Jaarstukken 2022
Tekst van het document
J. van den Hoorn en P. A. van Nieuwenhuizen
De Wegwijzer is in 2022 naar tevredenheid opgeleverd. Ook is de bouw van basisschool De Akker van start gegaan. De vervolggesprekken met het bestuur van Groevenbeek hebben plaatsgevonden. Daarnaast is er ook een vervolg gegeven aan de huisvestingsvraagstukken rondom Bij de Bron en Rimpeler/Bijsteren. De nieuwe wetgeving is uitgesteld tot 2023/2024. Roken op en rond sportvelden ontmoedigen
J. van den Hoorn
Binnen de Open Club-subsidie en binnen het JOGG-programma Team Fit is er aandacht besteed aan het ontmoedigen van roken op en rond de sportvelden. Overige beleidsontwikkelingen Subsidiebeleid
E.T. ‘t Jong
De raad heeft een nieuwe Algemene Subsidieverordening (ASV) vastgesteld. Op basis van deze nieuwe ASV zijn verschillende subsidieregelingen opgesteld. In deze regelingen zijn aanvraagvoorwaarden en de link met beleidsdoelstellingen duidelijk en transparant opgenomen. Daarnaast is gewerkt aan het verder verbeteren van het subsidieproces. Herijking sportbeleid en sportaccommodatieplan
J. van den Hoorn
Het nieuwe sport- en beweegbeleid is vastgesteld. De herijking van het sportaccommodatieplan is voorbereid en wordt begin 2023 separaat aan de raad voorgelegd.
27 van 148
Sporthal Putter Eng
J. van den Hoorn
Door de gemeenteraad is deel 2 van het voorbereidingskrediet ter beschikking gesteld om de mogelijkheden en onmogelijkheden van scenario 2 uit de businesscase Binnensportaccommodaties verder te verkennen. In november heeft er voor de gemeenteraadsleden een informatiebijeenkomst plaatsgevonden om de stand van zaken en de belangrijkste bevindingen te delen. Wet inburgering
J. van den Hoorn
Op 1 januari 2022 ging de nieuwe wet Inburgering van start. Daarbij heeft de gemeente de regie. De leerroutes zijn ingekocht en gestart. Statushouders worden ontzorgd. In samenwerking met de verschillende maatschappelijke partners krijgen nieuwe inwoners van Putten een goede start. We hebben te maken gehad met het versneld plaatsen van statushouders in verband met de asielcrisis. Ook zijn er meer statushouders geplaatst, alvast vooruitlopend op de taakstelling van 2023. Decentralisatie Beschermd wonen
J. van den Hoorn
Er waren in 2022 geen nieuwe ontwikkelingen. Lokale uitvoeringsagenda volksgezondheid 2022-2024
J. van den Hoorn
De lokale uitvoeringsagenda is nog in ontwikkeling. Vanuit het Rijk zijn er de ontwikkelingen rondom het IZA, GALA en Brede Spuk. Het doel is om tot een brede preventieve agenda te komen. Daarnaast komt er ook een uitvoeringsagenda Sport. Meerjarenplan Samenleving 2019-2022
J. van den Hoorn
Zowel de Brede toegang- als de Breed welzijnsorganisatie (Putten voor Elkaar) zijn verder doorontwikkeld. De ervaringen van het Meerjarenplan 2019-2022 zijn gebruikt om het nieuwe meerjarenplan voor de komende periode op te stellen. Nieuwe onderwerpen Coronasteun cultuur
P.A. van Nieuwenhuizen
In 2022 is de subsidieregeling Coronasteun cultuur opengesteld en onder de aandacht gebracht bij culturele partijen. Aan diverse culturele partijen is subsidie verstrekt. In 2023 wordt hier een vervolg aan gegeven. Energietoeslag
J. van den Hoorn
In 2022 zijn de energieprijzen fors gestegen. Als gevolg daarvan heeft het Rijk gemeenten de mogelijkheid gegeven om aan inwoners een energietoeslag toe te kennen. In 2022 hebben wij hiervoor ruim duizend aanvragen behandeld. OKO (Opgroeien in een kansrijke omgeving)
J. van den Hoorn
In 2022 zijn er voorbereidingen getroffen voor de OKO-aanpak die op de Noord-Veluwe in 2023 van start gaat. Dit is een meerjarig programma om middelengebruik onder jongeren te verminderen.
28 van 148
Meerjarenplan Samenleving 2023-2027
J. van den Hoorn
De gemeenteraad heeft de opgaven en programma's voor het nieuwe meerjarenplan vastgesteld. Deze zijn tot stand gekomen door middel van een enquête en bijeenkomsten met inwoners en maatschappelijke partners. Oorlog Oekraïne
H.A. Lambooij, J. van den Hoorn en B. Cornelissen
Eind februari 2022 begon de oorlog in de Oekraïne. Begin maart kwamen de eerste ontheemden in Putten aan. De gemeenten zijn verantwoordelijk gesteld voor de opvang van de Oekraiense ontheemden. Deze opvang bestaat o.a. uit wonen (in zowel gemeentelijke- als particuliere opvang), leefgeld en onderwijs, maar ook vragen over zorg, werk, welzijn, sport, et cetera vallen hieronder. Hiervoor ontvangen de gemeenten middelen vanuit het Rijk. Binnen de opvang voor Oekraïense ontheemden is veel samengewerkt met o.a. Putten voor Elkaar, het Diaconaal Platform Putten, basisschool de Pelikaan en zorgaanbieders.
Wat heeft het gekost? Thema 2 Samenleving
Primitieve Begroting 2022
Lasten Baten Saldo voor bestemming Mutatie in reserve Saldo na bestemming
25.716 3.952 -21.764 -917 -22.681
29 van 148
Begroting 2022
Jaarrekening 2022
29.836 28.478 5.561 8.054 -24.276 -20.424 -653 -2.851 -24.929 -23.275 Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel
Thema Economie en recreatie Algemeen Het thema Economie en recreatie heeft betrekking op het gelijknamige programma.
Portefeuillehouders De verantwoordelijke portefeuillehouders voor dit thema zijn de heer ’t Jong, de heer Cornelissen en de heer Van Nieuwenhuizen.
Wat hebben we bereikt? Het coalitieakkoord ‘Bouwen aan Putten’ en het coalitieakkoord ‘En nu door’ beschrijven de plannen voor resp. de jaren 2018-2022 en 2022-2026. In de collegeprogramma’s 2018-2022 en 2022-2026 zijn die plannen verder uitgewerkt in concrete actiepunten per jaar. In de begroting 2022 zijn de actiepunten voor 2022 opgenomen, aangevuld met diverse overige beleidsontwikkelingen. In dit hoofdstuk geven we aan wat er is gedaan aan de actiepunten en overige beleidsontwikkelingen binnen het begrotingsthema Economie en recreatie. Actiepunten 2022 Gebiedsvisie Henslare
E.T. ‘t Jong
De gemeenteraad heeft in maart 2022 de gebiedsvisie vastgesteld. Het bestemmingsplan is in concept klaar. Onderzoek naar ontwikkelmogelijkheden ten noorden van het plangebied is door de gemeente afgerond en wordt verder opgepakt door grondeigenaren. Om niet te hoeven wachten op de uitkomst hiervan beslaat het bestemmingsplan de eerste fase ter grootte van ongeveer 5-6 hectare netto. Economische visie gemeente Putten 2035
E.T. ‘t Jong
De titel is geworden Economische Visie 2040. De economische visie ligt in concept klaar. Deze is in december 2022 besproken in de begeleidingscommissie. Duurzaamheidskansen bij bedrijven benutten en Zon op dak
B. Cornelissen
Er zijn in totaal vijftien zon-op-dakscans uitgevoerd bij ondernemers van de BKP. Een aantal ondernemers is ook daadwerkelijk aan de slag gegaan met zonnepanelen. Dit heeft ongeveer 400 m2 ‘zon op dak’ opgeleverd. Naast deze groep zijn ook de vakantieparken ondersteund. Dertien vakantieparkeigenaren hebben een scan ontvangen. Op dit moment is nog niet duidelijk wat de doorvertaling wordt in vierkante meter zonnepanelen op dak. Voor het eigen vastgoed van de gemeente is in 2022 gewerkt aan een voorstel om aan de slag te gaan met de verduurzaming van onze panden. Hierin wordt zon op dak als onderdeel verwerkt. Bevorderen toerisme
E.T. ’t Jong
Visit Veluwe heeft zich op het bestemmingsmanagent op de Veluwe gericht. De lokale VVV kent Putten en haar gasten heel goed met het ervaren team wat er werkt.
