2. Zomernota 2023

Inhoudsopgave Aanbiedingsbrief..................................................................................................................................................................5 Hoofdstuk 1: Leeswijzer .....................................................................................................................................................8 Hoofdstuk 2: Financieel beleid........................................................................................................................................9 2.1 De financiële positie geactualiseerd .................................................................................................................9 2.2 Budgetafwijkingen 2023 .....................................................................................................................................10 Hoofdstuk 3: Programma's.............................................................................................................................................11 3.1 Inleiding.....................................................................................................................................................................11 3.2 Programma's............................................................................................................................................................11 Programma 1:

Ruimtelijke ontwikkeling, woon- en werkomgeving ....................................................12 Programma 2: Integraal beheer openbare ruimte.......................................................................................15 Programma 3: Onderwijs, werk en inkomen..................................................................................................19 Programma 4: Maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp.............................................................24 Programma 5: Duurzaamheid, klimaatadaptatie en energietransitie ..................................................29 Programma 6: Economie.......................................................................................................................................32 Programma 7: Sport, cultuur en maatschappelijk vastgoed....................................................................34 Programma 8: Openbare orde en veiligheid .................................................................................................38 Programma 9: Bestuur en dienstverlening.....................................................................................................41 3.3 Algemene dekkingsmiddelen, resultaten en onvoorzien.......................................................................44 3.3.1

Treasury.............................................................................................................................................................44 3.3.2 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds ......................................................44 3.3.3 Overige baten en lasten..............................................................................................................................46 Hoofdstuk 4: Investeringskredieten............................................................................................................................48 4.1 Inleiding.....................................................................................................................................................................48 4.2 Exploitatievoordeel doorschuiven kredieten ..............................................................................................49 Hoofdstuk 5: Paragrafen..................................................................................................................................................52 5.1 Bedrijfsvoering........................................................................................................................................................52 5.1.1 Inleiding

............................................................................................................................................................52 5.1.2 Organisatie.......................................................................................................................................................52 5.1.3 Loonsom en egalisatiereserve SPP..........................................................................................................53 5.1.4 't Nieuwe Roalter werken............................................................................................................................54 5.1.5 DOWR.................................................................................................................................................................54 5.1.6 Digitale transitie.............................................................................................................................................54 5.1.7 Bescherming persoonsgegevens en informatieveiligheid ............................................................54 5.1.8 Interbestuurlijk toezicht..............................................................................................................................55

5.1.9 Doorontwikkeling Planning- en controlcyclus ...................................................................................55 5.1.10 Rechtmatigheidsverklaring college .....................................................................................................55 5.1.11 Vervanging financieel systeem ..............................................................................................................55 5.2 Sociaal domein........................................................................................................................................................56 5.2.1 Inleiding ............................................................................................................................................................56 5.2.2 Sociaal domein breed ..................................................................................................................................56 5.2.3 Stand van zaken Wmo .................................................................................................................................58 5.2.4 Stand van zaken Jeugd................................................................................................................................58 5.2.5 Stand van zaken Participatie

.....................................................................................................................60 5.2.6 Ontwikkeling reserve sociaal domein....................................................................................................61 5.2.7 Resumé..............................................................................................................................................................62 5.3 Oekraïne ....................................................................................................................................................................63 5.3.1 Inleiding ............................................................................................................................................................63 5.3.2 Financiën ..........................................................................................................................................................63 5.4 Stand van zaken bouwgrondexploitatie.......................................................................................................66 5.4.1 Inleiding ............................................................................................................................................................66 5.4.2 Algemeen

.........................................................................................................................................................66 5.4.3 Bouwgrond in exploitatie...........................................................................................................................67 5.4.4 NIEGG (Nog niet In Exploitatie Genomen Gronden).........................................................................69 5.4.5 Risico's................................................................................................................................................................70 5.4.6 Reservepositie grondexploitatie..............................................................................................................71 5.4.7 Parameters .......................................................................................................................................................73 Bijlagen..................................................................................................................................................................................74 Bijlage 1: Financieel overzicht ..................................................................................................................................75 Bijlage 2: Loon- en prijsontwikkelingen 2023

....................................................................................................81 Bijlage 3: Stand algemene bestemmingsreserve 2023 ...................................................................................84 Bijlage 4: Overzicht mutaties in reserves 2023...................................................................................................85 Bijlage 5: Overzicht beschikbaar te stellen kredieten 2023...........................................................................86 Bijlage 6: Stand van onvoorzien 2023 (structureel en eenmalig)................................................................87

Aanbiedingsbrief Raalte, 29 augustus 2023 Onderwerp: vaststelling zomernota 2023 Geachte leden van de raad, Hierbij bieden wij u de zomernota 2023 aan. In de zomernota wordt de tussentijdse balans opgemaakt over het eerste halfjaar 2023. We zien dat de druk op onze organisatie onveranderd hoog is door de ambities in het kader van de strategische opgaven, grote maatschappelijke vraagstukken en daarbij ook ‘gewoon’ het uitvoeren van de reguliere taken. In combinatie met een krappe arbeidsmarkt, waarbij vacatures niet snel (en soms niet) zijn in te vullen, legt dit een grote druk op de organisatie. Het aanbrengen van focus op wat we wel en niet (kunnen) doen en het hebben van aandacht voor onze medewerkers heeft prioriteit. De prioriteiten die met het vaststellen van de kadernota zijn gekozen, geven richting. De nog vast te stellen aanpak ‘Nieuw voor oud’-beleid zal hier ook aan bijdragen. Het vraagt continue focus en aandacht om ambitie en belasting van de organisatie enigszins in balans te houden. We zien in deze zomernota dat het financieel perspectief vanaf 2024 aanmerkelijk negatiever is dan bij de begroting 2023-2026 is gepresenteerd. Dit leidt vanaf het begrotingsjaar 2026 tot een niet sluitend structureel financieel perspectief.

Belangrijkste oorzaak hiervan is, dat we met veel hogere loon- en prijsstijgingen worden geconfronteerd dan de compensatie die we hiervoor ontvangen via de algemene uitkering uit het gemeentefonds. De noodzaak tot het maken van keuzes krijgt hiermee, naast de inhoudelijke en organisatorische component, ook financiële urgentie. Uitvoering begroting 2023 De uitvoering van de lopende begroting ligt voor een belangrijk deel op schema. Zo wordt er voortvarend gewerkt aan de uitvoering van de bestuursopdracht ‘Groei gemeente Raalte’, waarbij uitgangspunt is de bouw van 3.000 woningen in de komende tien jaar. Hiertoe worden onder andere groeibeelden van Raalte en Heino opgesteld. Uw raad is medio juli bijgepraat over de actuele stand van zaken. Per 1 januari 2024 treedt de omgevingswet in werking. Hiertoe heeft u het Plan van aanpak ‘Op koers naar het omgevingsplan’ vastgesteld. De integrale veiligheidsstrategie 2023-2026 is door uw raad vastgesteld. We blijven ons inzetten op het behouden van een veilige woon- en leefomgeving in de gemeente Raalte. We richten ons op de thema’s zorg en veiligheid, ondermijnende criminaliteit en digitale veiligheid. Overkoepelend richten we ons hiermee op het versterken van de weerbaarheid in de samenleving.

Ook nemen we ruimte om ons voor te bereiden op de gevolgen van de toenemende verharding, polarisatie en maatschappelijke onrust die we zien in de samenleving.

