Vaststelling Omgevingsvisie Putten 2040
Tekst van het document
innovatieve bouwmethoden worden de
een integrale benadering van wonen, zorg en
overgaan. Verder kunnen sportverenigingen
bouwkosten en/of de ecologische voetafdruk gereduceerd, ten opzichte van traditionele manieren van bouwen. We vinden circulair en modulair bouwen dan ook interessant. We stimuleren dit bij onder andere aanbestedingen. Naast het bouwen van nieuwe woningen, kan ook de huidige voorraad aan gebouwen beter benut worden. We bieden ruimte aan het In de woonwijk Bijsteren was bij het ontwerpen veel aandacht voor een prettig woonen leefklimaat
32
vrijkomende bebouwing in het dorp. Daarnaast
AMBITIES EN OPGAVEN
Omgevingsvisie Putten 2040
3
hun activiteiten verbreden wanneer dit de
We denken mee bij initiatieven gericht op het
leefbaarheid van het dorp ten goede komt.
levensloopbestendig maken van woningen
Verder moeten mogelijke bronnen (bedrijven,
en aanpassingen aan woningen voor
We willen dat de Puttense woningen
wegen, etc.) met een relevante milieubelasting
zorgcomponenten zoals mantelzorg of zorg aan
toekomstbestendig zijn, zowel de bestaande
zich op voldoende afstand van woningen
huis.
als nieuwe woningen. We streven dan ook
bevinden. Bovendien moet iedere woning een aangename zijde hebben: uitzicht op groen (we streven de 3/30/300 vuistregel na ), geen geluid1
(geluidluwe zijde) en/of geuroverlast, geen
naar een duurzame woningvoorraad die
Woningbouw locaties: transformatie boven uitbreiding
zich kenmerkt door: groen, klimaatadaptief, natuurinclusief en energieneutraal. Duurzaam en circulair bouwen vinden we belangrijk en in
luchtverontreiniging en een veilige vluchtroute
Het zwaartepunt van woningbouw ligt in het
Putten bouwen we in de toekomst bio-based.
i.v.m. Omgevingsveiligheid. Putten zet zich in
dorp Putten. Ook in buurtschappen kijken
Een middel om initiatieven op duurzaamheid
om de woonkwaliteit blijvend te monitoren.
we naar woningtoevoeging op een passend
te toetsen is de BREAAM certificering of
Op dit moment gaat het bijvoorbeeld al
schaalniveau. We vinden dat inbreiding boven
soortgelijke methoden. We stimuleren bewoners
goed met het monitoren van afstanden tot
uitbreiding moet gaan. En dan voornamelijk:
(zowel particuliere eigenaren als huurders)
groen en het zicht op groen in de wijk. Verder
transformatie boven uitbreiding. Transformatie
tot het nemen van energetische maatregelen
dragen mogelijkheden voor ontmoeting,
van verouderde woningen of bedrijven
zoals grootschalig isoleren en gebruik maken
toegankelijkheid en bereikbaarheid van
biedt ruimte voor het toevoegen van nieuwe
van alternatieve energie- en warmtebronnen.
voorzieningen bij aan vitaliteit (zie ook H3.3.2).
woningen binnen de bebouwde kom. We kiezen
Daarnaast stimuleren we ‘Veluwe Duurzaam’:
Dit gaat vereenzaming tegen omdat mensen
nadrukkelijk voor 3 woningbouwlocaties: De
een energieloket met voorlichting over
elkaar meer tegenkomen op straat. Om dit zo
Bosrande, Halvinkhuizen en Ambachtstraat.
energiemaatregelen en klimaatadaptatie voor
goed mogelijk op de wensen van bewoners
Inbreiding moet passen in de dorpse schaal
en door bewoners. Door het verergeren van
aan te laten sluiten zorgen we voor meer
en mag niet ten koste gaan van de bestaande
wateroverlast, droogte- en hitteproblematiek
betrokkenheid van inwoners bij de inrichting
omgeving, maar juist (groene) kwaliteit
dienen ook de woonomgevingen aangepast
van de openbare ruimte. We stimuleren het
toevoegen. In bestaande woonwijken kan ook
te worden gericht op een groene inrichting en
aanpassen van woningen, woonomgeving en
verdicht worden door splitsing van woningen
het verminderen van het verhard oppervlak.
voorzieningen aan de wens of noodzaak van
of het toevoegen van nieuwe woningen.
Hier moet voldoende ruimte voor groen-
veel inwoners om (langer) zelfstandig te wonen
Hoogteaccenten (maximaal 4 tot 5 bouwlagen)
blauwe structuren zijn. Maar ook op particulier
en ten behoeve van toekomstbestendigheid.
op een aantal plekken in de kern zijn denkbaar
terrein willen we dit stimuleren. Het behoud
Een speciaal aandachtspunt in Putten is goed
en passen bij het dorpse karakter. Bij inbreiding
van aanwezig groen vinden we belangrijk. Het
wonen voor mensen met een zorgbehoefte. We
moet wel aandacht zijn voor de balans tussen
onderhoud zal plaatsvinden gericht op behoud.
stimuleren nieuwe woonvormen voor vitale
verharding (waaronder parkeren) en ruimte
senioren.
voor groen, in het voordeel van het groen.
1
33
Duurzaam wonen
3 bomen zichtbaar vanuit huis (indicatief), 30% groen in de wijk, 300 meter afstand tot een groene verblijfplek.
AMBITIES EN OPGAVEN
Omgevingsvisie Putten 2040
3
3.3.2 Sociaal en vitaal Putten Iedereen in Putten doet mee en is betrokken Putten kent een rijk verenigingsleven, zowel op kerkelijk, sportief, sociaal en cultureel gebied. De inzet van vele vrijwilligers is hierbij bijzonder belangrijk en waardevol. Religie en het verenigingsleven zijn belangrijke dragers voor sociale samenhang. De gemeente Putten wil een sociaal vitale samenleving zijn, waarin inwoners zich actief inzetten voor elkaar, hun buurtschap, wijk of dorp. Hierin doen inwoners (met ondersteuning van hun naasten en voorzieningen) mee aan de samenleving. We kijken naar elkaar om en zetten in op ontmoeting in de buurt. Het bevorderen van gemixt wonen van jong en oud heeft een positief effect op de sociale samenhang in een wijk. Waar mogelijk stimuleert Putten deze
Het betrekken van de inwoners bij het maken
ambitie.
en uitvoeren van plannen doen we in het licht van participatie en eigen regie. Breed draagvlak
De openbare ruimte is van en voor iedereen.
is essentieel voor inclusieve wijken. Wij zoeken
Dit betekent dat iedereen er gebruik van moet
naar manieren om zoveel mogelijk betrokkenen
kunnen maken. De openbare ruimte moet dus
mee te nemen en ze te laten ervaren dat ze
ook zo veel mogelijk toegankelijk zijn voor
onderdeel zijn van het team. Ook kunnen
inwoners met een beperking. Er liggen kansen
inwoners waar mogelijk invloed uitoefenen op
in het creëren van een levensloopbestendige
de plannen.
woonomgeving die veilig is voor ouderen en uitnodigt tot ontmoeten (zie H3.3.1).
34
Gezondheidscentrum Da Costa is een belangrijke voorziening voor Putten
AMBITIES EN OPGAVEN
Omgevingsvisie Putten 2040
3
In Putten hebben we passende voorzieningen van hoge kwaliteit
meer gezamenlijk multifunctioneel gebruik
aan een prachtig sportcomplex dat tot bloei
wordt gemaakt van voorzieningen en dat de
komt door inzet van betrokken en hardwerkende
betrokken partijen hun krachten bundelen.
vrijwilligers. Of een aantrekkelijke groene
De leefbaarheid en de aanwezigheid van
Servicepunten in de buurt, met een combinatie
omgeving die ontmoeting stimuleert en
voorzieningen vinden we belangrijk. Er wordt
van functies, zullen belangrijk worden als
daarmee eenzaamheid tegengaat. Dit vraagt
kritisch gekeken naar het gemeentelijke
ontmoetingsplekken voor bewoners en
om het leggen van verbindingen tussen
voorzieningenniveau, waarbij gekozen wordt
ondernemers.
beleidsterreinen om gezondheid van inwoners
voor kwaliteit boven kwantiteit. We streven ernaar overal in Putten de leefbaarheid naar een acceptabel niveau te brengen. In het dorp Putten, het buitengebied en alle
te bevorderen. Zowel in de thuissituatie, op
In Putten werken we vanuit Positieve Gezondheid
wijkniveau als gemeentebreed. We streven een leefomgeving na waarin inwoners van alle leeftijden worden uitgenodigd tot bewegen en
buurtschappen. Het dorp is echter de kern voor
De fysieke en sociale leefomgeving zijn niet los
ontmoeten. Kansrijk is het aanleggen van goede
de primaire voorzieningen. We streven ernaar
van elkaar te zien. Dat wat er geboden wordt
fietspaden als ontsluiting naar voorzieningen
om maatschappelijke voorzieningen goed te
aan fysieke voorzieningen wordt succesvol
zoals sportaccommodaties, scholen of
spreiden over het dorp. Zo worden ze voor
gemaakt door het gebruik van mensen. Denk
zorgvoorzieningen (zie H3.3.9).
