met het vaststellen van de begroting de budgettaire kaders voor de uitgaven, investeringen en reservemutaties vast. Met het vaststellen van de geactualiseerde financiële verordening heeft u vastgelegd op welke wijze binnen uw gemeente om moet worden gegaan met begrotingsoverschrijdingen, overige begrotingsafwijkingen en welke begrotingsonrechtmatigheden als acceptabel worden beschouwd (dus wel onrechtmatig, maar acceptabel). Wij hebben vastgesteld dat er lastenoverschrijdingen ten opzichte van de geautoriseerde begroting zijn in programma 3, 8 en 9. Er zijn geen overige afwijkingen, zoals begrotingsonderschrijdingen en afwijkingen op de baten.
Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium ziet toe op voorwaarden die gelden voor de uitvoering van de financiële beheershandelingen. Deze voorwaarden komen voort uit externe- en interne regelgeving, zoals opgenomen in het door u vastgestelde normenkader. Het niet in acht nemen van de geldende voorwaarden bij financiële beheershandelingen leidt tot een onrechtmatigheid die het college moet toelichten in de rechtmatigheidsverantwoording als de verantwoordingsgrens (op basis van individuele en/of cumulatieve onrechtmatigheden) wordt overschreden.
Een belangrijk onderdeel van het voorwaardencriterium is de naleving van de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen. Europese aanbestedingswetgeving is complexe materie en het blijkt in de praktijk moeilijk rechtmatig na te leven. De gemeente heeft dit ook onderkend en heeft een spendanalyse uitgevoerd. Uit de controle op de rechtmatigheid van de inkopen blijkt dat voor 3 gemeentelijke overeenkomsten met een inkoopwaarde van in totaal € 133.215 niet de juiste procedure is gevolgd. Wij hebben de gemeentelijke controlewerkzaamheden inhoudelijk beoordeeld en delen deze conclusie. Er zijn ook voorwaarden waar geen mogelijk financieel gevolg aan is verbonden. Als deze voorwaarden niet rechtmatig zijn nageleefd dan is er sprake van een formele rechtmatigheidsfout. Deze afwijkingen van het voorwaardencriterium (de formele rechtmatigheidsfouten) heeft de gemeente Raalte in de paragraaf bedrijfsvoering toegelicht. Het betreft afwijkingen in de processen Europese aanbestedingen en subsidieverstrekking door het ontbreken van stukken en het niet naleven van termijnen. Ten aanzien van de naleving van de renterisiconorm, de kasgeldlimiet en de naleving van schatkistbankieren merken wij op dat de gemeente zich aan de wettelijke normen heeft gehouden, zoals ook toereikend is toegelicht in de paragraaf financiering respectievelijk de jaarrekening.
Een toelichting in de paragraaf bedrijfsvoering is hiervoor dus niet noodzakelijk. Wij hebben vastgesteld dat de toelichting hieromtrent juist is opgenomen.
Bijlagen
Bijlagen
pagina | 18
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen
en uitkomsten Opdracht, scope
Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium (M&O) Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
Het college is verantwoordelijk voor effectieve maatregelen om misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsregelingen te voorkomen. Deze maatregelen maken deel uit van de interne beheersing ter borging van het voorwaardencriterium. Het college heeft een M&O beleid specifiek voor het sociaal domein; dit is opgenomen in het Integraal fraudepreventieplan Sociaal Domein. Er is geen integraal gemeentebreed M&O-beleid. Wel heeft het college beoordeeld hoe de gemeente handelt en of de maatregelen effectief zijn. Hierbij zijn geen aandachtspunten geconstateerd.
positie Financiële
Financiële positie
interne beheersing Bevindingen
In de paragraaf bedrijfsvoering is hierover momenteel geen informatie opgenomen. Wij bevelen de gemeente aan om de werkzaamheden en bevindingen rond het M&O-criterium explicieter te rapporteren, bijvoorbeeld via een korte samenvatting van de uitgevoerde controles, de belangrijke risico’s en de conclusies. Dit vergroot de transparantie en geeft de raad beter inzicht in de werking van de interne beheersing.
Bevindingen interne beheersing
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
Bijlagen
Bijlagen
pagina | 19
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen
en uitkomsten Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële
Financiële positie
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
Grondexploitaties
De parameters voor de grondexploitaties
Ten opzichte van 31 december 2024 is de balanswaarde van de post grondexploitaties gewijzigd van € 2,7 miljoen naar € -5,9 miljoen. De wijziging van de balanswaarde gedurende 2025 is als volgt samen te vatten:
De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van de gemaakte schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin schattingen zijn opgenomen. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de door uw gemeente gehanteerde uitgangspunten en parameters getoetst.
