Jaarstukken 2021

Wat heeft het gekost? Thema 2 Samenleving

Primitieve Begroting 2021

Lasten Baten Saldo voor bestemming Mutatie in reserve Saldo na bestemming

25.160 3.728 -21.432 141 -21.292

27 van 150

Begroting 2021 29.713 7.440 -22.274 -346 -22.620

Jaarrekening 2021 28.392 7.802 -20.590 -163 -20.753 Bedragen * € 1.000

Thema Economie en recreatie Algemeen Het thema Economie en recreatie heeft betrekking op het gelijknamige programma.

Portefeuillehouders De verantwoordelijke portefeuillehouders voor dit thema zijn de heer ’t Jong, de heer Koekkoek en de heer Koops.

Wat hebben we bereikt? Het coalitieakkoord ‘Bouwen aan Putten’ beschrijft de plannen voor de jaren 2018-2022. In het collegeprogramma 2018-2022 zijn die plannen verder uitgewerkt in concrete actiepunten per jaar. In de Begroting 2021 zijn de actiepunten voor 2021 opgenomen, aangevuld met diverse overige beleidsontwikkelingen. In dit hoofdstuk geven we aan wat er is gedaan aan de actiepunten en overige beleidsontwikkelingen binnen het begrotingsthema Economie en recreatie. Actiepunten 2021 Centrumplan

R. Koekkoek

De herinrichting van het Fontanusplein en het Kerkplein is in 2021 definitief afgerond. De gemeenteraad heeft in december 2021 een aanvullend krediet beschikbaar gesteld voor de afronding van dit onderdeel. De herinrichting van de straten in het kernwinkelgebied is in 2021 voorbereid. Er is, binnen de door de gemeenteraad eerder gestelde kaders, een plan opgesteld, voorzien van een kostenraming. Met de gemeenteraad is gecommuniceerd dat het college behoefte heeft aan een second opinion op dit onderdeel van het centrumplan. Met inachtneming van de uitkomst daarvan wordt een nader herinrichtingsplan voor de straten aan de gemeenteraad voorgelegd, voorzien van een kostenraming. Cultuurhistorie: Brandweerhuisje Oude Kerk

R. Koekkoek

Eind 2021 is nagegaan wat de stand van zaken is en wat voor acties moeten worden uitgevoerd ten behoeve van de realisatie van het oude brandweerhuisje. Aan de hand daarvan is een (concept) projectplan opgesteld. Om het brandweerhuisje te kunnen herbouwen, moet het bestemmingsplan worden gewijzigd. Kringloopwinkel Overnodig heeft een gift beschikbaar gesteld voor de herbouw van het brandweerhuisje, dat als expositieruimte voor brandweerattributen gebruikt zal worden. Ontwikkeling locatie Achterstraat/Gervenhof

E.T. ‘t Jong

In 2021 heeft het college een anterieure overeenkomst afgesloten met de projectontwikkelaar voor de herontwikkeling van de locaties Gervenhof en Boni en ingestemd met het ontwerpbestemmingsplan Gervenhof/Dorpsstraat. Het ontwerpbestemmingsplan heeft vervolgens ter inzage gelegen.

28 van 150

Bevorderen toerisme

R. Koekkoek

Marketing en promotie is voortgezet en aangepast op de Covid-situatie met wat wel/niet en wanneer uitgedragen is. Samen met de VVV en PROV is in het voorjaar 2021 een online event over gastvrijheid georganiseerd. Veel evenementen konden door Covid geen doorgang vinden. De Ossenmarkt heeft wel plaatsgevonden. Optimalisatie recreatieve routes voor wandelaars, fietsers en ruiters

R. Koekkoek

In 2021 is de nieuwe entiteitvorming van het Routebureau rondgekomen. Dat was nodig voor een goede organisatie, borging van afspraken en verantwoordelijkheden en duurzaam beheer en onderhoud. Tot die tijd zijn de uitvoeringswerkzaamheden voor routenetwerken opgeschort, daar waar voorbereidingen de afgelopen jaren door diverse gemeenten getroffen waren. De nieuwe entiteit heeft in 2021 een gezonde basis en startpunt voor uitvoering gegeven. De eerste aanzet voor het wandelkeuzepuntennetwerk is gerealiseerd in 2021. De aanleg van het ruitermennetwerk zal worden afgerond in 2021. De voorbereidingen voor de verdere aanleg in 2022 zijn getroffen en wordt afgestemd met project Putterpoorten, zodat de ontvangstlocaties goede uitgangspunten en doorstartpunten zijn voor de wandelroutes. Dromenlab

R. Koekkoek

Met diverse projecten uit de actieprogrammering Dromenlab is vooruitgang geboekt. De ambities rondom de gastvrije Veluwe-entrees Putterpoorten (Krachtighuizerheide, Putterbos en Schovenhorst) zijn in versnelde ontwikkeling geraakt door het binnenhalen van de Regiodeal Veluwe-subsidie van Rijk en provincie. In 2021 is het projectplan Putterpoorten, waar het college mee heeft ingestemd, gereedgekomen. De raad heeft krediet toegekend voor deelproject Krachtighuizerheide. Er is een wensen- en behoeftenonderzoek naar de nieuwe doelgroep ‘de stedeling’ voor Putten uitgevoerd ten behoeve van kleinschalige aanbodontwikkeling. Ideeontwikkeling voor arrangement voor de internationale toerist is gestart. Het door corona uitgestelde ‘Gastheer van het Landschap’-traject heeft voortzetting gevonden in 2021 en ambassadeurs voor het landschap onder recreatieondernemers opgeleverd. Bestemmingsplan bedrijventerrein Henslare

G. Koops en E.T. ‘t Jong

Nadat de raad in juli 2021 het plan van aanpak vaststelde, is met inbreng door vele belangstellenden de gebiedsvisie opgesteld. Het college heeft deze ruimtelijke visie in december 2021 behandeld en ter vaststelling voorgelegd aan de gemeenteraad. Kavels zullen worden uitgegeven conform het uitgiftebeleid dat het college in 2022 opstelt op basis van de inbreng die de raadscommissie EBOR in december 2021 heeft geleverd. Cultuur- en erfgoedbeleid

R. Koekkoek

Het Cultuur en Erfgoedpact 2017-2021 is afgerond, verantwoord en vastgesteld. De provinciale subsidie is daarmee ten volle aangewend voor projecten op het gebied van cultuur en erfgoed op de Noord-Veluwe. We hebben middels de regeling Continuïteitsbijdrage Corona kunnen voorkomen dat partijen met een maatschappelijke waarde voor Putten en financiële problemen als gevolg van de coronamaatregelen zijn omgevallen.