iedereen goed bereikbaar. Toegankelijke en goed bereikbare voorzieningen op wijkniveau dragen bij aan een betere leefbaarheid voor inwoners. Men kan hierdoor langer zelfstandig meedoen aan de maatschappij. Alle voorzieningen zoals sportcomplexen en gezondheidscomplexen zorgen voor een verhoogde sociale duurzaamheid in Putten. Dit komt doordat zij activiteiten en voorzieningen aanbieden die de leefbaarheid van de omgeving verhogen. Leefbaarheid wordt ook vergroot door voorzieningen aan te bieden die aansluiten bij de behoefte van Puttenaren. Voor jongeren in de gemeente is er behoefte aan meer levendigheid in het centrum. We staan positief tegenover nieuwe initiatieven op dit vlak. Het kan noodzakelijk zijn dat in de toekomst
35
Figuur: voorbeeldinvulling van Positieve Gezondheid in de leefomgeving
AMBITIES EN OPGAVEN
Omgevingsvisie Putten 2040
3
Wandelen en fietsen wordt de norm. Ook
Bij besluiten die gaan over de fysieke
op slot zet, en lokaal niet tot onoverkomelijke
zetten we in op autoluwe schoolzones door
leefomgeving wegen wij mee wat de effecten
belemmeringen mag leiden. De huidige
parkeerplaatsen en autobewegingen rond
zijn op de gezondheid / het welbevinden van
milieuruimte gebaseerd op wettelijke ruimte
scholen te beperken. Ouders worden zo
de mens als gebruiker van de leefomgeving.
en lokaal en/of regionaal milieubeleid willen
uitgenodigd kinderen met de fiets te brengen
Mooie voorbeelden zijn antirookcampagnes, als
we behouden. Ontwikkelingen op de korte
of iets verderop te parkeren. Zo voorkomen we
de Rookvrije generatie, waarin we streven naar
termijn die de gemeente wenselijk acht moeten
verkeersopstoppingen en onveilige situaties.
rookvrije omgevingen voor kinderen.
uitvoerbaar blijven. Zo blijft Putten bijvoorbeeld
Interessant is ook het gebruik van digitale middelen in de openbare ruimte om zo meer mensen aan het sporten en bewegen te krijgen.
een agrarische en ondernemende gemeente
Gezondheid en milieu
waar ruimte is en blijft voor landbouw en ook voor bedrijvigheid.
Een integrale benadering van de milieuthema’s Het uitgangspunt hierbij is dat we denken
(bijv. geluid, bodem en gezondheid), waarbij
In beginsel hanteren we op hoofdlijnen het
vanuit de eigen kracht van de inwoner en zijn
een gezonde en veilige fysieke leefomgeving
stand still-principe tenzij het stand still-principe
netwerk. We investeren gericht in het versterken
centraal staat, heeft onze aandacht. Hiervoor
zal leiden tot verslechtering van de huidige
van de informele netwerken. Zo versterken
vindt de gemeente Putten het belangrijk om
situatie (stilstand is achteruitgang) doordat
we de regie van inwoners voor preventie van
ambities voor de verschillende milieuthema’s
de toegestane immissie de gezondheid of
zware problematiek en ondersteuning bij lichte
te definiëren die aansluiten bij de gewenste
de natuurwaarden blijvend gaat aantasten.
problematiek. Hiermee willen we zwaardere
en huidige milieubeleving in de verschillende
Hiermee spreken we uit dat de lokale
problematiek voorkomen. Daarom hebben
gebiedstypen.
milieubelasting in globale zin niet mag
we op alle domeinen aandacht voor het gedachtegoed van positieve gezondheid. Beweegtuin de Sparrenhof
toenemen. Met het oog op het invoeren van De te definiëren ambities met betrekking tot
de Omgevingswet adopteren we in beginsel
milieu zijn bedoeld om burgers te beschermen
de Bruidsschat met de hierin opgenomen
(op plekken waar geleefd, gewerkt en
milieukaders voor zover deze niet leidt tot een
gerecreëerd wordt) of lokaal de natuurwaarden
toename van de milieuruimte ten opzichte van
te beschermen. De gemeente Putten vind
het lokale en/of regionale milieubeleid. Hierbij
het belangrijk de ambitiebepaling op het
kan als voorbeeld genoemd worden, dat de
gebied van milieu de komende jaren verder
huidige geluidsnormen voor het buitengebied
te concretiseren, in lijn met de verdere en
van de gemeente Putten, gebied specifiek
gelijkmatige invoering van de Omgevingswet.
zijn gemaakt. De normstelling in dit beleid is
Dit met als doel de milieukwaliteit te verbeteren.
strenger dan de normen zoals opgenomen in
Dit is iets dat jaren in beslag zal nemen.
de Bruidsschat. In de overgangsperiode zal dus
Tegelijkertijd vindt Putten het ook belangrijk
aangesloten worden bij het geluidbeleid (Nota
dat deze ambitiebepalingen de gemeente niet
industrielawaai1).
1 Deze Nota Industrielawaai zal in de toekomst worden geactualiseerd en onderdeel worden van het definitieve omgevingsplan, waarbij normen op basis van de in de omgevingsvisie gedefinieerde gebieden moeten worden vastgesteld.
36
AMBITIES EN OPGAVEN
Omgevingsvisie Putten 2040
3
37
Ambitiebepaling luchtkwaliteit Luchtkwaliteitsnormen worden opgenomen in het besluit kwaliteit leefomgeving. Voor luchtkwaliteit gelden wettelijke grenswaarden. Ook zijn er streefwaarden benoemd door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). De WHO-normen voor luchtkwaliteit zijn strengere normen dan die in Nederland worden gehanteerd. Het aansluiten bij de WHO-normen is een beleidsuitspraak die nog niet is genomen. Putten is ook nog niet aangesloten op het Schone Lucht Akkoord. We streven ernaar om de ambities op het gebied van luchtkwaliteit de komende 5 jaar te concretiseren.
AMBITIES EN OPGAVEN
Omgevingsvisie Putten 2040
3
38
het tegengaan van onder andere ondermijning
3.3.3 Veilig Putten
hebben we een samenwerkingsverband met het PVO, het Platvorm Veilig Ondernemen.
Een veilige leefomgeving
Preventie is uiteraard ook erg belangrijk.
Ook in de toekomst willen we in Putten
Verrommeling in algemene zin zorgt bijvoor-
een sociaal veilige en een fysiek veilige
beeld voor een onbehagelijk gevoel. Het
leefomgeving. In een sociaal veilige
voorkomen hiervan is een taak voor gemeente
leefomgeving voel je je veilig en kun je je
en handhaving en niet voor politie. We zorgen
vrij bewegen zonder overlast en angst voor
voor goede informatievoorziening over
bedreigingen en criminaliteit door andere
veiligheidsrisico’s voor inwoners. We zorgen
mensen. Bij fysieke veiligheid, waar je echt
dat we specifieke veiligheidsrisico’s voor de
veilig bent, gaat het over bescherming tegen
jeugd of geluidsoverlast goed in beeld krijgen
ongevallen, tegen niet menselijke factoren,
en hier een passende aanpak voor vormgeven.
zoals natuurrampen en om omgevingsveiligheid
In Putten wonen inwoners veilig en groeien
(o.a. bescherming tegen bedrijvigheid en
kinderen veilig op. Inwoners kijken naar elkaar
vervoer gevaarlijke stoffen).
om en proberen te zorgen voor elkaar. Waar er zorgen zijn over de veiligheid van inwoners en/
In Putten voel je je veilig
is niet altijd even makkelijk om veiligheid in
of hun omgeving kunnen inwoners dit melden
bestaande gebieden aan te pakken. Zo moet
bij de gemeente. De gemeente draagt zorg voor
In Putten bevorderen we de sociale veiligheid.
thuis voor iedereen een veilige plek zijn. Als
een passend vervolg op deze meldingen.
