2 Jaarstukken 2025 - DEF
Tekst van het document
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Inhoudsopgave .....................................................................................................................................................................3 Aanbiedingsbrief ..................................................................................................................................................................7 Een terugblik op 'Toekomstgerichte opgaven en gemeentebrede pijlers' .................................................17 Voorwoord ...........................................................................................................................................................................21 Jaarverslag............................................................................................................................................................................22 Hoofdstuk 1: Inleiding......................................................................................................................................................23 Verantwoording beleid ...................................................................................................................................................25 Leeswijzer
.............................................................................................................................................................................27 Hoofdstuk 2 Programmaverantwoording ................................................................................................................29 Programma 1: Ruimtelijke ontwikkeling, woon- en werkomgeving .........................................................33 Programma 2: Integraal beheer openbare ruimte ...........................................................................................41 Programma 3: Onderwijs, werk en inkomen ......................................................................................................49 Programma 4: Maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp .................................................................57 Programma 5: Duurzaamheid en energietransitie ...........................................................................................63 Programma 6: Economie............................................................................................................................................71 Programma 7: Sport, cultuur en maatschappelijk vastgoed ........................................................................77 Programma 8: Openbare orde en veiligheid
......................................................................................................85 Programma 9: Bestuur en dienstverlening .........................................................................................................91 Algemene dekkingsmiddelen, resultaten en onvoorzien ...........................................................................101 Overzicht overhead ...................................................................................................................................................107 Hoofdstuk 3: Paragrafen ...............................................................................................................................................110 Lokale heffingen .........................................................................................................................................................112 Weerstandsvermogen en risicobeheersing......................................................................................................119 Onderhoud kapitaalgoederen...............................................................................................................................130 Financiering..................................................................................................................................................................140 Bedrijfsvoering
............................................................................................................................................................144 Openbaarheid .............................................................................................................................................................151 Verbonden partijen ...................................................................................................................................................153 Grondbeleid .................................................................................................................................................................157 Sociaal domein ............................................................................................................................................................169 Vluchtelingen ..............................................................................................................................................................174 Jaarrekening......................................................................................................................................................................176 Hoofdstuk 4 Overzicht van baten en lasten en balans ......................................................................................178 4.1 Overzicht van baten en lasten met
toelichting ...................................................................................179
4.1.2.3 Overzicht incidentele baten en lasten .............................................................................................190 4.1.2.4 Mutaties in de reserves ..........................................................................................................................196 Balans met toelichting..............................................................................................................................................197 4.2.1 Balans...............................................................................................................................................................197 4.2.2 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling.....................................................................201 4.2.3 Toelichting op de balans ..........................................................................................................................208 4.2.3.1 Formats nieuwe reserves ......................................................................................................................238 4.2.4 Gebeurtenissen na balansdatum ..........................................................................................................250 4.3 Rechtmatigheidsverantwoording ............................................................................................................251 Hoofdstuk 5: Overige
gegevens waaronder de accountantsverklaring .....................................................254 Controleverklaring ..........................................................................................................................................................256 Inleiding ..............................................................................................................................................................................264 Verklaring College van B&W........................................................................................................................................264 Raadsbesluit ......................................................................................................................................................................265 Bijlagen bij de jaarrekening .........................................................................................................................................266 Bijlage A. Sisa ...............................................................................................................................................................268 Bijlage B. Recapitulatie van gerealiseerde baten en lasten ........................................................................281 Bijlage B1.
Jaarrekening per taakveld .................................................................................................................282 Bijlage B2. Taakveld per programma ..................................................................................................................286 Bijlage bij het jaarverslag .............................................................................................................................................291 Bijlage C. Verbonden partijen ................................................................................................................................291 Overige bijlagen (geen onderdeel van de controleverklaring) ......................................................................306 Bijlage A. Kerngegevens ..........................................................................................................................................307 Bijlage B. Inzicht in loonkosten .............................................................................................................................308 Bijlage C1. Overzicht niet aangewende budgetten overbrengen naar 2026 ......................................310 Bijlage C2. Investerings- en eenmalige budgetten 2025 naar 2026 ........................................................312
Aanbiedingsbrief
Raalte, 26 mei 2026
Onderwerp: Jaarstukken 2025
Geachte leden van de raad, Hierbij bieden wij u de jaarstukken 2025 aan. Met deze jaarstukken legt het college verantwoording af over het gevoerde bestuur in het afgelopen jaar. Ook doen wij u voorstellen over de bestemming van het rekeningsaldo 2025. Het zijn de laatste jaarstukken van de collegeperiode 2022-2026. Een periode die werd gekenmerkt door met name ’de drie grote opgaven’. Er zijn strategische doelstellingen gesteld, grote lijnen uitgezet en er is samen met u, het college en de ambtelijke organisatie veel bereikt. In de nieuwe raadsperiode voorzien wij de overgang van visie naar concrete uitvoering van deze opgaven. De ‘drie grote opgaven’ en uitvoering van de reguliere werkzaamheden Bij ‘de drie grote opgaven’ gaat het om de groei van de gemeente Raalte, wijken en dorpen en een toekomstbestendig buitengebied. Ook duurzaamheid en participatie zijn hierbij belangrijke thema’s geweest. Zo zijn inwoners in verschillende stadia uitvoerig betrokken bij deze opgaven, waardoor er veel input uit de samenleving is opgehaald. Naast het verder brengen van ‘de drie grote opgaven’ voeren we ook heel veel andere, reguliere taken uit. Denk onder andere aan het verlenen van vergunningen, verlenen van hulp, verstrekken van paspoorten en het beheren van de openbare ruimte. De dienstverlening aan onze inwoners heeft hierbij steeds centraal gestaan in een steeds krappere arbeidsmarkt.
Uit het tweejaarlijks onderzoek van ‘Waarstaatjegemeente’ hebben we van onze inwoners teruggekregen dat zij tevreden zijn over die geleverde dienstverlening. Trots op Raalte én op onze inwoners Raalte is een fijne gemeente om te kunnen wonen, leven werken en recreëren met onder andere goede voorzieningen. Dat willen we graag houden. Samen met onze inwoners, ondernemers, maatschappelijke instellingen en ambtelijke organisatie hebben we hier in 2025 verder op ingezet. Ook in 2025 heeft Raalte laten zien dat we trots zijn op onze gemeente en zijn inwoners. De vele actieve vrijwilligers blijven van onschatbare waarde. Zij zijn de zuurstof van onze gemeente. Evenementen, sportclubs, zorg, buurthuizen en jeugdactiviteiten konden bloeien en groeien door hun inzet. Jaarstukken 2025
7
Door samen op te trekken zijn we ervan overtuigd dat we Raalte elke dag een beetje mooier kunnen maken. Dit in een maatschappelijke context waar we zien dat de samenleving verhardt, gemeenschapszin afneemt en polarisatie toeneemt. Anno 2025 leven we in een wereld die snel verandert: geopolitieke spanningen, klimaatverandering, vergrijzing en een steeds sneller tempo van technologische innovatie hebben directe invloed op onze samenleving.
Een terugblik op 2025 in vogelvlucht Woon- en leefomgeving In 2025 hebben we richting 300 woningen uitgegeven en daarmee lopen we op stoom om onze woningbouwambitie te halen. Hierbij is het aantal inwoners toegenomen van 38.655 per 31 december 2024 naar 39.083 per 31 december 2025. Voor de buurtdorpen zijn de groeibeelden opgesteld en hebben we een afwegingskader vastgesteld met welke dorpen we het eerste aan de slag gaan. Om te komen tot nieuwe werklocaties in Raalte onderzochten we of de aangedragen locaties in de groeibeelden daadwerkelijk kansrijk zijn om te realiseren. Met het koersdocument Opgave Wijken & Dorpen is de aanpak voor fysieke en sociale vraagstukken uitgestippeld, zodat onze wijken en dorpen leefbaar en toekomstbestendig blijven. In 2025 is richting gegeven aan het buitengebied. Met ruim 500 ondernemers, inwoners, jongeren en partners uit het buitengebied is het gesprek gevoerd over de toekomst van het buitengebied. De opbrengst van dit intensieve participatieproces vormt de basis voor de richting van het buitengebied. Verkeer en vervoer De stations in Heino en Raalte zijn geheel nieuw ingericht. De stations zijn ruimer opgezet met grotere perrons, fietsenstallingen en parkeervoorzieningen. Tevens zijn de beeldkwaliteit en de verkeersveiligheid verbeterd.