29 van 150

Project Krachtighuizerheide

R. Koekkoek

In 2021 is het projectplan Putterpoorten gereedgekomen, waar het college mee ingestemd heeft. De raad heeft krediet toegekend voor deelproject Krachtighuizerheide. De provincie Gelderland heeft de subsidie vanuit de RegioDeal Veluwe toegekend aan het totale project Putterpoorten. Vitale Vakantieparken

R. Koekkoek

Er is een toeristisch café over Veilige Vakantieparken georganiseerd. Thema’s waren brandveiligheid, BHV en de training Omgaan met gedoe. Daarnaast heeft een verdiepende werksessie plaatsgevonden over ontruimingsplannen voor vakantieparken. Het Kwaliteitsteam Vitale Vakantieparken is in 2021 één keer ingezet. Er hebben in 2021 diverse parkgesprekken plaatsgevonden. Een aantal parken is van eigenaar gewisseld. We hebben het toezicht op de recreatieterreinen afgestemd op de geldende maatregelen ter voorkoming van de verspreiding van Covid-19. Het project ‘Natuur op recreatieterreinen’ is voortgezet: voor drie bedrijven is een plan gemaakt. Ook is er door de deelnemende bedrijven een flink aantal bomen en struiken aangeplant. Er liepen diverse planvormingstrajecten die invulling geven aan het ruimtelijk recreatieve beleidskader. Denk daarbij aan: tijdelijke huisvesting op basis van een parkplan, functieverandering naar wonen en natuur en het ter beschikking komen van de bedrijfswoning voor het vakantiepark. De bewoners van bedrijfswoningen op vakantieparken zijn geïnformeerd over het ruimtelijk recreatief beleidskader, waarbij bewoners vóór 1 mei 2019 die geen relatie met het vakantiepark hebben de mogelijkheid krijgen om te blijven wonen in de bedrijfswoning. Overige beleidsontwikkelingen Project Dorpsentrees

R. Koekkoek

Samen met de partners van het Dromenlab en een landschapsarchitect is een schets gemaakt voor de rotondes Nijkerkerstraat/Henslare en Voorthuizerstraat-Oude Garderenseweg. In 2022 zal verder vervolg gegeven worden aan concretisering en dekking van de plannen. Planvorming voor afrit Strand Nulde en rotonde Garderenseweg zijn niet aan de orde geweest, omdat daar geen projecten gestart zijn in 2021. De ideeën voor de dorpsentrees hebben voornamelijk betrekking op groen. Hier zijn door beheerders van het groen kritische afwegingen gemaakt. Een voorlopig ontwerp voor een facelift van de huidige minirotonde op het kruispunt Garderenseweg-Calcariaweg-Bosrand (minirotonde) is in de maak. In kwaliteit blijft de facelift beperkt tot de aanleg van nieuwe verhardingen. De invulling met nieuw groen blijft beperkt tot het middeneiland van de minirotonde, en waar mogelijk geleiding van overstekende voetgangers met behulp van hagen naar de zebrapaden.

30 van 150

Wat heeft het gekost? Thema 3 Economie en recreatie

Primitieve Begroting 2021

Lasten Baten Saldo voor bestemming Mutatie in reserve Saldo na bestemming

1.128 97 -1.031 74 -957

31 van 150

Begroting 2021 1.314 131 -1.183 208 -975

Jaarrekening 2021 1.297 622 -675 132 -543 Bedragen * € 1.000

Thema Bestuur, dienstverlening en veiligheid Algemeen Het thema Bestuur, dienstverlening en veiligheid heeft betrekking op de volgende programma’s: -

Programma Bestuur, dienstverlening en veiligheid;

-

Programma Algemene dekkingsmiddelen.

Portefeuillehouders De verantwoordelijke portefeuillehouders voor dit thema zijn de heer Lambooij, de heer ’t Jong en de heer Koekkoek.

Wat hebben we bereikt? Het coalitieakkoord ‘Bouwen aan Putten’ beschrijft de plannen voor de jaren 2018-2022. In het collegeprogramma 2018-2022 zijn die plannen verder uitgewerkt in concrete actiepunten per jaar. In de Begroting 2021 zijn de actiepunten voor 2021 opgenomen, aangevuld met diverse overige beleidsontwikkelingen. In dit hoofdstuk geven we aan wat er is gedaan aan de actiepunten en overige beleidsontwikkelingen binnen het begrotingsthema Bestuur, dienstverlening en veiligheid. Actiepunten 2021 Scherpere normen energielabel bij renovatie gemeentelijke gebouwen

R. Koekkoek

In 2021 zijn geen renovaties van gemeentelijke gebouwen uitgevoerd. Bij de uitvoering van het planmatig onderhoud is, voor zover van toepassing, wel rekening gehouden met energieverbeterende maatregelen. Onder andere bij de brandweerkazerne is bij de entreepui enkelglas vervangen door HR ++ glas. Bij het opnieuw opstellen van het energielabel zal dit een positief effect hebben op het label. We kopen duurzaam en circulair in

H.A. Lambooij

Inkopen en dan met name de rechtmatigheid van de aanbestedingen is een punt van aandacht waar de accountant steeds meer de focus op gaat legt. De gemeente Putten legt binnen zijn aanbestedingstrajecten, waar mogelijk, de nadruk op het inkopen van duurzame en circulaire producten en diensten. Deze criteria worden ingezet als eisenpakket en/of gebruikt als gunningscriteria. De inschrijvers worden door middel van gunningscriteria uitgedaagd een extra stap te zetten op het gebied van duurzaamheid en circulariteit van haar producten of diensten. Het bewustzijn omtrent inkoop in de organisatie maakt dat wij al in een vroegtijdig stadium aandacht vragen voor de selectie- en gunningscriteria bij inkopen, die van toepassing zullen zijn bij de aanbestedingstrajecten. Communicatie en burgerparticipatie

R. Koekkoek

De coronapandemie heeft ook in 2021 een enorm stempel gedrukt op communicatie en burgerparticipatie. Online communicatie heeft een aanzienlijke vlucht genomen. Meest bekeken communicatieve videoproducties waren de opening van het Kerk- en Fontanusplein, de live registratie van de razziaherdenking en de tiendelige videoserie ‘Dit is Putten in coronatijd’.