5

De voorbereidingen om te komen tot een nieuw cultuurbeleidsplan zijn in volle gang en de herijking van het subsidiebeleid is weer opgepakt. Ook wordt gewerkt aan de verdere doorontwikkeling van het programma Dienstverlening. De taalschool Salland wordt gehuisvest in de panden van de Helpende Handen en Stichting Westdorp. Met samenwerkingspartners geven we uitvoering aan het uitvoeringsplan Nationaal Programma Onderwijs. Ook hebben we uw raad bijgepraat over de ontwikkelingen en uitdagingen met betrekking tot het Centrum voor Jeugd en Gezin en de hervormingsagenda jeugd. Er is door een lokale werkgroep hard gewerkt aan het Raalter Sportakkoord voor de periode 2023 tot en met 2026. In dit akkoord worden de landelijke uitdagingen op het gebied van sport en beweging vertaald naar een lokaal actieplan. Uw raad heeft ingestemd met een verruiming van de maximale hoogte van erfwindmolens. Ook heeft uw raad zich uitgesproken zoveel als mogelijk is, de regie te nemen bij initiatieven voor grootschalige windenergie. De meerjarige Agenda Regio Zwolle 2024-2028 is opgesteld. Voor de periode 2024-2028 zijn de focusgebieden: Economie & Arbeidsmarkt en Duurzame groei & leefkwaliteit.

Het beleid erven in beweging is voor de korte termijn aangepast waarbij balans is gezocht tussen het behoud van de kwaliteit van ons buitengebied, mogelijkheden voor her invulling van gebouwen/erven aan stoppende agrarische bedrijven én het bieden van ruimte aan de blijvende agrarische bedrijven. Zoals gezegd loopt de uitvoering van de begroting 2023 voor een belangrijk deel op schema. Tegelijkertijd constateren we bij deze zomernota ook dat door capaciteitstekorten enkele thema’s niet geheel op planning lopen. Er is en wordt hard gewerkt om in de benodigde capaciteit te voorzien. Het gaat hierbij met name over werkzaamheden gericht op een toekomstbestendige warmtevoorziening, maar bijvoorbeeld ook over het actualiseren van de visie op de laadinfrastructuur. Ook de uitvoering van het nieuwe beleidsplan evenementen heeft enige vertraging opgelopen. Actueel financieel beeld Het financieel resultaat van deze zomernota 2023 laat een positief resultaat zien voor het jaar 2023 en een fors negatief resultaat voor alle jaren daarna. Zie onderstaande tabel: Financieel resultaat zomernota 2023 Bedragen * € 1.000 Omschrijving

2023

2024

2025

- is voordeel 2026 2027

Structureel

90

2.055

2.840

2.178

2.630

Eenmalig

-547 -457

734 2.789

2 2.842

46 2.224

28 2.658

Totaal

6

Belangrijkste oorzaak van het fors negatieve resultaat in meerjarenperspectief is dat we met veel hogere loon- en prijsstijgingen worden geconfronteerd dan de compensatie die we hiervoor ontvangen via de algemene uitkering gemeentefonds (meicirculaire 2023). Omdat deze tekorten ten laste komen van de algemene bestemmingsreserve heeft het financieel resultaat van deze zomernota ook aanzienlijke doorwerking in de ontwikkeling van de algemene bestemmingsreserve. Bovendien wordt het gemeentefonds vanaf 2026 niet langer via de huidige normeringssystematiek berekend, hetgeen leidt tot een forse terugloop van beschikbare middelen. Het tekort is door de VNG op landelijk niveau becijferd op circa € 3 mld. vanaf 2026. Daarom wordt 2026 in gemeenteland ‘het ravijnjaar’ genoemd. Gemeenten maken zich grote zorgen. Op 3 juli 2023 hebben de VNG en het kabinet hierover het gesprek gevoerd. Het kabinet heeft hierbij erkend dat er een disbalans zal ontstaan tussen taken en middelen van decentrale overheden. Er is afgesproken dat tijdens het overhedenoverleg in september aanstaande zal worden gesproken over hoe Rijk en decentrale overheden samen ambities, taken en middelen in evenwicht brengen. Vanaf 7 juli 2023 is het kabinet Rutte echter demissionair. Op 22 november aanstaande zijn er tweede kamerverkiezingen.

Richting komende begroting is de verwachting dat de onzekerheid, ook richting gemeenten, mogelijk nog verder toeneemt. Dit in een periode waarin gemeenten voor grote transitieopgaven met bijbehorende investeringen en maatschappelijke uitdagingen staan. Ontwikkelingen sociaal domein Uit deze zomernota blijkt dat de kosten met betrekking tot de jeugdhulp fors hoger liggen dan bij de begroting 2023 geraamd. Wanneer deze kosten in de komende jaren op het huidige niveau of daarboven blijven en de besparing vanuit de hervormingsagenda jeugd niet kan worden behaald, ontstaat er een toenemend structureel tekort op de jeugdmiddelen. Hierdoor zal de reserve sociaal domein de komende jaren uitgeput raken. In de begroting 2024 wordt hierop een verdere doorkijk gegeven. Stand van zaken bouwgrondexploitatie/ projectenrapportage 2023 In deze zomernota wordt de stand van zaken van de bouwgrondexploitaties weergegeven in de paragraaf grondexploitatie. Daarnaast is de jaarlijkse projectenrapportage gebiedsontwikkeling bij deze zomernota gevoegd. De voortgang van de grondexploitaties wordt hierin per complex nader toegelicht. Tot slot Wij hopen dat deze zomernota voldoet aan uw informatiebehoefte en zien uit naar behandeling in uw raad. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van de gemeente Raalte, de secretaris

de waarnemend burgemeester

Monique van Esterik

Arco Hofland

7

Hoofdstuk 1: Leeswijzer Als onderdeel van de budgetcyclus wordt u de zomernota 2023 aangeboden. In hoofdstuk 2 is het actuele financiële beeld gepresenteerd, waarin ook het resultaat van de meicirculaire 2023 is verwerkt. Ook zijn hier de grootste budgetafwijkingen en de ontwikkeling van de algemene bestemmingsreserve opgenomen. In hoofdstuk 3 wordt informatie verstrekt over de ontwikkelingen binnen de diverse programma's. Via het 'verkeerslichtenmodel' is gerapporteerd of de in de begroting 2023 geformuleerde beleidsmatige doelstellingen op koers liggen en of deze binnen het budget behaald worden. De betekenis van de verkeerslichten: : (Verwachte) positieve afwijking van begroting : Conform begroting : Dreigt negatief af te wijken van begroting : Negatieve afwijking van begroting Alleen de afwijkingen op de begroting zijn toegelicht. In hoofdstuk 4 is de stand van zaken betreffende investeringskredieten weergegeven. In hoofdstuk 5 zijn de paragrafen Bedrijfsvoering, Sociaal domein, Oekraïne en de stand van zaken van de bouwgrondexploitatie opgenomen.  In paragraaf 5.1 is alle relevante bedrijfsvoeringsinformatie toegelicht.  In paragraaf 5.2 is het actuele beeld betreffende het Sociaal Domein en de reserve Sociaal Domein weergegeven.  In paragraaf 5.3 is het actuele beeld van de gevolgen van de oorlog in Oekraïne voor onze gemeente weergegeven.

 In paragraaf 5.4 is informatie over de bouwgrondexploitatie opgenomen. De toelichting op het verwachte resultaat en de voortgang per complex is in een apart boekwerk 'Projectenrapportage gebiedsontwikkeling 2023' opgenomen. In de bijlagen is een totaaloverzicht van de financiële gevolgen van de zomernota 2023 weergegeven. Daarnaast vindt u in de bijlagen de loon- en prijsontwikkelingen, de stand van de algemene bestemmingsreserve, reservemutaties, de beschikbaar te stellen kredieten en de stand van het onvoorzien.