(x € 1.000)
2025
Balanswaarde per 1 januari
2.656
Investeringen
3.867
Grondverkopen
14.045
Overige onderwerpen
Bijlagen
Bijlagen
Rente
2025
Schatting 2025
2024
2,5%
2,4%
2%
2%
Tussentijdse winstneming / afgesloten projecten
678
Disconteringsvoet
Mutatie verliesvoorziening
948
Kostenstijging
4%-2%
3,5%-2%
Opbrengstenstijging
3%-1%
2%-0%
Boekwaarde per 31 december
-5.897
Controleverschil
Doordat de verkopen voorlopen op de gemaakte kosten ontstaat er een negatieve balanswaarde.
onderwerpen Overige
Parameters
De daling in de per ultimo 2025 gevormde verliesvoorziening, wordt voor een groot deel veroorzaakt door de inzet van de verliesvoorziening ad. € 618.000 bij de afsluiting van het verlieslatende complex Sallandse Poort.
Voorzichtig
Evenwichtig
Schatting 2024
Optimistisch
Rente De gehanteerde rentevoet voor de berekening van de kapitaallasten is 2,5%. Deze ligt in lijn met de gemeentelijke financieringslasten en de richtlijnen van het BBV.
pagina | 20
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen
en uitkomsten Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële
Financiële positie
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
onderwerpen Overige
Disconteringsvoet
Schattingsonzekerheden grondexploitaties
De gemeente hanteert voor het contant maken van toekomstige kasstromen in grondexploitaties een disconteringsvoet die aansluit bij de interne rekenrente conform BBV-richtlijnen. Deze rekenrente bedraagt momenteel 2%. Wij achten deze uitgangspunten realistisch en in lijn met de BBV-voorschriften.
De huidige situatie en de onzekerheid over de toekomstige ontwikkelingen betekent een grote schattingsonzekerheid op de verwachte realisatie van uw complexen. Bij een hoge mate van schattingsonzekerheid is het passend om in de jaarrekening hierover een nadere toelichting op te nemen.
Kostenstijging
Belangrijke elementen hierbij zijn:
De gehanteerde parameter voor de kostenstijging ligt in lijn met de landelijke prijsindexcijfers. De gemeente Raalte heeft voor het prijspeil 2025 rekening gehouden met een inflatie van 4,5% en houdt voor de komende jaren op basis van marktinformatie ook rekening met een inflatie aflopend van 4% in 2026 tot 2% in 2028 en verder. We achten dit een realistisch uitgangspunt.
• Het toelichten van de gehanteerde veronderstellingen; en
Opbrengstenstijging
Wij hebben het proces rondom de totstandkoming van de waardering in opzet en bestaan getoetst en aanvullend gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd. Wij achten de waardering en de toelichting op de schattingsonzekerheden aanvaardbaar en vinden de veronderstellingen redelijk.
Gezien de hoogte van de marktprijzen per balansdatum houdt de gemeente Raalte op basis van marktinformatie voor het komende jaar rekening met een verhoging van de grondprijs in haar grondexploitaties. Voor 2026 en 2027 wordt met een stijging van 3% gerekend voor woningbouw en 1% voor bedrijventerreinen, en voor 2028 en verder met 1%. We achten dit een realistisch uitgangspunt.
• Een toelichting (impact / scenario’s) over de schattingsonzekerheid. Wij hebben vastgesteld dat de toelichting in de jaarrekening op pagina 238 in toereikende mate de gehanteerde veronderstellingen weergeeft.
Overige onderwerpen
Bijlagen
Bijlagen
pagina | 21
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen Schattingsposten in de jaarrekening
en uitkomsten Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen en licht deze toe in de jaarrekening. Wij hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2025 beoordeeld en gecontroleerd. De belangrijke schattingen in de jaarrekening betreffen: Schatting
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
Beoordeling 2025
Onze zienswijze m.b.t. significante kwalitatieve aspecten en de (mogelijk) kwantitatieve omvang
Waardering van (im)materiële vaste activa
Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de (im)materiële vaste activa een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw (im)materiële vaste activa. Wel zijn er soms kleine verschillen tussen de gehanteerde afschrijvingstermijnen.