Dit houdt in dat we het veiligheidsgevoel van de
dit niet mogelijk is zal deze veilige plek ergens
openbare ruimte verhogen, o.a. rond bedrijven,
anders gecreëerd moeten worden. We zetten in
winkels en horeca. Wat hierbij kan helpen is
op veilige vakantieparken door verdergaande
bijvoorbeeld overzichtelijkheid en verlichting in
samenwerking met team veiligheid, brandweer
In Putten zorgen we dat de fysieke veiligheid en
de openbare ruimte. Sociale Veiligheid wordt
en politie. De verblijfsrecreatie in Putten
een veilige inrichting van onze leefomgeving
onderdeel van het ontwerp in alle geplande
houden we vrij van permanente bewoning
op orde is. De Omgevingswet staat voor
ontwikkelingen. We hanteren hierbij de
en ondermijning. We zetten ons in voor een
een veilige fysieke leefomgeving en ziet
richtlijnen Sociaal veilig ontwerpen en CPTED
veilig (agrarisch) buitengebied. De risico’s zoals
toe op de ontwikkeling van een goede
(Crime Prevention Through Environmental
ondermijning en druggerelateerde criminaliteit
Omgevingsveiligheid. Omgevingsveiligheid
Design).
bij leegstaande bebouwing of opstallen bij
(onder de Wro heette dit Externe Veiligheid)
In Putten ben je veilig
agrariërs hebben de aandacht. We zetten ons
gaat over het maken van goede afwegingen
De verschillende deelgebieden in Putten
verder in om sociale veiligheid in en rondom het
bij het toelaten van activiteiten met een
vragen allemaal om een andere aanpak en het
stationsgebouw te garanderen. In het kader van
veiligheidsrisico, zoals een bedrijf met
AMBITIES EN OPGAVEN
Omgevingsvisie Putten 2040
3
gevaarlijke stoffen of het vervoer hiervan. Putten is zodanig veilig ingericht dat mensen die er wonen of werken, voldoende beschermd zijn bij een mogelijk ongeval. Dichte bebouwing kan problemen geven als mensen gebouwen of de omgeving willen ontvluchten bij een incident. Om dit te ondervangen, wordt de omgeving zo ingericht dat evacuatie van gebouwen en ook het ontvluchten van het hele gebied mogelijk is. We maken veilige routes naar centrale plekken. Bij (her)ontwikkelingen wordt rekening gehouden met de aandachtsgebieden voor brand, explosie en gifwolken. Dit geldt onder meer voor gebieden in de buurt van risicobronnen, zoals specifieke bedrijven, buisleidingen en transportroutes (weg, spoor, buisleidingen). In beginsel worden er geen nieuwe risicobronnen toegelaten, tenzij uit onderzoek gebleken is dat er geen belemmeringen zijn of ongewenste ruimtelijke effecten ontstaan. Gebouwen voor het verblijf van zeer kwetsbare groepen personen (zoals kinderdagverblijven, scholen en zorgbehoevenden) en vitale infrastructuur plaatsen we op een grotere afstand van mogelijke risicobronnen en dus niet binnen de aandachtsgebieden. Dit vergroot de mogelijkheid om mensen die niet zelfredzaam zijn in veiligheid te brengen.
Door nabij de risicobron minder (kwetsbare) gebouwen toe te staan, zorgen we ervoor dat bij een calamiteit het aantal slachtoffers, letsel, hinder, overlast en economische schade beperkt blijven. Te allen tijde is een aanvaardbaar groepsrisico (GR) leidend. Natuurbrandrisico’s beperken we en de crisisbeheersing is op orde. We zorgen voor voldoende bereikbaarheid van hulpdiensten in de gehele gemeente, ook in autoluwe omgevingen en de vakantieparken.
39
Veilig Putten
VISIE OP KAART
LEGENDA
Omgevingsvisie Putten 2040
4
40
AMBITIES EN OPGAVEN
Omgevingsvisie Putten 2040
3
41
Ambitie: We zijn rentmeester van onze (dorpse en natuurlijke) leefomgeving
AMBITIES EN OPGAVEN
Omgevingsvisie Putten 2040
3
3.3.4 Natuurlijk en groen Putten Afwisselend landschap Putten wordt gekenmerkt door een groen, landelijk gebied met afwisselende landschappen. Het groen is van de bossen, polders en landgoederen. Er is ook water in de vorm van beken en randmeren. De natuurlijke omgeving is één van de belangrijkste kwaliteiten van het wonen en leven in Putten en reden waarom bezoekers hier komen. De kwaliteiten van deze landschappen willen we behouden en waar mogelijk versterken in onderlinge samenhang. Het landschap wordt versterkt op basis van de historische landschappelijke structuren, waarmee de oorspronkelijke
zoeken we in ons buitengebied naar ruimte
cultuurlandschappen herkenbaar zijn.
voor de opgaven van energietransitie,
Vanuit Groen en Erfgoed beschermen we dit
klimaatverandering, stikstofproblematiek
cultuurlandschap. We zetten ons samen met
en de landbouwtransitie. Als gemeente
onze partners van het buitengebied in op het
willen we graag integraal kijken naar deze
herstellen van oude beken en waterlopen.
problematiek, wat betekent dat we op zoek gaan
Dit is een grote uitdaging gezien de huidige
naar gezamenlijke oplossingen en mogelijke
droogteproblematiek. Ontwikkelingen die
koppelkansen. Hierin trekken we samen op met
een negatieve impact hebben op het behoud
de provincie, waterschap, landeigenaren en
van beken en waterlopen worden geweerd,
andere betrokkenen.
terwijl initiatieven die deze herstellen worden verwelkomd.
Om ook in de toekomst economische dragers te vinden voor de natuur is verweving met andere
De natuur is van waarde en wordt in haar
functies zonder bebouwingsmogelijkheden
waarde behouden. Een van de uitdagingen
mogelijk, mits de te beschermen natuurwaarden
hierbij is het vinden van een goede balans.
behouden blijven.
Enerzijds zetten we in op het behouden en versterken van natuur en landschap. Anderzijds 42
Putten beschikt over bijzondere landschappen, zoals Polder Arkemheen
AMBITIES EN OPGAVEN
Omgevingsvisie Putten 2040
3
Water en bodem sturend
De komende jaren richten we ons hierbij op de
- door maatregelen in het kader
volgende opgaven:
van de Kaderrichtlijn Water (KRW)
In de afgelopen decennia zijn steeds vaker keuzes gemaakt die los stonden van de natuur-
à
De gemeente neemt de regie op
lijke systemen (bodem, water, grondstoffen en
de inrichting van de ondergrond
- bijzondere aandacht voor
klimaat). Door allerlei technische oplossingen
en legt dat vast in het nog op te
grondwaterbescherming in en
was dat minder noodzakelijk. De keerzijde van
stellen omgevingsplan
rond het drinkwaterwingebied
technische oplossingen is dat die – mede onder de invloed van klimaatverandering – kwetsbaar
à
sief (kringloop) bodemgebruik
zijn gebleken en niet erg duurzaam.
mogelijk zelf toepassen
zijn in de ruimtelijke ordening, kunnen we ook à
De gemeente draagt bij aan het realiseren van voldoende water
blijven leven, wonen en werken. In een veilige omgeving, met een gezonde bodem en
- verbeterde weerbaarheid tegen
voldoende en schoon water. Als bijdrage aan
water vasthouden, etc.)
inrichten van brede bufferstroken in beekdalen (van 100-250 meter aan beide zijden van de
- beter inzicht in grondwateront-
beek) voor waterberging, de bossenstrategie,
trekkingen (in samenwerking met
groenblauwe dooradering en vertraging van
waterschap en provincie)
de waterafvoer in de zomer naar lager gelegen gebieden1. De gemeente Putten volgt daarmee
- inzetten op waterbesparing
het landelijke besluit dat mede is genomen op
door bewoners en bedrijven (o.a.
basis van de adviezen van de Deltacommissaris
door communicatie)
en de heer Remkes. à
De gemeente draagt bij aan het realiseren van schoon en gezond
realiseren van ruimte voor water - o.a. door gebiedsgericht ruimte te maken voor vasthouden, bergen en afvoeren van water (mede op basis van de uitkomsten van de uitgevoerde klimaatstresstest)
Uiteraard blijft de gemeente Putten bij al deze opgaven samenwerken met anderen: provincie, waterschap, Omgevingsdienst (ODNV), buurgemeenten en bewoners en bedrijven. Het beleid ten aanzien van bodem, milieu, water, riolering en klimaatadaptatie wordt uitgewerkt binnen de voorgestelde programmastructuur. Daarbij wordt ook gekeken naar de regelgeving. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet worden de mogelijkheden om lokaal af te wijken van
water
de landelijke milieunormen vergroot. Zo wordt
- door een goede invulling van
de gemeenten (de zogenaamde “bruidsschat”).
de zorgplichten ten aanzien van afvalwater (rioolbeleid)
43
De gemeente draagt bij aan het
droogte (o.a. door afkoppelen,
deze doelstelling kan worden gedacht aan het
1 bron: Kamerbrief water en bodem sturend, pagina 27 en 28, Den Haag, november 2022
à
en -beheer stimuleren en waar
Door bodem en water (weer) sturend te laten in de toekomst (met een ander en grillig klimaat)
De gemeente gaat natuur-inclu-
een groot aantal Rijksregels overgedragen aan Gemeenten kunnen daarbij zelf besluiten of ze deze regels willen behouden, willen aanpassen
AMBITIES EN OPGAVEN
Omgevingsvisie Putten 2040
3
Bodemkwaliteit: De bodem
waarin zowel de chemische,
worden van kracht door het vaststellen van een
kent verschillende kwaliteiten
biologische als fysische kwaliteit
omgevingsplan. Hiervoor hebben gemeenten
en functies (zie afbeelding).