30 van 148
De onderlinge afstemming en samenwerking met de gemeente was uitstekend. Het team van de VVV heeft zich verbeterd in berichtgeving via social media en heeft meegedacht bij nieuwe ontwikkelingen voor Putten. Gastvrij Putten
E.T. ‘t Jong
In diverse projecten is voortgang en afronding bereikt. In project Recreatiezonering is de zonering vastgesteld voor de Veluwe (zones waar je de Veluwe wilt ontlasten en daar waar bezoekers juist wel naartoe gestuurd kunnen worden). Tevens is er een subsidiemogelijkheid gekomen voor het zandwegenonderzoek. Het wandelroutenetwerk is geplaatst in 2022. De opdracht voor het maken van nieuwe welkomstborden in Veluwestijl is in december gegeven. Ten slotte liep ook de vanuit Veluwe op 1 en Regiodeal ontstane Putterpoortenproject door in 2022 (zie Project Putterpoorten voor meer informatie). Dromenlab
E.T. ‘t Jong
Een aantal acties vanuit het actieprogramma 2019-2021 vond alsnog in 2022 plaats: Try out Putten; productontwikkeling voor doelgroep ‘de stedeling’, Putten Experience, ambassadeursschap om Putten op de kaart te zetten en een start onder regie van Leisurelands in gebiedsontwikkeling bij Nulde. De resultaten en reacties op deze samenwerking en dit Dromenlab waren heel positief. Vanuit de PROV (Puttense recreatieondernemersvereniging), VVV en gemeente leefde de wens hier een vervolg aan te geven. In het voorjaar hebben we met een breed gezelschap aan toeristische belanghebbenden (verblijfs- en dagrecreatie, WCP, cultuur, beleidsmedewerkers, grondeigenaren en horeca) interactieve sessies gehouden. In de Toeristische Investeringsagenda 2023-2025 zijn de meest interessante en kansrijke ideeën en initiatieven uit deze sessies en regionale samenwerkingsverbanden samengebracht. Cultuur- en erfgoedbeleid
P.A. van Nieuwenhuizen
Op verschillende vlakken is uitvoering gegeven aan de uitvoeringsagenda 2022. In 2022 is er een nieuwe periode van regionale samenwerking gestart op het gebied van cultuur. Het Cultuur- en erfgoedpact en de regiovisie (beide subsidieregelingen van de provincie Gelderland) uitgevoerd. Putten is penvoerder en heeft bij de provincie Gelderland subsidie aangevraagd en een subsidieregeling opengesteld. Vitale Vakantieparken
E.T. ‘t Jong
De planvorming voor de uitvoeringsstrategie Krachtighuizen is afgerond. Bijna alle vakantieparken zijn bezocht in 2022 (en de jaren daarvoor), er is een goed beeld van de vitaliteit van de parken en het toekomstperspectief. Verschillende activiteiten vanuit de toeristische investeringsagenda zijn uitgevoerd, waaronder BHV-training, training omgaan met gedoe, training jaarrekening lezen en de jaarlijkse inspiratietrip.
31 van 148
Overige beleidsontwikkelingen Project Putterpoorten
E.T. ‘t Jong
In 2022 is het participatietraject voor de Krachtighuizerheide opgestart en grotendeels afgerond. De overleggen met landgoed Schovenhorst zijn gestart. Voor Putterbos is een nieuwe langlopende samenwerkingsovereenkomst met Staatsbosbeheer afgesloten. Hierdoor mag de gemeente gebruik blijven maken van deze grond. Het concept ontwerp is afgerond en wordt voorgelegd aan de belanghebbenden. Voor zowel landgoed Schovenhorst als Putterbos heeft de gemeenteraad een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld. Grafheuvelcentrum(museum): Grafheuvel en Schovenhorst
E.T. ‘t Jong
In 2022 is door de vijf deelnemende gemeenten Apeldoorn, Epe, Ermelo, Nunspeet en Putten een projectleider aangesteld. Deze projectleider heeft in 2022 diverse gesprekken gevoerd met musea, ondernemers, instanties, Visit Veluwe en Veluwe op 1. Er zijn studenten van de Saxion Hogeschool en Larenstein bezig geweest om diverse deelonderzoeken uit te voeren. Ook het belevingsgebied Veluws Verleden is onder Veluwe op 1 in ontwikkeling. Het voornemen ligt er om meer gezamenlijk op te trekken om zodoende geen concurrenten van elkaar te worden. Reclamebeleid
E.T. ‘t Jong
Wegens gebrek aan capaciteit en andere prioritering is het opstellen van reclamebeleid blijven liggen.
Wat heeft het gekost? Thema 3 Economie en recreatie
Primitieve Begroting 2022
Lasten Baten Saldo voor bestemming Mutatie in reserve Saldo na bestemming
1.364 108 -1.256 274 -982
32 van 148
Begroting 2022
Jaarrekening 2022
1.656 1.628 156 300 -1.501 -1.329 489 294 -1.012 -1.035 Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel
Thema Bestuur, dienstverlening en veiligheid Algemeen Het thema Bestuur, dienstverlening en veiligheid heeft betrekking op de volgende programma’s: -
Programma Bestuur, dienstverlening en veiligheid;
-
Programma Algemene dekkingsmiddelen.
Portefeuillehouders De verantwoordelijke portefeuillehouders voor dit thema zijn de heer Lambooij, de heer ’t Jong, de heer Van Nieuwenhuizen en de heer Cornelissen.
Wat hebben we bereikt? Het coalitieakkoord ‘Bouwen aan Putten’ en het coalitieakkoord ‘En nu door’ beschrijven de plannen voor resp. de jaren 2018-2022 en 2022-2026. In de collegeprogramma’s 2018-2022 en 2022-2026 zijn die plannen verder uitgewerkt in concrete actiepunten per jaar. In de begroting 2022 zijn de actiepunten voor 2022 opgenomen, aangevuld met diverse overige beleidsontwikkelingen. In dit hoofdstuk geven we aan wat er is gedaan aan de actiepunten en overige beleidsontwikkelingen binnen het begrotingsthema Bestuur, dienstverlening en veiligheid. Actiepunten 2022 Veiligheid en ondermijning
H.A. Lambooij
De voortgang van de implementatie van het uitvoeringsplan Integraal Veiligheidsplan wordt gemonitord door de werkgroep Integrale veiligheid. In de driehoek Harderwijk, Ermelo en Putten is besloten om de komende periode aandacht te hebben voor de aanpak van ondermijning, met daarin drie hoofdlijnen: 1) Basis op orde 2) Veilig buitengebied 3) Casuïstiek. In september is er een regisseur ondermijning aangesteld. In samenspraak met hem worden deze zaken vormgegeven. Er is nog geen start gemaakt met de informatiegestuurde handhaving door BOA’s. De formatie is wel weer op orde en de nieuwe BOA’s hebben ervaring met het sigmax-systeem, dat verschillende applicaties op dit gebied kent. Scherpere normen energielabel bij renovatie gemeentelijke gebouwen P.A. van Nieuwenhuizen Er is gewerkt aan een voorstel voor de verduurzaming van ons eigen vastgoed. Dit wordt in 2023 in delen aangereikt. Er zal eerst gestart worden met de werf, het afvalbrengstation, de brandweerkazerne en de gebouwen bij de begraafplaatsen. Daarna zal er nog een voorstel voor het gemeentehuis komen. We kopen duurzaam en circulair in
E.T. ‘t Jong
Op het terrein van inkoop werken wij samen in het verband van ISNV (Inkoopsamenwerking Noord-Veluwe). Ook binnen BLNP werken wij op het gebied van inkoop in toenemende mate samen en weten wij elkaar te vinden. In 2022 zijn vanuit de ISNV het inkoopbeleid en de in-
33 van 148
koopvoorwaarden opnieuw vastgesteld, waarin bij alle inkopen een juiste balans wordt gezocht tussen kosten/beschikbare budgetten en duurzaam en circulair inkopen (milieu en sociale apecten). Dit om zo te komen tot een maatschappelijk verantwoorde inkoop. Communicatie en burgerparticipatie
E.T. ‘t Jong
De negen concrete actiepunten uit de notitie Luisteren 1.0 (vaststelling mei 2019) zijn in 2022 geëvalueerd. Deze evaluatie is in december 2022 aangeboden aan de gemeenteraad. De belangrijkste conclusie is dat er goede stappen zijn gezet op communicatief terrein. Met name het voornemen om meer in beelden en meer online te communiceren heeft (mede door corona) daadwerkelijk gestalte gekregen. Anticiperend op de komst van de Omgevingswet hebben we in 2022 aanzienlijk ingezet op participatie. Die inzet heeft gerendeerd. Ruim 1300 inwoners deden mee aan de participatietrajecten in het kader van de Omgevingsvisie, het Meerjarenplan Samenleving, Halvinkhuizen en de pilot Steenenkamer. De opbrengst van deze uitvraag hebben wij neergelegd in de notitie ‘Dit vindt Putten’. Deze notitie is eind vorig jaar aangeboden aan de gemeenteraad. Eind 2022 is de notitie Luisteren 2.0 vastgesteld en aangeboden aan de gemeenteraad. In Luisteren 2.0 zijn de intenties op het vlak van communicatie en participatie, als verwoord in het coalitie akkoord ‘En nu door’, omgezet in concrete actiepunten. Met het oog op de komst van de Omgevingswet hebben wij in Luisteren 2.0 de participatieleidraad Putten geïntroduceerd. Voornemen is daarnaast om te starten met een meer wijkgerichte opzet van communicatie en participatie. Wijkgericht werken buitendienst
P.A. van Nieuwenhuizen