32 van 150

Het aantal volgers op sociale media groeide gestaag. Op participatief terrein speelden in 2021 twee grote ontwikkelingen: Putten Zuid/Halvinkhuizen en de Omgevingsvisie Putten 2040. Bij beide projecten zorgde de ingezette mix van klassieke en online media voor een verrassende respons vanuit de samenleving. Ook de wekelijkse columns van het college leiden geregeld tot interactie tussen gemeentebestuur en inwoners. Zowel de gemeentelijke website als het (interne) intranet heeft een metamorfose ondergaan. Daarnaast is een voorzichtige start gemaakt met de inzet van WhatsApp. Campagne burgerinitiatieven

R. Koekkoek

We hebben onze bewoners via de media stelselmatig en actief betrokken bij ontwikkelingen in de directe leefomgeving. Wij noemen Putten Zuid/Halvinkhuizen, de Omgevingsvisie 2040 en de ontwikkelingen rond de voormalige school Veenhuizerveld. Mede door corona hebben zich in 2021 weinig nieuwe burgerinitiatieven bij ons aangediend. Bewoners van de Husselsesteeg hebben met handtekeningen een verzoek ingediend om de Husselsesteeg af te sluiten voor doorgaand verkeer. Invoeren wijkgericht werken buitendienst

R. Koekkoek

In 2021 is de tweede wijk in onderhoud gegaan volgens de uitgangspunten Wijkgericht werken, ook hier samen met de Inclusief Groep (Gresbo). De resultaten zijn goed te noemen. Elke maand wordt door een extern bureau de kwaliteit van de buitenruimte gemeten. Dit in zowel de wijken van de aannemer als van de ‘eigen’ wijken die wijkgericht worden onderhouden. Wijkgericht werken heeft tot nu toe bij elke meting aan de kwaliteit voldaan zoals die door raad en college is vastgesteld. Ook heeft Nederland Schoon een meting gedaan in het centrum als het gaat over ‘schoon en veilig’. De uitkomst van deze meting is een 7. Ruim voldoende dus. Uiteraard zijn er verbeterpunten. Hierover is nauw contact met Inclusief Groep. Helaas zijn de cursussen en trainingen hiervoor niet doorgegaan in verband met de Covid-omstandigheden. De komende tijd wordt beoordeeld of de trainingen weer opgestart kunnen worden. In februari zijn verkennende gesprekken gevoerd met de Inclusief Groep over het opstarten van een derde wijk vanaf 1 januari 2023. Investeren in cultuuromslag en ontwikkeling buitendienst

H.A. Lambooij

De cultuuromslag en (door)ontwikkeling van de buitendienst heeft vorig jaar op een laag pitje gestaan. Dat kwam onder meer door Covid, maar ook door vervroegd vertrek van de bedrijfsleider en afwezigheid van een uitvoerder. Wat wel merkbaar is, is de verhoogde arbeidsprestatie van de medewerkers van de Inclusief Groep. Het nauwe samenwerken met de medewerkers van de buitendienst pakt goed uit en zorgt voor een hogere arbeidsprestatie. Investeren in omvang en kwaliteit organisatie

H.A. Lambooij

In 2021 is uitvoering gegeven aan cursussen op het vlak van projectmatig werken en helder communiceren. Daarnaast zijn er de nodige individuele cursussen gevolgd, zowel in- als extern. Niet alle beoogde cursussen en opleidingen zijn gevolgd als gevolg van de coronacrisis.

33 van 150

Voor het op orde brengen van de basisregistraties is een aanpak ontwikkeld. De benodigde formatieve ruimte hiervoor was in 2021 nog niet beschikbaar, maar wordt meegenomen in de organisatieontwikkeling. Het jaar 2021 heeft ook inzichtelijk gemaakt dat de formatieve ruimte op onderdelen te beperkt is. Daartoe hebben wij de raad enkele voorstellen gedaan, waarmee is ingestemd. Er is een benchmark met betrekking tot de uitvoeringskosten van de gemeente gehouden door bureau Berenschot. Dit rapport dient als drager voor de organisatieontwikkeling, die moet leiden tot een organisatie die de komende jaren de taken aankan. Overige beleidsontwikkelingen Brandweer

H.A. Lambooij

De procedure tegen de vaststelling van de Toekomstvisie, en meer in het bijzonder de vaststelling van het materieelspreidingsplan, loopt nog steeds. Na overleg met het presidium/de gemeenteraad is besloten de weg naar de geschillencommissie te bewandelen, die vervolgens een bindend advies zal geven. De eerste ambtelijke voorverkenningen hebben in dit kader plaatsgevonden. Naar verwachting is er medio 2022 een (bindend) advies van de geschillencommissie te verwachten. Nieuwe ontwikkelingen digitalisering

E.T. ‘t Jong

Er zijn stappen gezet in de vormgeving van de nieuwe werkplek waardoor het thuiswerken optimaal gefaciliteerd kan worden. Ter verbetering van de informatieveiligheid is een nieuwe firewall geplaatst en in BLNP-verband is Lastpass als wachtwoordkluis geïmplementeerd voor alle medewerkers. Privacy en mogelijke datalekken voorkomen vragen steeds meer tijd en aandacht. We trekken daarin veel gezamenlijk op met de BLNP-gemeenten. In 2021 hebben wij daarom een start gemaakt voor het opstellen van een gezamenlijk plan van aanpak Gegevensbescherming om awareness in de organisaties te vergroten op dit belangrijke thema. Veel tijd en aandacht is in 2021 ook gegaan naar het op orde krijgen van de formatie ten aanzien van de basisregistraties. De gemeente scoort al meerdere jaren onvoldoende op de uitvoering van de BAG en BGT (en de BOR, die valt onder verantwoordelijkheid van de afdeling Ruimte). De toezichthouder eist verbetering. Op dit moment is er nog onvoldoende personele capaciteit beschikbaar voor het beheer en is er te weinig sturing en coördinatie op de processen. In een rapport van GEON is duidelijk aangegeven op welke fronten het aantal fte in de formatie moet worden uitgebreid. Deze informatie moet nog worden omgezet naar concrete functies die daarbij horen.

Wij wachten op een nader advies hierover en over de positionering van GEO-informatie in onze organisatie om te komen tot een betere aansturing van de processen in 2022. Dienstverlening 2.0

E.T. ‘t Jong

In het kader van de verbetering van de digitale dienstverlening heeft de gemeentelijke website een nieuwe look-and-feel gekregen. De teksten op de website zijn op een eenvoudig taalniveau (B1) geschreven en is opgebouwd volgens de richtlijnen voor toegankelijkheid en vindbaarheid. Daarnaast zijn bijna alle formulieren omgezet naar online formulieren. In een aantal formulieren worden leges nu op voorhand betaald. Bezoekers van de website kunnen diensten nu makkelijker vinden, de website beter lezen, online aanvragen doen en leges op voorhand betalen. Door

34 van 150

de coronapandemie heeft onze dienstverlening slechts beperkt kunnen plaatsvinden waardoor wij het onderzoek ‘Waar staat je gemeente’ nog even hebben uitgesteld. Doorontwikkeling samenwerking bedrijfsvoering BLNP