op orde is. Dit maakt de bodem
enkele jaren de tijd en is er tot die tijd sprake
Het is belangrijk dat de
weerbaar voor veranderingen
van een overgangsfase (“overgangsrecht”).
milieuhygiënische bodemkwaliteit
zoals droge of juist hele natte
past bij de beoogde functie. We
periodes en weerbaar tegen
streven naar een meer integrale
plagen en ziekten.
of willen schrappen. De (nieuwe) regels
Duurzaam, veilig en efficiënt gebruik van bodem en ondergrond: 3-D Ordening
benadering van de bodem, waarbij meer ruimte is om, naast de chemische kwaliteit van de bodem,
De gemeente Putten werkt op grond van de
ook fysische en biologische
omgevingsvisie ook aan een duurzaam, veilig
aspecten mee te wegen.
en efficiënt gebruik van bodem en ondergrond.
Een vitale bodem is een bodem
Doelstelling is dat een zorgvuldige afweging van gebruik en bescherming van bodem en ondergrond in de komende jaren structureel onderdeel wordt van alle relevante ruimtelijke planprocessen. Naast het bovengrondse (twee dimensionaal – 2D) gebruik van de fysieke leefomgeving, vormt ‘bodem en ondergrond’ de derde dimensie van ruimtelijke ordening. Dit geheel wordt aangeduid als ‘3D-Ordening’. Dit betekent dat bovengrondse ruimtelijke ordening wordt afgestemd met de ondergrondse (on) mogelijkheden ten aanzien van bodemkwaliteit, grondwater (kwantiteit en kwaliteit), kabels en leidingen, ondergrondse energiesystemen, archeologie, etc. Deze 3D-ordening is een opgave voor ons als gemeente in samenwerking met provincie, omgevingsdiensten en vele andere partijen. Onze speciale aandacht bij het beheer en gebruik van de ondergrond gaat uit naar de volgende zaken:
44
à
Figuur: ondergrondkwaliteiten waar rekening mee gehouden dient te worden bij ruimtelijke ontwikkelingen
à
AMBITIES EN OPGAVEN
Omgevingsvisie Putten 2040
3
Invasieve exoten: In het beheer-
we in actie moeten komen om
inspoelzones sterk verhoogde
gebied van Putten komen, net
middels goed bodembeheer de
asbestconcentraties worden
als elders in Nederland ‘inva-
toekomstige effecten te mitige-
aangetroffen. We streven naar
sieve exoten’ voor: planten die
ren. Onder de Omgevingswet zal
een verplichting voor bodem‑
hier niet van nature voorkomen,
de gemeente als beheerder van
onderzoek naar asbest vooraf-
maar door de mens zijn geïn-
de fysieke ruimte een verant-
gaande aan sloop om risico’s
troduceerd. Een voorbeeld is
woordelijkheid hebben.
voor de gezondheid te minimali-
de Japanse Duizendknoop. De plant kan veel schade aanrichten
te explosieven uit de Tweede
en is moeilijk te bestrijden.
Wereldoorlog in de bodem. Deze
Het is dan ook onwenselijk,
leveren een gevaar op, vooral
en bij wet verboden, dat de
als ze verplaatst of aangeraakt
plant zich door grondverzet
worden, bijvoorbeeld bij graaf-
verspreidt. Bij grondverzet
of baggerwerkzaamheden.
moet ook worden geverifieerd
Door vooraf te onderzoeken of
of de Japanse Duizendknoop,
er mogelijk niet gesprongen
Sachalinse Duizendknoop en de
explosieven aanwezig zijn in een
Bastaardduizenknoop voorkomen
gebied, kan voorkomen worden
op locatie.
zijn de laatste decennia veelvuldig in het nieuws geweest; denk aan DDT, asbest, PCB’s, dioxinen, Het zijn vaak stoffen die we al heel lang gebruikt hebben en die de bodem historisch en diffuus belast hebben of geleid hebben tot lokale hotspots. Het zijn de nieuwe inzichten die maken dat
2
dat een project onverwachts
Zeer Zorgwekkende Stoffen: Opkomende verontreinigingen
seren.
bevinden zich nog onontplof-
siteit, verspreidt zich makkelijk
à
Niet gesprongen explosieven: Op sommige plaatsen in Nederland
aan infrastructuur en biodiver-
MBTE, Chroom IV, lood en PFAS.
45
à
onderbroken moet worden. à
Asbest: In onze regio is vaak sprake van sloop van panden met asbesthoudende/asbest‑ verdachte daken. Ook al worden de asbesthoudende daken al op een goede manier aangepakt, de (mogelijk) asbesthoudende druppelzone wordt hierbij dikwijls vergeten. Uit onderzoek blijkt dat in een aanzienlijk deel van onderzochte asbest‑
Aanpak conform Regionaal Manifest Ruimtelijke Adaptatie (2017)
Groenblauwe klimaatadaptieve woonen leefomgeving Een woon- en leefomgeving met een grote hoeveelheid groen en water dient meerdere doelen. Eén daarvan is de omgang met het veranderende klimaat. Het is onze taak als gemeente om te zorgen voor een leefbare omgeving, daarom werken we toe naar een klimaatbestendige en waterrobuuste (gebouwde) inrichting van onze leefomgeving2. Hierin voorkomen we schade door hitte, droogte en hevige neerslag dankzij de verkoelende sponswerking van groen. In dit kader dragen we zorg voor een veilige en efficiënte waterhuishouding en een robuust en duurzaam bodem- en watersysteem. In onze leefomgeving geven we hier invulling aan door water vast te houden, te bergen en vertraagd af te voeren.
AMBITIES EN OPGAVEN
Omgevingsvisie Putten 2040
3
Zo kunnen we ruimte bieden aan extra hemel-
Als gemeente geven we invulling aan de
van te maken.
water en hebben we een buffer in tijden van
grondwaterzorgplicht en het beschermen
Daarnaast bestaat een groot deel van het
droogte. Bovendien kiest Putten voor behoud
van het grondwater, zowel kwantitatief als
Puttense groen uit tuinen. Er is dus ook veel
en waar mogelijk uitbreiding van de bestaande
kwalitatief, in het win- en beschermingsgebied
winst te behalen in het behouden en stimuleren
groenstructuren binnen de bebouwde kom.
Krachtighuizen en daarbuiten.
van groene tuinen van Puttenaren. We
Hierbij gaan we uit van de 3-30-300 vuistre-
Grondwatertekorten dienen we te voorkomen.
onderzoeken manieren om dit vast te leggen in
gel (zie kader). Hemelwater dient ook in deze
We borgen de drinkwaterbelangen en vinden
ons nog op te stellen omgevingsplan. Te denken
groene zones gebufferd te worden en niet direct
een goede balans tussen beschermen van het
valt aan strengere kapvergunningen, betere
naar het riool te stromen. Daar zijn aanpassin-
grondwater en benutten van de omgeving.
handhaving en het vastleggen van maximale
gen voor nodig in de ondergrond, zoals wadi’s.
Afgelopen jaren is er een traject doorlopen
percentages verharding in tuinen.
Dit nemen we standaard mee wanneer we
rond Aanvullende Strategische Voorraden
werken aan de (her)inrichting van een gebied.
(ASV) drinkwater binnen de gehele provincie.