Met betrekking tot Knooppunt Raalte zijn er stappen gezet om te komen tot een ontwerp en er is een participatiebijeenkomst georganiseerd. Integraal beheer openbare ruimte We zien dat de openbare ruimte ouder wordt en deels aan het eind van de levensduur komt. Regulier onderhoud volstaat dan niet meer, vervangen is nodig en uitstel is geen reële optie. Deze vervangingsopgave is in beeld gebracht, waarbij wij ook kansen hebben gezien voor het toekomstbestendig maken. Onder de titel ‘een openbare ruimte met toekomst’ heeft de raad de vervangingsstrategie voor de openbare ruimte vastgesteld. Zorg voor onze inwoners Met het koersdocument sociaal domein is voor de komende jaren richting gegeven aan de taken en ontwikkelingen in het sociaal domein. Ook is in 2025 de fusie per 1 januari 2026 van het Regionaal Serviceteam Jeugd (RSJ) naar de GGD IJsselland voorbereid.
Jaarstukken 2025
8
Samen met het zorgkantoor en de zorgverzekeraar is in de regio Midden-IJssel gewerkt aan de verbinding tussen het zorgdomein en het sociaal domein, zodat de uitdagingen die op ons afkomen vanuit het Integraal Zorgakkoord (IZA) nog meer vanuit gezamenlijkheid kunnen worden opgepakt. Vanuit de thema's mentaal welbevinden, vergrijzende samenleving en gezond leven. Duurzaamheid en energietransitie Het overkoepelend beleidsplan duurzaamheid is in 2025 opgesteld. In dit beleidsplan ligt de focus op de thema’s energie, klimaatadaptatie en circulariteit. Ook heeft uw raad in 2025 de uitgangspunten voor het warmteprogramma 2026 vastgesteld. Het warmteprogramma is de routekaart naar een aardgasvrije gemeente in 2050. Lokale economie en ondernemerschap In het programma Karakteristieke Stationsomgevingen heeft de gemeente Raalte met andere gemeenten samengewerkt aan de ontwikkeling van de stationsgebieden en directe omgeving . Er is een concept maatregelenboek opgesteld om het Rijk en andere partijen te bewegen te investeren in de zes stationsgebieden. Mede hierdoor hebben we WOKT (Woningbouw Op Korte Termijn) middelen van € 12,9 mln. voor infrastructuur toegezegd gekregen. Met het economisch profiel zijn de economische kracht en de ambities van de gemeente Raalte geschetst. Sport, cultuur en maatschappelijk vastgoed In 2025 is hard gewerkt aan het sport- en beweegbeleid.
Dit heeft geresulteerd in een plan dat past bij belangrijke thema’s van nu, zoals gezondheid, leefbaarheid en meedoen in de samenleving. Het is een samengevoegd resultaat van het coalitieakkoord van 2022, het Raalter Sportakkoord en het huidige sportbeleid. Om zicht te hebben op de investeringen voor (vervangende) nieuwbouw en renovatie voor de kortere en langere termijn is in 2025 het Integaal Huisvestingsplan Onderwijs 2026-2040 opgesteld. Beide plannen zijn begin 2026 door uw raad vastgesteld. Openbare orde en veiligheid In 2025 voerde de rekenkamer Raalte een onderzoek uit naar de weerbaarheid tegen ondermijning. De aanbevelingen uit dit rapport worden verwerkt in de verdere doorontwikkeling van de inzet op ondermijning. Ook heeft in de zomer van 2025 de aanbesteding van de nieuwe brandweerkazerne in Heino plaatsgevonden. Eind 2025 is gestart met de werkzaamheden. Bestuur en dienstverlening In 2025 is het Manifest 'Samenspel van Raalte' geëvalueerd. Op basis van de evaluatie zijn de gewenste verbeterpunten doorgevoerd. Denk hierbij aan het doelmatig inzetten van raadinstrumenten en het aanmoedigen van actief gebruik van scenario's in raadsvoorstellen. In het dienstverleningsconcept ‘Zo doen we dat in Raalte’ zijn werkafspraken en servicenormen vastgelegd, wat zorgt voor meer uniformiteit in onze dienstverlening.
In 2025 hebben we geïnvesteerd in het vergroten van de bewustwording hierover binnen de organisatie. Financieel resultaat 2025 In onderstaande tabel is de opbouw van het rekeningsaldo 2025 weergegeven in relatie tot het verwachte resultaat na vaststelling van de zomernota 2025. Uit dit overzicht blijkt, dat het rekeningsaldo 2025 € 3,71 miljoen voordeliger is dan bij de zomernota was voorzien. Jaarstukken 2025
9
Resultaat jaarrekening 2025 ten opzichte van begrotingsresultaat na zomernota Bedragen in € Omschrijving V/N Resultaat jaarrekening 2025 ten opzichte van V begrotingsresultaat na zomernota Begrotingsresultaat na zomernota 2025 N
- is voordeel Bedrag -4.149.980 1.185.125
Resultaat jaarrekening ten opzichte van begroting 2025 na zomernota
V
Opnieuw beschikbaar te stellen middelen in 2026 vanuit de 'rijksmiddelen, incl. algemene uitkering'(zie bijlage G1)
N
321.500
Opnieuw beschikbaar te stellen middelen in 2026 in verband met 'overlopende posten' van 2025 naar 2026 (zie bijlage G1)
N
1.301.389
Totaal opnieuw beschikbaar te stellen middelen in 2026
N
1.622.889
Netto' resultaat jaarrekening 2025 ten opzichte van begrotingsresultaat na zomernota
V
-3.712.216
-5.335.105
Bovenstaand overzicht laat zien dat het resultaat van de jaarrekening € 4,14 mln. positief bedraagt, dat wil zeggen het verschil tussen baten en lasten. Van dit resultaat wordt voorgesteld € 1,62 mln. over te hevelen naar 2026 (inclusief € 0,32 mln. Algemene uitkering), omdat de betreffende activiteiten niet (volledig) zijn afgerond in 2025 of worden doorgeschoven naar 2026. Na verwerking van de opnieuw beschikbaar te stellen middelen komt het 'netto' rekeningsaldo € 3,71 mln. voordeliger uit dan het begrotingsresultaat dat na de zomernota 2025 werd verwacht.
Voor een specificatie van de overlopende posten van 2025 naar 2026 zie overige bijlage C1.
Jaarstukken 2025
10
Analyse rekeningresultaat 2025 Het rekeningresultaat 2025 is positiever dan bij de zomernota 2025 werd verwacht. De belangrijkste oorzaken hiervan zijn:
Meevallers: • • • • • • • •
Hogere algemene uitkering van het Rijk Meer rente-inkomsten dan begroot Te ontvangen rijksbijdrage realisatiestimulans woningbouw (wordt via bestemming rekeningsaldo gereserveerd voor het doel waarvoor deze is ontvangen) Afromen van de reserve sociaal domein tot aan het ingestelde plafond Afromen van de reserve opvang vluchtelingen en statushouders Positief resultaat op DOWR-percelen Niet benutte stelpost Bedrijfsvoering-facilitair Niet benutte stelpost DOWR-overhead
Tegenvallers: • •
Hogere storting in de voorziening pensioenen wethouders Te betalen vennootschapsbelasting als gevolg van winstneming diverse complexen grondexploitatie
Reëel begroten In 2025 zijn, onder de noemer Reëel begroten, concrete maatregelen doorgevoerd om planning en realisatie van investerings- en eenmalige budgetten meer met elkaar in balans te brengen. Bij de jaarrekening 2025 hebben we geconstateerd dat hierin mooie stappen voorwaarts zijn gemaakt. Deze lijn willen we voor de toekomst vasthouden.