H.A. Lambooij

Het proces van harmonisatie van arbeidsvoorwaarden is gestart met een kick-off voor de medezeggenschapsraad. Het proces van de aanbesteding van de Arbodiensten is doorlopen en heeft tot uniforme aanbesteding van de vier gemeenten geleid. Het eenduidige werkproces voor planning en control is nog in voorbereiding. De verschillende deelprocessen in de vier gemeenten zijn in beeld gebracht. Dat is een noodzakelijke stap om tot harmonisatie te komen. Binnen het taakveld ICT is vooral gewerkt aan het oplossen van lokale problemen van de vier gemeenten, maar ook aan het verbeteren van de devices voor het thuiswerken, op locatie en in de gemeentehuizen. Bij het taakveld JZ is de formatie op orde gebracht en inmiddels ook gestart met de versterking op het vlak van privacy. De teamhoofden zijn verder in positie gekomen, mede doordat zij meer gezamenlijk optreden en overleggen. Dat heeft ook geleid tot één jaarplan voor de vier disciplines. Invoering rechtmatigheidsverantwoording in 2021

E.T. ‘t Jong

Binnen de verbijzonderde interne controle (VIC) is een kwaliteitstap gezet door voor alle cruciale processen de risico’s en beheersmaatregelen te analyseren, dit ook ter voorbereiding op de implementatie van de rechtmatigheidsverantwoording. Hierbij maken wij gebruik van een dashboard om snel inzichtelijk te maken waar wij staan met betrekking tot de rechtmatigheid. De verdere invulling van de kaders ten aanzien van de rechtmatigheid zal in 2022 aan de orde komen. Handhaving / ondermijning buitengebied

H.A. Lambooij

Afgelopen jaar is er in de Week van de Veiligheid aandacht besteed aan het herkennen van de signalen van een drugslab door middel van een zogenaamde geurcampagne. Ook konden inwoners het Mobiel Media Lab van de politie bezoeken om meer te leren over het herkennen van deze signalen. Daarnaast heeft de afdeling Communicatie het onderwerp regelmatig terug laten komen, onder meer in de columns van de burgemeester in de Puttenaer.nl. In het uitvoeringsplan van het Integrale Veiligheidsplan is ook aandacht voor dit onderwerp. Komende periode zal ten behoeve van de integrale controles een passend format worden opgesteld in samenspraak Harderwijk en Ermelo. Ook is de politie in 2021 begonnen met project Stuwdam, waarbij alle adressen in het buitengebied zullen worden bezocht om inwoners te wijzen op de risico’s en signalen van ondermijning.

Wat heeft het gekost? Thema 4 Bestuur, dienstverlening en veiligheid

Primitieve Begroting 2021

Lasten * Baten Saldo voor bestemming Mutatie in reserve Saldo na bestemming * Inclusief bedrag van de heffing voor de vennootschapsbelasting

35 van 150

12.460 41.641 29.181 -1.111 28.070

Begroting 2021 12.647 44.115 31.468 -992 30.476

Jaarrekening 2021 12.878 45.383 32.506 -1.085 31.420 Bedragen * € 1.000

Algemene Dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen

Primitieve Begroting 2021

Begroting 2021

4.166 1.305 374 740 34.073 240 38 40.936

4.166 1.305 414 740 36.548 249 43 43.464

Lokale heffingen OZB Precariobelasting Forensenbelasting Toeristenbelasting Gemeentefonds (algemene uitkering) Dividend Saldo financieringsfunctie Totaal

Jaarrekening 2021 4.186 1.337 464 766 36.800 239 374 44.168 Bedragen * € 1.000

Voor een nadere toelichting op de lokale heffingen wordt verwezen naar de paragraaf Lokale heffingen. Hierin staan alle belastingopbrengsten vermeld en ook de kosten gerelateerde heffingen, zoals bijvoorbeeld de rioolheffing. Algemene uitkering gemeentefonds De begroting voor de algemene uitkering van het Rijk wordt berekend op basis van circulaires die door het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties worden gepubliceerd in de maanden mei, september en december van het verslagjaar. In 2021 is € 252.500 meer ontvangen dan op basis van de circulaires was begroot. Gemeentefonds

Begroting 2021

Algemene uitkering Integratie-uitkering sociaal domein Compensatiepakket 2021 COVID-19 Totaal

Afwijking rekening versus begroting

Jaarrekening 2021

32.399 3.236 914 36.548

32.549 3.236 1.016 36.800

150 103 253 Bedragen * € 1.000

De begroting is bijgewerkt na de septembercirculaire 2021. De decembercirculaire kon vanwege het moment van verschijnen niet meer vertaald worden in de begroting. Deze komt daardoor in de jaarrekening tot uitdrukking als verschil tussen de begroting en werkelijkheid. Opbouw verschil Decembercirculaire 2021 Afwijking maatstaven Afrekening oude jaren verschil

Bedrag 330 -125 48 253 Bedragen * € 1.000

Dividend In onderstaande tabel worden de financiële gegevens over deelnemingen in aandelen weergegeven. Het aandelenbezit is als volgt opgebouwd: Toelichting aandelenbezit Nominaal bedrag aandelen Aantal aandelen Boekwaarde aandelen Boekwaarde per aandeel

BNG 10.530 26.325 2,50

Vitens 18.693 18.693 1,00

Alliander/ Nuon

Afvalsturing Friesland

276.812 1.384.060 5,00

25 11.250 450,00

Inclusief groep

Leisurelands

1.880 188.000 100,00

8.155 338.200 gem. 41,47

Bedragen * € 1,-

36 van 150

De dividendopbrengsten op het aandelenbezit zijn als volgt: Beleggingen

Primitieve Begroting 2021

BNG Vitens Alliander Afvalsturing Friesland Totaal

Begroting 2021

30 210 240

Afwijking rekening versus begroting

Jaarrekening 2021

39 210 249

32 190 17 239

-7 -20 17 -10 Bedragen * € 1.000

Voor het aandelenbezit van Inclusief groep en Leisurelands wordt geen dividend ontvangen. Onvoorzien In de begroting is een bedrag van € 61.000 opgenomen voor onvoorziene lasten. De realisatie in 2021 bedraagt € 22.000 en is als volgt: Post onvoorzien Begroting 2021 Dierentehuis Levenslust Bloemrijke akkerranden Totaal lasten

Bedrag 61 -8 -14 -22

Saldo

39 Bedragen * € 1.000

Kosten van de overhead Overheadkosten betreffen alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. De realisatie van baten en lasten in het kader van overhead is als volgt opgebouwd: Overhead

Personeel & organisatie Huisvesting & facilitair

Lasten Begroting Rekening 2021 2021 4.168 4.130

Baten Begroting Rekening 2021 2021 270 292

Saldo

60

798

778

4

12

27

1.091

1.031

-

-

60

Communicatie

77

62

-

-

15

Tractie

381

378

-

1

4

ICT

Juridische zaken

29

44

-

15

-

Financiën

104

116

31

33

-10

Afschrijvingen

1.232

1.161

-

-

71

Totaal - 0.4 Overhead

7.879

7.701

304

352

225

Bedragen * € 1.000

De werkelijke kosten voor de overhead zijn lager dan begroot. Op personeelskosten is de besteding lager, met name door minder gebruik van opleidingen (wegens corona). Verder zijn de bestedingen op ICT lager voor informatieveiligheid en zijn de afschrijvingen lager als gevolg van investeringsprojecten ICT die zijn verschoven in de tijd.

