CConstaterende datRaalte
Koppel je AI →
Document · PDF

03. Programmabegroting 2027 en mjr 2028-2030

Raadsvergadering 12 november 2026, gemeente RaalteBij agendapunt: Vaststellen Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028 - 203047.794 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 5 van 6

We blijven daarom werken aan onze ontwikkeling langs de lijnen sturing, kaders en professioneel samenwerken. Daarbij richten we ons op het versterken van ons verandervermogen, het verbeteren van de samenwerking over organisatieonderdelen heen en het vergroten van onze slagkracht bij complexe maatschappelijke opgaven. Een belangrijke voorwaarde hiervoor is goed leiderschap. Leidinggevenden spelen een cruciale rol bij het bieden van richting, het stimuleren van samenwerking en het begeleiden van veranderingen. Daarom zetten we de ingezette leiderschapsontwikkeling voort. Tegelijkertijd investeren we in het persoonlijk leiderschap en vakmanschap van onze medewerkers. Programmabegroting 2027 - 2030 145 We verwachten van medewerkers eigenaarschap, reflectie en de bereidheid om zich continu te ontwikkelen. Daarmee versterken we onze professionele cultuur en ons vermogen om in te spelen op nieuwe ontwikkelingen. De arbeidsmarkt blijft krap en de vraag naar specifieke kennis en vaardigheden neemt toe. Daarom werken we verder aan strategische personeelsplanning. Hiermee brengen we in beeld welke kennis, capaciteit en competenties nodig zijn om onze ambities waar te maken, zowel nu als in de toekomst. We versterken onze arbeidsmarktbenadering, investeren in aantrekkelijk werkgeverschap en zetten in op het behouden, ontwikkelen en aantrekken van talent.

Diversiteit en inclusie blijven daarbij belangrijke aandachtspunten. We vinden het belangrijk dat iedereen zich welkom, gezien en gewaardeerd voelt binnen onze organisatie. Verschillende perspectieven maken ons sterker en helpen ons om beter aan te sluiten bij de samenleving waarvoor we werken. Daarom blijven we werken aan een inclusieve organisatiecultuur waarin iedereen de ruimte krijgt om bij te dragen vanuit zijn of haar talenten. Om deze ontwikkeling te kunnen vormgeven wordt voorgesteld om € 30.000 in 2027 en € 72.000 in 2028 en 2029 op te nemen in de begroting voor werving en selectie en deze tot en met 2028 te dekken vanuit de stelpost overhead. Ook wordt voorgesteld de structurele beheerkosten voor de digitale leeromgeving van € 30.150 te dekken uit de stelpost overhead. Om steeds betere en gerichtere afwegingen te kunnen maken over de inzet van onze schaarse middelen en capaciteit, werken we verder aan de implementatie en professionalisering van portfoliomanagement. Hierdoor krijgen we beter inzicht in de relatie tussen onze ambities, de beschikbare middelen en capaciteit en de keuzes die we kunnen maken. Dit helpt ons om prioriteiten te stellen, middelen doelgericht in te zetten en de uitvoerbaarheid van opgaven beter te bewaken. Na de kwartiermaker fase wordt de rol van portfoliomanager ingevuld binnen Raalte.

Voorgesteld wordt hiervoor € 72.750 voor zowel 2027 en 2028 op te nemen in de begroting en deze kosten toe te delen en daarmee te dekken vanuit het totaal van de projecten. Hiernaast zetten we verdere stappen in procesgericht werken. We bouwen voort op de verbeteringen die het afgelopen jaren in gang zijn gezet en blijven werken aan het beschrijven, optimaliseren en uniformeren van processen. Hierdoor vergroten we de kwaliteit van onze dienstverlening, verminderen we kwetsbaarheid en maken we het eenvoudiger om kennis te delen en samen te werken. Ook werken we verder aan het toekomstbestendig organiseren van onze juridische functie. Op basis van de uitkomsten van het lopende onderzoek bepalen we wat nodig is om de brede juridische kwaliteit duurzaam te versterken binnen onze organisatie. Voor 2027 zijn daar nog incidentele middelen voor beschikbaar. Indien nodig komen we met de begroting 2028 met een structureel voorstel. Met deze ontwikkelingen bouwen we verder aan een organisatie die betrouwbaar, verbindend, oplossingsgericht en slim blijft werken aan een mooier Raalte. Een organisatie die beschikt over de juiste mensen, kennis, vaardigheden en werkwijzen om ook in de toekomst de maatschappelijke opgaven van onze gemeente succesvol op te pakken. 4.5.3 Loonsomkader en egalisatiereserve SPP We werken met een vastgesteld loonsomkader. Dit is een 'lumpsum' loonsombudget.

Voor 2027 wordt aan de raad voorgesteld om het loonsomkader vast te stellen op € 30,46 miljoen. Binnen dit kader heeft het college de mogelijkheid medewerkers in dienst te nemen voor uitvoering van de gemeentelijke taken. De begrote vaste formatie die hierbij hoort is 303,12 fte. De ontwikkeling van het loonsomkader 2026-2027 ziet er als volgt uit: Ontwikkeling van het loonsomkader 2026-2027 Bedragen * € 1.000 Omschrijving | Loonsomkader | Loonsomkader 2026 | 2027 Loonsom (basis) primitieve begroting | 25.204 | 27.901 Saldo autonome ontwikkelingen * | 394 | -44 Verwachte loon- en premiestijging CAO | 563 | 608 Eerder genomen maar nog niet verwerkte besluiten ** | 1.740 | 1.996 Totaal | 27.901 | 30.461 *) Onder andere werkelijk resultaat cao-ontwikkelingen, pensioenpremies en overige mutaties. **) Besluiten uit nieuw beleid begroting 2026 en beschikbare middelen (budgetneutraal). Voor nadere toelichting wordt verwezen naar bijlage K. Egalisatiereserve SPP De egalisatiereserve SPP (Strategische personeelsplanning) werd structureel gevoed door het vervallen van uitloopschalen bij vertrek van medewerkers. Door veranderde financiële spelregels is het vanaf het begrotingsjaar 2027 niet meer toegestaan om een structurele dotatie aan een reserve te doen. Daarom is de structurele dotatie omgezet naar structureel budget.

Het structureel budget 2027 bedraagt (afgerond) € 669.000 en met ingang van 2028 € 610.000. Dit budget is bedoeld om de kosten op te kunnen vangen voor mobiliteit bevorderende maatregelen, het generatiepact en het stimuleren van de organisatieontwikkeling. Ook wordt dit budget ingezet om actielijnen die voortkomen uit onze Strategische Personeelsplanning te bekostigen. Mocht op dit budget aan het einde van het jaar een onder- of overschrijding ontstaan, dan wordt dit saldo alsnog toegevoegd c.q. onttrokken aan de egalisatiereserve SPP. Doordat hiermee de doelstelling van de reserve, als gevolg van gewijzigde regelgeving, iets verandert, is het reserveformat hierop aangepast. | Zie bijlage I. Daarnaast wordt een eventueel positief of negatief saldo op de eerdergenoemde loonsom aan het einde van het jaar toegevoegd of onttrokken aan deze reserve. Het plafond van de reserve is door de raad vastgesteld op € 800.000. Het meerdere wordt toegevoegd aan de algemene middelen. 4.5.4 DOWR De DOWR-samenwerking staat voor het leveren van kwalitatief hoogwaardige dienstverlening binnen de vastgestelde kaders en budgetten. | Om te kunnen anticiperen en daarmee blijven leveren van de gewenste diensten en ondersteuning, is er sprake van een toenemende noodzaak voor flexibiliteit en wendbaarheid. Het behouden van hoogwaardige dienstverlening blijft hierbij het uitgangspunt.

Programmabegroting 2027 - 2030 | 146 Kostenontwikkeling Bedragen in € Perceel | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 FA | 390.760 | 337.130 | 337.130 | 337.130 | 337.130 FD | 1.085.029 | 1.071.479 | 1.071.479 | 1.071.479 | 1.071.479 Belastingen | 647.595 | 713.341 | 713.341 | 713.341 | 713.341 Inkoop | 68.682 | 70.502 | 70.502 | 70.502 | 70.502 PSA (aandeel Raalte) | 243.920 | 293.157 | 303.415 | 303.415 | 303.415 ID | 4.412.930 | 4.541.725 | 4.541.725 | 4.541.725 | 4.541.725 Totaal | 6.848.916 | 7.027.334 | 7.037.592 | 7.037.592 | 7.037.592 Binnen de begroting DOWR zijn de volgende specifieke opgaven vastgesteld. Hiervoor is binnen de DOWR-begroting ruimte gemaakt door herschikken van middelen. DOWR-ID Mede als gevolg van de groei van het personeelsbestand is in de afgelopen jaren het aantal meldingen bij de servicedesk aanzienlijk toegenomen. Om te waarborgen dat meldingen tijdig en adequaat worden afgehandeld, wordt voorgesteld de servicedesk structureel uit te breiden met 1 fte. Daarnaast is een uitbreiding van 1 fte noodzakelijk om de bescherming van gegevens en data op het gewenste niveau te houden en te kunnen blijven voldoen aan de toenemende eisen op het gebied van informatiebeveiliging en privacy. Ook de ontwikkeling en toepassing van kunstmatige intelligentie (AI) vraagt om extra capaciteit.