8

Hoofdstuk 2: Financieel beleid 2.1 De financiële positie geactualiseerd Na vaststelling van de programmabegroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026 en het financieel resultaat van deze zomernota laat het financieel perspectief onderstaand geactualiseerd beeld zien: Doorkijk financieel perspectief 2023-2027 Bedragen * € 1.000 Omschrijving Begrotingsresultaat 2023-2026 bij aanbieding programmabegroting 2023

S=structureel E=eenmalig S/E 2023

2024

2025

2026

2027

S

-3.533

-3.814

-4.800

-49

-49

E

4.102

1.372

536

1.040

0

569

-2.442

-4.264

991

-49

S

90

2.055

2.840

2.178

2.630

E

-547

734

2

46

28

S

-3.443

-1.759

-1.960

2.129

2.581

E

3.555

2.106

538

1.086

28

112

347

-1.422

3.215

2.609

Totaal Financieel resultaat zomernota 2023

Doorkijk financieel perspectief

- is voordeel

Zoals uit bovenstaande tabel blijkt, is het financieel perspectief vanaf 2024 aanmerkelijk negatiever dan bij de begroting 2023-2027 is gepresenteerd. Belangrijkste oorzaak hiervan is dat we vanaf het begrotingsjaar 2024 met veel hogere loon- en prijsstijgingen worden geconfronteerd dan de compensatie die we hiervoor ontvangen via de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Op basis van deze geactualiseerde cijfers blijft het structureel perspectief tot en met 2025 nog positief, maar vanaf 2026 zien we structurele tekorten ontstaan van respectievelijk € 2,13 mln. in 2026 oplopend naar € 2,58 mln. in 2027. Eenzelfde beeld laat zich ook bij andere gemeenten zien. Over de ontwikkelingen algemene uitkering is uw raad via een separate informatienotitie nader geïnformeerd. Vanaf 2026 zal het gemeentefonds niet langer via de huidige normeringssystematiek berekend worden. We zien dan ook een forse terugloop van beschikbare structurele middelen vanaf het begrotingsjaar 2026. Daarom wordt 2026 in gemeenteland 'het ravijnjaar' genoemd. Vanuit gemeenteperspectief wordt landelijk gesproken van een structurele korting van 3 mld. op rijksniveau vanaf 2026. Vrij vertaald naar Raalte betekent dit een structurele korting van 'om en nabij € 6 mln.' De VNG zet in het overleg met het rijk in op een aantal maatregelen om de financiële situatie te verbeteren.

Zo moet het gemeentefonds worden opgehoogd, het accres hersteld en moet de opschalingskorting definitief van tafel worden gehaald. Ook moet het rijk het gemeentefonds voldoende indexeren. Zodra zich vanuit 'het Haagse' nieuwe ontwikkelingen aandienen wordt uw raad hierover separaat geïnformeerd.

9

In bovenstaand financieel perspectief is nog geen rekening gehouden met autonome ontwikkelingen en het (verplicht) nieuw beleid dat zich ongetwijfeld in de periode 2024-2027 zal aandienen in combinatie met de grote transitieopgaven en de pijlers, zoals genoemd in de kadernota 2024-2027. Het betreft de opgaven: groei van de gemeente Raalte, leefbare en toekomstbestendige wijken en dorpen en een toekomstbestendig buitengebied en de pijlers participatie, duurzaamheid en dienstverlening. Richting de komende (meerjaren) begroting 2024-2027 ligt er dan ook een forse uitdaging om tot een sluitend meerjarenperspectief te komen. Ontwikkeling algemene bestemmingsreserve Het verloop van de algemene bestemmingsreserve is in onderstaande tabel toegelicht. Uit deze tabel blijkt, dat de algemene reserve uitkomt op een bedrag van € 9,28 mln. per ultimo 2027. Bij de programmabegroting 2023, respectievelijk de jaarrekening 2022 was per ultimo 2026 een saldo voorzien van € 14,12 mln. en € 19,39 mln. De daling van de algemene bestemmingsreserve ten opzichte van de begroting 2023 respectievelijk de jaarrekening 2022 vindt nagenoeg geheel zijn oorzaak in het nadeliger geschetst meerjarenperspectief bij deze zomernota. Stand algemene bestemmingsreserve Bedragen * € 1.000.000 Omschrijving Verwachte stand per 1 januari

2023 2024 2025 2026 2027 20,59 14,19 13,69 15,11 11,89

Mutaties 2023 (inclusief bestaande claims)

-3,91

Doorschuiven kredieten t/m 2023 naar 2024 en verder

-2,28

-0,15

Dekking begrotingsresultaat 2023-2027

-0,57

2,44

4,26

-0,99

0,05

Bijdrage Burcht Ramelo

-0,10

Financieel resultaat zomernota 2023

0,46

-2,79

-2,84

-2,22

-2,66

14,19 13,69 15,11 11,89

9,28

Verwachte stand per ultimo jaar

2.2 Budgetafwijkingen 2023 De belangrijkste financiële meevallers zijn:  Hogere algemene uitkering (maar bij lange na niet voldoende om de loon- en prijsontwikkelingen te compenseren)  Renteresultaat 2023 (incl. vrijval stelpost renteschommelingen)  Voordeel doorschuiven/ vervallen kredieten bij jaarrekening 2022/ zomernota 2023 naar 2024 en volgende jaren (voordeel doorschuiven eenmalige kredieten in 2023 is nadeel in 2024 en volgende jaren).  Hogere huuropbrengst brandweerkazernes De belangrijkste financiële tegenvallers zijn:  Loon- en prijsontwikkelingen  Verhoging budget vervanging bij ziekte in verband met hoger dan gemiddeld ziekteverzuim  Hogere bijdrage aan de omgevingsdienst IJsselland  Verlaging SDE-subsidies

10

Hoofdstuk 3: Programma's 3.1 Inleiding In dit hoofdstuk wordt informatie verstrekt over de ontwikkelingen met betrekking tot de doelstellingen binnen de diverse programma's. In paragraaf 3.3 'Algemene dekkingsmiddelen, resultaten en onvoorzien' zijn de ontwikkelingen op verschillende thema's, zoals het renteresultaat, de uitkomsten van de meicirculaire 2023 van het Rijk en de dividenduitkeringen gerapporteerd.

3.2 Programma's Via het 'verkeerslichtenmodel' is gerapporteerd of de in de begroting 2023 geformuleerde beleidsmatige doelstellingen op koers liggen en of deze binnen het budget behaald worden. Doelstellingen worden per programma beoordeeld. Alle afwijkingen zijn toegelicht. De betekenis van de stoplichten: : (Verwachte) positieve afwijking van begroting : Conform begroting : Dreigt negatief af te wijken van begroting : Negatieve afwijking van begroting De gemeente Raalte kent de volgende programma's: 1. Ruimtelijke ontwikkeling, woon- en werkomgeving 2. Integraal beheer openbare ruimte 3. Onderwijs, werk en inkomen 4. Maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp 5. Duurzaamheid, klimaatadaptatie en energietransitie 6. Economie 7. Sport, cultuur en maatschappelijk vastgoed 8. Openbare orde en veiligheid 9. Bestuur en dienstverlening

11

Programma 1: Ruimtelijke ontwikkeling, woon- en werkomgeving Portefeuillehouder: Wethouders A. Kreule en B. Nijboer Programmacoördinator: Domeinmanager H. Lantink

Maatschappelijk doel: We willen de kansen voor de gemeente Raalte om impulsen te geven op

Doel: Acties:

Toelichting:

1. We zorgen voor de (verdere) implementatie van de Omgevingswet per 1 januari 2023. 1.1 Samen met onze inwoners, ondernemers en organisaties uitvoering te geven aan de vastgestelde Omgevingsvisie Horizon gemeente Raalte 2040. Via het programma ‘Kracht van Salland' geven we uitvoering aan een nieuwe en duurzame invulling van het buitengebied. We zijn voorbereid, maar implementatie is wederom uitgesteld; nu naar 1 januari 2024. Betreffende implementatiemiddelen zijn grotendeels doorgeschoven. Uitvoering past binnen de beschikbare middelen.