Ook is er voldoende ruimte nodig voor de wor-
Dit heeft destijds nog geen opgave opgeleverd
telgroei van bomen in de ondergrond. Kabels en
voor Puttens grondgebied. Op langere termijn is
leidingen clusteren we zoveel mogelijk om deze
het mogelijk dat er (alsnog) 10% meer winning
ruimte te behouden. Verder kunnen ook groene
komt in Putten. We blijven de noodzaak en
daken bijdragen aan het vertraagd afvoeren van
mogelijkheden hiertoe in de gaten houden en
water. We lichten bewoners in over de moge-
zetten maximaal in op (bewustwording t.a.v.)
lijkheden en beschikbare subsidies voor het
zuinig omgaan met water.
installeren van een groen dak. Een manier om de hoeveelheid groen binnen de bebouwde kom te vergroten is het stimuleren van groeninitiatieven. We faciliteren het
3-30-300 vuistregel
vergroenen van private ruimte (tuinen en
Houdt in dat we in grote lijnen streven
in op het vergroenen van de openbare ruimte,
naar:
waar mogelijk in samenwerking met private
3 bomen zichtbaar vanuit elk huis
partijen. Een succesverhaal is bijvoorbeeld het
30 procent groen in elke buurt
boomadoptieplan1. We bieden mogelijkheden
300 meter van het dichtstbijzijnde
aan bewoners om stukjes openbaar groen
park of groene ruimte
in eigen beheer te nemen, zodat het voor
terreinen) en schoolpleinen en zetten maximaal
bewoners mogelijk is hier meer biodiversiteit toe te voegen en op een leuke manier gebruik 1
46
In de wijk Bijsteren is er veel aandacht geweest voor klimaatadaptatie met veel ruimte voor water
https://www.putten.nl/Inwoners/Duurzaamheid_Milieu_Natuur/Natuur/Boomadoptieplan/Klimaatadaptie_door_het_boomadoptieplan
AMBITIES EN OPGAVEN
Omgevingsvisie Putten 2040
3
Biodiversiteit en ecologie
een gerichte aanpak vragen. Ook de manier
natuurwaarden. Inzet op recreatie en natuur
waarop we ons groen beheren kan bijdragen
hebben prioriteit boven houtoogst. We werken
De groenstructuur bestaat uit vitaal groen
aan biodiversiteit. We passen ecologisch
toe naar een vitaal bosareaal met afwisseling
en ecologisch waardevol groen, zowel in het
maaibeheer toe. Zo ontstaan er wilde bermen,
tussen loof- en naaldbos. Het aanbrengen
buitengebied als binnen de bebouwde kom.
die zowel leefgebied voor insecten bieden als
van meer variatie in loof- en naaldbomen
Hiervoor is een gezonde bodem in de hele
een aantrekkelijke uitstraling hebben. Bovendien
draagt namelijk bij aan een toename in
gemeente een randvoorwaarde. Ook is het
stimuleren we bloemrijke akkerlanden op
biodiversiteit, maar ook aan droogtebestrijding
van belang dat groene gebieden met elkaar
boerenerven en percelen.
en natuurbrandpreventie. In het boscomplex
verbonden zijn. Onnodige doorsnijding door
vindt alleen uitdunning van het bos plaats in het
infrastructuur dient voorkomen te worden en
De vakantieparken hebben een belangrijke
waar nodig leggen we nieuwe verbindingen
positie tussen het bosgebied en de rest van
aan. Hierbij hoort ook dat we bij (her)inrichten
het buitengebied. Door hier in te zetten op
van de openbare ruimte het hoogwaardig groen
meer natuurontwikkeling dienen ze als een
vanuit de Veluwe de wijken intrekken om deze
natuurlijke overgang tussen de twee zones. Ook
gebieden met elkaar te verbinden.
hier vergroten we het aandeel loofbos door een deel van de naaldbossen hier naartoe om
Binnen de bebouwde kom werken we aan
te vormen. Zo vergroten we biodiversiteit en
ecologisch groen door een rijke variatie aan
verkleinen we natuurbrandrisico’s. We helpen
klimaatbestendige beplanting te kiezen in
de ondernemers de juiste deskundigheid en
onze groenstructuren. Waar mogelijk kiezen
financiële ondersteuning te vinden om dit goed
we voor soorten die oorspronkelijk in het
vorm te geven.
gebied voorkomen, maar steeds meer is het belangrijk om soorten te kiezen die ook
In het buitengebied helpt recreatiezonering om
bestand zijn tegen droogte. Een rijke variatie
bepaalde gebieden te ontzien van recreanten
in de natuur zorgt ervoor dat deze ook beter
op tijden waarop dit nodig is. Binnen bos- en
bestand is tegen ziekten en plagen. We
natuurgebieden zetten we in op gerichte sturing
passen dit zelf toe maar vragen dit ook aan
aan soortsamenstelling en bosstructuur. We
ontwikkelaars. Bij nieuwe initiatieven nemen we
zorgen voor een gevarieerd heidegebied om
deze vorm van beplanting als eis op, inclusief
biodiversiteit te verhogen.
een instandhoudingsverplichting voor de initiatiefnemer.
47
Slim bosbeheer
In de gehele gemeente houden we goed in
In het boscomplex in de gemeente Putten
de gaten of er invasieve exoten zijn die om
streven we naar versterking van de natuur en
kader van duurzaam bosbeheer.
AMBITIES EN OPGAVEN
Omgevingsvisie Putten 2040
3
48
Uitgangspunten bomenbeleid
De slogan ‘Putten bomendorp’ moet recht
kappen tenzij strikt noodzakelijk. Hierbij worden
gedaan worden door de boomstructuur en de
de leeftijd, conditie en het kroonvolume van
In de gemeente Putten staan talrijke bomen in
waardevolle bomen als groen geraamte van
de boom meegenomen als belangrijke criteria
eigendom van particulieren of van de gemeente.
Putten (zoals aangegeven op kaart Natuurlijk
voor behoud van die boom. Er mogen nieuwe
Samen zorgen ze niet alleen voor een aantrekke-
en Groen Putten in dit hoofdstuk) te behouden
waardevolle bomen worden aangewezen (met
lijk straatbeeld. Ze hebben ook waarde in de zin
en waar mogelijk uit te breiden. De gemeente
een verhoogde beschermingsstatus) indien de
van verkoeling en schaduw. Ze filteren schade-
neemt de verantwoordelijkheid door het groene
geschatte leeftijd van de boom minstens 40 jaar
lijke stoffen uit de lucht, vangen regenwater op,
geraamte met de belangrijke boomstructuren,
is, deze in goede conditie verkeert en geen risico
verminderen stress, en hebben onder andere
monumentale en andere beschermwaardige,
voor de omgeving vormt. Hiervoor kunnen
een positief effect op de gezondheid
waardevolle bomen te beschermen door niet te
bewoners nominaties inbrengen.
en het herstelvermogen van mensen. Kortom, bomen zijn onmisbaar en van essentieel belang voor een gezonde leefomgeving voor mens en dier. Kaartbeeld bomenbeleid Putten met te behouden/versterken structuren
AMBITIES EN OPGAVEN
Omgevingsvisie Putten 2040
3
49
Waar mogelijk ontbrekende
Daarom kiezen we ook vaker voor meerdere,
bomen in de bomenstructuur
indien mogelijk, inheemse boomsoorten in een
aanvullen; om een samenhan-
laan. Hiermee vergroten we ook de biodiversi-
gende structuur te creëren. Dat
teit in straten en parken. Kwaliteit in plaats van
Invulling geven aan de slogan
betekent bij ruimtelijke plannen
kwantiteit. We focussen niet op de individuele
‘Putten bomendorp’; een duur-
waar mogelijk het complemente-
boom maar op het totale kroonvolume omdat
zaam, divers, vitaal en veilig
ren van bomenlanen en pleinen
dat bijdraagt aan verkoeling, biodiversiteit (in-
De visie op bomen zet in op de volgende ontwikkelpunten;
à
à
secten en nestplaatsen voor vogels) en groen-
boombestand. à
Het groene geraamte van Putten vastleggen en beschermen; behoud, beschermen en waar mogelijk uitbreiding van het bomenareaal.
à
Het uitgangspunt voor versterking en uitbreiding van de boomstructuur is: de juiste boom op de juiste plaats. De groeiplaats van een boom biedt voldoende voeding, vocht, lucht en ruimte om uit te kunnen groeien tot een volwas-
Duurzaam en toekomstbestendig
sen (> 35 jaar) en duurzame boom. De boom
beheer van het bomenareaal; een
blijft gezonder, is minder vatbaar voor ziektes en
opmaat voor beleid en beheer
plagen en vormt minder snel dood hout.
van bomen.
beleving. Kiezen voor kwaliteit betekent dat herplant niet altijd één op één wordt uitgevoerd. Het kan ook zijn dat alternatieve locaties worden gezocht om de beste groeiplek te vinden. Voor elke boom die binnen de kom gekapt wordt, komen er ergens binnen de kom van Putten twee bomen terug. Een knelpunt voor herplant is de aanwezige en uit te breiden ondergrondse infrastructuur.