Het werken met wijkteams waarbij zeer nauw wordt samengewerkt met de Inclusief Groep (voorheen Gresbo) blijft een waardevol concept. Andere gemeenten toonden ook belangstelling voor deze wijze van samenwerken. Dit resulteerde onder andere in werkbezoeken aan onze gemeente. Helaas bleek het, door wet- en regelgeving, voor de Inclusief Groep moeilijk om geschikte kandidaten te leveren voor het opstarten van een derde wijk in eigen beheer. Ook de krapte op de reguliere arbeidsmarkt maakte dat het lastig was om gemeentelijk personeel voor deze derde wijk te werven. Investeren in omvang en kwaliteit organisatie
B. Cornelissen
In 2022 is de doorontwikkeling van de organisatie verder vormgegeven. Zo heeft het college in de eerste helft van het jaar een voorlopig besluit genomen over de structuur van de organisatie. Daarover heeft de Ondernemingsraad advies uitgebracht. Met inachtneming van dit advies en de oplegnotitie van het MT heeft het college een definitief besluit genomen over de organisatievorm per 1-1-2023. Tevens is een voorlopig besluit genomen over de verdere indeling van teams over de drie afdelingen, de inzet van teamcoaches en teamcoördinatoren om de teams te ondersteunen en de verdere invulling van het onderdeel Opgaven, Programma’s en Projecten. Ook daarover heeft de Ondernemingsraad geadviseerd. Definitieve besluitvorming hierover vond plaats in het eerste kwartaal van 2023. In deze periode kreeg de raad ook inzicht in de beoogde versterking van de organisatie en het verzoek om de daarvoor beschikbare midde-
34 van 148
len vrij te geven. Gelijktijdig werd in BLNP-verband gewerkt aan de voorbereiding van de harmonisatie van de secundaire arbeidsvoorwaarden van de vier gemeenten. Dat proces wordt ook in 2023 vervolgd. Overige beleidsontwikkelingen Nieuwe ontwikkelingen digitalisering
E.T. ‘t Jong
Op het gebied van ICT wordt intensief samengewerkt met onze partners Bunschoten, Leusden en Nijkerk (BLNP) en met name op het gebied van informatieveiligheid. In het afgelopen jaar zijn de volgende onderwerpen in BLNP-verband beleidsmatig aan de orde geweest: de ontwikkeling van de werkplek voor de toekomst (verdere uitrol Microsoft 365 opties), de hybride werkplek en vergaderruimten, de keuze voor een e-learning module, de voorbereiding van de ontwikkeling van een nieuwe I-visie en het traject voor de verlenging van de Microsoft-licenties. In technische zin zijn we verder gegaan met een eenduidige telefonieoplossing, de keuze voor anonimiteitssoftware (in het kader van de WOO), het migratietraject van Gemnet naar GGI en de keuze voor een uniforme BLNP printoplossing. Ten slotte is er aandacht geweest voor het beheer van de technische omgeving en de ondersteuning van de collega’s en het beschikbaar stellen van de werkapplicaties. Integrale dienstverlening
E.T. ‘t Jong
Gastvrijheid hebben wij inmiddels opgenomen als kernwaarde vanuit onze organisatiemissie en -visie. Ook hebben wij gewerkt aan een interne inventarisatie om te kunnen bepalen hoe wij het thema gastvrijheid kunnen vertalen naar onze dienstverlening, waarin de menselijk maat uitgangspunt zal worden. Op het gebied van de online dienstverlening is er wat vertraging ontstaan door het vertrek van een medewerker. De implementatie van het verbeterde proces van verloren en gevonden zal daarom in 2023 worden uitgevoerd. Wet open overheid (Woo)
E.T. ‘t Jong
De Wet open overheid (Woo) is op 1 mei 2022 in werking getreden. De implementatie is vanuit de samenwerking met Bunschoten, Leusden en Nijkerk (BLNP) voorbereid. We hebben een impactanalyse uit laten voeren om te borgen dat de voorbereiding goed geregeld wordt. De rollen van Woo-contactpersoon en Woo-coördinator zijn binnen onze organisatie ingevuld. Duurzame toegankelijkheid van informatie is bij onze gemeente goed geregeld. Eventuele ontwikkelingen rondom het Platform Openbaarmaking OverheidsInformatie worden bekeken. De gefaseerde invoering van de actieve openbaarmaking verloopt goed. Conclusie is dan ook dat wij goed op schema liggen.
Wat heeft het gekost? Thema 4 Bestuur, dienstverlening en veiligheid
Primitieve Begroting 2022
Lasten * Baten Saldo voor bestemming Mutatie in reserve Saldo na bestemming * Inclusief bedrag van de heffing voor de vennootschapsbelasting
35 van 148
12.703 43.241 30.538 317 30.855
Begroting 2022
Jaarrekening 2022
13.887 13.224 48.133 49.440 34.246 36.216 420 498 34.666 36.714 Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel
Algemene Dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen
Primitieve Begroting 2022
Begroting 2022
4.319 422 735 36.772 240 36 42.524
4.284 467 785 41.557 240 55 47.388
Lokale heffingen OZB Forensenbelasting Toeristenbelasting Gemeentefonds (algemene uitkering) Dividend Saldo financieringsfunctie Totaal
Jaarrekening 2022 4.281 492 817 42.191 243 199 48.223 Bedragen * € 1.000
Voor een nadere toelichting op de lokale heffingen wordt verwezen naar de paragraaf Lokale heffingen. Hierin staan alle belastingopbrengsten vermeld en ook de kosten gerelateerde heffingen, zoals bijvoorbeeld de rioolheffing. Algemene uitkering gemeentefonds De begroting voor de algemene uitkering van het Rijk wordt berekend op basis van circulaires die door het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties worden gepubliceerd in de maanden mei, september en december van het verslagjaar. In 2022 is € 634.000 meer ontvangen dan op basis van de circulaires was begroot. Gemeentefonds
Begroting 2022
Jaarrekening 2022
41.557 41.557
Algemene uitkering Compensatiepakket 2022 COVID-19 Totaal
42.057 134 42.191
Afwijking rekening versus begroting 500 134 634
Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel
De begroting is bijgewerkt na de septembercirculaire 2022. De decembercirculaire kon vanwege het moment van verschijnen niet meer vertaald worden in de begroting. Deze komt daardoor in de jaarrekening tot uitdrukking als verschil tussen de begroting en werkelijkheid. Opbouw verschil Decembercirculaire 2022 Afwijking maatstaven Afrekening oude jaren verschil
Bedrag 509 125 634 Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel
Dividend In onderstaande tabel worden de financiële gegevens over deelnemingen in aandelen weergegeven. Het aandelenbezit is als volgt opgebouwd: Toelichting aandelenbezit Nominaal bedrag aandelen Aantal aandelen Boekwaarde aandelen Boekwaarde per aandeel
BNG 10.530 26.325 2,50
Vitens 18.693 18.693 1,00
Alliander/ Nuon
Afvalsturing Friesland
276.812 1.384.060 5,00
25 11.250 450,00
Inclusief groep
Leisurelands
1.880 188.000 100,00
8.155 338.200 gem. 41,47
Bedragen * € 1,-
36 van 148
De dividendopbrengsten op het aandelenbezit zijn als volgt: Beleggingen
Primitieve Begroting 2022
BNG Vitens Alliander Afvalsturing Friesland Totaal
Begroting 2022
30 210 240
Afwijking rekening versus begroting
Jaarrekening 2022
30 210 240
24 -6 205 -5 14 14 243 3 Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel
Voor het aandelenbezit van Inclusief groep en Leisurelands wordt geen dividend ontvangen. Onvoorzien In de begroting is een bedrag van € 67.000 opgenomen voor onvoorziene lasten. De realisatie in 2022 bedraagt € 28.000 en is als volgt: Post onvoorzien Begroting 2022 St. Cultuurkust extra taken Inloophuis Afboeken project Veenhuizerveld
Bedrag 67 -10 -3 -15 -28
Totaal lasten Saldo
39 Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel
Kosten van de overhead Overheadkosten betreffen alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. De realisatie van baten en lasten in het kader van overhead is als volgt opgebouwd: Overhead
Personeel & organisatie Huisvesting & facilitair ICT
Lasten Begroting Rekening 2022 2022 4.175 4.585
Baten Begroting Rekening 2022 2022 286 336
Saldo
-360
768
839
14
38
-47
1.161
1.049
-
6
117
Communicatie
82
60
-
-
22
Tractie
431
468
-
-
-37
Juridische zaken
138
109
-
44
72 -21
Financiën
107
128
31
30
Afschrijvingen
1.123
1.099
-
-
23
Totaal - 0.4 Overhead
7.984
8.338
330
454
-231
Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel
De werkelijke kosten voor de overhead zijn hoger dan begroot. Op de personeelskosten is de besteding hoger, met name door inhuur van personeel voor vervanging wegens ziekte. Ook de kosten voor huisvesting zijn hoger dan begroot, verdeeld over meerdere budgetten als porti en consumpties op de werkplek. De tractie overschrijdt de begroting door gestegen brandstofprijzen. Daar staat tegenover dat de kosten voor automatisering lager uitvallen en de kosten voor juridische zaken zijn lager door aanvullend budget dat is verkregen voor de implementatie van de WOO. Dat is pas gedurende het jaar opgestart, waardoor er budget overblijft.