Reservepositie Het verloop van de algemene bestemmingsreserve is in onderstaande tabel toegelicht.
Jaarstukken 2025
11
Ontwikkeling algemene bestemmingsreserve bij de jaarrekening 2025 Bedragen * €1.000 Omschrijving 2025 2026 2027 Verwachte stand per 1 januari Bij: deel rekeningsaldo 2023 tgv Alg. best.reserve Afroming algemene reserve grondexploitatie Saldo toevoegingen/ onttrekkingen 2025
5.260 856 -5.589 4.150
Af: via bestemming rekeningsaldo 2025 deel rekeningsaldo t.g.v. de reserve betaalbare woningbouw, de reserve lokaal eigenaarschap en de reserve klimaatbeleid
-976
Opnieuw beschikbaar te stellen middelen in 2026 en volgende jaren vanuit de 'algemene uitkering'
-322
Opnieuw beschikbaar te stellen middelen in 2026 voor posten welke in 2025 nog niet volledig zijn gerealiseerd (de zogenaamde 'overlopende' posten)
-1.301
Claims via raadsbesluit jaarrekening 2025 (overbrengen kredieten ten laste van de algemene bestemmingsreserve) Doorschuiven kredieten bij zomernota/jaarrek. Dekking begrotingsresultaat 2026-2029
Verwachte stand per ultimo jaar
2029
28.609 29.136 21.583 18.544 16.973
Bij: rekeningsaldo 2025
Exploitatieposten reeds ten laste van de algemene bestemmingsreserve geraamd
2028
-150
-162
-770
-123
-130
-5.431
-2.766
-1.279
-156
-2.747
-328
29.136 21.583 18.544 16.973 16.645
Uit deze tabel blijkt dat de algemene reserve van € 28,61 miljoen per 1-1-2025 terugloopt naar een bedrag van € 16,60 miljoen per ultimo 2029. Dit is € 12,1 boven het door de raad ingestelde minimumniveau van € 4,5 mln. Algemene reserve grondexploitatie bij de jaarrekening 2025 De algemene reserve grondexploitatie kent per 31-12-2025 een stand van € 5,0 miljoen. Dit is na afroming met een bedrag van € 0,86 mln. In de nota Grondbeleid is voor de algemene reserve grondexploitatie een ondergrens van € 1,0 miljoen en een bovengrens van € 5,0 miljoen bepaald. Op basis hiervan is er daarom sprake van een surplus per 31-12-2025 van afgerond € 0,86 miljoen. Dit surplus is, in overeenstemming met de Nota Grondbeleid, afgeroomd en gestort in de algemene bestemmingsreserve.
Jaarstukken 2025
12
Op basis van onder andere de geactualiseerde grondexploitaties ziet het verwachte (meerjarig) verloop van de algemene reserve grondexploitaties er als volgt uit: Algemene reserve grondexploitatie Bedragen in € Alg res grondexploitatie
2025
2026
2027
2028
Stand per 1-1
5.000.000
5.000.000
5.000.000
5.000.000
Stortingen
1.321.016
888.306
453.067
219.108
Onttrekkingen
-464.786
-332.420
-317.420
-317.420
Afroming reserve
856.231
555.886
135.647
Stand per 31-12
5.000.000
5.000.000
5.000.000
4.901.688
Voor een nader inzicht in de grondexploitatie zie paragraaf 3.8 Grondbeleid.
Risico’s uitwerking groeiopgaves In bovenstaande opzet is nog geen rekening gehouden met de risico’s uitwerking groeiopgave Raalte, Heino en buurtdorpen. De totale boekwaarde (tot nu toe gemaakte kosten) van de groeiopgaves bedraagt per 31-12-2025 ruim € 0,89 miljoen en loopt de komende jaren verder op. Voor deze boekwaarde bestaat op dit moment nog geen dekking. Bij het niet tot ontwikkeling komen van deze projecten zal de boekwaarde ten laste van de algemene reserve grondexploitatie gebracht moeten worden. Wanneer deze projecten tot ontwikkeling komen, zal de boekwaarde onderdeel worden van de betreffende grondexploitatie. Reserve weerstandsvermogen De weerstandsratio is bij de jaarrekening 2025 als volgt berekend: Ratio weerstandsvermogen Bedragen in € Omschrijving Beschikbare weerstandscapaciteit:
Bedrag
Algemene reserve grondexploitatie
5.000.000
Reserve weerstandsvermogen
5.643.000
Onvoorzien (begroting 2026)
25.000
Totaal
10.668.000
Benodigde weerstandscapaciteit: Risico's conform tabel Verhouding beschikbare weerstandscapaciteit / benodigde weerstandscapaciteit
Jaarstukken 2025
2.732.997
3,9
13
Zie onderstaande tabel voor de ontwikkeling van de weerstandsratio 2022-2026. Ontwikkeling weerstandsratio Omschrijving Weerstandsratio
Begr Rek Begr Rek Begr Rek Begr Rek Begr 2022 2022 2023 2023 2024 2024 2025 2025 2026 2,5 4,2 4,0 4,4 4,0 4,1 3,8 3,9 4,1
Vanaf de jaarrekening 2022 schommelt de weerstandsratio ronde de 3,9 tot 4,4. Bij de jaarrekening 2025 is de weerstandsratio 3,9. Dit is iets hoger dan bij de begroting 2025 werd verwacht (3,8) en iets lager dan bij de jaarrekening 2024 is becijferd (4,1). Het blijft echter een momentopname. Helemaal in de huidige turbulente en onzekere tijd. Denk hierbij aan de onzekerheden in de algemene uitkering die we vanuit het rijk kunnen verwachten. Bij de begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030 wordt opnieuw een integrale beoordeling gemaakt van de te inventariseren risico’s in relatie tot het beschikbare weerstandsvermogen en de hieruit voortvloeiende weerstandsratio. Hierbij is het met name van belang verder in te zoomen op de te verwachten langjarige risico’s binnen de grondexploitatie en te beoordelen of en zo ja welke nieuwe risico’s mogelijk relevant zijn/worden. Dit in relatie tot het beschikbare weerstandsvermogen. Voor een nader inzicht in de beschikbare en benodigde weerstandscapaciteit zie paragraaf 3.2 weerstandsvermogen en risicobeheersing. Ontwikkeling Egalisatiereserve sociaal domein Bedragen x € 1.000.000 Stand per ultimo 2020
2021
2022
2023
2024
2025
Egalisatiereserve sociaal domein
6,00
7,33
7,13
5,76
6,98
4,81
afroming Totaal
-0,48 4,81
6,00
7,33
7,13
5,76
6,50
(In bovengenoemde stand zijn de claims per ultimo 2025 tot een bedrag van € 1,61 mln. niet opgenomen.) (In bovengenoemde stand zijn de claims per ultimo 2025 tot een bedrag van € 1,61 mln. niet opgenomen.) De egalisatiereserve sociaal domein kent per 31-12-2025 een stand van € 6,5 miljoen. Dit is na afroming van een bedrag van € 0,48 miljoen. Het plafond van deze reserve is door uw raad bepaald op € 6,5 miljoen. Op basis hiervan is er daarom sprake van een surplus per 31-12-2025 van € 0,48 miljoen. Dit surplus maakt onderdeel uit van het rekeningsaldo 2025. Met de reserve is er een buffer om de financiële risico’s binnen het sociaal domein op te vangen.