Bomen in verschillende seizoenen
Natuurlijk en groen Putten
VISIE OP KAART
LEGENDA
Omgevingsvisie Putten 2040
4
50
Natuurlijk en groen Putten
VISIE OP KAART
LEGENDA
Omgevingsvisie Putten 2040
4
51
AMBITIES EN OPGAVEN
Omgevingsvisie Putten 2040
3
52
3.3.5 Energienetraal Putten Een duurzaam energiesysteem in 2040 Gemeente Putten onderschrijft de landelijke doelstelling van een klimaatneutrale energievoorziening in 2050. Klimaatneutraal geeft aan dat een product of dienst niet bijdraagt aan klimaatverandering. De uitstoot van alle broeikasgassen binnen de gemeente Putten wordt tot nul teruggebracht. In 2030 zetten we als tussentijds doel in op 55% minder CO2 uitstoot ten opzichte van de niveaus van 1990. Om deze ambities te realiseren zal worden ingezet op een combinatie van maatregelen op het terrein van energiebesparing, energieopwekking en gedrag. We willen de energietransitie integraal benaderen door rekening te houden met
Voor de keuze voor mogelijke energiesystemen
Dit verhoogt het draagvlak en zorgt dat de
de bijkomende effecten van ingrepen.
wordt rekening gehouden met de mogelijke
lokale Puttenaar ook meeprofiteert van lokale
Voorbeelden zijn bodemkwaliteit bij realisatie
interferentie tussen de systemen. Regels over
energie initiatieven. Dit kunnen bedrijven maar
van bodemenergiesystemen, mogelijke
de plaatsing en verplaatsing van het systeem
ook individuele bewoners zijn. 50% lokaal
geluidsoverlast bij warmtepompen en geluid
worden gecentraliseerd en op elkaar afgestemd.
eigenaarschap, ofwel in een fonds ofwel in
en slagschaduw bij windturbines. Indien
een coöperatie, is een eis voor het toestaan
onwenselijke effecten optreden, treffen
Het is onze wens om het draagvlak voor de
van nieuwe initiatieven. Daarnaast willen we
de initiatiefnemers de nodige overlast
energietransitie onder inwoners te vergroten.
meer ruimte bieden aan initiatieven vanuit de
verminderende maatregelen.
Hiervoor is het noodzakelijk dat er ruimte is voor
samenleving die bijdragen aan de ambities van
lokaal eigenaarschap bij energieprojecten. We
de gemeente. Dit doen we door in een vroeg
Bij de energietransitie houden we ook rekening
gaan voor een zo lokaal mogelijke financiële
stadium van de planvorming samen te werken
met het gebruik van de ondergrond (3D
participatie in energieprojecten. Waarbij
en op zoek te gaan naar de beste vorm en
ordening). Er wordt rekening gehouden met
we streven naar 50% lokaal eigenaarschap
randvoorwaarden.
de huidige infrastructuur in de ondergrond.
conform de nationale klimaatdoelstellingen.
AMBITIES EN OPGAVEN
Omgevingsvisie Putten 2040
3
Energiebesparing
eigen organisatie een voorbeeldrol
De allereerste stap is ervoor te zorgen
kansenmakelaar.
0,17 TWh = energievraag Putten
dat het energieverbruik naar beneden gaat. Dit is de stap die het meeste oplevert. Alle energie die minder
Grootschalige energieopwekking
Zon1 Moderne zonnepanelen hebben een vermogen van 1.000 kW per hectare (100x100 meter) Er is ruimte voor 10 ha aan zon op dak in Putten (peildatum 2022) 10 ha zon op dak levert 9 miljoen kWH per jaar aan stroom 10 hectare zon op dak levert stroom voor 3000 huishoudens Nu zijn er 9.900 huishoudens in Putten.
verbruikt wordt is namelijk directe
Om klimaatneutraal te worden is het van
besparing. Voor de gemeente Putten
belang dat onze elektriciteitsvoorziening
betekent dit dat de grootste winst te
uit groene stroom gaat bestaan.
behalen valt in het isoleren van al onze
Hiervoor moeten we lokaal duurzame
woningen. Waarbij minder verbruik
energie opwekken. In eerste instantie
minder impact en minder kosten
zetten we in op het stimuleren van
betekent. Dit is winst voor iedereen.
zonne-energie onder bewoners,
De ambitie is om voor 2030 alle huizen
bedrijven, maatschappelijk vastgoed
in Putten op BENG niveau conform
en agrariërs. Minimaal 45% van het
Wind2
bouwbesluit te hebben geïsoleerd.
totale dakoppervlak in de gemeente
Het stimuleren van energiebesparing
is geschikt voor zonne-energie. We
in de bestaande bouw of in de
streven binnen de RES-regio naar 100
nieuwbouw kan soms via juridische
hectare zon op dak. Putten draagt daar
instrumenten, soms via financiële, en
haar steentje aan bij met 10 hectare
meestal met goede communicatie. We
aan zon op dak voor 2040, te rekenen
Moderne windmolens hebben een gebruikelijk vermogen van 6MW 1 molen van 6MW levert 19,4 miljoen kWH per jaar aan stroom 1 huishouden verbruikt ongeveer 3.000 kWH per jaar 1 6MW molen levert stroom aan 6474 huishoudens per jaar 7 6MW molens leveren stroom aan bijna 45.000 huishoudens In 2022 zijn er 9.900 particuliere huishoudens in Putten (Bron: CBS).
zorgen voor goede handhaving bij het
vanaf peiljaar 2022. We stellen eisen aan
monitoren van juridische instrumenten
nieuwe bedrijfsdaken om constructief
(zoals BENG en de toepassing van
sterk genoeg te zijn voor PV-installaties
energiebesparende maatregelen
op dak. Ook stellen we eisen aan nieuw
binnen het bedrijfsleven). Er moet
te vestigen bedrijven voor het plaatsen
goed gecommuniceerd worden over
van zon op dak. Door middel van
landelijke en provinciale regelingen
voorlichting aan bewoners stimuleren
en subsidies die beschikbaar zijn
we het plaatsen van PV-installaties
ten behoeve van energiebesparing.
op particuliere daken. We stimuleren
Hierin werkt Putten samen met haar
actief zon op dak bij bedrijven en
partners in de regio. Gemeente Putten
ondernemers door hen te benaderen
kiest er daarnaast voor om binnen de
met het project Zon op Dak.
1
53
te vervullen en op te treden als
Hoeveel duurzame energie kunnen we opwekken?
1
Beleidsplan Klimaatneutrale gemeente Putten 2050
Met het volledig benutten van de potentie voor zon op dak (10ha) kan er dus voor 30% in de stroomvraag van Puttense huishoudens worden voorzien.
Met het plaatsen van 7 windmolens kan er dus ruimschoots aan de energiebehoefte van huishoudens in Putten worden voldaan. Hierbij wordt in 2022 nog geen rekening gehouden met de warmtevraag. Zodra dit volledig op stroom wordt overgezet kan een stroomvraag stijging van minimaal 60 % worden verwacht (Bron: Liander). Daarnaast is de grootste energievraagbehoefte de bedrijvigheid in Putten. Gebaseerd op cijfers uit 2019 voorzien 7 windmolens van 6MW in ongeveer 20% van de totale energiebehoefte van gemeente Putten.
1 https://rijne-energie.nl/zonneenergie/#:~:text=Per%20 hectare%20(100%C3%97100,stroomopbrengst%20van%20 9.000.000%20kWh. 2 https://windparkhorstentelgt.nl/project/
AMBITIES EN OPGAVEN
Omgevingsvisie Putten 2040
3
Naast het gebruik van bestaande bebouwing is
Windenergie levert een belangrijke bijdrage aan
ook in het buitengebied plaats voor duurzame
het behalen van de ambitie om klimaatneutraal
energiebronnen, mits dit de landschappelijke
te worden (zie kader). Hier is in Putten
en cultuurhistorische kwaliteiten niet
beperkt ruimte voor, gezien de waardevolle
onevenredig schaadt. De gemeente Putten
landschappen met cultuurhistorische waarden.
heeft een doelstelling voor Grootschalige
In de Regionale Energie Strategie (RES) is
Energieopwekking gesteld binnen de
het zoekgebied Wind Nuldernauwkust (met
Regionale Energiestrategie en staat open
eventueel uitbreiding langs de A28) opgenomen
voor de ontwikkeling van zonnevelden en
als mogelijke locatie voor het grootschalig
windmolens. Deze zullen per initiatief getoetst
opwekken van windenergie. Hier is in ieder
worden aan het beleidskader Grootschalige
geval ruimte voor zeven windmolens. We
Energieopwekking. Hier wordt, vooraf aan de
zien dit als kansrijke locatie om aan onze
formele procedure tot vergunningverlening,
energiedoelen te kunnen voldoen. Uit de
participatie meegenomen en gekeken naar
participatie is gebleken dat de bevolking hiertoe
welke ruimtelijke randvoorwaarden er gelden
mogelijkheden ziet.
op de voorgestelde locaties. Op basis van de inbreng van het participatietraject wordt de
De komende 10 jaar is netcongestie
overweging opgesteld. Dan wordt het plan ter
waarschijnlijk één van de grootste
advisering voorgelegd aan de gemeenteraad.
infrastructurele uitdagingen. We hebben als
Bij een positief advies kan de vergunning
gemeente korte lijntjes met netbeheerder
worden verleend. Hiermee doelt de gemeente
Liander en leveren systematisch nieuwe
Putten op het stellen van groot belang in
ontwikkelingen die relevant zijn voor de
participatie, naast het zich ten doel stellen te
netcapaciteit aan. Samen streven we ernaar
helpen de nationale klimaat doelstellingen
obstakels in de netcapaciteit zo spoedig
te halen. Tot slot wordt er alles aan gedaan
mogelijk op te lossen en verdere opstopping te
om dit in samenwerking te laten gebeuren
voorkomen.
met de omgeving, inpasbaar in de omgeving. Multifunctioneel (meervoudig) ruimtegebruik
Naast zon en wind kan ook gedacht worden aan
krijgt de voorkeur boven enkelvoudige
de mogelijkheid om biogas op te waarderen tot
aanvragen bij grootschalige energieprojecten.
groen gas met de kwaliteit van regulier aardgas.