37 van 148
Vennootschapsbelasting In 2022 is een voorlopige aangifte gedaan, waarmee de resultaten voor Rimpeler voor een groot deel zijn afgerekend. De aanslagen vanaf 2016 zijn nog niet definitief. In deze aanslag zijn de renteopbrengsten op personeelsleningen (hypotheken) verwerkt als een belastingplichtige activiteit. Dit betreft een voorlopig standpunt van de belastingdienst en hiertegen loopt momenteel bezwaar. De gemeente stelt zich op het standpunt dat geen sprake is van een belastingplichtige activiteit. Vooruitlopend op de uitkomst van dit bezwaar zijn de risico’s wel voorzien in een verplichting voor de VPB.
38 van 148
Hoofdstuk 4 Paragrafen Paragraaf Lokale heffingen Algemeen Deze paragraaf geeft inzicht in de belastingen, de leges en de overige heffingen die de gemeente oplegt. Er is informatie opgenomen over de volgende zaken: -
Het beleid ten aanzien van de lokale belastingen;
-
Een overzicht van de begrote en de werkelijk ontvangen inkomsten uit belastingen en overige heffingen;
-
De lokale lastendruk in 2022;
-
Informatie over bezwaar, beroep en kwijtschelding.
De lokale belastingen zijn een belangrijk onderdeel van de “eigen” inkomsten van de gemeente en worden gebruikt als algemeen dekkingsmiddel voor het te voeren beleid.
Algemene uitgangspunten Het beleid voor de lokale belastingen is vastgelegd in de verschillende verordeningen. Het tarievenbeleid wordt jaarlijks geformuleerd bij de vaststelling van de begrotingsuitgangspunten in de kadernota.
Overzicht begrote en werkelijke ontvangen inkomsten Belastingopbrengsten, tarieven en leges
Begroting incl. wijzigingen 2022
OZB-eigenaar (won./niet-woningen)
in %
Werkelijk 2022
in %
3.715
32,64%
3.713
32,78%
OZB-gebruiker (niet-woningen)
569
5,00%
568
5,02%
Toeristenbelasting
785
6,90%
817
7,21%
Forensenbelasting
467
4,10%
492
4,34%
Reclamebelasting
-
0,00%
-
0,00%
Subtotaal algemene belastingen
5.536
49%
5.589
49%
Rioolheffing
2.576
22,63%
2.592
22,88%
Afvalstoffenheffing c.a. (incl. verk. afvalzakken)
1.544
13,56%
1.545
13,64%
416
3,65%
490
4,32%
Marktgelden
40
0,35%
42
0,37%
Leges bouwvergunningen
959
8,43%
739
6,53%
Leges welstand
50
0,44%
58
0,51%
Leges burgerzaken
248
2,18%
256
2,26%
Leges APV-vergunningen en GPK
14
0,12%
15
0,13%
Subtotaal tarieven, heffingen en leges
5.846
51%
5.736
51%
Totaal
11.382
100%
11.326
100%
Begraafrechten
Forensenbelasting De forensenbelasting wordt geheven van personen die, zonder in de gemeente hoofdverblijf te hebben, beschikken over een (recreatie)woning.
39 van 148
Sinds de coronacrisis is de markt voor recreatiewoningen enorm aangetrokken en is het bezit van een tweede woning in populariteit toegenomen. Dit heeft een positief effect gehad op de opbrengst forensenbelasting wat ook in 2022 nog zichtbaar is. Precariobelasting De regering heeft in 2017 besloten om de heffing van precariobelasting voor nutsbedrijven af te schaffen. Er gold een overgangsregeling voor de gemeenten die op 10 februari 2016 deze belasting hadden ingevoerd. Zij mochten tot 1 januari 2022 deze belasting blijven heffen, maar tot die datum de tarieven niet verhogen. In 2021 is dus de laatste aanslag precariobelasting opgelegd. Er is geen bezwaar ingediend tegen de aanslag van 2021, zodat deze, evenals de voorgaande aanslagen, onherroepelijk is. Met ingang van 2022 zal deze heffing niet meer plaatsvinden. Reclamebelasting Vanaf 2015 wordt een reclamebelasting geheven voor openbare aankondigingen in het dorpscentrum. De belastingopbrengst is, na aftrek van de gemaximeerde perceptiekosten, als subsidie aan de Stichting Ondernemersfonds Putten overgemaakt. Met deze middelen kunnen verschillende activiteiten worden bekostigd. Het doel daarvan is behoud c.q. vergroting van de aantrekkelijkheid van het winkelgebied en gebiedspromotie. In 2022 is geen reclamebelasting opgelegd.
De gemeenteraad heeft besloten wel de subsidie te verstrekken, maar geen reclamebelasting te heffen vanwege de economische gevolgen van de coronacrisis voor de ondernemers in het centrum.
Lokale lastendruk in 2022 In de Coelo-atlas van de lokale lasten 2022 is te zien hoe de lastendruk in Putten met betrekking tot de reguliere heffingen zich verhoudt tot andere gemeenten. De in aanmerking genomen heffingen zijn OZB-woningeigenaren, afvalstoffenheffing inclusief een gemiddeld afvalzakkenverbruik en rioolheffing. Voor 2022 staat Putten op de 13e plaats wat betreft de laagste netto woonlasten voor een meerpersoonshuishouden met een eigen woning. Voor een meerpersoonshuishouden in Putten betekent dat een belastingbedrag van € 728,- per jaar. De woonlasten in de goedkoopste gemeente bedragen € 667,- en in de duurste € 1.736,- per jaar. Het tarief van de OZB wordt bepaald door de gewenste belastingopbrengst in relatie tot de totale woningwaarde in de gemeente. De gemiddelde WOZ-waarde van woningen in Putten is in 2022 € 412.000, landelijk is dat € 317.000. De hoge gemiddelde waarde zorgt voor relatief lage OZB-tarieven. Vooral in noordoost-Nederland zien we hoge OZB-tarieven, omdat de gemiddelde woningwaarde daar veel lager ligt. Voor de gemeente heeft dit geen gevolgen voor de OZB omdat de opbrengsten teruggerekend worden naar tarieven. De keerzijde daarvan is dat gemeenten die een hoog gewaardeerd onroerend goed hebben, een relatief lage uitkering uit het gemeentefonds ontvangen.
40 van 148
Informatie over bezwaar, beroep en kwijtschelding In 2022 zijn 140 bezwaarschriften tegen de WOZ-waarde ingediend, welke betrekking hadden op 257 objecten. Alle bezwaren zijn in 2022 afgehandeld. De uitkomst van het bezwaartraject in 2022 is dat van de ingediende bezwaren 17% geheel of gedeeltelijk is toegewezen en 83% ongegrond is verklaard (van de objecten). Er zijn twee beroepsprocedures gestart. Kwijtscheldingsbeleid De minima in Putten, met een inkomen van minder dan 100% van bijstandsnorm, kunnen in aanmerking komen voor kwijtschelding van lokale heffingen. De heffingen waarvoor dit geldt, zijn rioolheffing, afvalstoffenheffing, OZB en grafonderhoud. Om in aanmerking te komen voor kwijtschelding dient een vermogens- en inkomenstoets plaats te vinden. In 2022 hebben 83 personen op basis van automatische toetsing kwijtschelding gekregen. Daarnaast zijn er nog 133 kwijtscheldingsaanvragen ingediend waarvan er 59 geheel en 7 gedeeltelijk zijn toegewezen. Na beoordeling zijn er 63 aanvragen afgewezen, 1 aanvraag is nog in behandeling en 3 aanvragen zijn niet in behandeling genomen.
