Regioarrangement Ermelo, Harderwijk, Putten en Zeewolde (v0.9)

De Integrerende EHPZtafel vervult een scharnierfunctie richting gemeenteraden, de regionale inhoudelijke deeltafels, de provincies en waterschappen. Besluitvorming over de individuele inzet in het totaal vindt plaats in de gemeenteraden, Provinciale Staten en Algemeen Besturen van waterschappen.

64

In onderstaande afbeelding zijn de onderlinge relaties in beeld gebracht.

8.2 Hoe sturen we op de voortgang Deze alinea zal in 2024 verder worden uitgewerkt. 8.3 Wat is daarvoor nodig? Deze alinea zal in 2024 verder worden uitgewerkt. 8.4 Samenwerking en overleg met betrokkenen in gebied Deze alinea zal in 2024 verder worden uitgewerkt. Kansen en dilemma’s: 1. Durven we meer op de schaal van de regio te kijken in plaats van de eigen gemeente?; 2. Elkaar beter leren kennen door uitwisseling werkt bevorderend voor de samenwerking; 3. Samen optrekken versterkt de positie van de regio; 4. Wat we willen na 2030 is nog onvoldoende gedefinieerd en bestuurlijk afgestemd. 5. Hoe houden we de balans tussen stad, land, natuur en energieopwekking in evenwicht?

65

Bijlagen 1. Dialoogkaart

66

2. Legenda dialoogkaart

67

3. Uitgangspunten Intermezzo Enkele uitgangspunten van de EHPZ-regio: 1. Centraal in het gebied liggen het Wolderwijd en het Nuldernauw. De namen zijn eind jaren ‘60 bedacht door Godfried Bomans en zijn daarmee van literaire waarde. Het Wolderwijd en Nuldernauw markeerden aanvankelijk een grens; een fysieke barrièretussen het oude en nieuwe land. Maar de ontwikkeling van het nieuwe land ging gepaard met steeds sterkere banden met het oude land. Zo ontstond in de loop der jaren een samenhangend daily urban system. En veranderden het Wolderwijd en Nuldernauw zich van een grens tot ons gezamenlijke binnenwater. 2. Ermelo, Harderwijk, Putten en Zeewolde vormen met elkaar een urbane gemeenschap van ongeveer 125.000 inwoners. Daarbij moet aangegeven worden dat Putten ook verbanden heeft richting Nijkerk en de Foodvalley bijvoorbeeld Voorthuizen (gemeente Barneveld), het neemt niet weg dat de vier hier genoemde kernen relatief dicht op elkaar aansluiten en elkaars voorzieningen delen in het zogenaamde “daily urban system EHPZ”. Als in de nabije toekomst Oosterwold Zeewolde (10.000 plus mogelijk 5.000 extra woningen) wordt gerealiseerd, dan neemt het aantal inwoners van Zeewolde met ongeveer 30.000 toe. In de Woondeal 2030 is een woningaantal van afgerond 10.000 afgesproken voor EHPZ. Het is niet ondenkbaar dat voor de periode 2030 - 2040 een nieuwe woningbouwopgave nodig is.

Stel dat dit dezelfde omvang heeft, dan is de conclusie dat er in deze regio rond 2045 35.000 extra woningen zijn gebouwd. Als gevolg hiervan neemt het inwoneraantal met 70.000 (schatting) toe tot een totaal van 195.000. Benadrukt wordt dat dit een scenario is. 3. Zeewolde is als laatste gemeente nieuw van de zee gewonnen! Maar in 790 was er al sprake van een dorp genaamd Seaewald. In die tijd gaf de hertog van Gelre privileges aan de bewoners van het dorp, ten westen van Harderwijk. Door overstromingen in de latere middeleeuwen is dit dorp verzwolgen door de Zuiderzee. Zeewolde, gelegen in de Zuidelijke Flevopolder, is de jongste (1984) gemeente van Nederland. Overigens was de eerste gedachte om Zeewolde meer landinwaarts te positioneren achter het Trekkersveld. Dan was de kans groot dat het een klein agrarisch dorp was gebleven. 4. De gemeenten Harderwijk, maar vooral Ermelo en Putten kennen de grootste dichtheid aan archeologische vondsten op de gehele Veluwe. Ook heel erg lang geleden bood deze regio al een aantrekkelijk vestigingsklimaat. Archeologische vondsten in Zeewolde vinden vooral plaats in langs de oorspronkelijke (verlengde)Eemvaarroute. 5. In Harderwijk, Ermelo en Putten is na de Tweede Wereldoorlog een aanzienlijke recreatie en toerisme economie opgebouwd rondom de oude Hanzestad Harderwijk en de uitgestrekte Veluwse bossen van Ermelo en Putten.

Toen in de jaren vijftig de Zuiderzee niet langer zout meer was en bedrijvigheid rond visserij verdween, werd toerisme en recreatie en daarbij de watersport een belangrijke nieuwe pijler voor deze regio. Tegelijkertijd groeide op het nieuwe land van Zeewolde in veertig jaar tijd een uitgestrekt bosgebied met lange oevers van de Randmeren en in dat grote nieuwe bos is ruim plaats voor meer recreatie en toerisme bedrijvigheid. Inmiddels zijn er jaarlijks 1,4 miljoen overnachtingen per jaar in Zeewolde. De edelherten maken gebruik van de corridor , met name nu ze Gelderland ontvluchten vanwege de wolven die er op de Veluwe zijn bijgekomen. Een bewijs dat de wildpassage in het Nuldernauw werkt. 6. De mensen in deze regio zijn vindingrijk. Ondernemers uit de regio zien en pakken kansen. Denk aan de pioniers in de polder die zich vestigden, landbouwbedrijven en ondernemingen op het nieuwe land opzetten, maar denk ook aan de inwoners van het oude land die door de geschiedenis heen regelmatig gedwongen werden het over een andere boeg te gooien, van belangrijke handelshaven in de Hanzetijd naar Europese kennishub (Universiteit van 68