Energieopwekking met bijvoorbeeld agrarische activiteiten, of pure stroom opwekking met stroom opslag en bij voorkeur lokaal gebruik van stroom bijvoorbeeld door elektrisch laden.
54
Participatieresultaten online enquête onder Puttenaren, november 2021
AMBITIES EN OPGAVEN
Omgevingsvisie Putten 2040
3
Opslag van energie
De warmtevraag
Zonder opslag van duurzame energie
Zo zorgen we voor een nuttig gebruik van
Naast een behoefte aan duurzame elektriciteit,
overschotten, worden wij in Putten niet
accu’s in de gebouwde omgeving, zoals
hebben we een behoefte aan duurzame warmte.
energieneutraal. Dit betekent dat wij bij alle
accu’s van elektrische voertuigen. We
Het bestaande gasnet zal de komende jaren
energie opwekkingsinitiatieven gaan nadenken
stimuleren mogelijkheden voor stroomopslag
(voor een groot deel) vervangen worden door
over slimme manieren van energie opslag.
bij huishoudens en bij bedrijven. Dit zijn
een alternatieve energie-infrastructuur. In de
Dit kan bijvoorbeeld door waterstof. Er zijn
voorbeelden om de buffercapaciteit van ons
Transitievisie Warmte wordt onderzocht hoe
ook andere varianten, zoals het omzetten van
stroomnet te vergroten.
de verschillende wijken van Putten het beste
energie in warmte of dat je ervoor zorgt dat de
kunnen verduurzamen en van het gas af kunnen
energie leverancier in de buurt zit en afgestemd
gaan. De wijken Bijsteren/Husselerveld en
is op de gebruiker.
Figuur uit RES 1.0 Noord-Veluwe juli 2021
Putten Zuid-West zijn aangewezen om als eerst samen gebiedsontwikkelingsprocessen vorm te geven om van het gas af te gaan. Onderdeel van deze processen zijn niet alleen de wijken, maar ook omliggende natuurgebieden en agrarische gebieden. We willen samen met de bewoners tot een plan voor het gebied komen. Bij herinrichting van gebieden wordt ruimte gereserveerd voor het optimaal functioneren van bodemenergiesystemen. Hierbij moet voorkomen worden dat grondboringen te dicht bij elkaar zitten en met elkaar interfereren. Deze interferentie is niet alleen voor warmtekoudeopslag (WKO) putten maar ook voor ondiepe en diepe geothermie van belang. Voor gemeente Putten is diepe geothermie zeer kansrijk, ondiepe geothermie wordt niet als kansrijk gezien vanwege de hoge grondwatersnelheid. Aandachtspunt is dat dit niet overal in de gemeente mogelijk is. In de boringvrije zone rondom het waterwingebied is dat verboden (zie kaartbeelden in H3.3.4.)
55
AMBITIES EN OPGAVEN
Omgevingsvisie Putten 2040
3
Figuur uit Transitievisie Warmte
56
AMBITIES EN OPGAVEN
Omgevingsvisie Putten 2040
3
3.3.6 Cultureel en historisch Putten Rijke historie beschermen De geschiedenis bepaalt deels de identiteit van een gemeenschap. Cultuurhistorische waarden zijn dragers van de identiteit van de gemeente Putten. Dit kunnen gebouwen zijn, archeologische relicten en cultuurlandschappen. De waarden zijn van alle tijden en openbaren zich bijvoorbeeld in het landschap als kastelen, grafheuvels en houtwallen. Zo dragen ze bij aan de ruimtelijke kwaliteit van onze leefomgeving. Dit is ons erfgoed. Minder in het oog springend, zijn de archeologische waarden in de ondergrond. De archeologische waarden kunnen ons het verhaal van Putten vertellen. Al deze kwaliteiten worden behouden en waar mogelijk verder versterkt en beter zichtbaar gemaakt. Daarnaast kunnen de kwaliteiten ingezet worden als inspiratiebron voor nieuwe ontwikkelingen. Hiervoor is goed beheer van belang en waar nodig het wegwerken van achterstallig onderhoud van cultuurhistorisch erfgoed. Een deel van ons erfgoed is beschermd, maar er is ook waardevol erfgoed dat (nog) niet officieel beschermd is. We inventariseren om welk erfgoed
57
het gaat en kijken hoe we deze erfgoedwaarden
op archeologische en cultuurhistorische deskun-
het beste kunnen borgen. Op korte termijn zal
digheid. Door gebruik te maken van citizen-sci-
een erfgoednota opgesteld worden, waarin
ence projecten betrekken we ook onze inwoners
uitvoering gegeven zal worden aan de gestelde
bij onderzoeken. Daarnaast zijn vrijwilligers wel-
doelstellingen. We baseren ons erfgoedbeleid
kom op opgravingen om een handje te helpen.
Landgoed Oldenaller
AMBITIES EN OPGAVEN
Omgevingsvisie Putten 2040
3
Beleefbare cultuurhistorie
Cultuur en evenementen
Wij maken ons er sterk voor dat iedereen
We willen onze bijzondere historie beleefbaar
Er is al veel te beleven in Putten op alle
de Veluwe. Dat begint al bij de leerlingen van de
maken door hier aandacht aan te besteden
gebieden van kunst en cultuur. Vele instellingen
basisscholen. De gemeente vindt het belangrijk
in onze openbare ruimte. We hebben respect
en initiatieven spelen in dat aanbod een
dat ieder Puttens kind op school in aanraking
voor de cultuurhistorische elementen van een
belangrijke rol. In de gemeente kent men
komt met cultuur en met het verhaal van Putten.
plek bij de inrichting van dat gebied. Dit zie
elkaar en weet men elkaar te vinden. Deze
De leerlingen van het basisonderwijs krijgen zo
je terug aan het ontwerp en onderhoud van
twee elementen willen we samenbrengen
een stevige basis mee op het gebied van kunst,
gebouwen en op straatniveau. Door middel
en samenwerking tussen en binnen de
cultuur en muziek. Dit kan ook bijdragen aan
van informatievoorziening vertellen we onze
verschillende culturele disciplines stimuleren.
talentontwikkeling binnen de gemeente.
bijzondere lokale verhalen. We willen graag meer samenhang tussen erfgoed en cultuur.
Wij willen cultuurbeleving en cultuurparticipatie
Erfgoed is daarbij het verhaal en cultuur kan
bevorderen door aan de ene kant te werken aan
dat verhaal op een boeiende en bijzondere
breed gedragen activiteiten van hoge kwaliteit
wijze vertellen. Zo zorgt cultuur voor een
voor inwoners, schoolkinderen en toeristen. En
hedendaagse beleving van erfgoed en vergroot
aan de andere kant te zorgen voor een stevig
cultuur de betrokkenheid van kinderen en
netwerk op lokaal en bovenlokaal niveau. Door
volwassenen bij die geschiedenis. Om het
middel van deze twee ingrediënten dragen
verhaal van Putten goed over te brengen aan de
wij eraan bij om de Veluwe de komende jaren
inwoners en bezoekers moet het toegankelijk
tot een bruisende culturele omgeving voor
en aanstekelijk zijn. Zo kan elke inwoner trots
inwoners en toeristen te maken.
zijn op de geschiedenis van Putten. We werken de komende jaren aan het realiseren van een
Op evenementen stimuleren we de
regionaal archeologisch belevingscentrum
samenwerking tussen verschillende culturele
(ABC). Hier wordt het verhaal van het
disciplines. We brengen erfgoed tot leven
belevingsgebied Veluws Verleden verteld.
en geven het een hedendaagse tint op
Dit zal geen fysiek nieuw gebouw worden,
verschillende evenementen door het jaar heen.
maar gedragen worden door een netwerk
Hier bieden we ook ruimte aan kunstuitingen
van bestaande locaties/ondernemingen. De
zoals theater, muziek en beeldende kunsten.
tastbare archeologische relicten worden binnen
Als gemeente faciliteren we graag initiatieven
uitgelegd en buiten beleefd.
uit de samenleving op dit vlak. Specifiek voor jongeren is er ruimte voor nieuwe soort evenementen en activiteiten in Putten.