Doel:

2. We willen de regionale verstedelijkingsstrategie van de Regio Zwolle doorvertalen naar de gemeente Raalte en de kansen die dit ons geeft verzilveren (ambitie 3.000 woningen in 10 jaar).

Acties:

2.1 We gaan de verstedelijkingsstrategie voor de gemeente Raalte opgavegericht oppakken en komen met plannen en voorstellen om de verstedelijkingsopgave verder voor Raalte vorm te geven. 2.2 We werken het Programma Wonen verder uit om tot een versnelling van de woningbouwopgave te komen. De uitwerking van het woonbeleid gaat ook gepaard met het ontwikkelen van verschillende volkshuisvestelijke instrumenten om de woningmarkt beter te laten functioneren. 2.3 We onderzoeken welke instrumenten effectief en doelmatig zijn om de woningmarkt van de gemeente Raalte beter te laten functioneren. Een doelgroepenverordening en/of een huisvestings- of urgentieverordening kan dan tot de mogelijkheden behoren. 2.4 We actualiseren het gronduitgiftebeleid. 2.5 We stellen beleid op voor de huisvesting van arbeidsmigranten.

12

Financieel

Inhoudelijk

het gebied van wonen, het behoud en uitbouw van voorzieningen en versterking van de economie en de infrastructuur verzilveren door een stevige positie in te nemen in de regio Zwolle en de verstedelijkingsstrategie doorvertalen naar Raalte. Voor het wonen staan we voor zoveel mogelijk gelijke woonkansen voor elke doelgroep, dus voor alle inwoners. Op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) willen wij uitvoering geven aan het VTHambitiedocument en het VTH-uitvoeringsbeleid, waarbij wij inzetten op de zes sporen. We zorgen voor de implementatie van de Omgevingswet per 1 januari 2023 en geven uitvoering aan onze vastgestelde Omgevingsvisie Horizon gemeente Raalte 2040.

Doel:

Acties:

Doel:

Acties:

3. We verbeteren samen met het rijk en de provincie de verkeersveiligheid, leefbaarheid en bereikbaarheid door onder andere de realisatie van de N35 corridor (Meer Veilig III, MIRTverkenning, knooppunt Raalte en fietssnelweg). Daarbij willen we de veiligheid en toegankelijkheid van de stations Raalte en Heino samen met partners verbeteren en uitvoering geven aan de verkeersagenda. 3.1 We blijven ons inzetten om de N35- en stationsplannen te realiseren. 3.2. We geven het fietsgebruik een extra impuls ten behoeve van de leefbaarheid, duurzaamheid, gezondheid en mobiliteitsvrijheid.

4. Cyclisch doorontwikkelen en het herijken van het uitvoeringsbeleid op het gebied van VTH-taken (vergunningverlening, toezicht en handhaving). 4.1 We geven uitvoering aan de Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH)-beleid op basis van de zes sporen die door de raad zijn aangegeven in hun ambitiedocument. 1. De inzet op veiligheid krijgt prioriteit, op basis van risicosturing; 2. Meer aandacht voor thema’s als duurzaamheid en groene inpassingen; 3. Samenlevingssturing op signaalbasis en met een jaarlijkse thematische focus; 4. Inzet op communicatie voor bewustwording en preventie; 5. Het inzetten op preventie, via het sectorale beleid; 6. Het herschikken van taken en inzetten op procesoptimalisatie. Driemaandelijkse bestuurlijke monitoring van het vernieuwde uitvoeringsbeleid en -programma aan de hand van diverse parameters en indicatoren bieden informatie voor evaluatie en om waar nodig bij te sturen.

Doel: Acties:

13

5. Op basis van een integrale participatieve aanpak de juiste ruimtelijke keuzes maken voor het buitengebied. 5.1 We gaan werken aan het vormgeven van een integrale participatieve aanpak voor het buitengebied, om in verbinding met de samenleving en de (gebiedsgerichte) aanpak vanuit rijk en provincie hierin goede ruimtelijke keuzes te kunnen gaan maken.

Overige aspecten Afwikkeling kavelruil Boetelerveld

Onlangs is de provinciale subsidie kavelruil Boetelerveld afgewikkeld. Dit project heeft bijna 10 jaar gelopen. Uit de financiële afhandeling blijkt dat er € 95.000 extra nodig is. Oorzaak is dat in 2014 subsidie Boetelerveld niet verantwoord is op het krediet maar ten onrechte is gestort (en besteed) in de (destijds) bestaande reserve plattelandsontwikkeling. Hierdoor is in de afwikkeling een nadeel ontstaan van € 95.000.

Toelichting

Voorgesteld wordt dit nadeel van € 95.000 eenmalig te dekken.

Omgevingsdienst De ramingen in de begroting 2023 voor het op niveau brengen IJsselland van het bedrijfsbureau zijn structureel € 42.370 te laag ingeschat. Daarnaast wordt een eenmalige bijdrage van € 35.000 gevraagd voor implementatiekosten van de omgevingswet in de organisatie. Toelichting

14

Voorgesteld wordt het budget Omgevingsdienst structureel te verhogen met € 42.370 en een eenmalig budget te ramen van € 35.000 voor implementatiekosten Omgevingswet. Het eenmalige bedrag van € 35.000 kan ten laste van het bestaande krediet Implementatie Omgevingswet worden gebracht.

Programma 2: Integraal beheer openbare ruimte Portefeuillehouder: Wethouder B. Breunissen Programmacoördinator:

Domeinmanager D. Bos

Maatschappelijk doel: We willen een goede kwaliteit van de openbare ruimte houden en

Doel:

Acties: Toelichting:

Doel:

Acties:

Doel:

15

1. We borgen de ondergrens van veiligheid, voorkomen kapitaalvernietiging en behalen de vastgestelde kwaliteitsnormen. 1.1 Het opstellen en actualiseren van beheerplannen (voor spelen, begraafplaatsen, bermen en sloten). Inhoudelijk: opstellen/actualiseren beheerplan bermen en sloten heeft een grote relatie met het op te stellen biodiversiteitsbeleid. Om die reden is nog niet gestart met het opstellen van dit plan. Financieel: beheerplan bermen en sloten wordt dit jaar niet gerealiseerd. Het krediet wordt daarom doorgeschoven naar volgend jaar.

2. We werken aan een toekomstbestendige, veilige, gezonde, schone en mooie leefomgeving waaronder de openbare gebouwen en creëren hiermee een maatschappelijke meerwaarde. 2.1 Het versterken van de biodiversiteit en groene kwaliteit van de woon- en leefomgeving. 2.2 Het nemen van klimaatadaptieve maatregelen op alle schaalniveaus. 2.3 Het ontwikkelen van beleid ten aanzien van de circulariteit van materialen. 2.4 Het benutten en faciliteren van initiatieven uit de Raalter samenleving. 2.5 Het ontwikkelen van beleid ten aanzien van biodiversiteit.

3. We werken aan een lange termijn aanpak voor het fysieke domein om te komen tot toekomstbestendige leefbare dorpen en wijken.