Harderwijk 1648 – 1811), naar koloniaal opleidingsinstituut (1814 – 1909), visserij, maakindustrie, defensie, zorg en toerisme en recreatie. De buitengebieden van Putten en Ermelo en Zeewolde huisvesten vele agrarische ondernemers met onder hen toonaangevende innovatieve bedrijven. 7. Op hoog abstractieniveau zijn er twee watersystemen: het Veluwesysteem en de droogmakerij van Zuidelijk Flevoland (plus een klein deel van Oostelijk Flevoland - Sternweggebied). Het Veluwesysteem is een groot systeem dat zich uitstrekt over vijf Gelderse regio’s, Zuidelijk Flevoland beslaat Flevoland ten zuiden van de Knardijk met daarin gelegen Zeewolde en in het westen Almere en een aanzienlijk bos- en landbouwgebied. Het Veluwesysteem van regio EHPZ bevat een keur aan landschappen. Bij Harderwijk raakt een hoekpunt van het Veluwemassief de voormalige Zuiderzee, en het dramatische bochtenwerk in spoor en snelweg markeert dit goed. Ten noorden van Harderwijk liggen de landschappen die kenmerkend zijn voor de andere regio Kop van de Veluwe, een relatief smalle overgang tussen Veluwemassief en Randmeren, gekenmerkt door venige gronden en oude duinen. De landschappen ten zuiden van Harderwijk zijn kampenlandschappen afgewisseld met essen richting het Veluwe massief, landschappen die ook in regio Foodvalley voorkomen. Langs de Randmeren liggen zeer open oude zeekleilandschappen.

Deze flank van het Veluwemassief wordt doorsneden door enkele bekensystemen, tussen Ermelo en Putten en ten zuiden van Putten. Met name het bekensysteem ten zuiden van Putten is onderdeel van een nog karakteristiek zeer besloten kampenlandschap dat intact is. Dit is de zogenaamde landgoederenzone van Putten. In Zeewolde zijn er drie waterwinlocaties die worden gevoed door kwelwater van de Veluwe. 8. Het hoger gelegen deel van de regio EHPZ bevat veel variatie, alle kenmerkende landschappen komen voor, van zandverstuivingen en heidevelden tot naald- en eikenbossen. Op Ermelo’s grondgebied ligt een deel van de Veluwse landbouwenclaves met daarbij het bekenstelsel van de Hierdense Beek en het oude landgoed Staverden dat bol staat van historie. 9. Op de overgang van laag en nat naar hoog en droog liggen, net als aan alle zijden van het Veluwe massief, de oude kernen Harderwijk, Ermelo en Putten. En net als aan alle zijden van het Veluwe massief heeft met name in deze zone de groei van de kernen plaatsgevonden. In het geval van Harderwijk, Ermelo en Putten is de ruimte tussen de kernen min of meer volgebouwd en moet er voor de langere termijn, na de huidige woondeals gedacht worden over waar dan wel. 10. In oppervlakte per vierkante meter is Zeewolde (268,9 km²) groter, dan Ermelo (87,33 km²) Harderwijk 48,27 km² en Putten (87,45 km²) samen!

69

4

Woningbouwprognose 2031 – 2040 De inschatting is dat er in Gelderland van 2031 tot en met 2040 circa 100.000 woningen gebouwd moeten worden. Deze inschatting is gebaseerd op de meest recente Primos-prognose (2022) voor de huishoudensgroei in Nederland en enkele andere afwegingen en berekeningen. Op dit moment staat 11,5% van de Nederlandse woningen in Gelderland en met dat percentage rekenen we ook voor de toekomst. Bij de inschatting is verder rekening gehouden met het inlopen van het huidige woningtekort, de aantallen woningen die volgens de woondeals tot en met 2030 al gebouwd worden en de curve voor de bevolkingsgroei door de jaren heen. Onder meer omdat de bevolkingsgroei notoir te laag wordt ingeschat, baseren we de bandbreedte voor Gelderland vooral op het scenario ‘midden’ en ‘hoog’ van Primos. De bandbreedte loopt dan van 65.000 tot 123.000 woningen. Daarbinnen kiezen we voor het aantal van 100.000 woningen als indicatie voor het aantal te bouwen woningen van 2031 tot en met 2040, met de kanttekening dat dit een vrij onzekere indicatie is. Wanneer we deze aantallen over de woonregio's verdelen op basis van het aandeel woningen in de huidige woningvoorraad, komen we tot de bandbreedtes die hieronder in de tabel zijn weergegeven.

Er zijn ook andere verdelingen over de regio's denkbaar, bijvoorbeeld op basis van de verwachte vraag naar woningen of ruimtelijke afwegingen Verwachte woningbouwopgave 2031 - 2040 Gelderland Achterhoek

8.500 - 16.000

Foodvalley

8.000 - 15.000

Groene Metropool

25.500 - 48.000

Noord-Veluwe

5.500 - 10.500

Stedendriehoek

11.000 - 50.500

Rivierengebied

7.000 - 14. 000

Totaal

65.500 - 123.000

Van de woningvoorraad van de Noord-Veluwe staat 55% in de EHP-gemeenten): ongeveer: 4.700 woningen

70