37 van 150

Vennootschapsbelasting In 2021 is een aanvullende voorlopige aanslag over 2019 ontvangen van € 20.000. In deze aanslag zijn de renteopbrengsten op personeelsleningen (hypotheken) verwerkt als een belastingplichtige activiteit. Dit betreft een voorlopig standpunt van de belastingdienst en hiertegen loopt momenteel bezwaar. De gemeente stelt zich op het standpunt dat geen sprake is van een belastingplichtige activiteit. Vooruitlopend op de uitkomst van dit bezwaar zijn de risico’s wel voorzien in een verplichting voor de VPB. Vooruitlopend op de aanslag 2020 en 2021 is per jaar een bedrag van € 10.000 als voorlopige aanslag betaald aan de belastingdienst. Deze last is in de jaarstukken verwerkt. Met ingang van 2020 is de grondexploitatie in een betalende positie gekomen. Na verrekening van verliezen vanuit de openingsbalans in 2016, wordt met de winstneming op Rimpeler een te betalen vennootschapsbelasting verwacht. Hiervoor is (cumulatief) € 146.000 gereserveerd.

38 van 150

Hoofdstuk 4 Paragrafen Paragraaf Lokale heffingen Algemeen Deze paragraaf geeft inzicht in de belastingen, de leges en de overige heffingen die de gemeente oplegt. Er is informatie opgenomen over de volgende zaken: -

Het beleid ten aanzien van de lokale belastingen;

-

Een overzicht van de begrote en de werkelijk ontvangen inkomsten uit belastingen en overige heffingen;

-

De lokale lastendruk in 2021;

-

Informatie over bezwaar, beroep en kwijtschelding.

De lokale belastingen zijn een belangrijk onderdeel van de “eigen” inkomsten van de gemeente en worden gebruikt als algemeen dekkingsmiddel voor het te voeren beleid.

Algemene uitgangspunten Het beleid voor de lokale belastingen is vastgelegd in de verschillende verordeningen. Het tarievenbeleid wordt jaarlijks geformuleerd bij de vaststelling van de begrotingsuitgangspunten in de kadernota.

Overzicht begrote en werkelijke ontvangen inkomsten Belastingopbrengsten, tarieven en leges

Begroting incl. wijzigingen 2021

OZB-eigenaar (won./niet-woningen)

in %

Werkelijk 2021

in %

3.604

29,76%

3.621

29,40%

OZB-gebruiker (niet-woningen)

562

4,64%

565

4,59%

Toeristenbelasting

740

6,11%

766

6,22%

Forensenbelasting

414

3,42%

464

3,77%

Precariobelasting

1.305

10,78%

1.337

10,86% 0,00%

Reclamebelasting

-

0,00%

-

Subtotaal algemene belastingen

6.624

55%

6.754

55%

Rioolheffing

2.503

20,67%

2.534

20,57%

Afvalstoffenheffing c.a. (incl. verk. afvalzakken)

1.607

13,27%

1.637

13,29%

Begraafrechten

407

3,36%

462

3,75%

Marktgelden

41

0,34%

71

0,58%

Leges bouwvergunningen (incl. welstand)

663

5,48%

605

4,91%

Leges burgerzaken

240

1,98%

226

1,83%

Leges APV-vergunningen en GPK

24

0,20%

28

0,23%

Subtotaal tarieven, heffingen en leges

5.486

45%

5.563

45%

Totaal

12.110

100%

12.317

100%

Bedragen * € 1.000

Forensenbelasting De forensenbelasting wordt geheven van personen die, zonder in de gemeente hoofdverblijf te hebben, beschikken over een (recreatie)woning.

39 van 150

Mede als gevolg van de coronacrisis is de markt voor recreatiewoningen enorm aangetrokken en is het bezit van een tweede woning in populariteit toegenomen. Dit heeft een positief effect gehad op de opbrengst forensenbelasting. Precariobelasting De precariobelasting is gebaseerd op het aantal meters leiding van het gas-, elektriciteits- en hoogspanningsnetwerk van nutsbedrijven dat zich in, onder of boven de voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond bevindt. In 2021 is een bedrag van € 1.337.482 aan precariobelasting geïnd. De baten uit de precarioheffing zijn toegevoegd aan de reserve precario. De regering heeft in 2017 besloten om de heffing van precariobelasting voor nutsbedrijven af te schaffen. Er gold een overgangsregeling voor de gemeenten die op 10 februari 2016 deze belasting hadden ingevoerd. Zij mochten tot 1 januari 2022 deze belasting blijven heffen, maar tot die datum de tarieven niet verhogen. In 2021 is dus de laatste aanslag precariobelasting opgelegd. Er is geen bezwaar ingediend tegen de aanslag van 2021, zodat deze, evenals de voorgaande aanslagen, onherroepelijk is geworden na afloop van de bezwaartermijn in 2022. Reclamebelasting Vanaf 2015 wordt een reclamebelasting geheven voor openbare aankondigingen in het dorpscentrum.

De belastingopbrengst is, na aftrek van de gemaximeerde perceptiekosten, als subsidie aan de Stichting Ondernemersfonds Putten overgemaakt. Met deze middelen kunnen verschillende activiteiten worden bekostigd. Het doel daarvan is behoud c.q. vergroting van de aantrekkelijkheid van het winkelgebied en gebiedspromotie. In 2021 is geen reclamebelasting opgelegd. De reden is dat door de Coronacrisis in 2020 en 2021 veel minder activiteiten konden worden georganiseerd, waardoor het budget van 2020 ook toereikend was voor 2021.

Lokale lastendruk in 2021 In de Coelo-atlas van de lokale lasten 2021 is te zien hoe de lastendruk in Putten met betrekking tot de reguliere heffingen zich verhoudt tot andere gemeenten. De in aanmerking genomen heffingen zijn OZB-woningeigenaren, afvalstoffenheffing inclusief een gemiddeld afvalzakkenverbruik en rioolheffing. Voor 2021 staat Putten op de 21e plaats wat betreft de laagste netto woonlasten voor een meerpersoonshuishouden met een eigen woning. Voor een meerpersoonshuishouden in Putten betekent dat een belastingbedrag van € 660,- per jaar. De woonlasten in de goedkoopste gemeente bedragen € 598,- en in de duurste € 1.517,- per jaar. Het tarief van de OZB wordt bepaald door de gewenste belastingopbrengst in relatie tot de totale woningwaarde in de gemeente. De gemiddelde WOZ-waarde van woningen in Putten is in 2021 € 367.000, landelijk is dat € 309.000. De hoge gemiddelde waarde zorgt voor relatief lage OZB-tarieven. Vooral in noordoost-Nederland zien we hoge OZB-tarieven, omdat de gemiddelde woningwaarde daar veel lager ligt. Voor de gemeente heeft dit geen gevolgen voor de OZB omdat de opbrengsten teruggerekend worden naar tarieven. De keerzijde daarvan is dat gemeenten die een hoog gewaardeerd onroerend goed hebben, een relatief lage uitkering uit het gemeentefonds ontvangen.