Jaarstukken 2025
14
Financiële wendbaarheid en weerbaarheid
Wendbaarheid Wendbaarheid heeft te maken met hoe flexibel we zijn om snel te kunnen inspelen op de actualiteit. De volgende instrumenten dragen bij aan de financiële wendbaarheid: • •
Kengetal netto schuldquote (niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen) Kengetal belastingcapaciteit
Weerbaarheid Weerbaarheid heeft te maken met veerkracht of het vermogen om onverwachte financiële klappen op te vangen en bestand te zijn tegen de impact van bestaande risico’s. De volgende onderwerpen dragen bij aan de financiële weerbaarheid: • Algemene bestemmingsreserve • Ratio weerstandsvermogen • Kengetal solvabiliteit • Kengetal grondexploitatie • Kengetal structurele exploitatieruimte De financiële kengetallen hebben zich bij de jaarrekening 2025 als volgt ontwikkeld: Financiële kengetallen Getallen in % Rek Begr
Rek Begr
Omschrijving
2023 2024
2024 2025 2025 2026 positief neutraal negatief
Netto schuldquote
31%
55%
19%
40%
13%
38%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
26%
50%
14%
36%
7%
33%
Solvabiliteit
52%
38%
51%
43%
52%
Grondexploitatie
10%
3%
2%
-5%
-4%
Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit
Rek Begr
Streefwaardenkengetallen
<90
90-130
>130
38%
>50
20-50
<20
-3%
<20
20-35
>35
2,12% 2,15% 0,61% 1,37% 2,47% 0,01%
>0
0
<0
<100
100
>100
90%
90%
88%
88%
88%
88%
Zoals uit bovenstaande tabel blijkt hebben de meeste financiële kengetallen zich in 2025 verder in positieve zin ontwikkeld. De financiële kengetallen scoren in de gehele linie ‘positief’ ten opzichte van de streefwaarden-kengetallen.
Jaarstukken 2025
15
Tot slot De door de raad ingestelde rekeningcommissie voert op 10 juni 2026 het onderzoek jaarrekening uit. Hierbij licht de accountant het accountantsverslag 2025 toe. Het verslag van dit onderzoek wordt u daarna zo spoedig mogelijk toegezonden.
Burgemeester en wethouders van Raalte,
de secretaris
de burgemeester
Monique van Esterik
Rob Zuidema
Jaarstukken 2025
16
Een terugblik op 'Toekomstgerichte opgaven en gemeentebrede pijlers' 1.2.1 Groei van de gemeente Raalte In 2025 hebben we richting 300 woningen uitgegeven en daarmee lopen we op stoom om onze woningbouwambitie te halen. Hierbij is het aantal inwoners toegenomen van 38.655 per 31 december 2024 naar 39.083 per 31 december 2025. Voor de buurtdorpen zijn de groeibeelden opgesteld en hebben we een afwegingskader vastgesteld met welke dorpen we het eerste aan de slag gaan. In elk dorp hebben we woningen kunnen toevoegen of zijn we aan de slag gegaan om te komen tot nieuwe woningbouwlocaties. Denk bijvoorbeeld aan woningbouwprojecten zoals Raalte Noord, Molenwijk 2.0 Heino en het Broek Broekland. Daarnaast pakken we initiatieven uit de samenleving op die passen binnen ons beleid . De groeibeelden hebben we formeel vastgelegd in het programma Groei. Om te komen tot nieuwe werklocaties in Raalte onderzochten we of de aangedragen locaties in de Groeibeelden daadwerkelijk kansrijk zijn om te realiseren. We verwachten begin 2026 hierover te besluiten. Vanuit het economisch perspectief hebben we bepaald dat voor de buurtdorpen geldt dat na aangetoonde behoefte nieuwe werklocaties aansluitend aan bestaande werklocaties gerealiseerd kunnen worden. We hebben succesvol een WOKT-aanvraag ingediend bij het Rijk voor infrastructurele maatregelen om de woningbouw te bevorderen.
We hebben in totaal € 12,9 miljoen toegezegd gekregen. Dit komt mede dankzij het programma stationsomgevingen Regio Zwolle waarin we gezamenlijke propositie richting het Rijk hebben gemaakt. Samen met de opgave wijken & dorpen zijn we aan het onderzoeken hoe het staat met onze voorzieningen in onze dorpen en of voorzieningen toegevoegd moeten worden voor de groeiopgave. In 2026 verwachten we de uitkomsten te kunnen delen. De verkeerskundige effecten van de groeiopgave hebben we onderzocht in een verkeersonderzoek. Omliggende gemeenten, de provincie, ministeries, werkgeversorganisaties etc. weten Raalte steeds beter te vinden als het gaat om onze groeiopgave. We hebben verschillende delegaties ontvangen om onze groeiopgave toe te lichten en om intensiever met elkaar samen te werken. 1.2.2 Opgave wijken en dorpen Vanuit de opgave wijken en dorpen wordt gewerkt aan toekomstbestendige en leefbare wijken en dorpen. We zien verschillende fysieke en sociale uitdagingen op ons afkomen die landen in onze dorpen en wijken. Wat dit betekent en welke aanpak nodig is verschilt per dorp of wijk. De kaders die aangeven hoe we hiermee aan de slag gaan, zijn in het Koersdocument Opgave wijken en dorpen beschreven en in 2025 door de gemeenteraad vastgesteld. Ook is de Scan Wijken & Dorpen opgesteld.
Jaarstukken 2025
17
Het Koersdocument biedt de uitgangspunten op basis waarvan we de aanpak in een wijk of dorp vormgeven. Op basis van de score uit de Scan wordt bepaald welke aanpak voor een wijk of dorp wordt ingezet. Daarin wordt onderscheid gemaakt tussen de hoofdaanpak (voor alle dorpen en wijken die goed scoren), een sociale of fysieke aanpak (voor waar vooral inzet nodig is vanuit fysiek óf sociaal) en de integrale wijkaanpak (voor waar veel extra inzet nodig is). De wijk Langkamp in Raalte is op basis van de score uit de Scan aangewezen voor de integrale wijkaanpak. Het opgaveteam heeft na vaststelling van het Koersdocument gewerkt aan een implementatieplan waarin is opgenomen hoe de organisatie uitvoering gaat geven aan de uitgangspunten uit het Koersdocument en de diverse aanpakken. Daarnaast is er een voorzieningenonderzoek uitgevoerd. De resultaten daarvan worden in het voorjaar van 2026 verwacht. Eind 2025 is gestart met een projectteam voor de integrale wijkaanpak Langkamp. Het streven is voor de zomer van 2026 een plan van aanpak voor Langkamp gereed te hebben. 1.2.3 Toekomstbestendig buitengebied Een toekomstbestendig buitengebied is een brede maatschappelijke opgave waar een grote behoefte is aan duidelijkheid en perspectief voor de toekomst.
Landbouw maakt hier een belangrijk onderdeel van uit waarbij er agrarische ondernemers zijn die verder willen en nieuwe wegen bewandelen en ondernemers zien die stoppen of kiezen voor andere activiteiten. Ook staan we voor andere uitdagingen bijvoorbeeld om water vast te houden in de bodem, natuur te ontwikkelen of energie op te wekken. Al die verschillende belangen schuren wel eens met elkaar. En er is niet één oplossing of één partij die de sleutel in handen heeft. Samen doen we wat nodig is voor het buitengebied. Het afgelopen jaar hebben we belangrijke stappen gezet in het verduidelijken van de richting voor het buitengebied. Ruim 500 inwoners, ondernemers en partners zijn met ons, en met elkaar in gesprek gegaan over de toekomst van het buitengebied. Er is heel veel gezegd. Niet alleen over de vraag ‘wat kan waar?’, maar ook over wat is er verder nodig in het buitengebied? De opbrengst van deze gesprekken vormt de basis voor de richting van het buitengebied. De richting laat zien waar nieuwe ontwikkelingen mogelijk zijn op basis van de landschappen zonder uit te sluiten wat er nu is. Het streven is om de richting voor het buitengebied begin 2026 vast te stellen. Daarin hebben we ook aangegeven welke volgende stappen we gaan zetten. In 2026 gaan we aan de slag met: samenwerken, nieuw beleid voor wonen in het buitengebied en een omgevingsprogramma buitengebied.