Om ervoor te zorgen dat AI op een verantwoorde, gecontroleerde en professionele wijze wordt ingezet, wordt hiervoor 0,67 fte aan formatie opgenomen. Verder wordt voorgesteld de formatie functioneel beheer voor het sociaal domein uit te breiden met 1 fte. Dit is noodzakelijk om de continuïteit en kwaliteit van de ondersteuning van de bedrijfsprocessen te waarborgen. DOWR-PSA Vanwege de groei van het totale personeelsbestand van de DOWR-gemeenten in de afgelopen jaren, | is | het | aantal | personele | mutaties | en | de | bijbehorende | administratieve | werkzaamheden aanzienlijk | toegenomen. | Voor | de | jaren | 2026 | en | 2027 | zijn | hiervoor | incidenteel | middelen beschikbaar gesteld. Vanaf 2028 is binnen de begroting van DOWR-PSA structureel een uitbreiding van 0,6 fte helpdesk en 0,6 fte salarisadministratie opgenomen. Daarnaast is extra budget vrijgemaakt voor ontwikkelcapaciteit functioneel beheer, zodat verdere optimalisatie en doorontwikkeling van systemen en processen mogelijk blijft. Programmabegroting 2027 - 2030 | 147 Programmabegroting 2027 - 2030 148 4.5.5 Digitale transitie Digitalisering biedt belangrijke kansen om de dienstverlening aan inwoners en ondernemers verder te verbeteren en de organisatie toekomstbestendig te maken.

Door digitale mogelijkheden slim in te zetten kunnen we efficiënter werken, de kwaliteit van onze dienstverlening versterken en maatschappelijke opgaven beter ondersteunen. Daarbij blijft de menselijke maat uitgangspunt: digitaal waar het kan, persoonlijk waar het nodig is. Het coalitieakkoord onderstreept het belang van een gemeente die digitaal goed werkt, persoonlijk bereikbaar blijft en zorgvuldig omgaat met de gegevens van inwoners. In lijn met het coalitieakkoord zetten we in 2027 verdere stappen in het verantwoord toepassen van nieuwe technologieën, waaronder kunstmatige intelligentie (AI). AI biedt kansen om werkprocessen slimmer in te richten, de werkdruk te verlagen en medewerkers te ondersteunen bij hun dagelijkse werkzaamheden. We benutten deze mogelijkheden op een verantwoorde manier, met aandacht voor privacy, informatieveiligheid, wet- en regelgeving en ethische vraagstukken. Daarnaast investeren we in kennisontwikkeling en het vergroten van de digitale vaardigheden van medewerkers, zodat zij nieuwe technologieën effectief en verantwoord kunnen toepassen. Data vormen een steeds belangrijkere basis voor beleidsvorming, uitvoering en dienstverlening. Daarom versterken we onze aanpak voor data gedreven werken. Door inzichten uit data beter te benutten kunnen we ontwikkelingen eerder signaleren, processen verbeteren en beter onderbouwde keuzes maken.

Om deze reden investeren wij ook in 2027 in de verdere ontwikkeling van datagedreven werken en data volwassenheid. Ook zetten we verdere stappen in de modernisering van onze digitale dienstverlening en informatievoorziening. We reserveren middelen voor het voldoen aan wettelijke verplichtingen op het gebied van informatievoorziening en zorgen we voor continuïteit van de dienstverlening. Daarnaast investeren we in procesgericht werken, zodat werkprocessen efficiënter, eenvoudiger en beter ondersteund kunnen worden door digitale middelen en kwaliteit en rechtmatigheid geborgd worden. Een belangrijk onderdeel hiervan is de implementatie van PodiumD, waarmee het huidige zaaksysteem wordt vervangen. Dit meerjarige programma, dat in 2026 is gestart en doorloopt tot en met 2028, vormt de basis voor verdere verbetering van onze digitale dienstverlening, klantcontacten en de ondersteuning van interne werkprocessen. Hiermee bouwen we samen met Dimpact en andere aangesloten gemeenten aan een toekomstbestendig digitaal dienstverleningsplatform. Dit project heeft een nauwe relatie met de ambities op digitale dienstverlening en de informatiesamenleving vanuit het coalitieakkoord. Er wordt voorgesteld om hiervoor eenmalig € 35.800 op te nemen.

Om stevig regie te kunnen blijven voeren op deze ontwikkelingen, breiden we de capaciteit van de Chief Information Officer (CIO-functie) structureel uit. Het totaal van deze ontwikkelingen vraagt de volgende extra middelen. Digitale transitie | S=structureel, I=incidenteel | Bedragen in € Categorie | S/I | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 AI (aanschaf licenties copilot) | I | 50.000 | 0 | 0 | 0 Cio-rol/regie | S | 132.000 | 132.000 | 132.000 | 132.000 Wettelijke verplichtingen (woo, | I | 49.000 reisdocumenten) | S | 0 | 27.000 | 28.000 | 29.000 Totaal | I | 99.000 | 0 | 0 | 0 S | 132.000 | 159.000 | 160.000 | 161.000 Voorgesteld wordt om de kosten voor AI (€ 50.000), de CIO-functie (€ 132.000) en structurele wettelijke verplichtingen (€ 27.000 oplopend naar € 29.000) te dekken uit de stelpost overhead en de incidentele kosten wettelijke verplichtingen (€ 49.000) te dekken uit de egalisatiereserve DOWR. 4.5.6 Bescherming persoonsgegevens en informatieveiligheid De | gemeente | verwerkt | dagelijks | persoonsgegevens | van | inwoners, | ondernemers | en maatschappelijke partners. Het zorgvuldig beschermen van deze gegevens en het waarborgen van een betrouwbare informatievoorziening zijn randvoorwaarden voor een goed functionerende overheid. In een samenleving die steeds verder digitaliseert, neemt ook het belang van privacy, informatieveiligheid en digitale weerbaarheid toe.

De gemeente neemt hierin nadrukkelijk haar verantwoordelijkheid en voert actief regie op de bescherming van persoonsgegevens en de beveiliging van informatie en systemen. We zetten concrete stappen om te voldoen aan wet- en regelgeving, risico's tijdig te signaleren en passende beheersmaatregelen | te | treffen. | Daarbij | investeren | we | structureel | in | bewustwording, kennisontwikkeling, procesverbetering en een betrouwbare informatiehuishouding. Ook hebben we aandacht voor nieuwe ontwikkelingen, zoals de toenemende inzet van data en kunstmatige intelligentie. We zorgen ervoor dat deze ontwikkelingen op een veilige, verantwoorde en transparante wijze plaatsvinden, met oog voor privacy, ethiek en publieke waarden. Door gegevens zorgvuldig te beheren, digitale risico's te beheersen en continu te werken aan de weerbaarheid van onze organisatie, versterken we het vertrouwen van inwoners en ondernemers in | de | gemeentelijke | dienstverlening. | Privacy, | informatieveiligheid | en | een | betrouwbare informatievoorziening blijven daarmee een onmisbaar onderdeel van onze digitale transitie.

Om deze ontwikkeling vorm te kunnen geven zijn de volgende middelen nodig: S=structureel, I=incidenteel | Bedragen in € Categorie | S/I | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 I | 72.000 Informatiebeveiliging | S | 37.000 | 37.000 | 37.000 | 37.000 Privacy officers | S | 60.000 | 60.000 | 60.000 | 60.000 Totaal | I | 72.000 | 0 | 0 | 0 S | 97.000 | 97.000 | 97.000 | 97.000 Programmabegroting 2027 - 2030 | 149 Programmabegroting 2027 - 2030 150 Voorgesteld wordt om de structurele kosten (€ 97.000) te dekken uit de stelpost overhead en de incidentele kosten (€ 72.000) te dekken uit de egalisatiereserve DOWR. 4.5.7 Interbestuurlijk toezicht Het totaalbeeld interbestuurlijk toezicht is opgebouwd uit zes domeinen. De provinciale toezichthouders hebben zowel op het totaalbeeld 2026 als op alle zes onderliggende domeinen de kleur 'groen' toegekend (zie ook onderstaande tabel). Dit betekent dat de gemeente voor alle domeinen voldoet aan de in het beoordelingskader interbestuurlijk toezicht gestelde criteria.