Financieel

Inhoudelijk

verbeteren. Wij willen de gebieden met een grote onderhouders- en vervangingsopgave toekomstbestendig maken. We werken aan een veilige, gezonde, schone en mooie leefomgeving. Niet alleen in fysieke zin door deze toekomstbestendig te maken, maar ook door een maatschappelijke meerwaarde te creëren door een verbinding te leggen met de sociale en maatschappelijke opgaven. Ons doel is om voor de komende periode beter inzicht te verkrijgen in de opgaven, zodat prioriteiten kunnen worden gesteld en zaken in de tijd kunnen worden uitgezet. Hierbij zetten wij in op een gebiedsgerichte, participatieve en integrale aanpak. De gemeentelijke gebouwen zijn functioneel, waarbij wij naast het uitvoeren van het reguliere onderhoud eraan werken om de gebouwen te verduurzamen.

Acties:

Toelichting:

3.1 Het geven van inzicht in de inhoudelijk- en financiële opgave op de lange termijn en het organiseren van de structurele dekking. 3.2 Het geven van inzicht in de korte termijn investeringen door middel van het meerjareninvesteringsprogramma. 3.3 Het gebiedsgericht verbinden van opgaven met andere programma's en opgaven (onder andere ruimtelijke ontwikkelingen, verstedelijking, verkeer, onderwijs, sociaal, sport, economie, duurzaamheid). 3.1 Deze actie heeft nog niet het gewenste resultaat opgeleverd. 3.2 Er is inmiddels een meerjareninvesteringsprogramma opgesteld. 3.3 Hier is nog beperkt resultaat geboekt: er is een quick-scan ontwikkeld om de bestaande opgaven in beeld te krijgen op buurtniveau. Die is toegepast op twee buurten.

Overige aspecten Snoeiachterstand bomen

Door inspecties en verbeterde data is de afgelopen twee jaar duidelijk geworden dat het aantal gemeentelijke bomen ruim hoger is dan de 48.000 die eerder al bekend waren. Het aantal komt inmiddels op bijna 68.000 bomen. Deze stijging is veroorzaakt door het (extra) betrekken van de bomen in bosplantsoen binnen bebouwde kom en de bomen langs de weg buiten de bebouwde kom. Hiervoor heeft de gemeente een zorgplicht. De gemiddelde onderhoudsprijs per boom is in de afgelopen jaren fors gestegen. Door de marktontwikkelingen (materieel en arbeid) is het beschikbaar gestelde krediet om het achterstallig boomonderhoud uit te voeren daarom onvoldoende. Op basis van nu bekende gegevens is berekend dat er nog € 280.000 extra nodig is om de achterstallige snoeiwerkzaamheden uit te voeren in 2023 en 2024. Door bovengenoemde ontwikkelingen (toename gemeentelijke bomen en prijsstijgingen) is het (jaarlijks) exploitatiebudget voor boomonderhoud niet toereikend. Getracht wordt om hier in de loop van 2024 meer duidelijkheid over te geven.

Toelichting

Voorgesteld wordt om voor 2023 voor het achterstallig onderhoud een bedrag van € 140.000 extra beschikbaar te stellen. Hiervan heeft € 108.000 betrekking op loon- en prijsontwikkelingen. Dit bedrag is opgenomen in het totaaloverzicht in bijlage 2 'Loon- en prijsontwikkelingen'. Daarnaast is € 32.000 opgenomen in bijlage 1 'Financieel overzicht'. Voorgesteld wordt de middelen voor 2024 aan te vragen via nieuw beleid bij de begroting 2024.

16

Beheer openbaar groen

In de loop van 2023 zijn in de buitendienst drie mensen in eigen dienst aangenomen. Zij werken als meewerkend voorman in het groenonderhoud en zorgen daarnaast voor een goede organisatie en begeleiding van de medewerkers van de Productie en begeleiden mensen vanuit het doelgroepenregister die werken in het openbaar groen. Aanleiding en basis hiervoor ligt in het beheerplan Toekomstbestendig openbaar groen dat in 2022 is vastgesteld. De raad en OR zijn hierover al geïnformeerd. De hiermee gemoeide loonsombudgetten (incl. overhead) bedragen voor 2023 € 166.000. Deze hogere kosten kunnen in zijn geheel worden gedekt door een verlaging van de budgetten personeel van derden en externe diensten WSW. De lasten voor 2024 en verder bedragen € 230.700. Hiervan is voor € 207.500 in dekking voorzien. Overige kosten worden meegenomen bij de integrale afweging bij de begroting 2024.

Toelichting

Voorgesteld wordt om budget van € 166.000 in 2023 en € 207.500 vanaf 2024 beschikbaar te stellen en dit te dekken ten laste van het budgetten personeel van derden en externe diensten WSW (Openbaar groen).

Maatschappelijk vastgoed

Gezien de onzekere situatie rond de energieprijzen heeft de RVO de SDE-subsidies voor de zonnepanelen op onze eigen gebouwen voor dit jaar vooralsnog op nul gezet. Ook worden de geraamde subsidies tot en met 2022 naar beneden bijgesteld. Deze ontwikkelingen hebben tot gevolg dat de in de begroting geraamde opbrengsten/subsidies van circa € 75.000 in hun geheel afgeraamd dienen te worden. Daarnaast zal in de begroting een extra bedrag van circa € 22.000 opgenomen moeten voor de verrekeningen over de voorgaande jaren. Dit is per saldo een nadeel van € 97.000.

Toelichting

Voorgesteld wordt de geraamde baten te corrigeren met € 97.000.

Externe begeleiding aanbesteding voertuigen

Voor aanbesteding van meerdere voertuigen wordt gebruik gemaakt van externe begeleiding. De kosten hiervan bedragen € 70.000. Hiervoor is binnen de begroting 2023 geen budget beschikbaar. In dekking kan worden voorzien door een onttrekking aan de reserve IVOR. Omdat een aantal voertuigen nodig aan vervanging toe is en er lange levertijden op deze voertuigen zit, is inmiddels al gestart met het aanbesteden van deze voertuigen. Uw raad is hierover al geïnformeerd d.m.v. het collegebesluit dat als een ingekomen stuk op uw raadsagenda heeft gestaan.

Toelichting

Voorgesteld wordt € 70.000 beschikbaar te stellen en te dekken uit de reserve IVOR.

17

Loon- en Naast snoeiachterstand bomen zijn er binnen programma 2 prijsontwikkelingen nog meer (structurele) loon- en prijsontwikkelingen. Deze zijn opgenomen in het totaaloverzicht in bijlage 2 en hebben betrekking op asfaltering, klinkerverharding en energiekosten openbare verlichting, riolering en de gemeentewerf. Dit voor een totaalbedrag van € 850.142 in 2023 en € 457.340 vanaf 2024. Buitensportaccommodaties

In mei 2023 is het beheerplan Buitensportaccommodaties door het college vastgesteld. Voor uitvoering van dit beheerplan worden met ingang van 2024 de exploitatie-/ onderhoudsbudgetten (nagenoeg budgettair neutraal) herverdeeld. Ook is het vervangingsschema geactualiseerd. Het blijkt dat door wijziging kostenverhouding toplaag/onderlaag en veranderende Europese wetgeving de kosten hoger zijn dan nu in de begroting is opgenomen.

Toelichting

Voorgesteld wordt om € 341.000 uit de reserve 'Renovatie sportvelden' over te boeken naar de gekoppelde reserve 'Kunstgrasvelden' om de toekomstige kapitaallasten van de meerkosten te dekken.

18

Programma 3: Onderwijs, werk en inkomen Portefeuillehouder: Wethouders G. Toeter en B. Breunissen Programmacoördinator:

Domeinmanager T. Schrör

Maatschappelijk doel: Onze ambitie is dat iedereen naar eigen vermogen kan blijven participeren

Doel:

Acties:

Doel:

Acties:

19

1. We bieden een ondersteuning aan wie (tijdelijk) niet kan voorzien in het eigen inkomen en recht heeft op een uitkering. 1.1 Inwoners die aangewezen zijn op een uitkering, ondersteunen we actief om mee te doen naar vermogen. In deze trajecten bieden we maatwerk en kijken we breder dan alleen werk; ook gezondheid nemen we hierin mee.