Per onderdeel wordt een aanpak uitgewerkt. Ook deze stappen zetten we samen met inwoners, ondernemers en partners in het buitengebied. 1.3.1 Bestuurlijke vernieuwing/participatie Afgelopen jaar hebben we opnieuw sterk ingezet op participatie binnen de drie grote opgaven: groei, buitengebied en leefbare dorpen en wijken. In al deze trajecten hebben we inwoners, ondernemers, partners en de gemeenteraad actief betrokken. Deze manier van werken past bij ons: door samen op te trekken, leren we van elkaar en benutten we de kracht van de samenleving. Dat heeft geleid tot beter onderbouwde keuzes en meer begrip.
Jaarstukken 2025
18
Een voorbeeld binnen de opgave groei is de ontwikkeling van Raalte Noord. Omwonenden en woningzoekenden hebben hun ideeën en aandachtspunten gedeeld. Deze input vormde de basis voor het landschappelijk raamwerk, de eerste schets voor de toekomstige inrichting. Zo bouwen we vanaf het begin aan plannen die passen bij de omgeving én bij toekomstige bewoners. In het buitengebied gingen ruim 500 inwoners, ondernemers en partners met ons in gesprek over de toekomst van het gebied. Zij spraken over wat waar kan, maar ook over wat er nodig is om het buitengebied vitaal en toekomstbestendig te houden. De opbrengsten vormen de basis voor de richting die begin 2026 wordt voorgelegd. In de dorpen en wijken werken we vanuit de perspectief van de inwoner. Nu het koersdocument is vastgesteld kunnen we aan de slag in de wijken. Per wijk wordt er gekeken naar de juiste participatiestrategie. Daarnaast hielden we een informele sessie met de gemeenteraad om een gezamenlijk beeld te vormen van goede participatie. Deze gezamenlijke reflectie helpt ons om inwoners op een eenduidige en zorgvuldige manier te betrekken. 1.3.2 Duurzaamheid Raalte zet zich in om een duurzame gemeente te zijn en te blijven. Duurzaamheid loopt als een rode draad heen door al onze activiteiten. Het is daarmee dus ook verbonden aan onze opgaves in het buitengebied, de kernen en aan de groei van onze gemeente.
Daarnaast is duurzaamheid een opzichzelfstaand thema. In 2025 is het overkoepelend beleidsplan duurzaamheid vastgesteld. Dit plan geeft richting aan de thema’s: energie, klimaatadaptatie en circulariteit tot en met 2030. Onderdeel van het overkoepelend beleidsplan duurzaamheid zijn ook de ambities die we als Raalte hebben voor 2050. We werken toe naar een klimaatneutraal Raalte waar we netto geen broeikasgassen meer uitstoten en waar we volledig circulair, en klimaatbestendig en waterrobuust zijn ingericht. Voor 2030 zijn hiervoor tussendoelen opgesteld. Het uitvoeren van het overkoepelend beleidsplan duurzaamheid vergt meer dan alleen het simpelweg oppakken van de taken uit het plan, het vergt een verandering in een aantal werkwijzen binnen de organisatie. Verandering van deze werkwijzen is arbeidsintensief en kost tijd. In 2025 zijn al een heel aantal stappen gezet. In het plan zijn voor alle drie de thema’s actielijnen geformuleerd. Het verder uitwerken van deze actielijnen loopt parallel aan de uitvoering van de actielijnen. Er is in 2025 bijvoorbeeld hard gewerkt aan een gebiedsgericht warmteprogramma wat aan kan sluiten bij opgave wijken en dorpen en aan het (verder) uitwerken van subsidieregelingen ten behoeve van energiebesparing en energiearmoede. Inmiddels is de beleidsadviseur circulariteit gestart.
Haar focus ligt de komende tijd op circulariteit in de openbare ruimte. Ook is er in 2025 begonnen met het opzetten van monitoring om de voortgang van de actielijnen in het zicht te kunnen houden.
Jaarstukken 2025
19
Eén van de grootste stappen die het afgelopen jaar is gezet is dat de betrokkenheid binnen de verschillende lopende en nieuwe projecten enorm vergroot is. Klimaatadaptie loopt hierop al enige tijd voor en was in een aantal gevallen al aangehaakt bij de verschillende ruimtelijke projecten, maar de laatste maanden is de betrokkenheid voor de thema’s circulariteit en energie ook vergroot. 1.3.3 Dienstverlening In 2025 hebben we de inwoners bevraagd over onze dienstverlening via de onderzoeken ‘Eenvoudig geregeld’ en ‘Waar staat je gemeente’ en het klanttevredenheidsonderzoek voor balie en telefonie. De uitkomsten laten een duidelijk beeld zien: de dienstverlening wordt over het algemeen goed beoordeeld, maar er is zeker ruimte voor verbetering. Zo hebben we de gemeentepagina in het Weekblad voor Salland overzichtelijker en begrijpelijker gemaakt maken. Ook zijn stappen gezet in het vereenvoudigen van de aanvraagprocessen, het digitaliseren van formulieren en de voorbereiding van het portaal Mijn.raalte. Daarnaast is in 2025 vastgelegd via welke digitale kanalen inwoners officiële berichten kunnen indienen. Hiermee is geborgd dat inwoners en bedrijven – naast de fysieke kanalen – al hun aanvragen ook digitaal kunnen indienen. Tegelijkertijd blijft er aandacht voor inwoners die moeite hebben met digitalisering.
Door meerdere contactmogelijkheden aan te bieden, zoals telefonie en afspraken, blijft de dienstverlening voor iedereen toegankelijk. Ook het Digitaal Café / Informatiepunt Digitale Overheid biedt hierbij waardevolle ondersteuning. In het dienstverleningsconcept ‘Zo doen we dat in Raalte’ zijn werkafspraken en servicenormen vastgelegd, wat zorgt voor meer uniformiteit in onze dienstverlening. In 2025 hebben we geïnvesteerd in het vergroten van de bewustwording hierover binnen de organisatie. Er is onder andere een actieve groep medewerkers die signalen van inwoners en collega’s oppakt, kritisch kijkt naar hoe dingen beter kunnen en zich inzet om onze dienstverlening continu te verbeteren. Verder zijn de eerste stappen gezet om dienstverlening een vast onderdeel te maken van de onboarding van nieuwe medewerkers.
Jaarstukken 2025
20
Voorwoord Voor u liggen de jaarstukken 2025 van de gemeente Raalte. Met dit sluitstuk van de budgetcyclus 2025 leggen we als college van burgemeester en wethouders verantwoording af aan de gemeenteraad over het gevoerde beleid. Het is gebruikelijk dat de verslaglegging voor iedereen ter inzage wordt gelegd en op de website wordt gepubliceerd.
Jaarstukken 2025
21
Jaarverslag De jaarstukken 2025 zijn opgedeeld in een jaarverslag en een jaarrekening. Het jaarverslag bestaat uit de programmaverantwoording en de diverse paragrafen. Over dit onderdeel wordt geen accountantsverklaring afgegeven. Wel stelt de accountant vast, dat de inhoud van het jaarverslag overeenkomt met de jaarrekening. De jaarrekening bestaat uit het overzicht van baten en lasten, de balans met toelichtingen en de rechtmatigheidsverantwoording en is door de accountant gecontroleerd en voorzien van een controleverklaring. Wij hopen dat u met deze verslaglegging een instrument in handen heeft voor een goede invulling van uw controlerende rol. Burgemeester en wethouders van Raalte, 26 mei 2026
Hoofdstuk 1: Inleiding
Jaarstukken 2025
23
Jaarstukken 2025
24
Verantwoording beleid Het programmaverslag en de financiële vertaling daarvan in de jaarstukken, vormen het sluitstuk van de gemeentelijke planning– en controlcyclus. In de meerjarenbegroting 2025-2028 zijn de beleidsvoornemens, de beschikbare middelen en de daaraan gekoppelde resultaten en prioriteitstellingen opgenomen. Over de vorderingen in de uitvoering van deze beleidsvoornemens en de aanwending van de beschikbaar gestelde middelen wordt jaarlijks in de zomernota aan de raad gerapporteerd. Het nu voorliggende afsluitende jaarverslag en de jaarrekening zijn de belangrijkste documenten voor het afleggen van verantwoording over gemeentelijke prestaties en bestedingen. Formeel dienen de documenten twee doelen: 1. Verantwoording van ons als college aan de gemeenteraad; 2. Verantwoording van de gemeenteraad aan de bevolking die hij vertegenwoordigt. Zoals al aangegeven, dient er voor de verslaglegging een onderscheid te worden gemaakt in jaarverslag en jaarrekening. Het onderdeel jaarverslag geeft inzicht in de realisatie van de programma’s. Dit inzicht wordt verkregen door een uitwerking te geven van: • De mate waarin de doelstellingen zijn gerealiseerd; • De wijze waarop geprobeerd is de beoogde maatschappelijke effecten te bereiken; • De gerealiseerde baten en lasten.