40 van 150

Informatie over bezwaar, beroep en kwijtschelding In 2021 zijn 85 bezwaarschriften tegen de WOZ-waarde ingediend, welke betrekking hadden op 108 objecten. Nagenoeg alle bezwaren zijn in 2021 afgedaan. De uitkomst van het bezwaartraject in 2021 is dat van de ingediende bezwaren 17% geheel of gedeeltelijk is toegewezen en 83% ongegrond is verklaard (van de objecten). Er zijn drie beroepsprocedures gestart. Kwijtscheldingsbeleid De minima in Putten, met een inkomen van minder dan 100% van bijstandsnorm, kunnen in aanmerking komen voor kwijtschelding van lokale heffingen. De heffingen waarvoor dit geldt, zijn rioolheffing, afvalstoffenheffing, OZB en grafonderhoud. Om in aanmerking te komen voor kwijtschelding dient een vermogens- en inkomenstoets plaats te vinden. In 2021 hebben 90 personen op basis van automatische toetsing kwijtschelding gekregen. Daarnaast zijn er nog 126 kwijtscheldingsaanvragen ingediend waarvan er 70 geheel en 2 gedeeltelijk zijn toegewezen. Er zijn 53 aanvragen afgewezen en 1 aanvraag is niet in behandeling genomen.

Kostendekking In onderstaande tabel is de kostendekkendheid van de leges opgenomen: Berekening van kostendekkendheid:

Afval

Kosten taakveld(en), Mutatie voorziening Inkomsten taakveld(en), excl. Heffingen

Riolering

Begraven

1.810 -1.031

1.702 398 -

578 27 -189

Netto kosten taakveld

779

2.100

417

Toe te rekenen kosten: Kwijtschelding Overhead BTW

20 113 285

37 117 280

45 -

Totale kosten

1.197

2.534

462

Opbrengst heffingen/rechten

-1.137

-2.534

-462

Dekkingspercentage

95%

100%

Berekening van kostendekkendheid:

Omgevingsvergunningen

Burgerzaken

100%

Kosten taakveld(en), incl (omslag)rente Inkomsten taakveld(en), excl. Heffingen

439 -

276 -

82 -

Netto kosten taakveld

439

276

82

Toe te rekenen kosten: Overhead incl. (omslag) rente BTW

278 -

115 -

59 141

APV

Totale kosten

717

392

Opbrengst heffingen/rechten

-628

-318

-15

Dekkingspercentage

88%

81%

11%

Bedragen * € 1.000

Voor de taken Afval, Riolering en Begraven geldt dat de opbrengsten volledig besteed (dienen te) worden aan het product. Eventuele overschotten of tekorten worden geëgaliseerd via een voorziening en blijven daarmee beschikbaar voor het product. De tarieven worden op begrotingsbasis bepaald. In de realisatie zien we bij omgevingsvergunningen een afwijking van -/-12% door lagere opbrengsten.

41 van 150

Paragraaf Financiering Algemeen In deze paragraaf gaan we in op de financieringspositie van de gemeente Putten en worden de kansen en risico’s rond de financiering in beeld gebracht. Om de financieringsbehoefte zo goed mogelijk in te schatten, wordt een liquiditeitsprognose gemaakt die per kwartaal wordt geactualiseerd.

Financieringspositie en liquiditeitspositie De financieringspositie is het verschil tussen de vaste activa en de vaste passiva op de balans en tekent zich door een ruim liquiditeitsoverschot of financieringsoverschot. De balans van gemeente Putten ultimo 2021 ziet er als volgt uit:

Vaste activa Vlottende activa Totaal activa

Balans per 31-12-2021 68 Vaste passiva 35 Vlottende passiva 103 Totaal passiva

95 8 103 Bedragen * € 1.000.000

Per einde 2021 heeft gemeente Putten vaste activa ter waarde van € 68 miljoen en vaste passiva van € 95 miljoen. Dit betekent een financieringsoverschot van € 27 miljoen. De vaste passiva wordt onderverdeeld in € 78 miljoen eigen vermogen en voorzieningen en voor € 17 miljoen uit langlopende geldleningen. Het liquiditeitsoverschot is ten opzichte van 2020 afgenomen van € 31,3 miljoen naar € 27,5 miljoen. Deze afname is voornamelijk ontstaan door de daling van incidentele baten grondexploitatie. Aangetrokken gelden (langlopende en kortlopende schulden) Ultimo 2021 zijn er twee aangetrokken geldleningen: 1.

Lening Waterschapsbank: restschuld € 0,84 miljoen, rente 4,42%, looptijd tot 2 juli 2028;

2.

Lening BNG: restschuld € 16 miljoen, rente -0,315%, looptijd tot 5 september 2029.

Uitgezette gelden (liquide middelen en financiële vaste activa) De overtollige gelden ad € 27,5 miljoen bestaan eind 2021 uit € 27,3 miljoen uitgezette gelden bij de schatkist en voor € 0,2 miljoen bij reguliere banken. Daarnaast is onder de financiële vaste activa een bedrag opgenomen van € 12,6 miljoen. Hiervan is € 4,9 miljoen uitgezet als hypothecaire geldlening. Dit zijn gelden die voor een langere termijn beschikbaar zijn gesteld en jaarlijks worden afgelost. Het resterende bedrag bestaat uit investeringen in deelnemingen en uitgezette gelden bij de SVN voor startersleningen en duurzaamheidsleningen.