Programmabegroting 2027 - 2030 151 4.6 Openbaarheid Portefeuillehouder: Burgemeester R. Zuidema Programmacoördinator: Domeinmanager M. Lammerts van Bueren 4.6.1 Inleiding Openheid en transparantie zijn belangrijke voorwaarden voor het vertrouwen van inwoners in de overheid. De gemeente Raalte vindt het belangrijk dat informatie over beleid, besluiten en uitvoering toegankelijk is voor inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. De Wet open overheid (Woo) ondersteunt deze ontwikkeling door eisen te stellen aan de actieve openbaarmaking van informatie, het behandelen van informatieverzoeken en de kwaliteit van de informatiehuishouding. Een zorgvuldige omgang met informatie en een goed ingerichte informatievoorziening zijn daarbij belangrijke randvoorwaarden. De uitvoering van de Woo vraagt blijvende aandacht binnen de organisatie. In deze openbaarheidsparagraaf beschrijven wij de beleidsvoornemens voor het komende jaar. 4.6.2 Informatiehuishouding op orde Een goede informatiehuishouding vormt de basis voor een transparante, betrouwbare en toegankelijke overheid. Om inwoners tijdig inzicht te kunnen geven in informatie en te voldoen aan de verplichtingen van de Wet open overheid (Woo), is het van belang dat informatie vindbaar, toegankelijk en duurzaam beheerd wordt.

De gemeente Raalte investeert daarom in 2027 in de verdere ontwikkeling van haar informatiehuishouding op basis van een informatiebeheerplan. Met het informatiebeheerplan werken we aan meer inzicht in welke informatie de organisatie bezit, waar deze informatie wordt opgeslagen en hoe de kwaliteit, betrouwbaarheid en toegankelijkheid ervan worden geborgd. Hiermee zorgen we ervoor dat informatie gedurende de gehele levenscyclus op een zorgvuldige en consistente wijze wordt beheerd. Het informatiebeheerplan draagt bij aan het voldoen aan de eisen van zowel de Wet open overheid als de Archiefwet. Door deze basis op orde te brengen versterken we de openbaarheid, de dienstverlening aan inwoners en de kwaliteit van onze informatievoorziening. 4.6.3 Contactpersoon en openbaarmaking op verzoek De gemeente Raalte vindt het belangrijk dat inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties eenvoudig toegang hebben tot overheidsinformatie. Het verstrekken van informatie zien wij daarom als een organisatiebrede verantwoordelijkheid. Waar mogelijk beantwoorden medewerkers vragen rechtstreeks en ondersteunen zij inwoners bij het vinden van de juiste informatie. Wanneer een verzoek betrekking heeft op een grotere hoeveelheid documenten of onder de Wet open overheid (Woo) valt, wordt de formele Woo-procedure toegepast.

Programmabegroting 2027 - 2030 152 Een goede coördinatie is daarbij van groot belang. De Woo-coördinator ondersteunt de organisatie bij een zorgvuldige en tijdige afhandeling van verzoeken, bewaakt de wettelijke termijnen en zorgt voor een goede afstemming tussen de betrokken medewerkers en afdelingen. In lijn met onze ambitie om toegankelijk en dienstverlenend te zijn, staat het contact met de aanvrager centraal. Door vroegtijdig het gesprek aan te gaan over de informatiebehoefte ontstaat vaak meer duidelijkheid over de vraag en de gewenste informatie. Waar passend wordt gekeken naar alternatieven, zoals een regulier informatieverzoek, zodat inwoners op een laagdrempelige manier geholpen kunnen worden. In 2025 is het aantal Woo-verzoeken verder toegenomen. Tegelijkertijd bleek dat een aanzienlijk deel van de verzoeken na overleg met de aanvrager als informatieverzoek kon worden afgehandeld of werd ingetrokken. Deze werkwijze draagt bij aan een zorgvuldige dienstverlening, een efficiënte afhandeling van verzoeken en het behalen van de wettelijke termijnen. Ook in 2027 blijven wij inzetten op goede begeleiding van aanvragers, een zorgvuldige coördinatie van Woo- verzoeken en verdere bewustwording binnen de organisatie.

4.6.4 Ambitieniveau actief informatie openbaar maken De Wet open overheid (Woo) verplicht gemeenten om documenten uit elf informatiecategorieën actief openbaar te maken. De invoering hiervan vindt landelijk gefaseerd plaats. Op basis van de huidige landelijke planning wordt verwacht dat deze fasering in de tweede helft van 2027 wordt afgerond en dat bestuursorganen vanaf dat moment alle elf categorieën actief openbaar maken. De gemeente Raalte werkt hier naartoe en ligt met de uitvoering van het programma op schema. In 2027 ligt de focus op het verder inrichten van de processen, het op orde brengen van de informatiehuishouding en het implementeren van de benodigde technische voorzieningen voor actieve openbaarmaking. Het ambitieniveau van de gemeente Raalte is gelijk aan de wettelijke doelstelling. Wij streven ernaar om in de tweede helft van 2027 alle elf wettelijk voorgeschreven informatiecategorieën actief openbaar te maken. Hiermee geven we invulling aan de Woo en zetten we een verdere stap naar een transparante, toegankelijke en betrouwbare overheid. Programmabegroting 2027 - 2030 153 4.7 Verbonden partijen Portefeuillehouder: Burgemeester R. Zuidema en Wethouder A. Kreule Programmacoördinator: Domeinmanager M. Lammerts van Bueren 4.7.1 Inleiding Verbonden partijen zijn rechtspersonen waarin de gemeente een bestuurlijk én financieel belang heeft.

Elke gemeente heeft in haar dagelijkse praktijk voor de uitvoering van een deel van haar beleid te maken met verbonden partijen, zoals beschreven in de nota verbonden partijen. Zo heeft Raalte zich in het verleden om verschillende redenen verbonden aan bijvoorbeeld gemeenschappelijke regelingen en stichtingen, maar ook voor de toekomst zoeken we de samenwerking op. Hierbij is het belangrijk dat de gemeenteraad via onder andere een zienswijze haar 'kaderstellende' rol kan invullen. Daarnaast is het belangrijk dat zij kan vaststellen of de uitvoering in overeenstemming is met de gemaakte plannen. Aan de hand van de kadernota, begroting, begrotingswijzigingen en jaarrekening kan hierop getoetst worden. In deze paragraaf worden de verschillende verbonden partijen, waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft, weergegeven. Bij een bestuurlijk belang heeft de gemeente een zetel in het bestuur van een rechtspersoon of stemrecht. Bij een financieel belang is de gemeente de ter beschikking gestelde middelen kwijt in geval van faillissement van de verbonden partij en/of kunnen financiële problemen bij de verbonden partij verhaald worden op de gemeente. In paragraaf 4.7.2 worden de belangrijkste financiële kengetallen per verbonden partij inclusief het risicobedrag weergegeven. Nadere detailinformatie per verbonden partij is in bijlage L van deze begroting te vinden.

Voor het opstellen van de paragraaf is gebruik gemaakt van de gegevens die beschikbaar waren op peildatum 14 augustus 2026. 4.7.2 Kengetallen In onderstaand overzicht worden de (financiële) kengetallen weergegeven van alle verbonden partijen waarin de gemeente deelneemt. -/- is voordeel Eigen | Vreemd | Fin. | Begroot | Risico- Omschrijving (bedragen x € 1.000) | vermogen | vermogen | Resultaat | jaarlijks | bedrag dividend GGD IJsselland Zwolle | nvt Begroting 2027 | 3.081 | 4.193 | 0 | 49 Begroting 2026 | 3.081 | 4.069 | 0 Jaarrekening 2025 | 4.345 | 4.380 | -819 Veiligheidsregio IJsselland Zwolle | nvt Begroting 2027 | 5.750 | 51.985 | 0 | 161 Begroting 2026 | 3.960 | 36.138 | 0 Jaarrekening 2025 | 5.523 | 35.336 | -645 Omgevingsdienst IJsselland Zwolle | nvt Begroting 2027 | 367 | 9.070 | 0 | 46 Begroting 2026 | 32 | 9.070 | 0 Jaarrekening 2025 | 898 | 9.236 | -583 Gemeentelijke kredietbank | nvt Begroting 2027 | 1.962 | 3.225 | 0 | 44 Begroting 2026 | 1.609 | 1.400 | 0 Jaarrekening 2025 | 0 | 0 | 0 Rova NV Zwolle Begroting 2027 | 187 | 94 Begroting 2026 Jaarrekening 2025 | 46.039 | 64.185 | -5.127 Vitens NV Zwolle Begroting 2027 | - | - Begroting 2026 Jaarrekening 2025 | 809.100 | 1.846.100 | -9.060 Wadinko NV Zwolle Begroting 2027 | 45 | 1 Begroting 2026 Jaarrekening 2025 | 86.958 | 10.425 | -3.451 Sportbedrijf Raalte BV Begroting 2027 | - | 95 Begroting 2026 | -134