De jaarrekening, waar het oordeel van de accountant over het getrouwe beeld van de baten, lasten en balansmutaties betrekking op heeft, bevat: • De gerealiseerde baten en lasten per programma; • Het overzicht van de gerealiseerde dekkingsmiddelen; • Het totaal saldo van baten en lasten; • De werkelijke toevoegingen en onttrekkingen aan reserves; • Het gerealiseerde resultaat na bestemming. Volgens de BBV-voorschriften worden eerst alle baten en lasten van de programma’s gepresenteerd. Vervolgens wordt het resultaat bepaald en daarna wordt het resultaat bestemd. Op dat moment vinden toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves plaats. Beleidsindicatoren Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft een vaste set aan beleidsindicatoren voor. Deze zijn per programma terug te vinden in de indicatorentabel (zie licht gele arcering). Naast de verplichte beleidsindicatoren is nog een aantal ‘eigen’ indicatoren opgenomen. Hierbij maken we voor een belangrijk deel gebruik van de indicatoren uit ‘waar staat je gemeente’.
Jaarstukken 2025
25
De indicatoren uit het burgeronderzoek ‘Waar staat je gemeente’ gaan uit van verschillende maatschappelijke thema’s namelijk: • Woon- en leefklimaat • Relatie burger–gemeente • Gemeentelijke dienstverlening • Zorg en welzijn De indicatoren worden gemeten met een gemiddeld cijfer op een vijfpuntsschaal, waarbij een 1 staat voor ‘helemaal oneens’ en een 5 voor ‘helemaal eens’. Met andere woorden: hoe hoger het cijfer, hoe meer de burgers het eens zijn met de stelling. Het onderzoek vindt tweejaarlijks plaats. In 2023 is de laatste meting geweest.
Jaarstukken 2025
26
Leeswijzer In de begroting en rekening 2025 zijn de volgende programma’s opgenomen: 1. Ruimtelijke ontwikkeling, woon- en werkomgeving 2. Integraal beheer openbare ruimte 3. Onderwijs, werk en inkomen 4. Maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp 5. Duurzaamheid, energie- en warmtetransitie 6. Economie 7. Sport, cultuur en maatschappelijk vastgoed 8. Openbare orde en veiligheid 9. Bestuur en dienstverlening Overzicht Algemene dekkingsmiddelen, resultaten en onvoorzien Overzicht overhead Met het jaarverslag wordt inzicht gegeven in de mate waarin de doelstellingen zijn gerealiseerd en de wijze waarop geprobeerd is de beoogde maatschappelijke effecten te bereiken. Dit inzicht wordt gegeven aan de hand van de beantwoording van de volgende W-vragen: • Welke ontwikkelingen zijn er in 2025 geweest? • Wat hebben we ervoor gedaan en wat hebben we ermee bereikt? • Wat heeft het ons gekost? Financiële resultaten worden met een min-teken weergegeven bij een voordelig resultaat. Bij de programma’s worden de relevante afwijkingen toegelicht. In hoofdstuk 3 wordt een nadere toelichting gegeven in de voorgeschreven paragrafen.
Deze toelichting geeft een dwarsdoorsnede van de financiële positie bezien vanuit het perspectief van de volgende onderdelen: • Lokale heffingen • Weerstandsvermogen en risicobeheersing • Onderhoud kapitaalgoederen • Financiering • Bedrijfsvoering • Openbaarheid • Verbonden partijen • Grondbeleid • Sociaal domein • Vluchtelingen In hoofdstuk 4 vindt u de balans met toelichting, de grondslagen voor waardering en resultaatbepaling en is het overzicht van baten en lasten met toelichting opgenomen. Hier wordt de jaarrekening in vogelvlucht toegelicht. Daarnaast zijn in dit hoofdstuk de verplichte modellen Wet Normering Topinkomens en Rechtmatigheidsverklaring opgenomen. Jaarstukken 2025
27
In hoofdstuk 5 is de controleverklaring opgenomen. Als afsluiting treft u het raadsbesluit aan tot vaststelling van de jaarstukken 2025 en de bestemming van het rekeningsaldo. Beleidsindicatoren Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft een vaste set aan beleidsindicatoren voor. Deze zijn per programma terug te vinden via de link naar 'Waar staat je gemeente'. Naast de verplichte beleidsindicatoren zijn nog een aantal 'eigen' indicatoren opgenomen binnen de programma's.
Jaarstukken 2025
28
Hoofdstuk 2 Programmaverantwoording
Jaarstukken 2025
29
Inleiding Om een heldere verslaglegging af te geven over het gevoerde beleid in 2025, is de programmaverantwoording in navolging van de programmabegroting 2025 opgebouwd uit 9 programma's. Zo zijn de resultaten in de jaarstukken 2025 te vergelijken met het geraamde in de programmabegroting 2025.
Jaarstukken 2025
30
Programma 1: Ruimtelijke ontwikkeling, woon- en werkomgeving Portefeuillehouder:
Wethouders A. Kreule en R. Bisschop
Programmacoördinator:
Domeinmanager T. Penders
2.1.1 Welke ontwikkelingen zijn er in 2025 geweest? Wonen Het wetsvoorstel Versterking regie op de volkshuisvesting is in 2025 behandeld in de Tweede Kamer. Doel van deze wet is het sturen op hoeveel, waar en voor wie er gebouwd wordt. Besluitvorming in de Eerste Kamer wordt verwacht in 2026. De vraag naar woningen in Nederland en onze gemeenten blijft groot. Wij zien dit ook bij de kaveluitgiftes van onze woningbouwlocaties. Er is veel belangstelling. Des temeer reden om te blijven werken aan nieuwe woningbouwlocaties. Buitengebied De roep op lange termijn duidelijkheid voor het buitengebied blijft groot. Dat merken we bij veel initiatieven in het buitengebied. Het is noodzakelijk om de richting die er nu ligt samen met partners, inwoners en ondernemers vervolg te geven. 2.1.2 Doelstellingen 2025 1. We zorgen voor de uitvoering van onze Omgevingsvisie en het Koersplan voor het opstellen van het Omgevingsplan. 2. We gaan onze groeiambitie realiseren voor de lokale en regionale vraag, voor zowel de buurtdorpen als de kernen van Heino en Raalte. 3. We verbeteren samen met het rijk en de provincie de verkeersveiligheid, leefbaarheid en bereikbaarheid. 4. Een toekomstbestendig buitengebied. 2.1.3 Wat hebben we ervoor gedaan en wat hebben we ermee bereikt? 1.1 Ook in 2025 hebben we uitvoering gegeven aan de Omgevingsvisie Horizon gemeente Raalte 2040.