42 van 150

Risicobeheer De uitvoering van de financieringsfunctie kan enkel de publieke taak dienen en het beheer van de middelen moet een voorzichtig karakter hebben. Dit zijn uitgangspunten die zijn opgenomen in de wet Fido. Het gemeentelijk beleid wordt dan ook gekarakteriseerd door een risicomijdende houding. De 2 elementen binnen het risicobeheer zijn de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is in de wet Fido opgenomen om de directe gevolgen van een snelle rentestijging te beperken. Door deze limiet is bepaald dat de gemeente haar financieringsbehoefte voor een beperkt bedrag met kort geld (looptijd < 1 jaar) mag financieren. De norm is in de wet gesteld op 8,5% van het begrotingstotaal aan lasten (excl. de stortingen in de reserves). Als de kasgeldlimiet structureel wordt overschreden, is de gemeente verplicht om de vlottende financiering (looptijd < 1 jaar) om te zetten in vaste financiering. In het kader van de wet Fido ziet ook de provincie hier periodiek op toe. Kasgeldlimiet Begrotingstotaal primitief (excl reserves) Kasgeldlimiet (8,5%) Gemiddeld netto vlottende schuld Ruimte (+) / overschrijding (-)

2021 53.938 4.585 4.585 Bedragen * € 1.000

De gemeente Putten had in 2021 alleen een langlopende financiering. De kasgeldlimiet is niet overschreden. Renterisiconorm Inzicht in de vaste schuld op lange termijn wordt verkregen door berekening van de renterisiconorm. Deze is maximaal 20% van de totale begrotingsomvang. Dit houdt in dat de gemeente ervoor moet zorgen dat in enig jaar niet meer dan 20% van de begrotingsomvang moet worden geherfinancierd. De norm is ingesteld om door een spreiding in looptijden van leningen een stabiele rentelast te bereiken. Renterisiconorm Begrotingstotaal Renterisiconorm (20% van begrotingstotaal) Aflossingen bestaande langlopende schuld Ruimte (+) / overschrijding (-)

2021 67.516 13.503 2.120 11.383 Bedragen * € 1.000

In 2021 heeft een aflossing van € 120.000 op de lening bij de Waterschapsbank plaatsgevonden en € 2 miljoen op de lening bij de BNG. Deze blijven binnen de renterisiconorm.

43 van 150

Interne rentetoerekening Ondanks dat we geen rente meer toevoegen op ons eigen vermogen, voeren we nog steeds een financieel solide beleid. Daarom hanteren we de volgende stelregels: Overzicht kasstromen

Status

De vaste passiva (eigen vermogen en voorzieningen) moeten minimaal 115% zijn van de vaste activa. Dit betekent dat er altijd een minimum aan liquide middelen aanwezig moet zijn.

Op 31 december 2021 zijn de vaste passiva 140% van de vaste activa. We voldoen hiermee aan de stelregel.

Jaarlijks dient de stand van de reserves en voorzieningen te worden beoordeeld. De toevoeging van een eventueel rekeningresultaat aan de reserves dient overwogen te worden op basis van de eindwaardebepaling van de reserves.

De huidige stand van reserves en voorzieningen is voldoende.

De interne rentetoerekening over 2021 zag er als volgt uit: Overzicht rentebaten en rentelasten Externe rentelasten over de korte en lange financiering Externe rentebaten Totaal door te rekenen externe rente Rente die aan de grondexploitatie moet worden doorbelast Rente van projectfinanciering die aan taakvelden moet worden toegerekend Totaal rente projectfinanciering Saldo door te rekenen externe rente Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen (gewaardeerd op contante waarde) De aan de taakvelden toe te rekenen rente Werkelijk aan taakvelden toegerekende rente Renteresultaat op taakveld Treasury

Toelichting 1. 2.

Bedrag 16 479 495 -

3. 4.

5. 6. 7. 8. 9. 10.

495 495 Bedragen * € 1.000

Toelichting: 1.

Rentelasten: dit betreffen de rentelasten over een aangetrokken geldlening.

2.

Rentebaten: de ontvangen rente op de verstrekte geldleningen aan derden.

3.

Rente grondexploitatie: niet van toepassing.

4.

Rente projectfinanciering taakvelden: niet van toepassing.

5.

Saldo door te rekenen externe rente: dit betreft de rente die doorberekend kan worden naar de producten als onderdeel van de kapitaallasten. Dit is een negatieve rente. Bij een negatieve rente mag geen doorbelasting plaatsvinden, maar moet het rentesaldo op het product Treasury blijven staan.

6.

Rente eigen vermogen: dit betreft de zogenoemde bespaarde rente, een rentevergoeding voor de inzet van het eigen vermogen als financiering voor investeringen. Met ingang van 2015 wordt geen bespaarde rente meer toegevoegd aan de reserves.

7.

Rente voorzieningen: de egalisatievoorziening afkoopsom grafonderhoud is een contante waarde voorziening. Burgers betalen de afkoopsom vooraf, deze wordt in deze voorziening geparkeerd en jaarlijks vindt een onttrekking plaats om de kosten voor het onderhoud van de graven te dekken. Met ingang van 2019 wordt hier geen rente meer aan toegevoegd.

8.

Aan de taakvelden toe te rekenen rente: omdat het saldo door te rekenen externe rente (zie 5) beperkt is, wordt geen rente doorbelast naar de taakvelden. Dit betekent dat hiermee de vaste rekenrente 0,0% is en er geen rentelasten op de taakvelden staan als onderdeel van de kapitaallasten. De kapitaallasten bestaan alleen uit een afschrijvingscomponent.

44 van 150

9.

Aan taakvelden toegerekende rente: niet van toepassing.

10. Dit betreft het renteresultaat op het taakveld Treasury. Garantieverplichtingen De gemeente verstrekt geen garanties, tenzij de gemeenteraad besluit om hiervan af te wijken. Dit kan zij doen om een publiek doel te dienen, waarbij aan randvoorwaarden wordt voldaan. De mogelijkheden om deze garanties af te geven, bepaald in de wet Fido en het Treasurystatuut, zijn beperkt. Per ultimo 2021 staat de gemeente garant voor een bedrag van € 78,6 miljoen. In de toelichting op de balans is onder de “Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen” een nadere uiteenzetting opgenomen.

45 van 150

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Algemeen Het weerstandsvermogen is het vermogen van de gemeente om financiële tegenvallers (incidenteel en structureel) op te kunnen vangen. Met andere woorden: hoe robuust is de financiële positie van de gemeente? Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit (de buffers) en de benodigde weerstandscapaciteit (de risico’s). De financiële positie van de gemeente kan daarnaast ook uitgedrukt worden in financiële kengetallen. In deze paragraaf worden zowel het weerstandsvermogen als de financiële kengetallen toegelicht.

Financiële kengetallen In onderstaande tabel zijn de financiële kengetallen opgenomen die zijn voorgeschreven door het BBV. De doelstelling is om hiermee een beter inzicht te geven in de financiële positie van gemeenten. Ter vergelijking is ook het gemiddelde van alle Gelderse gemeenten opgenomen (op basis van Jaarrekening 2020). De betekenis van de kengetallen wordt hieronder verder toegelicht.

Omschrijving kengetal Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd Solvabiliteitsratio Kengetal grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit

1.

Toel.

Jaarrekening 2020

1a. 1b. 2. 3. 4. 5.