Jaarrekening 2025 | 1.061 | 1.680 | -177 Programmabegroting 2027 - 2030 | 154 Omschrijving (bedragen x € 1.000) | Eigen | Vreemd | Fin. Begroot | Risico- vermogen | vermogen | Resultaat | dividend | bedrag Bank Nederlandse Gemeenten NV Den Haag Begroting 2027 | 30 | 1 Begroting 2026 Jaarrekening 2025 | 4.554.000 | 110.701.000 | -172.000 Enexis Holding NV ‘s Hertogenbosch Begroting 2027 | 35 | 1 Begroting 2026 Jaarrekening 2025 | 5.811.000 | 7.627.000 | -400.000 Vereniging Dimpact Enschede Begroting 2027 | 2.177 | 0 | -1.116 | 10 Begroting 2026 | 1.403 | 0 | -651 Jaarrekening 2025 | 880 | 6.134 | -177 Stichting werk raalte Begroting 2027 | 105 Begroting 2026 | 300 | 0 | 0 Jaarrekening 2025 | 300 | 903 | 0 Geen overige verbonden partijen 4.7.3 Risico's Per verbonden partij is een inschatting gemaakt van de mogelijke risico’s en de kans dat het zich voordoet. Hiervoor is bepaald wat de waarschijnlijkheid is dat het risico zich voordoet: laag (25%), gemiddeld (50%) of hoog (75%). Dit mogelijke risico in verhouding tot de waarschijnlijkheid, leidt tot het risicobedrag per verbonden partij. De totale risicobedragen zijn vermeld in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Door beheersingsmaatregelen worden risico’s zoveel mogelijk beperkt. Programmabegroting 2027 - 2030 | 155 Programmabegroting 2027 - 2030 156 4.8 Grondbeleid Portefeuillehouder: Wethouder A.

Kreule Programmacoördinator: Domeinmanager T. Penders 4.8.1 Inleiding In de paragraaf grondbeleid komt elk jaar aan bod hoe de gemeente het grondbeleid inzet om de bestuurlijke doelen te bereiken. De toelichting van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) stelt de volgende onderdelen verplicht (artikel 16):  Een visie op het grondbeleid in relatie tot de realisatie van de doelstellingen van de programma’s die zijn opgenomen in de begroting;  Een aanduiding van de wijze waarop de gemeente het grondbeleid uitvoert;  Een actuele prognose van de te verwachten resultaten van de totale grondexploitatie;  Een onderbouwing van de geraamde winstneming;  De beleidsuitgangspunten over de reserves voor grondzaken in relatie tot de risico’s van de grondzaken. 4.8.2 Grondbeleid In de Omgevingsvisie zijn de ambities en beleidsdoelen voor de fysieke leefomgeving vastgelegd. Als uitwerkingsprogramma van de Omgevingsvisie is het programma Wonen opgesteld waarin de ambitie is opgenomen dat jong en oud, arm en rijk, een passende woning kunnen vinden in een toekomstbestendige woonomgeving, waarbij ruimte wordt gegeven aan eigenzinnig (samen)wonen voor onze huidige en nieuwe inwoners.

Om hier uitvoering aan te geven:  Wordt de bouwopgave versneld en verhoogd om het woningtekort het hoofd te kunnen bieden;  Wordt blijvend ingezet op de verduurzaming van de bestaande woningvoorraad en wordt een tandje bijgezet voor het levensloopbestendig maken van deze woningvoorraad en de woonomgeving. De beleidsmatige kaders over de wijze waarop de gemeente Raalte opereert op de grondmarkt en welke instrumenten daarvoor ingezet worden, zijn opgenomen in de Nota Grondbeleid. In de Nota Grondbeleid zijn de volgende doelstellingen van het grondbeleid geformuleerd:  Het bevorderen van een maatschappelijk gewenst ruimtegebruik en  Het voeren van regie op gewenste ruimtelijke ontwikkelingen. Dit alles tegen een zo gunstig mogelijk financieel resultaat door (afspraken over) grondposities. Het grondbeleid is facilitair aan het realiseren van de ruimtelijke, economische en sociale doelen. Gebleken is dat marktontwikkelingen onvoorspelbaar zijn en de rol van de gemeente verandert in de participatieve samenleving. De huidige maatschappij vraagt om maatwerk en pragmatisch handelen. Om hierop in te kunnen spelen is in de nota grondbeleid gekozen voor situationeel grondbeleid. Hierbij wordt per opgave/initiatief bepaald welke mate van sturing nodig is, welk type grondbeleid passend is en welke risico’s er zijn.

Programmabegroting 2027 - 2030 157 4.8.3 Doelstellingen Het grondbeleid staat ten dienste van het realiseren van onze doelstellingen op het gebied van ruimtelijke ordening, volkshuisvesting en economische ontwikkeling. Grondbeleid is nodig om te zorgen voor voldoende aanbod van gronden voor woningen, bedrijven, groen en andere publieke en maatschappelijke voorzieningen en is daarmee ondersteunend aan beleidsdoelstellingen vanuit andere begrotingsprogramma’s. Per opgave/initiatief wordt bepaald welke mate van sturing nodig is, welk type grondbeleid passend is en welke risico’s acceptabel zijn om de doelstelling te realiseren. Ontwikkelingen woningmarkt Ondanks de stijging van de waarde van woningen en bouwkosten is er nog steeds sprake van een gespannen woningmarkt. Er is onverminderd veel vraag. Naast de koopsector zien we ook in de huurwoningmarkt dat de druk hoog blijft. Een gestage stroom van nieuwbouw en uitgiftes blijft gewenst om aan de vraag naar bouwkavels (huur en koop) te kunnen voldoen. Woningbouwprogrammering De gemeenten in West-Overijssel en de provincie hebben woonafspraken gemaakt in de vorm van de woonagenda. Uitgangspunt is niet alle woningbouw naar de steden Deventer en Zwolle maar ook woningbouw ter versterking van de goed bereikbare kernen met voorzieningen, zoals Raalte-dorp en Heino of ter versterking van de vitaliteit in de kleine kernen.

Met het regionale woningbouwprogramma wordt ruim baan gegeven aan de lokale behoefte én extra ingezet op het toevoegen van meer woningen in de grote kernen rondom mobiliteitsknooppunten (in ons geval Raalte en Heino). Dit vooral middels inbreiding, maar uitbreiding kan ook als dat nodig is. De uitgangspunten van de woonagenda sluiten goed aan bij het door uw raad vastgestelde, Omgevingsvisie en programma Wonen. Daarin hebben we onder andere vastgesteld dat, om het woningtekort het hoofd te bieden en onze ambitie waar te maken, we onze bouwopgave versnellen en verhogen. Daarom is afgesproken om de komende jaren meer woningen te bouwen dan nodig is voor de autonome groei. Uitgangspunt hierbij is de bouw van het in coalitieakkoord vastgestelde aantal van 3.000 woningen in de periode tot 2033. Deze groei staat niet op zichzelf. Het realiseren van nieuwe woningen heeft een relatie met andere opgaven. Denk daarbij aan de verduurzaming van onze samenleving, de mobiliteitsopgave, de leefbaarheid en kansen in wijken en de ontwikkeling dat zorg steeds meer in de wijk plaats vindt. Daarom heeft de raad in 2023 in de bestuursopdracht Groei gekozen voor een aanpak op verschillende sporen. 1. Opstellen groeibeelden voor de kernen Raalte en Heino 2. Verkenning groei buurtdorpen 3.

Versnellen van bestaande woningbouwplannen Programmabegroting 2027 - 2030 158 In 2024 zijn de groeibeelden Raalte en Heino opgesteld en is er gestart met de uitwerking van 3 prioritaire gebieden voor Raalte en Heino. Zo is er ook op een aantal percelen in Raalte noord en Heino west het voorkeursrecht gevestigd. In 2025 is gestart met de planvorming van de in de groeibeelden genoemde locaties Raalte Noord, Heino West en de Stationsomgeving Raalte. In 2025 is de verkenning voor de buurtdorpen afgerond. Op grond hiervan is besloten om kansrijke initiatieven op inbreidingslocaties in alle buurtdorpen voorrang te geven. Daarnaast krijgt de kern Luttenberg en Laag Zuthem prioriteit voor een nieuwe uitbreidingslocatie voor woningbouw. In juli 2026 is de voorkeurslocatie voor het buurtdorp Luttenberg vastgesteld door de raad. Daarbij is ook een voorbereidingskrediet verleend om de eerste planvorming op te starten. In de tweede helft van 2026 en 2027 wordt de voorkeurslocatie verder uitgewerkt/voorbereid. Bedrijventerreinenprogrammering Binnen de Groei-opgave heeft adviesbureau STEC onderzoek gedaan naar de behoefte aan nieuwe werklocaties in onze gemeente en de profilering daarvan binnen de regio Zwolle. De uitkomsten (15 – 30 ha netto uitgeefbaar terrein) zijn gebruikt bij het zoeken naar nieuwe locaties in de Groeibeelden voor Raalte en Heino, opgesteld door bureau Ruimtevolk.