Zo heeft het college als uitwerking van de Omgevingsvisie het programma Groei Wonen en Werken vastgesteld en is er een breed participatietraject gestart voor de toekomst van het buitengebied. 1.2 De eerste wijziging van het Omgevingsplan die voldoet aan de Omgevingswet is in ontwikkeling. Het gaat hier om een testcase voor de kern Luttenberg. In 2026 vindt besluitvorming plaats. Hoe de transitieperiode naar één gemeentedekkend omgevingsplan vervolgens plaatsvindt wordt begin 2026 door de raad vastgesteld middels een plan van aanpak. Om regie te houden op het omgevingsplan en alle wijzigingen is een 'Regieteam Omgevingswet' opgericht. 2.1 We hebben de groeibeelden voor de buurtdorpen vastgesteld. Voor Raalte Noord zijn we aan de slag gegaan met het masterplan en voor de Spoorzone & het Centrum met het ontwikkelkader. Jaarstukken 2025
33
Voor Molenwijk 2.0 is een projectplan vastgesteld en wordt de haalbaarheid onderzocht. Daarnaast is er een pre advies uitgebracht voor woningbouwlocatie Luttenberg. We hebben o.a. omgevingsplannen voor woningbouwlocaties in Lierderholthuis, Broekland, Nieuw Heeten en Heeten vastgesteld. We hebben kaveluitgiftes gedaan in Mariënheem, Luttenberg, Lierderholthuis en Franciscushof Raalte. 2.2 In 2025 is de woondeal West-Overijssel met de provincie herijkt. Hierin zijn onder andere nieuwe sleutelprojecten benoemt en hebben we een gezamenlijk streven beschreven om 30% sociale huur, 40% betaalbare woningen en 30 % vrije sector toe te voegen aan de woningprogrammering. Om dit goed in de gaten te houden is er gestart met een woningbouwmonitor. 2.3 In 2025 is gestart met de aanpak om de doorstroming op de woningmarkt te bevorderen en ouderen te stimuleren een passende woning te vinden. De start van de pilot wooncoach is hiervan een concrete actie. 3.1 Het Rijk werkte samen met ons aan het komen tot een voorkeursbeslissing voor de MIRTverkenning Wijthmen–Nijverdal. De voorkeursbeslissing wordt in het eerste kwartaal van 2026 genomen. Het projectteam Knooppunt Raalte is na het toekennen van voldoende budget voor Knooppunt Raalte weer opgestart. Er zijn stappen gezet om te komen tot een ontwerp op basis van MIRT spelregels en er is een participatiebijeenkomst georganiseerd.
De realisatie van Knooppunt Raalte wordt voorzien na 2030. Tussentijds is verkend of (tijdelijke) maatregelen mogelijk zijn om de verkeersveiligheid te verbeteren. De stations in Heino en Raalte zijn geheel nieuw ingericht. De stations zijn ruimer opgezet met grotere perrons, fietsenstallingen en parkeervoorzieningen. De beeldkwaliteit en de verkeersveiligheid zijn verbeterd. 3.2 We geven het fietsgebruik een extra impuls voor de leefbaarheid, duurzaamheid, gezondheid en mobiliteitsvrijheid. De uitwerking verzorgen wij vanaf 2026 binnen de visie van het Fietsbeleidsplan. Voor de periode 2026 t/m 2028 is een Meerjaren Uitvoeringsprogramma met daarin concrete maatregelen vastgesteld. 4.1 In 2025 hebben we richting gegeven aan het buitengebied. Met ruim 500 ondernemers, inwoners, jongeren en partners uit het buitengebied zijn we in gesprek gegaan over de toekomst van het buitengebied. De opbrengst van dit intensieve participatieproces vormt de basis voor de richting voor het buitengebied. Ook dit jaar waren er veel initiatieven in het buitengebied. We denken als gemeente mee en geven aan wat er mogelijk is. Daarnaast ondersteunen we lokale initiatieven van inwoners en ondernemers in het buitengebied onder andere via het Europees subsidieprogramma Leader Salland. Ook met onze netwerkpartners binnen De Kracht van Salland werken we aan een toekomstbestendig buitengebied.
Afgelopen jaar zijn er diverse netwerkbijeenkomsten geweest waarin we krachten bundelen en van elkaar leren en is gewerkt aan een nieuwe samenwerkingsstructuur.
Jaarstukken 2025
34
2.1.4 Verantwoording nieuw beleid 2025 Extra personeel in verband met de groeiopgave Om onze woningbouwambitie van 3.000 woningen in 10 jaar tijd en 15 - 30 hectare werklocaties te realiseren was opschaling van organisatie noodzakelijk. We hebben nieuwe medewerkers kunnen werven voor de groeiopgave. Hierdoor zijn we in staat geweest om verschillende (woningbouw)projecten (zie verantwoording 2.1.3) op te starten. Inhuur toekomstbestendig buitengebied De opgave buitengebied heeft een doorstart gemaakt in 2025 met een versterkt opgave team, opgave trekker en strategische capaciteit, om samen met inwoners, ondernemers en partners richting te geven aan het buitengebied. Storting in dynamische investeringsagenda In 2025 is er € 3.050.000 in de reserve dynamische investeringsagenda gestort. Ultimo 2025 is de hoogte van deze reserve € 7,5 miljoen. SVn startersleningen De storting in het startersfonds bij de SVn is in 2025 benut voor het verstrekken van nieuwe startersleningen. Hier is in 2025 veelvuldig (28x) gebruik van gemaakt. 2.1.5 Waar meten we ons succes aan af? De verplichte BBV-beleidsindicatoren en de indicatoren uit het tweejaarlijks onderzoek 'Waar staat je gemeente' zijn te vinden via: Indicatoren Indicatoren programma 1
2023
2024
2025
2026
16.399
16.460
16.549
16.812
Ontwikkeling woningvoorraad Bron: Dashboard Wonen gemeente Raalte Peildatum 1 januari
2.1.6 Gerealiseerde baten en lasten Bedragen in € Omschrijving
Begroting na wijziging 2025
Realisatie 2025
Verschil 2025
Baten
-12.007.450
-9.696.228
2.311.222
Lasten Gerealiseerd totaal van baten en lasten Mutaties in reserves
19.298.385
14.945.349
-4.353.036
7.290.935
5.249.120
-2.041.815
-1.003.931
-156.768
847.163
Gerealiseerd resultaat
6.287.004
5.092.353
-1.194.651
Jaarstukken 2025
35
2.1.7 Analyse verschillen Verklaring verschil uitgaven en inkomsten Bedragen in € Omschrijving verklaring
- is voordeel Verschil
Realisatiestimulans woningbouw
-700.000
Minder externe kosten ruimtelijke ordening
-24.000
Minder kosten sociale woningbouw
-42.000
Meer ontvangen leges omgevingsvergunningen
-62.000
Minder kosten omgevingsdienst
-79.000
Minder doorbelasting diverse domeinen
-27.276
Minder doorberekening eenmalige investeringen
-201.823
Overige verschillen Totaal verschil
-58.552 -1.194.651
Realisatiestimulans woningbouw (voordeel € 700.000) De Realisatiestimulans is een nieuwe rijksregeling (2025-2029) die gemeenten financieel ondersteunt bij de bouw van betaalbare woningen. Het bedrag van € 700.000 is gebaseerd op € 7.000 per in 2025 gestarte bouw van een sociale huur-, middenhuur- of betaalbare koopwoning. Voorgesteld wordt om de middelen toe te voegen aan een nieuw te vormen reserve Betaalbare woningbouw. Minder externe kosten ruimtelijke ordening (voordeel € 24.000) In 2025 is totaal € 24.000 (10% begroot bedrag) minder uitgegeven aan externe kosten dan waar in de begroting rekening mee was gehouden. Minder kosten sociale woningbouw (voordeel 42.000) In 2025 is € 49.000 beschikbaar gesteld voor de (nieuwe) regeling wet betaalbare huur en de wet goed verhuurderschap. De uitgaven bedroegen € 7.000. Meer ontvangen leges omgevingsvergunningen (voordeel € 62.000) In 2025 is ten opzichte van de begroting € 62.000 meer aan leges omgevingsvergunningen ontvangen. De meeropbrengst is het gevolg van de 2e wijziging van de legesverordening, waardoor er meer leges geheven konden worden. Minder kosten omgevingsdienst (voordeel € 79.000) De begrote uitgaven in 2025 zijn gelijk aan de werkelijke uitgaven. Het verschil van € 79.000 wordt veroorzaakt door de definitieve afrekening 2024 die in 2025 is ontvangen.