De waardering van de langlopende vorderingen
Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de langlopende vorderingen een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw langlopende vorderingen.
De waardering van grondexploitaties
Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de grondexploitatie een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw grondexploitaties. Voor een uiteenzetting hiervan verwijzen wij naar paragraaf “waardering van de grondexploitaties” van dit accountantsverslag.
De waardering van debiteuren en vorderingen
Wij zijn van mening dat de berekening van de voorziening dubieuze debiteuren bijstandsvorderingen ad. € 347.000 is bepaald op een verouderde methode die niet geheel onderbouwd is met ervaringscijfers. Een actuele en herleidbare onderbouwing draagt bij aan een transparante en consistente toepassing van de BBV-grondslagen. Wij adviseren daarom om de huidige berekeningswijze te herijken en de voorziening te bepalen op postniveau of op basis van ervaringscijfers van inningen en afboekingen. Tevens kunnen oude vorderingen worden herbeoordeeld en opgeschoond/afgeboekt om een actueler inzicht te krijgen in de vorderingen.
De waardering van de voorzieningen
Het saldo van de voorziening wethouderspensioen is, na correctie, toereikend en in lijn met de nieuwe APPAregeling.
positie Financiële
Financiële positie
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
Bijlagen
Controleverschil
Bijlagen
Voorzichtig
Evenwichtig
Optimistisch
Onvoldoende
pagina | 22
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen
en uitkomsten Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële
Financiële positie
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
Sociaal Domein
Jeugdwet
De gemeente Raalte voert diverse regelingen uit in het sociaal domein waarbij taken veelal zijn ondergebracht bij derde partijen. Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van de belangrijkste onderdelen en door wie deze werkzaamheden uitgevoerd worden:
Voor de uitvoering van de jeugdzorg heeft de gemeente voor een deel van de geldstroom op regionaal niveau contracten afgesloten met zorgaanbieders.
Onderdeel
Uitvoerder
Bepaling last boekjaar
Uitkeringen (Participatiewet)
Zelfstandig
Werkelijke lasten
Jeugdwet
Zelfstandig
Werkelijke lasten
WMO
Zelfstandig
Werkelijke lasten
PGB’s
Zelfstandig
Werkelijke lasten
Participatiewet Wij hebben vastgesteld dat de uitkeringen in 2025 in overeenstemming met de geldende wet- en regelgeving zijn verstrekt en dat de interne beheersmaatregelen, zoals inkomenscontroles en fraudepreventie, toereikend zijn ingericht. Uit onze controle zijn geen materiële fouten of onzekerheden naar voren gekomen.
Een deel van de kosten die binnen de regio wordt verdeeld, is lokaal gemaakt. De betreffende gemeente is daarom zelf verantwoordelijk voor het controleren en bevestigen dat de bijbehorende prestaties zijn geleverd. De complicerende factor hierbij is dat de gemeente Raalte onvoldoende beheersmaatregelen heeft om vast te stellen dat de prestatie vanuit de zorgaanbieder aan de cliënt wordt geleverd. Het deel waarvan de prestatielevering niet kan worden vastgesteld middels de productieverantwoording of aanvullende werkzaamheden van de gemeente bedraagt € 178.398 (2024: € 219.984). WMO De gemeente Raalte voert de WMO zelfstandig uit. We hebben vastgesteld dat de gemeente in voldoende mate zelf controles op de juistheid van de facturatie van de zorgaanbieders en de prestatielevering uitvoert. Voor de zorgaanbieders waarvan u geen productieverantwoording heeft ontvangen heeft u in 2025 aanvullende werkzaamheden verricht om de prestatielevering te onderbouwen. Er resteert een onzekerheid van € 164.743 (2024: € 117.603).
Bijlagen
Bijlagen
pagina | 23
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen
en uitkomsten Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële
Financiële positie
interne beheersing Bevindingen
PGB’s
Onzekerheden sociaal domein
De Sociale Verzekeringsbank (hierna: SVB) heeft over 2025 een verklaring met beperking bij de verantwoording PGB-stromen Jeugdwet en WMO ontvangen. Hierdoor is vanuit de SVB geen 100% zekerheid over de nauwkeurigheid en rechtmatigheid van de persoonsgebonden budgetten. De impact van de geconstateerde fouten/onzekerheden vanuit de SVB blijven op basis van de zogenaamde projectiebrief voor gemeente Raalte onder onze rapporteringstolerantie.