Tevens zijn de resultaten gebruikt ter onderbouwing van onze vraag binnen de programmeringsafspraken bedrijventerreinen West-Overijssel en de uitwerking van de Ruimtelijk Economische Bouwsteen 2040 van de regio Zwolle met onder andere de behoefte aan regionale bedrijventerreinen. 4.8.4 Financiële positie Onderhanden werk/bouwgrond in exploitatie De gemeente Raalte kent 13 (peildatum 1-7-2026) actieve complexen binnen de grondexploitatie. Op grond van de gewijzigde BBV-voorschriften voor de grondexploitatie dienen de te verwachten resultaten gepresenteerd te worden op eindwaarde (rekening houdend met rente en kosten- en opbrengstenstijging). In het volgende overzicht is het exploitatieresultaat, per project en in zowel contante waarde als eindwaarde, weergegeven. Resultaat onderhanden werk op eindwaarde Bedragen in € Nr. | Omschrijving | Startwaarde | Eindwaarde Woningbouw 17 | Franciscushof | 39.371 | 42.617 66 | Molenwijk Heino | 254.278 | 264.551 67 | Luttenbergerweg | 198.080 | 206.082 68 | Marissink Nw. Heeten | 189.548 | 197.206 73 | De Velderhof Mariënheem | 19.737 | 20.945 79 | 't Broeck Broekland | 71.565 | 74.456 80 | Veldegge fase 2 | 1.058.320 | 1.145.560 81 | 't Broeck fase 5 | 815.983 | 865.928 84 | Kl.

Hagen Laag Zuthem fase 1 en 2 | -180.641 | -184.254 Af: getroffen voorziening | 180.641 | 184.254 86 | Lierderholthuis fase 3 | 454.203 | 482.004 87 | Lierderholthuis fase 2 | 32.234 | 34.207 sub-totaal | 3.133.319 Bedrijventerrein 77 | De Zegge VII | -168.703 | -175.518 Af: getroffen voorziening | 168.703 | 175.518 90 | Blankenfoort II Heino | 121.325 | 126.226 sub-totaal | 121.325 Totaal | 3.254.644 Voor 2027 verwachten we binnen de complexen de volgende verkoop van bouwkavels. Kavelafzet woningbouw (OHW) Naam complex | Begroting 2027 Onderhanden werk woningbouw 17- Franciscushof | 3 80- de Veldegge Noord | 45 81- 't Broeck fase 5 | 36 86 - Lierderholthuis fase 3 | 2 Totaal woningbouw | 86 In de kolom begroting 2027 zijn de verwachte kavelverkopen (geleverd bij notariële akte) vermeld die zijn opgenomen in de geactualiseerde grexen 2026 voor het dienstjaar 2027. Naam complex | 2027 Onderhanden werk bedrijventerrein (in ha) 77- de Zegge VII | 0,4 Totaal bedrijventerrein (ha) | 0,4 Programmabegroting 2027 - 2030 | 159 De inschatting is dat op het bedrijventerrein de Zegge VII de laatste kavels in 2027 worden geleverd. 4.8.5 Uitgaven/inkomsten Op basis van de geactualiseerde grondexploitaties 2026 worden de uitgaven voor 2027 ingeschat op € 3,9 mln. en totale inkomsten op € 6,5 mln.

De grootste uitgaveposten in 2027 zijn:  | Franciscushof; woonrijp maken  | De Zegge VII; woonrijp maken  | Velderhof Mariënheem; woonrijp maken  | Apparaatskosten De inkomsten bestaan uit de verkoop van bouwgrond /-kavels. Overige gronden De overige in eigendom zijnde gronden (onder andere nog niet in exploitatie genomen gronden) zijn ondergebracht onder de materiële vaste activa / terreinen en gronden. De kosten (onder andere | rentekosten) | mogen | niet | geactiveerd | worden | en | komen | derhalve | ten | laste | van | het rekeningresultaat. De totale boekwaarde (1-1-2026) van deze gronden met een totale oppervlakte van ruim 6,7 ha., bedraagt € 1,1 mln. Het merendeel van deze gronden is gewaardeerd op agrarische waarde. De jaarlijkse kosten bestaan met name uit kapitaallasten. De (nog) niet benodigde gronden worden indien mogelijk verpacht. Voor | de | onderstaande | locaties | zijn | gemeentelijke | gronden | in | eigendom | en/of voorbereidingskosten gemaakt ten behoeve van een mogelijke toekomstige ontwikkeling. De waarde van de gemeentelijke gronden is opgenomen onder de materiële vaste activa (MVA). De voorbereidingskosten zijn opgenomen onder de immateriële vaste activa (IMVA) en mogen op grond van het BBV maximaal vijf jaar geactiveerd blijven, mits voldoende zicht bestaat op de beoogde ontwikkeling.

Per locatie zijn daarom zowel de grondwaarde (MVA) als de geactiveerde voorbereidingskosten (IMVA) weergegeven. Toekomstige bouwgrond in exploitatie Boekwaarde 31-12-2025 nr. omschrijving | MVA | IMVA | m² (grondwaarde) | (voorbereidingskosten) 251 Toekomstige woningbouw Raalte Noord | € - | € 713.868 | - 252 Toekomstige woningbouw Heino NW | € - | € 140.967 | - 294 Voorm. obs Gouden Emmer | € 44.925 | € 169.581 | 2.995 285 Laag Zuthem, fase 3 | € 21.977 | € 2.069 | 4.255 sub-totaal | € 66.902 | € 1.026.485 | 66.733 Het prijspeil van de genoemde bedragen is 31-12-2025. De gemaakte uren (voorbereidingskosten) van 2026 zijn nog niet inzichtelijk. Programmabegroting 2027 - 2030 | 160 Programmabegroting 2027 - 2030 161 Nieuwe woningbouwlocaties Raalte Noord In het afgelopen jaar zijn er veel vooruitgangen geboekt met betrekking tot het onderzoek of woningbouw mogelijk is in Raalte Noord. Er heeft veel participatie plaatsgevonden met omwonenden. De eerste landschappelijke raamwerken en denkrichtingen zijn openbaar gemaakt. Nog steeds is er beoogd om op deze locatie 750-1.000 woningen te realiseren. De verwachting is dat eind 2026 het masterplan wordt opgeleverd. Deze onderzoeken en haalbaarheidsstudies vergen ook de benodigde planuren en extern advies. De totaal geïnvesteerde plankosten waren per 01-01-2026 circa € 715.000.

De verwachting is dat deze plankosten terug worden verdiend bij de uiteindelijke woningbouwontwikkeling. Molenwijk 2.0 Qua omvang is Molenwijk 2.0 aanzienlijk kleiner dan Raalte Noord. De verwachting is dat Molenwijk dan ook eerder ontwikkeld kan worden dan Raalte Noord. Momenteel is de verwachting dat in 2027 het omgevingsplan ter inzage gelegd kan worden. Momenteel bevindt het project zich in de fase waar de haalbaarheid wordt onderzocht. In het plan is plek voor 100 tot 150 woningen. Deze onderzoeken en haalbaarheidsstudies vergen ook de benodigde planuren en extern advies. De totaal geïnvesteerde plankosten waren per 01-01-2026 circa € 140.000. De verwachting is dat deze plankosten terug worden verdiend bij de uiteindelijke woningbouwontwikkeling. Woningbouwlocatie Luttenberg Aansluitend op de groeibeelden is voor Luttenberg een locatiestudie opgezet om te komen tot de meest kansrijke nieuwe woningbouwlocatie. Er is behoefte is circa 80 woningen. In de loop van 2026 zal dit verder uitgewerkt worden. De Gouden Emmer Heino Op de locatie de Gouden Emmer te Heino zijn vergevorderde plannen voor de vestiging van een gezondheidscentrum. Om dit te kunnen realiseren zal de huidige parkeervoorziening bij de sporthal uitgebreid moeten worden. Subsidies WOKT In het kader van de woningbouwopgave wordt gewerkt aan diverse bovenplanse infrastructurele maatregelen.