Kostendekking In onderstaande tabel is de kostendekkendheid van de leges opgenomen: Berekening van kostendekkendheid:
Afval
Riolering
Begraven
Kosten taakveld(en), Mutatie voorziening Inkomsten taakveld(en), excl. Heffingen
1.809 -23 -446
1.642 629 -79
645 12 -203
Netto kosten taakveld
1.341
2.191
454
Toe te rekenen kosten: Kwijtschelding Overhead BTW
17 120 211
32 125 243
0 37 0
Totale kosten
1.689
2.591
491
Opbrengst heffingen/rechten
-1.545
-2.592
-490
91% Omgevingsvergunningen 480 -
100%
100%
Burgerzaken
APV
305 -
85 -
Dekkingspercentage Berekening van kostendekkendheid: Kosten taakveld(en), incl (omslag)rente Inkomsten taakveld(en), excl. Heffingen Netto kosten taakveld
480
305
85
Toe te rekenen kosten: Overhead incl. (omslag) rente BTW
338 -
115 -
57 -
Totale kosten
818
419
142
Opbrengst heffingen/rechten
-739
-256
-15
Dekkingspercentage
90%
61%
11% Bedragen * € 1.000
Voor de taken Afval, Riolering en Begraven geldt dat de opbrengsten volledig besteed (dienen te) worden aan het product. Eventuele overschotten of tekorten worden geëgaliseerd via een voorziening en blijven daarmee beschikbaar voor het product.
41 van 148
Paragraaf Financiering Algemeen In deze paragraaf gaan we in op de financieringspositie van de gemeente Putten en worden de kansen en risico’s rond de financiering in beeld gebracht. Om de financieringsbehoefte zo goed mogelijk in te schatten, wordt een liquiditeitsprognose gemaakt die per kwartaal wordt geactualiseerd.
Financieringspositie en liquiditeitspositie De financieringspositie is het verschil tussen de vaste activa en de vaste passiva op de balans en tekent zich door een ruim liquiditeitsoverschot of financieringsoverschot. De balans van gemeente Putten aan het eind van 2022 ziet er als volgt uit: Vaste activa Vlottende activa Totaal activa
Balans per 31-12-2022 74 Vaste passiva 40 Vlottende passiva 114 Totaal passiva
101 13 114 Bedragen * € 1.000.000
Per einde 2022 heeft gemeente Putten vaste activa ter waarde van € 74 miljoen en vaste passiva van € 101 miljoen. Dit betekent een financieringsoverschot van € 27 miljoen. De vaste passiva wordt onderverdeeld in € 86 miljoen eigen vermogen en voorzieningen en voor € 15 miljoen uit langlopende geldleningen. Het liquiditeitsoverschot is ten opzichte van 2021 gedaald van € 27,5 miljoen naar € 25,7 miljoen. Aangetrokken gelden (langlopende en kortlopende schulden) Eind 2022 zijn er twee langlopende geldleningen: 1.
Lening Waterschapsbank: restschuld € 0,72 miljoen, rente 4,42%, looptijd tot 2 juli 2028;
2.
Lening BNG: restschuld € 14 miljoen, rente -0,315%, looptijd tot 5 september 2029.
Uitgezette gelden (liquide middelen en financiële vaste activa) De overtollige gelden ad € 25,7 miljoen bestaan eind 2022 uit € 25,5 miljoen uitgezette gelden bij de schatkist en voor € 0,2 miljoen bij reguliere banken. Daarnaast is onder de financiële vaste activa een bedrag opgenomen van € 14,9 miljoen. Hiervan is € 4,2 miljoen uitgezet als hypothecaire geldlening. Dit zijn gelden die voor een langere termijn beschikbaar zijn gesteld en jaarlijks worden afgelost. Een bedrag van € 4,5 miljoen is als kortlopende lening beschikbaar gesteld aan een gemeente binnen de BLNP. Het resterende bedrag bestaat uit investeringen in deelnemingen en uitgezette gelden bij de SVN voor startersleningen en duurzaamheidsleningen. Risicobeheer De uitvoering van de financieringsfunctie kan enkel de publieke taak dienen en het beheer van de middelen moet een voorzichtig karakter hebben. Dit zijn uitgangspunten die zijn opgenomen
42 van 148
in de wet Fido. Het gemeentelijk beleid wordt dan ook gekarakteriseerd door een risicomijdende houding. De 2 elementen binnen het risicobeheer zijn de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is in de wet Fido opgenomen om de directe gevolgen van een snelle rentestijging te beperken. Door deze limiet is bepaald dat de gemeente haar financieringsbehoefte voor een beperkt bedrag met kort geld (looptijd < 1 jaar) mag financieren. De norm is in de wet gesteld op 8,5% van het begrotingstotaal aan lasten (excl. de stortingen in de reserves). Als de kasgeldlimiet structureel wordt overschreden, is de gemeente verplicht om de vlottende financiering (looptijd < 1 jaar) om te zetten in vaste financiering. In het kader van de wet Fido ziet ook de provincie hier periodiek op toe. Kasgeldlimiet Begrotingstotaal primitief (excl reserves) Kasgeldlimiet (8.5%) Gemiddeld netto vlottende schuld Ruimte (+) / overschrijding (-)
2022 55.965 4.757 4.757 Bedragen * € 1.000
De gemeente Putten had in 2022 alleen een langlopende financiering. De kasgeldlimiet is niet overschreden. Renterisiconorm Inzicht in de vaste schuld op lange termijn wordt verkregen door berekening van de renterisiconorm. Deze is maximaal 20% van de totale begrotingsomvang. Dit houdt in dat de gemeente ervoor moet zorgen dat in enig jaar niet meer dan 20% van de begrotingsomvang moet worden geherfinancierd. De norm is ingesteld om door een spreiding in looptijden van leningen een stabiele rentelast te bereiken. Renterisiconorm Begrotingstotaal (incl.reserves) Renterisiconorm (20% van begrotingstotaal) Aflossingen bestaande langlopende schuld Ruimte (+) / overschrijding (-)
2022 69.628 13.926 2.120 11.806 Bedragen * € 1.000
In 2022 heeft een aflossing van € 120.000 op de lening bij de Waterschapsbank plaatsgevonden en € 2 miljoen op de lening bij de BNG. Deze blijven binnen de renterisiconorm.
43 van 148
Interne rentetoerekening Ondanks dat we geen rente meer toevoegen op ons eigen vermogen, voeren we nog steeds een financieel solide beleid. Daarom hanteren we de volgende stelregels: Overzicht kasstromen
Status
De vaste passiva (eigen vermogen en voorzieningen) moeten minimaal 115% zijn van de vaste activa. Dit betekent dat er altijd een minimum aan liquide middelen aanwezig moet zijn.
Op 31 december 2022 zijn de vaste passiva 137% van de vaste activa. We voldoen hiermee aan de stelregel.
Jaarlijks dient de stand van de reserves en voorzieningen te worden beoordeeld. De toevoeging van een eventueel rekeningresultaat aan de reserves dient overwogen te worden op basis van de eindwaardebepaling van de reserves.
De huidige stand van reserves en voorzieningen is voldoende.
De interne rentetoerekening over 2022 zag er als volgt uit: Overzicht rentebaten en rentelasten Externe rentelasten over de korte en lange financiering Externe rentebaten Totaal door te rekenen externe rente Rente die aan de grondexploitatie moet worden doorbelast Rente van projectfinanciering die aan taakvelden moet worden toegerekend Totaal rente projectfinanciering Saldo door te rekenen externe rente Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen (gewaardeerd op contante waarde) De aan de taakvelden toe te rekenen rente Werkelijk aan taakvelden toegerekende rente Renteresultaat op taakveld Treasury
Toelichting 1. 2.
Bedrag 16 198 214 -
3. 4.
5. 6. 7. 8. 9. 10.
214 214 Bedragen * € 1.000
Toelichting: 1.
Rentelasten: dit betreffen de rentelasten over een aangetrokken geldlening.
2.
Rentebaten: de ontvangen rente op de verstrekte geldleningen aan derden en op middelen die zijn uitgezet in de Schatkist.
3.
Rente grondexploitatie: niet van toepassing.
4.