De verantwoordingsgrens in het I-Sociaal Domein controleprotocol is voor het boekjaar 2025 verhoogd naar € 200.000 (was € 125.000), waardoor meer aanbieders dan voorheen geen productieverantwoording met controleverklaring meer hoeven aan te leveren. Hierdoor heeft gemeente Raalte besloten extra acties uit te zetten op de levering van de zorg bij zorgaanbieders die geen productieverantwoording met controleverklaring aanleveren. De acties waren effectief en hebben geleid tot een daling van de onzekerheid met € 264.483 bij ZIN en € 423.950 bij PGB. Hierdoor zijn de onzekerheden op totaalniveau gedaald ten opzichte van vorig jaar (zie toelichting in voorgaande alinea’s). Op het restant aan onzekerheden heeft de organisatie bewust geen verdere werkzaamheden verricht.
Daarnaast blijft het de verantwoordelijkheid van de gemeente zelf om de prestatielevering ten aanzien van de PGB-bestedingen vast te stellen. Derhalve heeft de gemeente Raalte aanvullend onderzocht door middel van een deelwaarneming van 11 dossiers of de kosten nauwkeurig en rechtmatig verantwoord zijn. Uit onze beoordeling van dit onderzoek concluderen we dat hiermee een deel van de kosten PGB getrouw verantwoord zijn in de jaarrekening 2025. Voor het deel waar geen onderzoek naar is gedaan resteert een onzekerheid van € 252.769 (2024: € 553.805).
Bevindingen interne beheersing
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
Bijlagen
Bijlagen
pagina | 24
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
en uitkomsten Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële
Financiële positie
3. Belangrijke bevindingen Voorziening pensioenaanspraken politieke ambtsdragers (APPA)
• De voorziening per datum: 31-12-2025 bedraagt € 3.468.000;
Vanaf 1 januari 2028 worden pensioenen van politieke ambtsdragers (o.a. wethouders) overgedragen aan het ABP in het kader van de Wet toekomst pensioenen (Wtp). Uit onderzoek van BZK, VNG, IPO en Unie van Waterschappen blijkt dat de benodigde overdrachtswaarde per 1 januari 2025 gemiddeld 10–20% hoger ligt dan de huidige voorzieningen. Over de impact op de jaarrekening 2025 heeft de Commissie BBV hierover de volgende uitspraak gepubliceerd: • Gemeenten die hebben deelgenomen aan het onderzoek moeten per 31 december 2025 de voorziening en eventuele kapitaalverzekeringen aanpassen aan de prognose van het benodigd vermogen (op basis van inkoop Wtp bij ABP);
• Gemeenten die niet deelnamen aan het onderzoek moeten hun berekening analoog onderbouwen;
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
• De voorziening dient jaarlijks te worden herzien tot het moment van overdracht; • In de jaarrekening moet een toelichting worden opgenomen over schattingsonzekerheden;
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
• Eventuele vrijval kan worden toegevoegd aan bestemmingsreserve om toekomstige dotaties te dekken.
een
• De prognose van het benodigd vermogen op basis van inkoop Wtp bij ABP bedraagt € 3.468.191;
• De gemeente heeft geen gebruik gemaakt van de mogelijkheid om de pensioenverplichtingen van gepensioneerde wethouders, ontstaan in de periode tot 2012, niet in een voorziening te verwerken, maar via de begroting; • De dekkingsgraad is volatiel: bij het onderzoek van Montae en Partners werd een dekkingsgraad van 115,2% gehanteerd zijnde de dekkingsgraad ten tijde van het onderzoek (mei 2025). Visma Idella hanteert een dekkingsgraad van 122,2%, zijnde de dekkingsgraad per februari 2026, de meest actuele inschatting. Conclusie De gemeente heeft de voorziening aangepast conform de BBV-uitspraak. De gemeente heeft de aanpassing in de voorziening niet opgenomen in een begrotingswijziging. Hierdoor is er sprake van een acceptabele begrotingsoverschrijding van € 742 duizend voor de rechtmatigheidsverantwoording (let op: alleen bedrag dat begroting overschrijdt is onrechtmatig).