2. We begeleiden mensen naar werk die hierbij ondersteuning nodig hebben, met als doel dat inwoners maximaal meedoen naar eigen vermogen. Werk is voor ons meer dan een reguliere betaalde baan. Het kan bijvoorbeeld ook beschut werk of vrijwilligerswerk zijn. We hebben een sterke infrastructuur om dit doel te bereiken, waar de Stichting Werk Raalte een belangrijk onderdeel van is. 2.1 In 2022 hebben we de Raalte Werkt!, onze visie op werk, participatie en re-integratie vastgesteld. In 2023 werken we verder aan de uitvoering van deze visie aan de hand van het hiervoor vastgestelde uitvoeringsplan. 2.2 In 2022 hebben we afspraken gemaakt met de Stichting Werk Raalte over de uitbreiding van hun diensten. In 2023 blijven we dit gesprek voeren. We monitoren hoe de gemaakte afspraken in de praktijk uitpakken en maken aanvullende afspraken wanneer dit nodig is. 2.3 en 3.1 Met de inzet van lokale en regionale re-integratieinstrumenten zetten we in op het verkleinen van de kloof tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Hierbij maken we zoveel mogelijk gebruik van het aanbod van het Werkbedrijf Regio Zwolle (WRZ).

Financieel

Inhoudelijk

in de samenleving. We zetten samen met het onderwijs en bijbehorende partners in op het aanpakken van leerachterstanden en het sociaal welbevinden van jongeren als gevolg van de coronacrisis. Samen met onze ondernemers, het onderwijs en de regio werken we daarom aan een arbeidsmarkt die aantrekkelijk is en blijft voor zowel werkgevers en werknemers. Voor inwoners die (tijdelijk) niet mee kunnen doen, bieden wij een vangnet. We blijven samen met onze partners inzetten op het vroegtijdig signaleren van schulden om erger te voorkomen en ondersteunen onze minima met effectief minimabeleid. We willen ook dat nieuwe inwoners, zoals statushouders en vluchtelingen zo veel als mogelijk mee kunnen doen. Daarom bieden we ondersteuning, met name op het gebied van taal en werk. Zo willen we problemen zoveel mogelijk voorkomen.

Doel:

Acties:

Doel:

Acties:

20

3. We werken aan een toekomstbestendige arbeidsmarkt, om ervoor te zorgen dat er nu en in de toekomst passend werk beschikbaar is voor onze inwoners en voldoende geschikte werknemers voor onze werkgevers. 3.1 Zie 2.3 3.2 We werken aan een toekomstbestendige arbeidsmarkt. Regionaal werken we hiervoor in de regio Zwolle samen met werkgevers- en werknemersorganisaties, UWV Werkbedrijf en het onderwijs aan de Human Capital Agenda. We zijn ons ervan bewust dat de huidige afspraken over de financiering van deze regionale agenda na 2023 aflopen en komen in 2023 met een voorstel voor het vervolg. 3.3 In 2021 hebben we, samen met werkgevers en onderwijspartijen uit onze gemeente, het Actieplan Werk Raalte opgesteld. Met dit actieplan werken we lokaal aan een toekomstbestendige arbeidsmarkt in onze gemeente. In 2022 hebben we met een grote groep ondernemers en lokale partners gewerkt aan de uitvoering van dit actieplan. 2023 staat in het teken van het bestendigen van deze aanpak en het borgen van het gezamenlijk eigenaarschap.

4. We werken aan een effectief minima- schulddienstverleningsbeleid. Vanuit het oogpunt van de menselijke maat stemmen we uitvoering af op concrete behoeften, verwachtingen en omstandigheden van inwoners, waaronder ook kinderen en jongeren. De participatie van inwoners op wie het beleid betrekking heeft is hierbij van belang. 4.1 Eind 2022 loopt zowel het beleidsplan minima als het beleidsplan schulddienstverlening af. In 2023 willen we een vernieuwd beleidsplan vaststellen. 4.2 We onderzoeken hoe cliënten die gebruikmaken van inkomensondersteuning de dienstverlening ervaren en gebruiken deze ervaringen onder meer als input voor een nieuw beleidsplan. 4.3 In het kader van vroegsignalering geven we (verder) vorm aan outreachend werken, bijvoorbeeld door het afleggen van huisbezoeken bij betalingsachterstanden met een hoog risico. 4.4 Samen met Humanitas bieden we inwoners een elearning ter bevordering van de financiële zelfredzaamheid.

Doel:

Acties:

Doel:

Acties:

Doel:

Acties:

Doel:

Acties:

21

5. Signaleren en terugdringen van laaggeletterdheid is een integraal onderdeel van de dienstverlening en het beleid in het sociaal domein. 5.1 We ronden de lokale aanpak die is gebaseerd op het regioplan Basisvaardigheden in Raalte af. We gebruiken nieuwe manieren om de groep NT1-ers (inwoners met Nederlands als eerste taal) te bereiken, zo maken we informatie voor iedereen toegankelijk. Bijvoorbeeld door het betrekken van laaggeletterden bij het vormgeven van informatie en aanvraagprocessen.

6. Voor jongeren is er een sluitende aanpak. Jongeren gaan naar school, hebben werk of een passende dagbesteding. We werken samen met school om uitval te voorkomen. 6.1 We gaan verder met de uitvoering van het meerjarenbeleidsplan RMC (Regionaal Melden Coördinatiepunt vroegtijdige schoolverlaters). We gaan lokaal aan de slag met de thema's, zoals integrale ondersteuning van jongeren in een kwetsbare positie, jongeren in beeld hebben en houden en het duurzaam naar werk begeleiden van de jongeren. 6.2 We blijven investeren op de verbinding tussen het onderwijs, de leerplichtambtenaar, RMC-consulent, het Centrum voor jeugd en gezin en de clusters werk en Wmo. Hiermee beogen we een goede samenwerking en vroegtijdige, integrale ondersteuning aan jeugdigen.

7. We gaan verder met het uitvoeren van het lokale plan betreft het Nationaal Programma Onderwijs. We werken samen met scholen om leerachterstanden te voorkomen en zetten in op sociaal welbevinden van onze jeugd. 7.1 We geven samen met de partners zoals de scholen, kinderopvang, GGD en het CJG verder uitvoering aan het nationaal programma onderwijs. De thema's waarop we ons richten zijn: jongeren tijdig in beeld, sociaal emotioneel welbevinden en sociale activiteiten.

8. Kinderen in de gemeente Raalte worden optimaal voorbereid voor de basisschool, doordat er de mogelijkheid is om deel te nemen aan de voorschoolse voorzieningen. Voor de kinderen met een ontwikkelingsachterstand is er extra ondersteuning in de vorm van voor- en vroegschoolse educatie. 8.1 Met de Voor- en Vroegscholen geven we uitvoering aan ons plan van aanpak om de kwaliteit van VVE (Voor- en Vroegschoolse Educatie) te verbeteren door middel van de gemaakte resultaatafspraken.