Rente projectfinanciering taakvelden: niet van toepassing.
5.
Saldo door te rekenen externe rente: dit betreft de rente die doorberekend kan worden naar de producten als onderdeel van de kapitaallasten. Dit is een negatieve rente. Bij een negatieve rente mag geen doorbelasting plaatsvinden, maar moet het rentesaldo op het product Treasury blijven staan.
6.
Rente eigen vermogen: dit betreft de zogenoemde bespaarde rente, een rentevergoeding voor de inzet van het eigen vermogen als financiering voor investeringen. Met ingang van 2015 wordt geen bespaarde rente meer toegevoegd aan de reserves.
7.
Rente voorzieningen: de egalisatievoorziening afkoopsom grafonderhoud is een contante waarde voorziening. Burgers betalen de afkoopsom vooraf, deze wordt in deze voorziening geparkeerd en jaarlijks vindt een onttrekking plaats om de kosten voor het onderhoud van de graven te dekken. Met ingang van 2019 wordt hier geen rente meer aan toegevoegd.
8.
Aan de taakvelden toe te rekenen rente: omdat het saldo door te rekenen externe rente (zie 5) beperkt is, wordt geen rente doorbelast naar de taakvelden. Dit betekent dat hiermee de vaste rekenrente 0,0% is en er geen rentelasten op de taakvelden staan als onderdeel van de kapitaallasten. De kapitaallasten bestaan alleen uit een afschrijvingscomponent.
44 van 148
9.
Aan taakvelden toegerekende rente: niet van toepassing.
10. Dit betreft het renteresultaat op het taakveld Treasury. Garantieverplichtingen De gemeente verstrekt geen garanties, tenzij de gemeenteraad besluit om hiervan af te wijken. Dit kan zij doen om een publiek doel te dienen, waarbij aan randvoorwaarden wordt voldaan. De mogelijkheden om deze garanties af te geven, bepaald in de wet Fido en het Treasurystatuut, zijn beperkt. Aan het eind van 2022 staat de gemeente garant voor een bedrag van € 75,7 miljoen. In de toelichting op de balans is onder de “Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen” een nadere uiteenzetting opgenomen.
45 van 148
Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Algemeen Het weerstandsvermogen is het vermogen van de gemeente om financiële tegenvallers (incidenteel en structureel) op te kunnen vangen. Met andere woorden: hoe robuust is de financiële positie van de gemeente? Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit (de buffers) en de benodigde weerstandscapaciteit (de risico’s). De financiële positie van de gemeente kan daarnaast ook uitgedrukt worden in financiële kengetallen. In deze paragraaf worden zowel het weerstandsvermogen als de financiële kengetallen toegelicht.
Financiële kengetallen In onderstaande tabel zijn de financiële kengetallen opgenomen die zijn voorgeschreven door het BBV. De doelstelling is om hiermee een beter inzicht te geven in de financiële positie van gemeenten. Ter vergelijking is ook het gemiddelde van alle Gelderse gemeenten opgenomen (op basis van Jaarrekening 2021). De betekenis van de kengetallen wordt hieronder verder toegelicht.
Omschrijving kengetal Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd Solvabiliteitsratio Kengetal grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit
1.
Toel.
Jaarrekening 2021
1a. 1b. 2. 3. 4. 5.
-16% -31% 62% 0% 7,1% 85%
Begroting 2023 21% 8% 63% 15% 6,6% 75%
Jaarrekening 2022 -20% -32% 63% -2% 12,7% 90%
Gelders gemiddelde (JR2021) 44% 36% 36% 8% 3,0% 103%
De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Dit geeft een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. De netto schuldquote voor Putten is een negatief getal. Dit betekent dat we meer bezittingen hebben dan schulden. Dit houdt in dat onze netto schuldquote positiever is dan het gemiddelde van de Gelderse gemeenten. Gemiddeld heeft een Gelderse gemeente beduidend meer schulden in verhouding tot eigen middelen.
2.
De solvabiliteit is 63%. Dit betekent dat onze bezittingen zijn gefinancierd met 63% eigen vermogen (reserves) en 37% vreemd vermogen (voorzieningen, langlopende schulden en kortlopende schulden). Bij het Gelders gemiddelde is de verhouding precies andersom: meer schulden en minder eigen vermogen.
3.
Het kengetal grondexploitatie geeft weer hoe de waarde van de grondexploitatie zich verhoudt tot de totale baten. Hoe lager het kengetal hoe beter. Met name de gunstige exploitatie van Rimpeler is hierop van invloed.
4.
Het kengetal structurele exploitatieruimte is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Dit kengetal gaat niet over de vermogenspositie, maar over de jaarlijkse baten en lasten. Over 2022 is dit kengetal positief.
5.
De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk van de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijke gemiddelde. Voor Putten ligt de belastingcapaciteit op 90%.
46 van 148
De gemeente Putten scoort op alle kengetallen goed en ruim boven het Gelders gemiddelde. Hieruit blijkt dat de financiële positie van onze gemeente zeer solide is.
Weerstandsvermogen De beschikbare weerBeschikbare weerstandscapaciteit (buffers)
standscapaciteit bestaat uit
Weerstandsvermogen =
de middelen en mogelijkhe-
Benodigde weerstandscapaciteit (risico's)
den om niet-begrote en onvoorziene kosten te dekken. Risico’s zijn mogelijke gebeurtenissen met financiële impact waarvoor nog geen maatregelen getroffen zijn. Dit zijn bijvoorbeeld het instellen van voorzieningen, het afsluiten van verzekeringen of andere risico beperkende maatregelen. Om de continuïteit van de uitvoering van het vastgestelde beleid te waarborgen, moet een weerstandsvermogen in stand gehouden worden dat groot genoeg is om de financiële effecten van tegenvallers op te vangen zonder dat elke tegenvaller tot bezuinigen dwingt. Het is aan gemeenten zelf om te bepalen wat een passende omvang van het weerstandsvermogen is. Vanuit het provinciaal toezicht zijn ook geen directe normen geven. Het weerstandsvermogen is afhankelijk van de beschikbare weerstandscapaciteit (hoeveel niet bestemde middelen zijn er beschikbaar) en de benodigde weerstandscapaciteit (hoeveel middelen zijn nodig om alle risico’s op te kunnen vangen). Aan de hand van deze grootheden bepalen wij het weerstandsvermogen. Het weerstandsvermogen laat de volgende ontwikkeling zien: Jaarrekening 2021
Berekening weerstandsvermogen Beschikbare weerstandscapaciteit (buffer) Benodigde weerstandscapaciteit (risico’s) Totaal weerstandsvermogen
44.031 7.900 36.131
Begroting 2023 44.968 8.144 36.824
Jaarrekening 2022 49.482 8.294 41.189 Bedragen * € 1.000
Het weerstandsvermogen uitgedrukt als verhouding tussen de beschikbare en de benodigde weerstandscapaciteit is als volgt: Ratio weerstandsvermogen 49.482 8.294 = 5,97
Waarderingsklasse A B C D E F
Ratio >2.0 1.4-2.0 1.0-1.4 0.8-1.0 0.6-0.8 <0,6
Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende
Bijgaande normtabel is ontwikkeld in samenwerking met de Universiteit Twente. Het geeft aan hoe de ratio weerstandsvermogen geïnterpreteerd kan worden. Voor onze gemeente is de ratio weerstandsvermogen uitstekend. De conclusie is dat onze gemeente beschikt over een zeer acceptabele buffer voor het opvangen van de financiële tegenvallers en dat de financiële positie robuust is.
47 van 148
Beschikbare weerstandscapaciteit (buffers) De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden om niet-begrote en onvoorziene kosten te dekken. De beschikbare weerstandscapaciteit is als volgt: Beschikbare weerstandscapaciteit
Toelichting
Weerstandscapaciteit in exploitatie Onbenutte belastingcapaciteit Stelpost onvoorziene uitgaven Totaal Weerstandscapaciteit in vermogenssfeer Saldo begroting/rekening Algemene reserve Vrij deel bestemmingsreserves Reserve bouwgrondexploitatie Stille reserves aandelenbezit Stille reserves gebouwen en voorzieningen Totaal
Jaarrekening 2021
Begroting 2023
Jaarrekening 2022
1. 2.
2.979 39 3.017
2.437 73 2.510
3.114 40 3.153
3. 4. 5. 6. 7. 8.
4.452 2.244 24.454 7.501 2.362 p.m. 41.014
2.699 5.932 24.845 6.620 2.362 p.m. 42.458
4.999 6.138 25.407 7.423 2.362 p.m. 46.329
44.032
44.968
49.482
Totaal beschikbare weerstandscapaciteit
Bedragen * € 1.000
1.