Voor deze maatregelen is in 2025 een aanvraag ingediend voor de regeling Woningbouw op Korte Termijn (WoKT) . Deze rijksregeling is bedoeld voor infrastructuur- en mobiliteitsmaatregelen die samenhangen met woningbouwontwikkelingen. In december 2025 is hiervoor een voorlopige toekenning ontvangen. De definitieve aanvraag is in augustus 2026 ingediend. Besluitvorming over de definitieve subsidiebijdrage wordt later in 2026 verwacht. Bij een definitieve toekenning dient de gemeente invulling te geven aan de in de aanvraag opgenomen woningbouwopgave. 4.8.6 Reserves en risico's Reservepositie Het meerjarenoverzicht van de algemene reserve grondexploitatie (prognose) is in onderstaand overzicht weergegeven. Meerjarenoverzicht algemene reserve grondexploitatie Bedragen in € Jaarrekening 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand per 1-1 | 5.000.000 | 5.000.000 | 5.000.000 | 5.000.000 | 5.000.000 | 5.000.000 Stortingen | 1.321.016 | 961.428 | 1.458.065 | 925.124 | 549.716 | 133.751 Onttrekkingen | -464.785 | -332.000 | -317.000 | -317.000 | -317.000 | -317.000 Afroming reserve | -856.231 | -629.428 | -1.141.065 | -608.124 | -232.716 | 0 Stand per 31-12 | 5.000.000 | 5.000.000 | 5.000.000 | 5.000.000 | 5.000.000 | 4.816.751 Het bedrag van de stortingen bestaat naast de rentetoevoeging uit tussentijdse winstneming vanuit | lopende | grondexploitaties.

| Voor | 2027 | wordt | deze | winstneming | ingeschat | op | ruim € 1.325.000. Zoals het overzicht laat zien komt mede hierdoor de totale algemene reserve grondexploitatie boven het in de Nota Grondbeleid vastgestelde plafond van € 5 mln. uit, waardoor de reserve bij het | opmaken | van | de | jaarrekening | afgeroomd | wordt | ten | gunste | van | de | algemene bestemmingsreserve. Het surplus voor 2027 is geraamd op € 1.141.065. Daar waar in de afgelopen jaren sprake was van een forse storting van de algemene reserve grondexploitatie ten gunste van de algemene bestemmingsreserve, moet voor de komende jaren rekening gehouden worden met een beperktere of geen afroming van de algemene reserve grondexploitatie. Risico’s De risico’s binnen de grondexploitatie bevinden zich met name in die complexen met een hoge boekwaarde en een relatief lange looptijd (Franciscushof en de Zegge VII). Daarnaast hebben tegenvallers | voor | de | complexen | met | een | negatief | exploitatieresultaat | ook | direct | nadelige gevolgen voor de algemene reserve grondexploitaties. Bij het bepalen van het risicobedrag binnen de grondexploitatie is een aantal scenario’s per complex doorberekend. Deze zijn:  | Rentestijging 1 %;  | Kostenstijging 5 %;  | Opbrengstendaling 5%;  | Verlengen looptijd 2 jr.

Na bepaling van de kans (in %) dat een geschetst scenario werkelijkheid wordt, is het risicobedrag voor de grondexploitatie als geheel berekend op € 0,37 miljoen. Programmabegroting 2027 - 2030 | 162 Programmabegroting 2027 - 2030 163 Totaal risico's grondexploitatie Bedragen in € Resumé Bedrag Woningbouw 71.505 Bedrijventerrein 95.017 Toekomstig woningbouwprojecten 199.160 Totaal 365.682 Afgerond 365.000 Dit risicobedrag maakt onderdeel uit van de totale risico’s die opgenomen zijn in de Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Er is ook een bedrag meegenomen voor het risico bij toekomstige woningbouwontwikkelingen. Dit geldt momenteel voor Raalte Noord en Molenwijk 2.0 in Heino. Er bestaat namelijk een risico dat de voorgenomen woningbouwontwikkeling gedeeltelijk of geheel niet kan worden gerealiseerd. Dit risico blijft bestaan zolang een project in voorbereiding is, terwijl de voorbereidende plankosten opbouwen. De kans op dit risico verschilt per voorgenomen locatie. Bovenwijkse voorzieningen Een bovenwijkse voorziening is een voorziening van openbaar nut, waarvan het belang en de baat uitstijgen boven de exploitatie van één (exploitatie)gebied en waarvan de kosten, vanwege het nut voor meerdere gebieden, niet door één exploitatie moeten worden gedragen. Hiervoor is de reserve bovenwijkse voorzieningen ingericht.

In de BBV-voorschriften is opgenomen dat voeding van de reserve bovenwijkse voorzieningen vanuit de individuele complexen niet is toegestaan. Om de dekking van de bovenwijkse voorzieningen te waarborgen wordt jaarlijks bij de jaarrekening vanuit de algemene reserve grondexploitatie een storting gedaan van € 150.000 in de reserve bovenwijkse voorzieningen. De verwachte stand per 1-1-2027 van deze reserve is € 1.963.803. De bijdrage voor de volgende bovenwijkse voorzieningen zijn opgenomen in het meerjareninvesteringsplan:  Ontsluiting Raalte Noord € 1.201.812  Fietsstraat Salland II – Franciscushof € 95.000 Algemene kosten grondexploitatie Kosten welke niet direct verantwoord kunnen worden onder één van de actieve complexen (bijvoorbeeld apparaatskosten algemeen, externe adviezen algemeen) worden verzameld binnen het complex bouwgrondexploitatie algemeen en bij het opstellen van de jaarrekening via de volgende verdeelsleutel doorberekend. Verdeling algemene kosten grondexploitatie in % Complex 17- Franciscushof | 15,0% 66- Molenweg Heino | 10,5% 67- Luttenbergerweg | 7,5% 68- Marissink Nw.

Heeten | 7,5% 73- De Velderhof Mariënheem | 7,0% 77- De Zegge VII | 15,0% 79- 't Broeck | 5,0% 80- De Veldegge Noord | 10,0% 81- 't Broeck fase 5 | 5,0% 86- Lierderholthuis fase 3 | 5,0% 87- Lierderholthuis fase 2 | 2,5% 90- Bedrijventerrein Heino | 10,0% Totaal | 100,00% Programmabegroting 2027 - 2030 | 164 Programmabegroting 2027 - 2030 165 4.9 Sociaal domein Portefeuillehouder: Wethouders M. Scholten en M. Brinkhuis Programmacoördinator: Domeinmanager T. Schrör 4.9.1 Inleiding Deze paragraaf is toegespitst op de financiële ontwikkelingen van de gedecentraliseerde taken in het sociaal domein. De beleidsmatige toelichting in het sociaal domein is weergegeven in de programma’s 3 Onderwijs, werk en inkomen en programma 4 Maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp. Hierin zijn de beleidsdoelstellingen, de succesindicatoren en de beleidsvoornemens voor het jaar 2027 en volgende jaren opgenomen. 4.9.2 Beleidskader Vanaf 2015 is het door uw Raad vastgestelde uitgangspunt om de taken sociaal domein budgetneutraal uit te voeren. De resultaten op de pijlers Wmo, Jeugd en participatie worden aan het eind van het jaar toegevoegd danwel onttrokken aan de reserve Sociaal domein. In onderstaande tabel zijn de beschikbare middelen en de verwachte uitgaven van het sociaal domein voor de jaren 2027-2030 weergegeven.

De beschikbare middelen zijn bepaald op basis van de budgetten 2026 inclusief indexatie, de rijksmutaties van de meicirculaire 2026 en het voorgestelde nieuw beleid 2027. In totaal zijn de beschikbare middelen € 49,10 mln. in 2027 aflopend naar € 45,04 mln. in 2030. De verwachte uitgaven zijn bepaald op basis van de werkelijke kostenontwikkeling, een indexatie voor het jaar 2027 en ontwikkelingen die er zijn per pijler. De verwachte uitgaven zijn € 48,52 miljoen in 2027 aflopend naar € 45,83 mln. in 2030. Beschikbare middelen en verwachte uitgaven Sociaal domein Bedragen in € | - is voordeel 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Beschikbare middelen Wmo | -13.499.000 | -13.274.000 | -11.373.000 | -11.334.000 Jeugd | -19.088.000 | -17.538.000 | -17.595.000 | -17.595.000 Participatie | -16.516.000 | -16.388.000 | -16.410.000 | -16.110.000 Totaal middelen | -49.103.000 | -47.200.000 | -45.378.000 | -45.039.000 Verwachte uitgaven Wmo | 13.274.000 | 13.274.000 | 11.373.000 | 11.334.000 Jeugd | 18.274.000 | 18.274.000 | 18.274.000 | 18.274.000 Participatie | 16.968.000 | 16.639.000 | 16.520.000 | 16.220.000 Totaal uitgaven | 48.516.000 | 48.187.000 | 46.167.000 | 45.828.000 Saldo excl taakstelling/nto jeugd | -587.000 | 987.000 | 789.000 | 789.000 Nog te behalen besparing sociaal domein | -604.000 | -604.000 | -604.000 | -604.000 Nog te ontvangen rijksbijdrage jeugd | -132.000 | -75.000 |