Wij hebben vastgesteld dat: Bijlagen
• Gemeente Raalte wel heeft deelgenomen aan het onderzoek; Bijlagen
pagina | 25
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen
en uitkomsten Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
Jaarverslag
Element jaarverslag
Onze waarneming
In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties zichtbaar. Primair object van de accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening. Voor de accountantscontrole onderzoeken wij, in lijn met de Nederlandse Standaard 720, het jaarverslag om vast te stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op grond van de Gemeentewet is vereist. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening.
Vereisten BBV
Uw jaarverslag bevat in materiële zin de vereiste informatie op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV. Daarnaast zouden de cijfers 2025 van uw verbonden partijen opgenomen dienen te worden, deze zijn echter nog niet in alle gevallen beschikbaar.
Verenigbaar
Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening.
Overeenstemming
Wij hebben vastgesteld dat de informatie in het jaarverslag overeenstemt met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.
Paragrafen
Alle verplichte paragrafen zijn opgenomen en bevatten kwalitatief geen materiele afwijkingen.
Informatiewaarde
De toelichtingen geven een adequate analyse van het uitgevoerde beleid en de financiële gevolgen. Wij hebben de organisatie bij versie één van de jaarstukken verbeterpunten meegegeven om de leesbaarheid van de toelichtingen te vergroten.
Fraude
Fraude en de frauderisicoanalyse zijn steeds belangrijkere thema’s. U heeft in de paragraaf bedrijfsvoering over dit thema gerapporteerd.
positie Financiële
Verbonden partijen Financiële positie
Tijdens onze controle besteden wij specifieke aandacht aan de transacties met verbonden partijen van gemeente Raalte. In het kader van onze controle hebben wij vastgesteld dat:
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
• De (significante transacties met) verbonden partijen toereikend zijn toegelicht in de jaarrekening en paragraaf verbonden partijen; • Geen sprake is van indicaties voor ongeautoriseerde significante transacties met verbonden partijen, welke indicaties geven voor fraude;
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
• Geen sprake is van indicaties dat de van toepassing zijnde wet- en regelgeving niet is nageleefd. Hiernaast zijn onze conclusies en aanbevelingen inzake het jaarverslag opgenomen:
Bijlagen
Bijlagen
Voor verbetering vatbaar
Toereikend
pagina | 26
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen
en uitkomsten Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
SiSa
WNT verantwoording
Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2025. De hierbij geconstateerde fouten en onzekerheden dienen op grond van het Bado in het verslag van bevindingen te worden opgenomen indien de navolgende rapporteringstolerantie per specifieke uitkering wordt overschreden:
Als onderdeel van onze controle hebben wij de naleving van de Wet normering topinkomens (WNT) gecontroleerd. Op basis van deze wet zijn de bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector en de uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen wettelijk gemaximeerd. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. Beide topfunctionarissen zijn in loondienst en er hebben zich gedurende 2025 geen wijzigingen voorgedaan.
• € 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is. • 10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk aan € 1.000.000 is.
positie Financiële
Financiële positie
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
• € 125.000 indien de omvangbasis groter dan € 1.000.000 is.
De publicatieverplichting voor uitkering wegens beëindiging dienstverband geldt eveneens voor bezoldiging van niettopfunctionarissen met een dienstbetrekking, indien hun bezoldiging het algemene bezoldigingsmaximum overschrijdt.
Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden.
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2025 niet strijdig zijn met de WNT en dat de in de jaarrekening opgenomen WNTverantwoording voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.
De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Door middel van een voorgeschreven tabel dienen wij te rapporteren over onze bevindingen ten aanzien van de in de jaarrekening opgenomen SiSabijlage. In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar het CBS.
Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling (het nagaan of topfunctionarissen van uw gemeente betrokken zijn bij andere organisaties c.q. nevenactiviteiten hebben die onder de WNT vallen) geen onderdeel uitmaakt van de controle van de accountant.
Bijlagen
Bijlagen
pagina | 27
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
en uitkomsten Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
4. Financiële positie
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële
Financiële positie
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
Bijlagen
Bijlagen
pagina | 28
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
Ontwikkel ingen in de jaarcijfers
en uitkomsten Opdracht, scope
Verloop van het eigen vermogen van uw gemeente Opdracht, scope en uitkomsten
Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per 31 december 2025 volgens de jaarrekening € 90,5 miljoen.
Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000)
Belangrijke bevindingen
140.000
Belangrijke bevindingen
120.000 100.000 80.000 60.000 40.000
positie Financiële
20.000
Financiële positie
0 2022 Algemene reserve
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
2023
2024
Bestemmingsreserve
2025 Gerealiseerd resultaat
Van de totale reserves ter hoogte van € 86,5 miljoen is € 34,8 miljoen opgenomen als algemene reserve. Het saldo van deze algemene reserve is ten opzichte van voorgaand jaar gestegen met € 1,2 miljoen. Per saldo is gedurende 2025 € 1,5 miljoen onttrokken aan de bestemmingsreserves. Het gerealiseerde resultaat in 2025 bedraagt € 4,1 miljoen.
onderwerpen Overige
Analyse van het resultaat Overige onderwerpen
Bijlagen
Bijlagen
Het resultaat voor mutaties in de reserves laat een positief saldo zien. Het gerealiseerde resultaat bedraagt afgerond € 4,1 miljoen positief. In de gewijzigde begroting was rekening gehouden met een resultaat van € 1,2 miljoen negatief.
In het samenvattend beeld wordt in hoofdlijnen een toelichting op de afwijkingen gegeven. In de toelichting op de programma’s wordt een verder gedetailleerde verklaring gegeven voor de afwijkingen ten opzichte
van de begroting na wijziging. Als onderdeel van de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2025 wordt overzichtelijk aangegeven welke baten en lasten als incidenteel zijn aan te merken.
Ontwikkeling financiële resultaten De gemeente Raalte beschikt, met de inzet van een aantal dekkingsmaatregelen, over een structureel sluitende meerjarenbegroting. Wij constateren dat de financiële positie van de gemeente Raalte op dit moment toereikend is om eventuele incidentele tekorten op te vangen. We adviseren evenwel om, zoals de organisatie gewend is, afwijkingen in incidentele en structurele resultaten te analyseren en tijdig maatregelen te nemen om toekomstige tekorten te voorkomen. Daarnaast is het zaak om de realisatie van de getroffen dekkingsmaatregelen nauwgezet te blijven monitoren opdat tijdig en adequaat kan worden bijgestuurd als de realisatie achterblijft. Voor de volledigheid merken wij op dat op 16 maart 2026 de Commissie BBV de notitie Structurele baten en lasten heeft gepubliceerd. In deze notitie is vastgelegd dat het surplus van de algemene reserve kan worden ingezet als structurele bate in de begroting. Dit surplus betreft dat deel van de algemene reserve dat niet benodigd is voor het afdekken van risico’s (weerstandscapaciteit). Van dit vrij besteedbare deel kan met ingang van 1 januari 2024 jaarlijks maximaal 10% worden ingezet voor de dekking van structurele lasten, mits de solvabiliteit van de gemeente minimaal 20% bedraagt en blijft.
Door deze inzet wordt het surplus van de algemene reserve aangemerkt als structurele bate, hetgeen een uitzondering vormt op de hoofdregel dat mutaties in reserves een incidenteel karakter hebben. Daarbij geldt dat het weerstandsvermogen naar het oordeel van de toezichthouder voldoende moet zijn. De gemeente Raalte maakt vooralsnog geen gebruik van deze regeling.
pagina | 29
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
Financiële positie
Opdracht, scope en uitkomsten
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
en uitkomsten Opdracht, scope
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële
Financiële positie
In de paragraaf "Weerstandsvermogen en risicobeheersing" in het jaarverslag is een toelichting opgenomen op de weerstandscapaciteit van de gemeente. Op basis van de inventarisatie van de geïdentificeerde risico’s, waarbij rekening wordt gehouden met kans op voordoen en financiële impact, wordt berekend welk bedrag benodigd is ter dekking van de geïdentificeerde risico’s. In de tabel hieronder is het verloop over de afgelopen 3 jaar weergegeven inclusief een kwalificatie van de weerstandsratio. De incidentele weerstandscapaciteit is voornamelijk opgebouwd vanuit de algemene reserves, de structurele weerstandscapaciteit vanuit de onbenutte belastingcapaciteit en de post onvoorzien. De weerstandsratio kwalificeert als “uitstekend”.