Onbenutte belastingcapaciteit De berekening van de onbenutte belastingcapaciteit is lastig, omdat de OZB niet gemaximeerd is. Echter kan wel gekeken worden naar de verhouding tussen de Puttense belastingdruk en de gemiddelde belastingdruk van alle Gelderse gemeenten. In de provincie Gelderland is de gemiddelde belastingdruk per inwoner € 472 in 2022. Voor Putten is de belastingdruk in 2022 per inwoner berekend op € 347. Dit is een verschil van € 125 per inwoner (2021 verschil € 121). Met een inwonersaantal van 24.909 per 31-12-2022 bedraagt de onbenutte belastingcapaciteit ten opzichte van alle Gelderse gemeenten ± € 3,1 miljoen.
2.
Stelpost onvoorziene uitgaven Voor onvoorziene uitgaven is in de Begroting 2022 een stelpost opgenomen van € 67.000. Hiervan is € 27.500 besteed. Voor nadere specificatie zie Hoofdstuk 3, thema Bestuur, dienstverlening en veiligheid.
3.
Rekeningsaldo Het rekeningsaldo 2022 na bestemming bedraagt € 4.999.000 positief.
4.
Algemene reserve Putten heeft een vrij aanwendbare algemene reserve. Het saldo van de algemene reserve per 31-12-2022 bedraagt, exclusief saldo van de jaarrekening, € 6,1 miljoen.
5.
Vrij deel bestemmingsreserves Bestemmingsreserves zijn gevormd voor een bepaald doel. De raad heeft de bevoegdheid de bestemming te wijzigen en deze bijvoorbeeld in te zetten voor het opvangen van optredende risico’s. In de Nota reserves en voorzieningen 2019 is bepaald welke bestemmingsreserves mee tellen in de weerstandscapaciteit (beschikbare buffer) en welke bestemmingsreserves geblokkeerd zijn.
48 van 148
Bij bepaling van de weerstandscapaciteit tellen de volgende reserves mee: -
Reserve algemene buffer;
-
Reserve weerstandscapaciteit;
-
Reserve grondexploitatie (Nb: niet meegenomen in telling, zie 6).
6.
Vrij deel reserve bouwgrondexploitatie Per 31-12-2022 bedraagt de stand van de reserve bouwgrondexploitatie ± € 7,4 miljoen. Een specificatie hiervan is opgenomen in de jaarrekening en de paragraaf Grondbeleid.
7.
Stille reserves aandelenbezit De gemeente Putten heeft aandelen van Vitens, BNG, Alliander, Leisurelands en de Inclusief Groep. Het verschil tussen de boekwaarde en de verkoopwaarde van deze aandelen vormt een stille reserve. De verkoopwaarde is lastig te bepalen, omdat voor deze aandelen geen actieve markt bestaat (niet vrij verhandelbaar). De waarde is benaderd op basis van historische overnamekoersen. Verder moet bedacht worden dat bij verkoop van aandelen wel de dividendopbrengsten komen te vervallen.
8.
Stille reserves op gebouwen en voorzieningen De gemeente is eigenaar van diverse gebouwen en voorzieningen die veelal verhuurd zijn of in gebruik zijn gegeven. Deze gebouwen en voorzieningen zijn voor (bijna) nihil op de balans gewaardeerd, maar vertegenwoordigen in het economische verkeer wel een waarde. Deze economische waarde is echter moeilijk in te schatten, omdat niet alle gebouwen en voorzieningen een courante locatie en/of bestemming hebben. Zodoende zijn deze stille reserves op p.m. gesteld.
Benodigde weerstandscapaciteit (risico’s) Om de benodigde weerstandscapaciteit te bepalen, hebben we een inschatting gemaakt van de financiële risico´s die de gemeente loopt. Vanuit de belangrijkste risico’s die de gemeente loopt zijn subrisico’s geïdentificeerd. Per subrisico is geschat hoe groot de kans is dat het zich voordoet (waarschijnlijkheid) en welke financiële impact dit dan zou kunnen hebben. Daarbij zijn de criteria gehanteerd zoals uitgewerkt in de Nota reserves en voorzieningen 2019. Hoe hoger de waarschijnlijkheid dat risico’s zich voordoen en hoe groter de impact hiervan is, hoe meer aandacht de risico’s verdienen. Ook is bepaald welke maatregelen zijn genomen om de risico’s te beheersen. De uitkomst van de risico-inventarisatie is samengevat in onderstaande tabel: Risicotabel gemeente Putten Totaaloverzicht risico's Risico's categorie 'rood' Risico's categorie 'oranje' Risico's categorie 'groen' Totaal bedrag risico's
Maximaal financieel gevolg Financieel gevolg na weging 9.450 4.725 8.295 3.409 900 160 18.645 8.294 Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel
Op basis van de risicosimulatie bedraagt de totale blootstelling aan financiële risico´s € 18,6 miljoen. Rekening houdend met de waarschijnlijkheid waarmee deze risico’s zich ook daadwerkelijk voordoen, resteert een bedrag van € 8,3 miljoen.
49 van 148
Risico’s in categorie ‘rood’ Top 15 Risico
Subrisico
Impact
Algemene uitkering daalt Sociaal Domein
Onzekerheid inkomsten Rijk vanaf 2026 als gevolg van aanpassing financieringssystematiek. Demografische ontwikkelingen zorgen voor een groter beroep op voorzieningen (vooral vergrijzing) Sociaal Domein Budgetoverschrijding op Jeugdzorg, Participatie en WMO a.g.v. wijziging inkomsten Rijk. Verbonden partijen en Onvoldoende (financiële) grip op verbonden partijen. subsidierelaties - Toenemende begrotingen van samenwerkings-verbanden (SNV, ODNV, VNOG, BLNP) waarop wij als gemeente beperkte invloed hebben - Risico op nadelen of tekorten vanuit subsidierelaties met financieel gevolg voor de gemeente. Grote investeringen De komende jaren neemt het investeringsniveau toe, vraagt om sluitende maar is er ook onzekerheid over o.a. inkomsten Rijk. meerjarenbegroting Hiermee komt een sluitende meerjarenbegroting onder druk te staan. Ruimtelijk domein Maatregelen als gevolg van de uitspraak van de Raad van State vanwege stikstofcompensatie in relatie tot uitbreidingsplannen en civiele werken en bedrijfsterreinen. Grondexploitatie Onvoorziene negatieve resultaten uit vastgoed en grondtransacties. Aanbestedingsrisico Risico op onrechtmatige aanbestedingen, met mogelijk gevolgen voor de controleverklaring bij de jaarrekening. Daarnaast mogelijk een claimrisico van marktpartijen bij een onrechtmatige aanbesteding.
Inflatie Kostenstijging door hoge inflatie welke niet wordt gecompenseerd door het Rijk. Totaal bedrag risico's - categorie 'rood'
4 - Substantieel
Financieel gevolg
Financieel gevolg na weging
1.200
600
2 - Gering
500
150
3 - Matig
1.000
500
4 - Substantieel
500
250
4 - Substantieel
1.000
700
2 - Gering
500
150
3 - Matig
3.000
1.500
3 - Matig
250
125
3 - Matig
1.500
750
9.450
4.725
Bedragen * € 1.000
Risico’s in categorie ‘oranje’ Top 15 Risico
Subrisico
Impact
Automatisering is onvoldoende beveiligd en kwetsbaar
1. Manipulatie van gegevens 2. Virussen en verstoring bedrijfsvoering 3. Onbevoegde toegang van buiten af/digitale inbraak
4 - Substantieel
Financieel gevolg
Financieel gevolg na weging
200
140
3 - Matig
250
125
3 - Matig 3 - Matig
200 100
100 50
Door invoering van Wet Vennootschapsbelasting 4 - Substantieel (Vpb) moet er belasting betaald worden over commerciële winstgevende activiteiten. Dit kan betrekking op hebben structurele activiteiten, maar waarschijnlijk vooral op incidentele transacties. Er worden niet haalbare E worden toezeggingen gedaan door het college aan 3 - Matig toezeggingen gedaan de raad die voor de ambtelijke organisatie niet haalbaar zijn. Risico op het niet halen van de tijdsplanning of doen van concessies aan de geleverde kwaliteit. Uitgezette geldleningen Risico op afwaardering financiële vaste activa als ge- 2 - Gering volg van het niet na kunnen komen van de verplichtingen.