-75.000 (stelpost van Ark) Nog te behalen besparing participatie | -110.000 | -110.000 | -110.000 | -110.000 werkdeel Saldo | -1.301.000 | 141.000 | 0 | 0 Om meer grip te krijgen op de kosten in het sociaal domein heeft Berenschot in 2024 onderzoek gedaan | naar | besparingspotentieel | binnen | het | sociaal | domein. | Er | zijn | concrete besparingsmaatregelen uitgewerkt en vanaf 2025 is gestart met de implementatie hiervan. Dit heeft tot resultaat gehad, dat van de oorspronkelijke besparing van € 0,5 miljoen in 2025 oplopend naar € 1,75 miljoen vanaf 2027, € 1,15 miljoen is gerealiseerd. Bij de begroting 2027 resteert een nog een in te vullen besparing van € 0,6 miljoen. Op de jeugd is vanaf 2028 nog een resterend tekort € 132.000 in 2028 en € 75.000 in 2029 en 2030 (zie | kopje | jeugd). | We | volgen | het | advies | van | de | VNG | om | hiervoor | een | nog | te | ontvangen rijksbijdrage jeugd gekoppeld aan het onderzoek van Ark op te nemen (zie verder kopje jeugd). Op het participatie werkdeel is een tekort van € 0,11 miljoen. Enerzijds hebben op de afgelopen jaren gezien dat de rijksbijdrage SW hoger uitvalt dan vooraf in de meicirculaire bekend is en dat er op realisatiebasis geen sprake was van een tekort. Anderzijds sturen we via het actieplan werk op het resultaat van de sociale werkvoorziening om mogelijke toekomstige tekorten terug te dringen.

Na verwerking van de nog resterende taakstelling en de nog te ontvangen rijksbijdrage jeugd is er een voordelig saldo van € 1,19 mln. in 2027, een nadelig saldo van € 0,25 mln. in 2028 en een nadelig saldo van € 0,11 mln. structureel vanaf 2029. De resultaten worden toegevoegd danwel onttrokken aan de reserve sociaal domein. In het vervolg van deze paragraaf zijn de resultaten van de Wmo, jeugd en participatie verder toegelicht en is de stand van de reserve sociaal domein weergegeven. Programmabegroting 2027 - 2030 | 166 4.9.3 Wmo In onderstaande tabel zijn de beschikbare middelen en verwachte uitgaven Wmo voor de jaren 2027-2030 weergegeven. Beschikbare middelen en verwachte uitgaven Wmo Bedragen in € | - is voordeel 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Middelen Wmo | -13.499.000 | -13.499.000 | -13.499.000 | -13.499.000 Overheveling Wmo naar jeugdbudget | 225.000 | 225.000 | 225.000 Huishoudelijke hulp uit Wmo met vangnet | 1.901.000 | 1.940.000 Totaal middelen Wmo | -13.499.000 | -13.274.000 | -11.373.000 | -11.334.000 Uitgaven Wmo | 13.274.000 | 13.274.000 | 13.274.000 | 13.274.000 Lagere uitgaven huishoudelijke hulp | -1.901.000 | -1.940.000 Totaal verwachte uitgaven Wmo | 13.274.000 | 13.274.000 | 11.373.000 | 11.334.000 Saldo | -225.000 | 0 | 0 | 0 In 2027 wordt de gerealiseerde besparing Wmo van € 225.000 toegevoegd aan de reserve sociaal.

Vanaf 2028 is € 225.000 aan gerealiseerde besparing Wmo aan het jeugdbudget toegevoegd om de korting op het rijksbudget jeugd op te vangen. Vanaf 2029 wordt de huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening geschrapt binnen de Wmo, wel blijft er een vangnet voor mensen die deze hulp niet zelf kunnen regelen. Er is een korting van het rijk | van | € | 1,9 | miljoen | vanaf | 2029. | Conform | de | richtlijn | van | de | toezichthouder | is | deze budgetneutraal verwerkt, waardoor de middelen en uitgaven vanaf 2029 met € 1,9 miljoen zijn verlaagd. | Zodra vanuit het rijk meer bekend is over de beleidsmatige invulling nemen we een reële raming op van de financiële gevolgen. Bij de beschikbare middelen en uitgaven Wmo is geen rekening gehouden met de toename van kosten Wmo als gevolg van volumestijging. Doordat het aantal inwoners van 65 jaar en ouder toeneemt, | is | de | verwachting | dat | het | gebruik | van | Wmo | voorzieningen | en | daarmee samenhangende kosten de komende jaren toeneemt. Er is een rijksbijdrage van € 0,30 miljoen in 2027 oplopend tot € 0,73 miljoen in 2030 beschikbaar gesteld om de kostenstijging van een toename van gebruik van Wmo voorzieningen op te vangen. Deze is als stelpost opgenomen in de begroting en is beschikbaar om kostenoverschrijding van Wmo voorzieningen op te vangen.

Programmabegroting 2027 - 2030 | 167 4.9.4 Jeugd In onderstaande tabel zijn de beschikbare middelen en verwachte uitgaven jeugd voor de jaren 2027-2030 weergegeven. Beschikbare middelen en verwachte uitgaven Jeugd Bedragen in € | - is voordeel 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Middelen jeugd | -19.088.000 | -17.272.000 | -17.329.000 | -17.329.000 Besparing Wmo/ participatie toegevoegd | -266.000 | -266.000 | -266.000 aan jeugdbudget Beschikbare middelen Jeugd | -19.088.000 | -17.538.000 | -17.595.000 | -17.595.000 Uitgaven jeugd | 18.274.000 | 18.274.000 | 18.274.000 | 18.274.000 Uitbreiding capaciteit CJG | 596.000 | 596.000 Te besparen spec. Jeugdhulp | -596.000 | -596.000 Verwachte uitgaven Jeugd | 18.274.000 | 18.274.000 | 18.274.000 | 18.274.000 Saldo | -814.000 | 736.000 | 679.000 | 679.000 Nog te behalen besparing sociaal | -604.000 | -604.000 | -604.000 toegerekend aan jeugd Saldo incl besparing sociaal domein | -814.000 | 132.000 | 75.000 | 75.000 Nog te ontvangen rijksbijdrage jeugd | -132.000 | -75.000 | -75.000 (stelpost van Ark) Saldo incl nog ontvangen rijksbijdrage | -814.000 | 0 | 0 | 0 jeugd De beschikbare middelen jeugd zijn € 19,09 miljoen in 2027, € 17,54 miljoen in 2028, € 17,59 miljoen in 2029 en 2030. De afname van middelen vanaf 2028 is een gevolg taakstelling van het rijk gekoppeld aan de hervormingsagenda jeugd.

In 2027 brengt de deskundigencommissie van Ark een 2e rapport uit waarin zwaarwegend en maatgevend advies wordt gegeven over de jeugdzorg, waarin het zowel terugkijkt op de periode 2025-2027 als vooruitkijkt naar 2028 en verder. In het 1e rapport van Ark is benoemd dat er gekomen moet worden tot een nieuw financieringsmodel jeugd vanaf 2028. De verwachte uitgaven jeugd zijn gebaseerd op de ontwikkeling van werkelijke jeugdkosten inclusief indexering. Er is vanaf 2027 €18,27 miljoen structureel geraamd. De personele uitbreiding van het CJG van € 0,59 miljoen in 2027 en 2028 budgetneutraal opgenomen, omdat dit moet leiden tot een besparing van de specialistische jeugdkosten voor hetzelfde bedrag. Per saldo is er voordeel van € 0,81 miljoen in 2027, € 0,74 miljoen nadeel in 2028 en € 0,68 miljoen nadeel structureel vanaf 2029. Inclusief de nog resterende taakstelling sociaal domein van € 0,6 miljoen gekoppeld aan de maatregelen Berenschot is er een tekort van € 0,13 miljoen in 2028 en € 0,07 miljoen structureel vanaf | 2029. | Tegenover | dit | tekort | is | conform | begrotingsadvies | VNG | een | nog | te | ontvangen rijksbijdrage jeugd opgenomen gekoppeld aan het onderzoek van de deskundigencommissie van Ark.