Doel:

Acties:

Toelichting:

9. We ondersteunen statushouders bij hun inburgering en integratie in de gemeente Raalte, zodat zij zo snel mogelijk naar vermogen meedoen in onze samenleving. 9.1 We blijven onverminderd inzetten op integrale leerroutes op basis van inburgering, taal en participatie, waarbij de inburgeraar naar vermogen taalvaardigheden ontwikkelt. 9.2 In 2022 hebben we de nieuwe wet inburgering geïmplementeerd. In 2023 evalueren we de uitvoeringskeuzes die hierin zijn gemaakt. 9.3 We maken afspraken met onze maatschappelijke partners om de begeleiding ook bij een hogere instroom van statushouders te kunnen blijven bieden. Er is sprake van een verdubbeling van de taakstelling huisvesting statushouders van 51 statushouders in 2022 naar 105 in 2023. Om uitvoering te kunnen blijven geven aan de inburgering van deze doelgroep wordt voorgesteld om in 2023 € 200.000 (o.b.v. 2 fte, waarvan € 40.000 overhead) en in 2024 € 210.000 (o.b.v. 2 fte, waarvan € 50.000 overhead) toe te voegen aan de loonsom sociaal en overhead voor 2 extra consulenten ten laste van de stelpost extra rijksmiddelen asiel (€ 92.000 in 2023 en € 71.000 in 2024) en het overige ten laste van de reserve statushouders en vluchtelingen te brengen.

Overige aspecten Energie Bij de begroting 2023 is een stelpost van € 1.000.000 ondersteuningsfonds beschikbaar gesteld voor een energie ondersteuningsfonds. Toelichting

Voorgesteld wordt om € 250.000 over te hevelen van het energie ondersteuningsfonds naar het krediet energiefonds Raalte om de verduurzaming bij (MKB-)bedrijven en maatschappelijke instellingen een boost te geven.

Implementatie applicatie Werk en Inkomen

De kosten voor de implementatie van de applicatie Werk en Inkomen zijn DOWR breed € 405.000 hoger dan begroot, waarvan € 97.200 (aandeel 24%) voor Raalte. Dit komt door uitstel van de start van de applicatie met 1 jaar en de extra werkzaamheden die dit met zich meebrengt.

Toelichting

Voorgesteld wordt om de hogere kosten van € 97.200 ten laste te brengen van de reserve Sociaal domein.

Resultaat sociale werkvoorziening

Bij de begroting 2023 is een tekort van € 242.000 op de Sociale werkvoorziening (SW) begroot. Dit is met € 233.000 positief bijgesteld naar een tekort van € 9.000. De positieve bijstelling komt doordat we een hogere bijdrage voor SW van het rijk ontvangen.

Toelichting

Voor verder toelichting zie de paragraaf sociaal domein.

22

Loon- en De tarieven leerlingenvervoer zijn in 2023 met 13,7% prijsontwikkelingen gestegen als gevolg van stijging brandstofkosten en hogere CAO. De tarieven peuterwerk en voorschoolse educatie zijn gestegen met 7,5% als gevolg van CAO en prijsstijging. Bij de begroting zijn de budgetten met 3% geïndexeerd. Toelichting Voorgesteld wordt om structureel € 99.723 toe te voegen aan de budgetten leerlingenvervoer, peuterwerk en voorschoolse educatie om de stijging van tarieven te kunnen bekostigen. Dit bedrag is opgenomen in bijlage 2 'Loon- en prijsontwikkelingen'.

23

Programma 4: Maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp Portefeuillehouder: Wethouder G. Toeter Programmacoördinator:

Domeinmanager T. Schrör

Maatschappelijk doel: Onze ambitie is dat iedereen naar eigen vermogen kan blijven participeren

Doel:

Acties:

Toelichting:

24

1. We dragen bij aan het stimuleren van een goede gezondheid van onze inwoners. Wij gaan uit van positieve gezondheid, waarbij gezondheid draait om mentaal en fysiek welbevinden, zingeving, kwaliteit van leven, meedoen in de samenleving en dagelijks functioneren. 1.1 Raalte Gezond is het gemeentelijke programma waarin alle activiteiten samenkomen die bijdragen aan fitte, gezonde inwoners, van jong tot oud. In 2023 zetten we in op 5 thema’s roken, alcohol, overgewicht, middelengebruik en mentale gezondheid. 1.2 De gemeente Raalte had drie programma’s om de gezondheid van inwoners te bevorderen en activeren voor een gezonde leefstijl. We hebben ervoor gekozen om deze drie programma’s samen te brengen in één programma ‘Raalte Sportief en Gezond’ (zie programma 7). Vanuit dit programma worden inwoners en verenigingen gestimuleerd aanvragen te doen voor activiteiten die bijdragen aan een goede gezondheid van onze inwoners. In 2023 stijgt de inwonersbijdrage GGD met € 107.000. De oorzaak is een hogere loon- en prijsindexatie als gevolg van een nieuwe CAO Samenwerkende Gemeentelijke Organisaties (SGO) dan waar vooraf in de begroting 2023 rekening mee is gehouden. De loon-en prijsindexatie is opgenomen in bijlage 2 'Loon- en prijsontwikkelingen'.

Financieel

Inhoudelijk

in de samenleving. We bieden elk kind de kans op een goede start en ontwikkeling en een veilige plek om op te groeien. Daarbij hebben we extra aandacht voor het mentale welzijn van jongeren, omdat we zien dat corona hier veel impact op heeft gehad. We blijven inzetten op preventie en normalisering. Wel willen we strakker monitoren op wat deze inzet oplevert. In hoeverre draagt onze investering op preventie bij aan onze doelen? Daarnaast zetten we in op een brede, meer wijkgerichte aanpak. We zien dat steeds meer van onze inwoners zorg nodig hebben. Omdat we het belangrijk vinden dat onze inwoners zo lang mogelijk (zelfstandig) thuis kunnen blijven wonen, vraagt de combinatie woon en zorg de komende jaren extra aandacht en inzet.

Doel:

Acties:

Doel:

Acties:

25

2. Raalte kenmerkt zich door een verbonden samenleving, waarin ontmoeting belangrijk is en inwoners naar elkaar omkijken. Dit willen we behouden en versterken. 2.1 Op basis van de evaluatie van het actieplan Mantelzorg zetten we concrete acties uit in 2023 om de ondersteuning en waardering van Mantelzorgers in de komende jaren vorm te geven in Raalte. Dit doen we samen met mantelzorgers en Mantelzorgondersteuning Raalte.

3. We vinden het belangrijk dat onze inwoners zoveel mogelijk op eigen kracht meedoen in de samenleving. Daarom werken we aan het versterken van de zelfredzaamheid en veerkracht van onze inwoners en zetten we breed in op preventie en normalisering. Normaliseren betekent ook stoppen met hulpverlening zodra de inwoner weer zelf verder kan. 3.1 Met het project Kansrijke Start werken professionals uit het medische en sociaal domein aan het versterken van de samenwerking rondom de eerste 1.000 dagen van een kind. Dit vergroot de kansen voor baby’s en peuters en kan problemen op latere leeftijd voorkomen. In 2023 werken we verder aan het verstevigen van de samenwerking door middel van netwerkbijeenkomsten. 3.2 In 2022 is het visiedocument 'Toekomstperspectief Kr8 van Raalte' vastgesteld. Aan de hand van deze visie versterken we onze sociale basis en voorliggend veld. In 2023 ligt de focus op de implementatie van deze visie. 3.3 Het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) is dé plek voor ouders, jeugdigen en professionals bij vragen over opvoeden, opgroeien en gezondheid. Het CJG breidt de lessenreeks op het Carmel College Salland uit dat gericht is op het versterken van de weerbaarheid van jongeren. Het CJG gaat nauwer samenwerken met het jongerenwerk in het aanbieden van preventieve activiteiten.