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
onderwerpen Overige
2025
2024
2023
Weerstandscapaciteit
10, 7 miljoen
10,6 miljoen
12,7 miljoen
Risico’s
2,7 miljoen
2,6 miljoen
3,0 miljoen
Weerstandsratio
3,9
4,1
4,4
Overige onderwerpen
Bijlagen
Bijlagen
pagina | 30
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
en uitkomsten Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
5. Bevindingen interne beheersing
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële
Financiële positie
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
Bijlagen
Bijlagen
pagina | 31
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
5. Bevindingen interne beheersing
en uitkomsten Opdracht, scope
Inleiding Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële
Financiële positie
Dit accountantsverslag bevat onze bevindingen ten aanzien van de interne beheersing (inclusief de IT-omgeving), die zijn gebaseerd op onze werkzaamheden in het kader van de jaarrekeningcontrole 2025. Deze werkzaamheden zijn dan ook niet gericht op het geven van een oordeel over de interne beheersing van uw organisatie als geheel. Een goede interne beheersing maakt dat de risico’s voor de organisatie beter beheersbaar zijn en de jaarrekeningcontrole effectiever en efficiënter kan plaatsvinden. Vanuit onze natuurlijke adviesfunctie willen wij bijdragen aan verbetering van uw bedrijfsvoering, onder andere door het analyseren van de IT-omgeving en de bedrijfsprocessen.
Voorgaande jaren hebben wij onze bevindingen eveneens met u gedeeld. In deze rapportage geven wij u een update van onze bevindingen.
Interne beheersing
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij de interne beheersing inclusief de IT-omgeving, voor zover van belang voor de jaarrekeningcontrole, beoordeeld. Naar aanleiding van onze werkzaamheden hebben wij een management letter en board letter geschreven. Deze letters hebben wij besproken en daarna in definitieve vorm uitgebracht in december 2025. In de board letter was de algehele conclusie over de interne beheersing dat wij zien dat de gemeente Raalte in 2025 wederom stappen heeft gezet in het verbeteren van haar AO/IB. Onze aanbevelingen in de board
letter zijn met name gericht op het verder optimaliseren van de (IT-) processen. Het opvolgen van onze aanbevelingen uit voorgaande rapportages hangt in een aantal gevallen samen met de invoering van de nieuwe financiële applicatie per 2026. Wij zullen bij de controle van boekjaar 2026 de opvolging controleren.
Proces verwerking inkoopfacturen De verwachting is dat op basis van de implementatie van de nieuwe financiële applicatie verdere verbeteringen mogelijk zijn rondom functiescheiding en onderbouwing van inkoopfacturen, bijvoorbeeld door het hanteren van een functie-autorisatiematrix met vastlegging van controles. Hoewel het nieuwe financieel systeem kan bijdragen aan een betere vastlegging en onderbouwing van prijs en prestatielevering van inkoopfacturen, lost de implementatie hiervan niet op zichzelf alle knelpunten op, aangezien deze ook samenhangen met cultuur en gedrag van medewerkers.
Proces subsidieverstrekkingen Uit uw verbijzonderde interne controle en onze controle blijken enkele formele rechtmatigheidsfouten rondom subsidievaststelling (ten aanzien van tijdigheid en nauwkeurigheid). Deze niet-financiële fouten hebben geen invloed op de rechtmatigheidsverantwoording, maar het niet naleven van de wet- en regelgeving kan wel financiële risico’s met zich meebrengen die de gemeente geld kosten. Daarom is het belangrijk om deze processen goed te beheersen. Wij adviseren u aandacht te hebben voor het proces rondom subsidievaststellingen.
Bijlagen
Bijlagen
pagina | 32
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
en uitkomsten Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
6. Overige onderwerpen
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële
Financiële positie
interne beheersing Bevindingen
Bevindingen interne beheersing
onderwerpen Overige
Overige onderwerpen
Bijlagen
Bijlagen
pagina | 33
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
6. Overige onderwerpen
en uitkomsten Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële
Financiële positie
Bijdrage accountant inwerkprogramma nieuwe gemeenteraad In maart 2026 hebben de gemeenteraadsverkiezingen plaatsgevonden. Met het oog op de samenstelling van een nieuwe raad dragen wij als accountant graag bij aan een goede en zorgvuldige start van de nieuwe raadsperiode. Wij kunnen een workshop verzorgen over het lezen en duiden van de jaarrekening vanuit financieel perspectief en toelichten hoe de accountant de raad ondersteunt in haar kaderstellende en controlerende rol. Hiermee willen wij bijdragen aan het vergroten van de financiële inzichtelijkheid en het versterken van de positie van de raad als toezichthouder. Wij hebben met de organisatie afspraken gemaakt over het verzorgen van een presentatie ter invulling van onze adviesfunctie.