Programmabegroting 2027 - 2030 | 168 4.9.5 Participatie De beschikbare middelen participatie werkdeel bestaat uit middelen voor de uitvoering van de Sociale | Werkvoorziening | (SW), | de | uitvoering | van | de | re-integratie | taken. | Het | participatie inkomensdeel bestaat uit de individuele bijstand, bijzondere bijstand en schuldhulpverlening. In onderstaande tabel zijn de beschikbare middelen en verwachte uitgaven participatie voor de jaren 2027-2030 weergegeven. Beschikbare middelen en verwachte uitgaven Participatie Bedragen in € | - is voordeel 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Middelen participatie inkomensdeel | -11.508.000 | -11.507.000 | -11.503.000 | -11.503.000 Besparing overgeheveld naar jeugd | 41.000 | 41.000 | 41.000 Middelen participatie werkdeel | -5.008.000 | -4.922.000 | -4.947.000 | -4.647.000 Totaal middelen | -16.516.000 | -16.388.000 | -16.409.000 | -16.109.000 Uitgaven participatie inkomensdeel | 11.850.000 | 11.607.000 | 11.462.000 | 11.462.000 Uitgaven participatie werkdeel | 5.118.000 | 5.032.000 | 5.057.000 | 4.757.000 Nog te behalen besparing participatie | -110.000 | -110.000 | -110.000 | -110.000 werkdeel Totaal uitgaven | 16.858.000 | 16.529.000 | 16.409.000 | 16.109.000 Saldo inkomensdeel | 342.000 | 141.000 | 0 | 0 Saldo werkdeel | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal saldo | 342.000 | 141.000 | 0 | 0 De beschikbare middelen nemen af van € 16.52 miljoen in 2027

naar € 16,11 miljoen in 2030. De afname wordt veroorzaakt door lagere rijksmiddelen WSW, vanwege de natuurlijke uitstroom van deze doelgroep. De verwachte werkelijk kosten zijn geraamd op € 16,97 miljoen in 2027 aflopend naar € 16,22 miljoen in 2030. Op | het | participatie | werkdeel | is | een | structureel | tekort | van | € | 0,11 | miljoen | op | de | Sociale werkvoorziening (SW) doordat de uitvoeringskosten van de SW hoger zijn dan de beschikbare middelen. Enerzijds hebben op de afgelopen jaren gezien dat de rijksbijdrage SW hoger uitvalt dan vooraf in de meicirculaire bekend is en dat er op realisatiebasis geen sprake was van een tekort. Anderzijds sturen we via het actieplan werk op het resultaat van de sociale werkvoorziening om mogelijke toekomstige tekorten terug te dringen. Er is een resterend tekort van € 0,34 miljoen in 2027 en € 0,14 miljoen in 2028 door hogere kosten van de algemene en bijzondere bijstand als gevolg van de instroom van statushouders. Enerzijds moeten beheersmaatregelen leiden tot een afname van het aantal uitkeringen en de daarmee samenhangende kosten. Dit door zoveel mogelijk inwoners met een uitkering te begeleiden naar werk, | conform | het | door | de | raad | vastgestelde | beleidsplan | 'Raalte | werkt'.

| Anderzijds | is | de verwachting dat de rijksbijdrage voor uitkeringen (BUIG) toeneemt, doordat Raalte ruimschoots voldoet aan de landelijke taakstelling statushouders. Programmabegroting 2027 - 2030 | 169 Wanneer andere gemeenten ook invulling geven aan de taakstelling statushouders, stijgt het macrobudget en daarmee ook de rijksbijdrage aan Raalte. De tekorten inkomensdeel worden voor 50% onttrokken uit de reserve sociaal en 50% uit de reserve vluchtelingen. 4.9.6 Financiën In onderstaande tabel is de verwachte stand van de reserve sociaal domein weergegeven. Per 1 januari 2027 is de stand van de reserve sociaal domein € 6,50 miljoen conform het vastgestelde plafond van deze reserve. De in deze paragraaf beschreven resultaten voor Wmo, jeugd en participatie en de te behalen besparingsopgave zijn conform de doelstelling van de reserve sociaal domein toegevoegd danwel onttrokken aan de reserve. Voor een toekomstbestendig CJG en voor een budget flexibel en wendbaar in te zetten in het sociaal domein is er een eenmalig beroep gedaan op de reserve sociaal domein van € 0,40 miljoen in 2027 en € 0,15 miljoen in 2028 en 2029. Daarnaast is voorgesteld om bij nieuw beleid 2027 eenmalig beroep te doen op de reserve sociaal domein voor € 0,48 miljoen in 2027 en 2028 en € 0,45 miljoen in 2029 en 2030.

Het betreft tijdelijke extra | capaciteit | omtrent | uitvoering | statushouders, | versterking | Humanitas | en | uitbreiding jongerenwerk. Door veranderde financiële spelregels is het vanaf het begrotingsjaar 2027 niet meer toegestaan om een structurele dotatie of onttrekking aan een reserve te doen. Hiermee is in de voorliggende begroting rekening gehouden. Als gevolg van deze gewijzigde regelgeving is ook het reserve format sociaal domein hierop aangepast. De stand van de reserve sociaal domein is eind 2030 € 5,27 miljoen. Prognose reserve Sociaal domein Bedragen in € | - is voordeel Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand reserve per 1 januari | - -7.101.000 | -6.321.000 | -5.719.000 6.500.000 Wmo | -225.000 Jeugd | -814.000 Participatie inkomendeel | 153.000 | 141.000 Nog te realiseren besparing tgv reserve | -604.000 Overige eenmalige onttrekkingen 2027-2029 | 404.000 | 154.000 | 154.000 Eenmalig nieuw beleid begr 2027-2030 | 485.000 | 485.000 | 448.000 | 448.000 Stand reserve 31 december | - -6.321.000 | -5.719.000 | -5.271.000 7.101.000 4.9.7 Resumé Uit deze paragraaf blijkt dat de uitgaven en inkomsten sociaal domein, mede door de ingezette besparingsmaatregelen in 2025 en 2026, momenteel voldoende beheersbaar zijn.

Wel moet nog invulling | gegeven | worden aan de nog | resterende besparing van structureel € 0,60 miljoen gekoppeld aan de besparingsmaatregelen Berenschot. In 2027 komt er een zwaarwegend en Programmabegroting 2027 - 2030 | 170 Programmabegroting 2027 - 2030 171 maatgevend advies van de deskundigencommissie van Ark over het financieel kader jeugd vanaf 2028. Daarnaast is het nog onzeker welke impact het vervallen van de WMO huishoudelijke hulp met ingang van 2029 heeft omdat er wel een vangnet beschikbaar blijft voor mensen die deze hulp niet zelf kunnen regelen. Ook is het nog onzeker of het Rijk de korting op de Wet Langdurige Zorg doorzet en zo ja of dit gevolgen heeft voor de WMO. Kortom het blijft nodig om het verloop van de uitgaven- als de inkomsten stroom sociaal domein ook in de komende jaren actief te blijven volgen. Voor het opvangen van eventuele incidentele resultaten en/of het tijdelijk flexibel en wendbaar inspelen op ontwikkelingen in het sociaal domein blijft de reserve sociaal domein beschikbaar. . Programmabegroting 2027 - 2030 172 4.10 Vluchtelingen Portefeuillehouder: Wethouders M. Scholten en A. Kreule Programmacoördinator: Domeinmanager T. Schrör 4.10.1 Vluchtelingen In de gemeente Raalte worden mensen opgevangen, die hun land noodgedwongen moesten verlaten en geen thuis meer hebben. Bijvoorbeeld door geweld, vervolging of een natuurramp.

Opvang en huisvesting organiseren voor vluchtelingen blijft ook in 2027 noodzakelijk. Gemeenten zijn hierbij verantwoordelijk voor de realisatie en exploitatie van (nood)opvangplekken voor ontheemden uit Oekraïne en voor asielzoekers. Daarnaast ligt er ook een taakstelling als het gaat om de huisvesting van statushouders. Een asielzoeker wordt statushouders (of vergunninghouder) zodra diegene een verblijfsvergunning krijgt. Het rijk heeft als uitgangspunt de kosten die gemeenten maken voor de gemeentelijke opvang integraal te vergoeden. Op basis van het huidige kostenbeeld verwachten we de kosten voor de opvang en huisvesting van vluchtelingen te kunnen dekken. We blijven de kosten monitoren en bij afwijkingen rapporteren we via de zomernota en jaarrekening. Er wordt voorgesteld om € 3.500.000 op te nemen voor kosten opvang Oekraïners en dit te dekken uit de rijksbijdrage Oekraïne en eigen bijdrage. Programmabegroting 2027 - 2030 173 Hoofdstuk 5 : ovz baten en lasten

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://raalte.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/1dfdfbd4-01bd-4ea7-a1d4-6f27866b1a50?agendaItemId=34f8b406-9888-4abe-bae0-6a5f687028f3