Doel:

Acties:

Toelichting:

Doel:

Acties:

26

4. We zijn ons ervan bewust dat niet al onze inwoners (volledig) op eigen kracht mee kunnen doen in de samenleving. Voor deze inwoners bieden we passende (maatwerk)ondersteuning. 4.1 We werken aan een sterk Veilig Thuis IJsselland dat nauw samenwerkt met het Centrum voor Jeugd en Gezin, gebiedsteams en maatschappelijk werk, zodat casussen waarin huiselijk geweld, kindermishandeling of ouderenmishandeling speelt, zo snel mogelijk en zoveel mogelijk lokaal worden opgepakt en wachtlijsten worden voorkomen. 4.2 De huidige Regiovisie 2017-2022 Transformatie maatschappelijke opvang, verslavingszorg, openbare geestelijke gezondheidszorg en beschermd wonen ggz loopt af. In 2022 is de regionale programmaorganisatie (Deventer, Olst-Wijhe, Lochem, Zutphen en Raalte) gestart met de actualisatie van deze Regiovisie. Deze vernieuwde Regiovisie is vanaf 2023 van kracht. 4.3 Nieuwe contracten voor specialistische jeugdhulp worden afgesloten per 1 januari 2023. Aan de hand van een convenant gaat er met aanbieders gewerkt worden aan de transformatieopgaven Ambulantiseren en Kleinschalig gezinsgericht wonen. Dit betreft een meerjarig ontwikkelproces. 4.4. Nieuwe contracten voor huishoudelijke ondersteuning worden afgesloten per 1 maart 2023. Door het implementeren van een nieuwe indicatie methode wordt resultaatgericht geïndiceerd.

Er zijn nieuwe contracten afgesloten met aanbieders voor specialistische jeugdhulp, daarin zijn de tarieven verhoogd als gevolg van CAO-stijgingen en overige toegenomen kosten voor aanbieders. Voor verdere toelichting, zie de paragraaf sociaal domein en bijlage 2 'Loon en prijsontwikkelingen'. 5. We zorgen voor goede randvoorwaarden, zodat senioren, mensen met een verstandelijke of lichamelijke beperking of (psychische) kwetsbaarheid op een verantwoorde manier en zo zelfstandig mogelijk in hun eigen huis en omgeving kunnen (blijven) wonen. 5.1 We doen doorlopend mee aan het Actieplan Zelfstandig Thuis Wonen. Dit actieplan is opgesteld om samen met partners en inwoners te werken aan dat wat nodig is om mensen zolang en veilig mogelijk zelfstandig thuis te laten wonen. Thema’s als Wonen, Meedoen, Ondersteuning en Zelfredzaamheid zijn hierin leidend. Het actieplan wordt geactualiseerd en aangevuld met elementen uit de woonzorgvisie die in 2021 is vastgesteld als onderdeel van het Programma Wonen. In 2023 bepalen we, hoe we een vervolg geven aan het Actieplan.

Doel:

Acties:

Doel:

Acties:

Toelichting:

27

6. We geven verder uitvoering aan de transformatie van het sociaal domein. Onze uitgangspunten en randvoorwaarden daarbij zijn: 6.1 Het perspectief van de inwoner is ons uitgangspunt. 6.2 We zorgen voor een vast en vertrouwd aanspreekpunt per inwoner. 6.3 We doen wat nodig is, ook als we daarvoor buiten de gebaande paden moeten treden. 6.4 We voeren de taken in het sociaal domein budgetneutraal uit. 6.1 In 2019 is het Transformatieplan 'Doen wat nodig is voor onze inwoners' vastgesteld. Inmiddels zijn (bijna) alle projecten en acties uit dit plan afgerond of in uitvoering. Daarnaast heeft de tijd niet stil gestaan en zorgen ontwikkelingen als corona en de steeds krapper wordende arbeidsmarkt, voor nieuwe uitdagingen in het sociaal domein. Daarom is het tijd om het Transformatieplan te herijken. In 2023 gaan we hiermee aan de slag. 6.2 We blijven werken aan de doorontwikkeling van de monitor sociaal domein die ons op regelmatige basis van sturingsinformatie voorziet, waarmee we beleidsmatige keuzes kunnen volgen en nieuwe keuzes onderbouwd kunnen maken. 6.3 In 2021 zijn we samen met onze partners in de wijk gestart met een wijkaanpak in de Wilgensingel. In deze wijkaanpak werken we samen met inwoners aan een betere leefbaarheid, sterkere sociale cohesie en (sociale) voorzieningen die goed aansluiten bij de behoeften van inwoners.

Sindsdien is er veel in gang gezet, maar ook merken we dat we keuzes moeten maken over onder andere de scope en het doel van de wijkaanpak en de inzet die dit vraagt. In 2023 gaan we met college en raad in gesprek over het vervolg van de wijkaanpak. 7. We beseffen ons dat de toekomstbestendigheid en betaalbaarheid van de zorg en ondersteuning steeds meer onder druk staat. We wachten niet af, maar nemen proactief actie en trekken daarbij samen op met de zorgverzekeraar en zorgkantoor, als medefinanciers van zorg en ondersteuning. 7.1 Samen met het zorgkantoor en de zorgverzekeraar werken we in de regio Midden-IJssel aan de verbinding tussen het zorgdomein en het sociaal domein, zodat we de uitdaging die op ons afkomen meer vanuit gezamenlijkheid kunnen aanpakken. Concreet werken we hierbij aan de uitvoering aan de regiovisie en werken we aan een samenwerkingsagenda tussen gemeenten, zorgverzekeraar en zorgkantoor. De financiële effecten van het Integraal Zorg Akkoord (IZA) voor de regionale samenwerking Midden-IJssel zijn nog niet volledig in beeld.

Overige aspecten Gezond en actief leven akkoord

Toelichting

Vanuit het Rijk is € 626.000 in 2023 aflopend naar € 491.000 in 2026 beschikbaar gesteld vanwege het Gezond en actief leven akkoord (GALA), gericht op sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en sociale basis. Er wordt in 2023 een plan van aanpak opgesteld om hier invulling aan te geven. Voorgesteld wordt de middelen via de kleine (administratieve) wijzigingen budgetneutraal te ramen.

Loon- en Er is een verwachte stijging van in totaal € 708.000 van prijsontwikkelingen jeugdkosten als gevolg van tariefstijging door invoering van het nieuwe inkoopmodel jeugd per 1 januari 2023, de stijging van tarieven van jeugdbescherming- en reclassering (17,7%) en pleegzorg (14,3%). De kosten van Wmo begeleiding zijn gestegen met 4,74%, wat een totale impact heeft van € 199.000. Bij de begroting is de dekking de loon-en prijsstijging betreft tarieven voor jeugd en Wmo taken vanaf 2015 niet doorgevoerd, dit gebeurt net als voorgaande jaren bij de zomernota. Na toevoeging van de loon-en prijsstijging 2023 is er een voordelig saldo van € 852.000 op de Wmo taken vanaf 2015 en een nadelig saldo van € 1.752.000 op de jeugdmiddelen. Verder is er een stijging van de kosten van € 219.000 voor overige kosten die niet onder gedecentraliseerde taken Wmo en jeugd vanaf 2015 vallen. Dit is het gevolg van de stijging van de tarieven Wmo hulpmiddelen (10%), een hogere bijdrage aan de GGD en een stijging van kosten aan gesubsidieerde instellingen. In totaal gaat het om een bijstelling € 1.125.707. Toelichting De totale bijstelling van € 1.125.707 is opgenomen in bijlage 2 'Loon- en prijsontwikkelingen'. Zie voor verdere toelichting.

28

Programma 5: Duurzaamheid, klimaatadaptatie en energietransitie Portefeuillehouder: Wethouders B. Nijboer en A. Kreule Programmacoördinator: Domeinmanager S. Hijlkema

Maatschappelijk doel: De gemeente Raalte wil in 2050 energieneutraal zijn en voldoen aan de

Doel:

1. We werken toe naar een toekomstbestendig buitengebied en toekomstbestendige bedrijven door in 2030 op deze plekken 100 Gigawattuur (GWh) aan duurzame energie op te wekken.