Jaarstukken 2025
36
Minder doorberekening eenmalige investeringen
Bedrag
Doorbelasting door naar 2026: * M8210034 vbt Stationsgebied (centrum / spoorzone)
-296.271
* M8802036 Leaderprogramma 2023-2027
-93.433
* M8810103 Toekomstig buitengebied
-22.644
* M8810804 Hoogspanningsstation Westdorplaan
-20.791
* M8810106 Groei werkbudget nw werklocaties
452 -432.687
Overschrijding in 2025: * M8810012 verstedelijkingsopgave
15.382
* M8810016 programma mobiliteit
44.866
* M8810101 Groei gemeente Raalte
27.853
* M8810804 Hoogspanningsstation Westdorplaan
20.791
* M8810803 Verkabeling hoogspanningsmast
13.909
* M8811016 project de Telgen Heeten
25.215
* M8811022 project Bredenhorst
88.809 236.825
Diversen
-5.961
Totaal
-201.823
Verschillen in de reservemutaties
Bedrag
Hogere storting in de reserve bouwgrondexploitatie (winstneming en afronden complexen)
556.221
Minder onttrekking door lagere doorberekeningen eenmalige investeringen: * M8211401 Fietsbeleidplan
59.492
* M8802036 Leaderprogramma naar 2026
64.680
* M8810012 Verstedelijksopgave
45.902
* M8810605 woonbeleid doelgroepen (deels naar 2026)
82.915
* Diverse M8 kredieten
33.706
Totaal lagere beschikking door lagere doorberekening
286.695
Diversen
4.247
Totaal
847.163
Jaarstukken 2025
37
Programma 2: Integraal beheer openbare ruimte Portefeuillehouder:
Wethouder B. Breunissen
Programmacoördinator:
Domeinmanager J. Hulzebos
2.2.1 Welke ontwikkelingen zijn er in 2025 geweest? Toename meervoudig gebruik van de openbare ruimte We zien dat de druk op de openbare ruimte steeds groter wordt. Meer functies die een plek moeten krijgen leiden tot intensiever gebruik. Het vergroten van de waterberging, meer ruimte voor vergroening, energietransitie en (sociale) ontmoeting vragen om extra inzet om de schaarse ruimte te verdelen. Inzet op verduurzaming Op het gebied van verduurzaming zijn opnieuw stappen gezet. Het versterken van de biodiversiteit, inzicht krijgen in circulair werken en het verduurzamen van de bedrijfsvoering binnen programma 2 zijn hiervan mooie voorbeelden. De algemene trend die we zien is dat er nog veel nodig is om de (landelijke) doelstellingen ook structureel geborgd te krijgen en dat duurzaamheid niet achterop raakt. Hiervoor is gerichte aandacht nodig. Meer verwevenheid met andere programma's Als positieve ontwikkeling zien we meer verwevenheid met andere programma's ontstaan. De grote opgaven op het gebied van groei, wijken en dorpen en het toekomstperspectief voor het buitengebied hebben allen grote raakvlakken met de openbare ruimte. Ook zien we sterkere verbindingen met programma's als economie, verkeer, sociaal en duurzaamheid. In de nota 'Een openbare ruimte met toekomst', welke in 2025 is vastgesteld, is dit ook bestuurlijk vastgelegd.
De uitdaging is om deze ontwikkeling goed vast te houden. 2.2.2 Doelstellingen 2025 1. We borgen de ondergrens van veiligheid, voorkomen kapitaalvernietiging en behalen de vastgestelde kwaliteitsnormen. 2. We werken aan een toekomstbestendige, veilige, gezonde, schone en aantrekkelijke leefomgeving, waaronder ook de openbare gebouwen en creëren hiermee een maatschappelijke meerwaarde. 3. We werken aan een lange termijn aanpak voor het fysieke domein om te komen tot toekomstbestendige leefbare dorpen en wijken. 2.2.3 Wat hebben we ervoor gedaan en wat hebben we ermee bereikt? 1.1 Het onderhoud, de vervangingen en acties die uit de beheerplannen voortkomen zijn op basis van urgentie, risico’s, planning en beschikbare middelen uitgevoerd. 1.2 Op het gebied van beheerplannen heeft een tussentijdse actualisatie van het GRP (gemeentelijk rioleringsplan) plaatsgevonden. Op basis hiervan zijn maatregelen aangepast en is een basis gelegd voor de actualisatie van de rioolheffing. Daarnaast is in 2025 het beleids- en beheerplan begraafplaatsen vastgesteld. Jaarstukken 2025
41
Hiermee beschikken we over een actuele basis voor het uitvoeren van het dagelijks beheer en onderhoud. Op het gebied van het ecologisch beheer van bermen en sloten is een strategische aanpak ontwikkeld, die als basis dient voor het nog op te stellen beheerplan bermen en sloten. Tot slot is er voor het beleid en beheer van wegen en verhardingen een start gemaakt met het ontwikkelen van plannen. 2.1 Op het gebied van het ontwikkelen van beleid circulair werken in de openbare ruimte zijn de eerste stappen gezet. Op basis van een verkenning is inzicht verkregen in de materiaalstromen die een grote impact hebben. Waardevolle informatie als basis om te komen tot beleidsontwikkeling in 2026. 2.2 Biodiversiteit vormt de basis voor een gezonde toekomstbestendige leefomgeving. In het eerste jaar van het beleidsplan hebben we belangrijke stappen gezet. Samen met onze partners hebben we inwoners en bedrijven gestimuleerd om de biodiversiteit te versterken, extra biodivers groen aangelegd en biodiversiteit verder geïntegreerd binnen (nieuwbouw)projecten. In 2026 geven we hier vervolg aan. 2.3 We hebben een nota ten behoeve van de vervangingsopgave opgesteld: 'Een openbare ruimte met toekomst'. Dit jaar zijn de groot onderhoud- en vervangingsopgaven verder in kaart gebracht.
In het kader van realistisch plannen zijn de beheeropgaven/projectopdrachten ten behoeve van de capaciteitsplanning voorbereid om zo te komen tot een goede projectscope en financiële raming. 2.4 Ook dit jaar hebben we weer mooie inwonersinitiatieven mogen begeleiden. Mooie voorbeelden hiervan zijn: een 5-tal vergroenings-/biodiversiteits-, speel- en ontmoetingsprojecten in Heeten, aan de Haar in Raalte, aan de Akkerwinde en de Essenbree in Mariënheem, aan de Doldersstraat in Heino en Nijboershof in Broekland. Daarnaast heeft de werkgroep Groene Agenda ruim 300 vrijwilligers op de been gekregen voor werkzaamheden o.a. deelname aan het festival op Groen, het aanbrengen van ruim 100.000 biologische en on the way to planet proof bloembollen en 10.000 m2 biodiverse akkerranden. Daarnaast is bij de Dorpsboomgaard in Heino een groot insectenhotel geplaatst met een feestelijke opening door de burgemeester en schoolkinderen. In de Insectenweek kregen ongeveer 200 kinderen op basisscholen in Raalte (buiten)les over het belang van insecten en ontwikkelde IVN een boekje met twee bomenroutes door Raalte-dorp dat wordt uitgedeeld aan nieuwe inwoners. 3.1 In 2025 is de nota 'Een openbare ruimte met toekomst' vastgesteld. In deze nota is de vervangingsstrategie voor de openbare ruimte opgenomen. We kennen de omvang van de opgave en de daarmee gemoeide kosten tot 2040.