58
participeert in het culturele leven in Putten en op
De Ossenmarkt in Putten, een drukbezocht jaarlijks evenement
EGRENS
MENTEN
ELS
ATSEN
0
500 1.000 meter
LEGENDA
LEGENDA GEMEENTEGRENS
GEMEENTELIJKE MONUMENTEN RIJKSMONUMENTEN GRAFHEUVELS
BUITENPLAATSEN HISTORISCH PUTTEN
LIJKE MONUMENTEN
¯
Cultureel en Historisch Putten
VISIE OP KAART
Omgevingsvisie Putten 2040
4
CULTUURHISTORISCH PUTTEN
WEGVAKKEN WEGBEHSRT WEGEN
CULTUURHISTORISCHE WAARDE LAAG
MIDDEL HOOG; HOOG WATER
¯
0
500 1.000 meter
BEBOUWING OF STERK VERANDERD ONBEKEND
CULTUURHISTORISCHE WAARDE LAAG
MIDDEL HOOG; HOOG WATER BEBOUWING OF STERK VERANDERD ONBEKEND
59
CULTUURHISTORISCH PUTTEN
¯
0
500 1.000 meter
AMBITIES EN OPGAVEN
Omgevingsvisie Putten 2040
3
60
Ambitie: We blijven werken aan een vitale en gastvrije economie
AMBITIES EN OPGAVEN
Omgevingsvisie Putten 2040
3
61
3.3.7 Ondernemend Putten Economische analyse Putten Putten is een ondernemend dorp met een vitale economie. Er zijn in Putten ruim 10.000 banen, waarvan de meeste in de zorg, industrie, bouw en dienstverlening (zakelijke en overige diensten). Deze banen zijn in Putten verdeeld over ruim 2.500 bedrijven, waarvan 800 bedrijven met personeel en 1.700 ZZP bedrijven. De groot- en detailhandel en de overheidonderwijs-zorgsector zijn de grootste sectoren qua werkgelegenheid. De agrarische sector en toerisme en recreatie zijn met het midden- en kleinbedrijf (MKB) van Putten beeldbepalend voor de gemeente. De afgelopen 10 jaar zijn de overheid, onderwijs en zorgsector sterke groeisectoren (zorg zelfs 67%); andere groeisectoren zijn vervoer en opslag (40%), industrie en nutsbedrijven (23%) en de horecasector (21%). Figuur: Raming toegevoegde waarde per sector in Putten. Lokale data over werkgelegenheid o.b.v. LISA, vermenigvuldigd met nationale gemiddelde toegevoegde waarde per baan o.b.v. CBS, 2020)
AMBITIES EN OPGAVEN
Omgevingsvisie Putten 2040
3
62
Ondernemend Putten 2040: waar toekomstbestendig ondernemerschap en brede welvaart hand in hand gaan
Daarbij biedt Putten aan het lokale bedrijfsleven
modernisering, verduurzaming, ruimte, human
voldoende en kwalitatief goede ruimte
capital en meer. Daarom is de economische
voor werken, zowel op bedrijventerreinen
inzet van Putten erop gericht, deze sectoren
(Keizerswoert, Hoge Eng en vanaf 2024
te ondersteunen om toekomstbestendig te
Putten is in 2040 een ondernemende gemeente.
Henslare) als elders in de gemeente. Putten
worden.
De vrijetijdseconomie (kwaliteitstoerisme),
faciliteert zo economische ontwikkeling in
een toekomstbestendige agrifoodsector, sterk
balans met demografische ontwikkeling (ratio
De vrijetijdseconomie wordt in Putten
lokaal mkb (industrie, logistiek en groothandel,
banen/beroepsgeschikte bevolking blijft gelijk).
toekomstbestendig dankzij:
bouw, zorg) en ondernemers in het dorpshart zijn belangrijke dragers van de lokale economie.
De gemeente is bovendien zichtbaar en
Deze sectoren hebben in 2040 een transitieslag
benaderbaar voor ondernemers, werkt met
gemaakt en hebben de ruimte benut om
hen samen aan een sterke lokale economie en
te werken aan innovatie, modernisering
stimuleert vernieuwing en verduurzaming. Ook
en verduurzaming, dankzij een sterk lokaal
regionale samenwerkingen met partijen o.a. de
ondernemersklimaat.
regio Noord-Veluwe en de Foodvalley draagt bij aan een sterke economie.
ondernemerschap en de gastvrijheid is het in 2040, prettig wonen, werken en recreëren
de (Noord)-Veluwe dankzij gebiedsmarketing gericht op het aanwezige winkelaanbod, het dorpse karakter, de rust en de cultuurhistorische landschappen. § Spreiding van de recreatieve druk en recreatiezonering: Putterpoorten als recreatieve hotspots.
Dankzij de natuur, de open landschappen, de randmeren, het vitale dorpshart, het lokaal
§ Regionale onderscheiding van Putten binnen
Toekomstbestendige vrijetijds economie, agrifood en breed MKB
in Putten. Dit trekt inwoners, werknemers en
De vrijetijdseconomie en de agrifood zijn
bezoekers aan.
beeldbepalende sectoren in Putten. Ze zijn bovengemiddeld vertegenwoordigd in de
De agrifood sector krijgt een impuls dankzij (zie ook de agrifood sector verandert): § Behoud van agrarische functies in het buitengebied. § De gemeente ondersteunt agrarische
Economische ontwikkeling draagt bij aan brede
Puttense economie en bepalen mede het
welvaart in Putten. Banen zorgen voor inkomen,
economisch profiel van Putten.
bedrijven in de zoektocht naar economisch
sociale zekerheid en zingeving, en zijn van groot
Tegelijkertijd is het brede MKB de kurk waar de
haalbare verdienmodellen die ook op lange
belang voor de brede welvaart van de gemeente
Puttense economie op drijft. Het gaat dan over
termijn (juridisch) houdbaar zijn.
Putten. Het bedrijfsleven draagt bij aan sociale
bedrijven in diverse sectoren, waaronder de
cohesie en heeft zo een grote maatschappelijke
logistiek en groothandel, de industrie, de bouw,
functie. Economische ontwikkeling vindt plaats
de retail en meer. Bedrijven zijn door heel Putten
in balans met andere aspecten van brede
verspreid, met concentraties op de Puttense
welvaart (zoals gezondheid, duurzaamheid,
bedrijventerreinen en in het dorpshart (retail).
biodiversiteit, ruimtelijke kwaliteit, veiligheid en
De vrijetijdseconomie, agrifood én het brede
meer).
MKB staan voor opgaven op het gebied van
§ Er wordt ingezet op een gebiedsmakelaar, die partijen bij elkaar brengt en zoekt naar oplossingen voor de hele breedte van de problematiek in een regionale context.
§ Het faciliteren van nieuwe ontwikkelingen
AMBITIES EN OPGAVEN
Omgevingsvisie Putten 2040
3
en/of verdienmodellen in het landelijk
leefbaarheid van het platteland. Er komen
We zetten in op een gevarieerd buitengebied
gebied, met behoud van de agrarische
vele uitdagingen op het buitengebied af (zie
met de nodige landschaps- en natuurwaarden
functie en – waar dat niet mogelijk is – met
ook H3.1 Trends en ontwikkelingen). Er zijn
(zoals robuuste houtwallen etc.). Agrariërs
andersoortige functies.
fysieke omstandigheden die het boerenbedrijf
vervullen een belangrijke rol als beheerders
zoals we dat tot nu toe hebben gekend zullen
van het landschap en variatie in het gebied.
Het MKB als economische trekker en
veranderen. Stikstofuitstoot in Putten zal
Voedselproductie is daarbij een belangrijke
maatschappelijk partner in Putten dankzij:
moeten worden gereduceerd. Hoeveel precies is
functie van het gebied. De gemeente gaat
nog niet duidelijk, maar we bevinden ons nabij
graag in gesprek met agrariërs die plannen
veel stikstofgevoelige Natura2000 gebieden.
hebben voor kringlooplandbouw met lokale
Dit maakt het vraagstuk in onze gemeente
voedselketens, natuurinclusieve landbouw en
extra urgent. Daarnaast zien we dat de huidige
biologisch ondernemen om te kijken hoe de
economische omstandigheden voor boeren
gemeente daarin kan ondersteunen. We zijn
vaak wisselend zijn en voor een deel van hen
hierbij bereid om ‘out of the box’ te denken
ongunstig zodat zij hun bedrijf niet zelfstandig
op zoek naar werkbare oplossingen. Dit laat
kunnen behouden. De zeer grote regeldruk bij
onverlet dat er (ontwikkel)ruimte is en blijft
boerenbedrijven leidt tot verdere vermindering
voor bestaande agrarische bedrijven.
§ Gemeente ondersteunt MKB-ondernemers op bedrijventerreinen, in het dorpshart, en ook daarbuiten (waaronder in het landelijk gebied) in innovatie en verduurzaming. § Voldoende ruimte voor werken in de gemeente Putten.