500
350
100
50
800
240
Gemeente speelt onvol- Juridische onjuiste besluiten met tijdrovende procedu- 2 - Gering doende in op nieuwe res en eventuele claims tot gevolg. wet- en regelgeving
200
60
Informatiebeveiliging en Het risico bestaat dat informatie onvoldoende beveidatalekken ligd is. Daarnaast risico dat een datalek onjuist gemeld wordt. Dit betreft Europese wet- en regelgeving toegespitst op een overheid die aantoonbaar betrouwbaar omgaat met gevoelige gegevens. Hierop geldt een streng sanctiebeleid. Claimcultuur neemt toe Risico op onvoorziene planschades Claimcultuur neemt toe Burgers 'claimen' steeds meer rechten. Voor Sociaal Domein betekent dit concreet meer beroep op voorzieningen. Wet Vennootschapsbelasting (Vpb)
50 van 148
Top 15 Risico
Subrisico
Impact
Financieel gevolg na weging
Financieel gevolg
Gemeente speelt onvol- Bepaalde taken worden over het hoofd gezien, niet doende in op nieuwe uitgevoerd of niet tijdig op geanticipeerd. Risico's wet- en regelgeving dienstverlening onvoldoende, imagoschade, boetes, mislopen inkomsten. Gevolgen demografiVraag en aanbod van scholen sluiten niet op elkaar sche ontwikkelingen aan, waardoor onderwijs(huisvesting) minder efficiënt onvoldoende verwerkt en effectief wordt.
3 - Matig
200
100
3 - Matig
500
250
Gegarandeerde geldleningen Woningbouwverenigingen
De gemeente staat garant voor Woningbouwverenigingen. Totale garantstelling per 31 december 2022 is € 62 mln. Risico op effectuering van de garantstellingen schatten wij in op maximaal 5% zijnde € 3,1 mln. De gemeente staat garant voor het Bosbad. Totale garantstelling per 31 december 2022 is € 5,9 mln. Risico op effectuering van de garantstellingen schatten wij in op maximaal 5% zijnde € 0,295 mln. Organisatie niet in evenwicht o.a. a.g.v.: - vergrijzing - onvoldoende beschikbaar gekwalificeerd personeel (krapte arbeidsmarkt) - beleidsmatige ambities Vraag naar woningen zowel kwalitatief als kwantitatief sluit niet aan bij aanbod
2 - Gering
3.100
930
2 - Gering
295
89
4 - Substantieel
500
350
3 - Matig
100
50
Vraag en aanbod sportvoorzieningen sluiten niet op elkaar aan.
1 - Minimaal
100
10
Niet gedekte personele kosten voor extra werkzaamheden door COVID-19
1 - Minimaal
150
15
2 - Gering
500
150
4 - Substantieel
500
350
8.295
3.409
Gegarandeerde geldleningen Bosbad Personele bezetting is/wordt kwetsbaar
Gevolgen demografische ontwikkelingen onvoldoende verwerkt Gevolgen demografische ontwikkelingen onvoldoende verwerkt Extra taken door COVID-19 Toenemende kosten bij een ramp
Risico op nevenschade bij rampen zoals grote brand, explosies, gifstoffen, wateroverlast. Risico's zijn financieel, imago en bestuurlijk van aard. Vertraging en financieel Vertraging en financieel nadeel door archeologische nadeel door bodemvondsten en bodemverontreiniging bij bestemmingsvondsten plan procedure Totaal bedrag risico's - categorie 'oranje'
Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel
Risico’s in categorie ‘groen’ Top 15 Risico
Subrisico
Impact
AO/IC
Financieel gevolg na weging
Financieel gevolg
Bevoegdheden (mandaten en systeemrechten) worden onvoldoende aangepast op functiewijzigingen en/of uit-diensttredingen met ongeoorloofd gebruik tot gevolg. AO/IC Risico op fraude bij falende AO/IC. Bijvoorbeeld: betalingen, inkoop en samenspanning met bevriende aannemers, etc. Er worden niet haalbare Er worden niet haalbare toezeggingen gedaan door toezeggingen gedaan politiek (college, raad) aan externe partijen en burgers. Onvoldoende sturing op Onvoldoende sturing op managementinformatie over managementinformatie voortgang beleid, budgetten en projecten i.c.m. beperkte formatie op financieel beleid / financiële control Gemeentehuis is onvol- Risico op diefstal waardevolle zaken doende beveiligd
2 - Gering
50
15
2 - Gering
100
30
2 - Gering
100
30
1 - Minimaal
500
50
1 - Minimaal
50
5
Gemeentehuis is onvoldoende beveiligd
2 - Gering
100
30
900
160
Risico op onveilige situaties personeel door toegankelijkheid gemeentehuis
Totaal bedrag risico's - categorie 'groen'
Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel
51 van 148
Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Algemeen Het onderhoud van de kapitaalgoederen legt beslag op een aanzienlijk deel van de financiële middelen van de gemeente Putten. Kapitaalgoederen zijn verdeeld naar de categorieën wegen, water, riolering, groen, straatmeubilair, gebouwen en overige. In deze paragraaf wordt ingegaan op het beleidskader, de beheerplannen en de financiële consequenties. In de beleid- en beheerplannen legt de raad de kaders vast voor de uitvoering van het onderhoud aan de kapitaalgoederen. Het niveau van het onderhoud en de kwaliteit van de kapitaalgoederen zijn bepalend voor het voorzieningenniveau en de jaarlijkse lasten.
Integraal Beheer Openbare Ruimte en beheerplannen In 2015 is het beleidsplan IBOR vastgesteld. In dit plan zijn de doelstellingen en ambities weergegeven voor het integrale beheer van de openbare ruimte. Tevens zijn de kwaliteitsniveaus benoemd en vastgesteld. In het beleidsplan is ook een stappenplan opgenomen voor de komende jaren om de vastgestelde ambities voor de kwaliteit van de openbare ruimte te kunnen realiseren. In 2023 wordt het beleidsplan IBOR geactualiseerd. In het beleidsplan IBOR 2015 is de volgende ambitie opgenomen inzake de kwaliteitsniveaus van de openbare ruimte:
Hieronder volgt een nadere toelichting op de diverse categorieën. Wegen Beheerplan Wegen Onze wegen, fietspaden, voetpaden en overige verhardingen worden onderhouden op basis van de in het beleidsplan IBOR vastgelegde beeldkwaliteitsniveaus. Voor een duurzaam beheer van de wegen is het essentieel dat groot en vervangingsonderhoud tijdig wordt uitgevoerd. Daarnaast is het belangrijk, ook voor de verkeersveiligheid, dat de weginrichting- en constructie
52 van 148
worden afgestemd op de wegfunctie en het -gebruik, of omgekeerd. Bij groot of vervangingsonderhoud worden eventuele verkeersmaatregelen en/of andere gewenste aanpassingen waar mogelijk meegenomen. De werkelijke kosten ten opzichte van de begroting zijn als volgt: Overzicht wegen Beheerplan wegen Totaal onderhoud
Begroting 2022 Rekening 2022 1.322 1.113 1.322 1.113 Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel
Voor het groot onderhoud van wegen is € 157.000 minder uitgegeven dan begroot, dit betreft met name minder afschrijving. Dit bedrag is gestort in de reserve IBOR. Beheerplan Verlichting De gemeente Putten brengt openbare verlichting aan in de openbare ruimte met als doel een aantrekkelijke en een sociaal- en verkeersveilige omgeving te creëren voor zijn inwoners en bezoekers aan de gemeente. Binnen de openbare ruimte zijn er verschillende ambitieniveaus in de onderhoudskwaliteit, welke kan verschillen binnen en buiten de bebouwde kom van de gemeente. De werkelijke kosten t.o.v. de begroting voor verlichting zijn als volgt: Overzicht verlichting Beheerplan openbare verlichting Exploitatiekosten verlichting
Begroting 2022 Rekening 2022 129 131 129 131 Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel
Het nadeel op de uitgaven à € 2.000 is onttrokken uit de reserve IBOR. Riolering Het beleidsplan voor riolering is het Zuiveringskringafvalwaterketenplan. Deze is in 2015 opgesteld en in 2020 geactualiseerd d.m.v. de Verlengingsnotitie ZAP 2021-2023. Door uitstel van de invoering van de Omgevingswet wordt in 2023 het ZAP wederom geactualiseerd. We vinden het belangrijk om water, riolering en klimaatadaptatie een goede plek te geven in de Omgevingswet-structuur, daarom gebruiken we de komende jaren om ons voor te bereiden op de nieuwe planstructuur. In 2022 zijn er 83 drukrioleringsunits gerenoveerd, is er ruim 5.500 meter drukrioleringsleidingen vervangen en 14.000 meter riolering gereinigd en geïnspecteerd. Er is geen verhard oppervlak afgekoppeld. De werkelijke kosten t.o.v. de begroting zijn als volgt: Overzicht riolering Beheerplan riolering Plan Steenbreek (klimaatadaptatie) Exploitatiekosten riolering