-15% -29% 56% -2% 3,6% 87%

Begroting 2021

Jaarrekening 2021

9% -5% 52% -7% 1,8% 79%

-16% -31% 62% 0% 7,6% 85%

Gelders gemiddelde (JR2020) 46% 38% 34% 9% 0,7% 103%

De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Dit geeft een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. De netto schuldquote voor Putten is een negatief getal. Dit betekent dat we meer bezittingen hebben dan schulden. Dit houdt in dat onze netto schuldquote positiever is dan het gemiddelde van de Gelderse gemeenten. Gemiddeld heeft een Gelderse gemeente beduidend meer schulden in verhouding tot eigen middelen.

2.

De solvabiliteit is 62%. Dit betekent dat onze bezittingen zijn gefinancierd met 62% eigen vermogen (reserves) en 38% vreemd vermogen (voorzieningen, langlopende schulden en kortlopende schulden). Bij het Gelders gemiddelde is de verhouding precies andersom: meer schulden en minder eigen vermogen.

3.

Het kengetal grondexploitatie geeft weer hoe de waarde van de grondexploitatie zich verhoudt tot de totale baten. Hoe lager het kengetal hoe beter. Met name de gunstige exploitatie van Rimpeler is hierop van invloed.

4.

Het kengetal structurele exploitatieruimte is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Dit kengetal gaat niet over de vermogenspositie, maar over de jaarlijkse baten en lasten. Over 2021 is dit kengetal positief. Desondanks blijft de structurele exploitatieruimte, net als voor veel andere gemeenten, een belangrijk aandachtspunt voor de komende (meerjaren)begroting, met name door de jaarlijks toenemende lasten in het sociaal domein.

46 van 150

5.

De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk van de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijke gemiddelde. Voor Putten ligt de belastingcapaciteit op 85%. Landelijk staat Putten voor 2021 op de 21e plaats wat betreft de laagste netto woonlasten voor een meerpersoonshuishouden met een eigen woning. Provinciaal gezien is onze belastingdruk 18% lager dan het Gelders gemiddelde.

De gemeente Putten scoort op alle kengetallen goed en ruim boven het Gelders gemiddelde. Hieruit blijkt dat de financiële positie van onze gemeente zeer solide is.

Weerstandsvermogen De beschikbare weerBeschikbare weerstandscapaciteit (buffers)

standscapaciteit bestaat uit

Weerstandsvermogen =

de middelen en mogelijkhe-

Benodigde weerstandscapaciteit (risico's)

den om niet-begrote en onvoorziene kosten te dekken. Risico’s zijn mogelijke gebeurtenissen met financiële impact waarvoor nog geen maatregelen getroffen zijn. Dit zijn bijvoorbeeld het instellen van voorzieningen, het afsluiten van verzekeringen of andere risico beperkende maatregelen. Om de continuïteit van de uitvoering van het vastgestelde beleid te waarborgen, moet een weerstandsvermogen in stand gehouden worden dat groot genoeg is om de financiële effecten van tegenvallers op te vangen zonder dat elke tegenvaller tot bezuinigen dwingt. Het is aan gemeenten zelf om te bepalen wat een passende omvang van het weerstandsvermogen is. Vanuit het provinciaal toezicht zijn ook geen directe normen geven. Het weerstandsvermogen is afhankelijk van de beschikbare weerstandscapaciteit (hoeveel niet bestemde middelen zijn er beschikbaar) en de benodigde weerstandscapaciteit (hoeveel middelen zijn nodig om alle risico’s op te kunnen vangen). Aan de hand van deze grootheden bepalen wij het weerstandsvermogen. Het weerstandsvermogen laat de volgende ontwikkeling zien: Jaarrekening 2020

Berekening weerstandsvermogen Beschikbare weerstandscapaciteit (buffer) Benodigde weerstandscapaciteit (risico’s) Totaal weerstandsvermogen

40.432 6.746 33.686

Begroting 2022 39.086 5.922 33.164

Jaarrekening 2021 44.032 7.900 36.132 Bedragen * € 1.000

Het weerstandsvermogen uitgedrukt als verhouding tussen de beschikbare en de benodigde weerstandscapaciteit is als volgt: Ratio weerstandsvermogen 44.032 7.900 = 5,57

Waarderingsklasse A B C D E F

Ratio >2.0 1.4-2.0 1.0-1.4 0.8-1.0 0.6-0.8 <0,6

Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

Bijgaande normtabel is ontwikkeld in samenwerking met de Universiteit Twente. Het geeft aan hoe de ratio weerstandsvermogen geïnterpreteerd kan worden. Voor onze gemeente is de ratio

47 van 150

weerstandsvermogen uitstekend. De conclusie is dat onze gemeente beschikt over een zeer acceptabele buffer voor het opvangen van de financiële tegenvallers en dat de financiële positie robuust is. Beschikbare weerstandscapaciteit (buffers) De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden om niet-begrote en onvoorziene kosten te dekken. De beschikbare weerstandscapaciteit is als volgt: Beschikbare weerstandscapaciteit

Toelichting

Weerstandscapaciteit in exploitatie Onbenutte belastingcapaciteit Stelpost onvoorziene uitgaven Totaal Weerstandscapaciteit in vermogenssfeer Saldo begroting/rekening Algemene reserve Vrij deel bestemmingsreserves Reserve bouwgrondexploitatie Stille reserves aandelenbezit Stille reserves gebouwen en voorzieningen Totaal

Jaarrekening 2020

Begroting 2022

Jaarrekening 2021

1. 2.

2.513 2.513

2.363 67 2.430

2.979 39 3.017

3. 4. 5. 6. 7. 8.

868 1.738 24.648 8.303 2.362 p.m. 37.920

1.209 2.244 23.661 7.180 2.362 p.m. 36.656

4.452 2.244 24.454 7.501 2.362 p.m. 41.014

40.432

39.086

44.032

Totaal beschikbare weerstandscapaciteit

Bedragen * € 1.000

1.

Onbenutte belastingcapaciteit De berekening van de onbenutte belastingcapaciteit is lastig, omdat de OZB niet gemaximeerd is. Echter kan wel gekeken worden naar de verhouding tussen de Puttense belastingdruk en de gemiddelde belastingdruk van alle Gelderse gemeenten. In de provincie Gelderland is de gemiddelde belastingdruk per inwoner € 463 in 2021. Voor Putten is de belastingdruk in 2021 per inwoner berekend op € 342. Dit is een verschil van € 121 per inwoner. Met een inwonersaantal van 24.619 per 31-12-2021 bedraagt de onbenutte belastingcapaciteit ten opzichte van alle Gelderse gemeenten ± € 3,0 miljoen.

2.

Stelpost onvoorziene uitgaven Voor onvoorziene uitgaven is in de Begroting 2021 een stelpost opgenomen van € 61.000. In 2021 is hiervan € 22.000 besteed. Voor nadere specificatie zie Hoofdstuk 3, thema Bestuur, dienstverlening en veiligheid.

3.

Rekeningsaldo Het rekeningsaldo 2021 na bestemming bedraagt € 4.452.000 positief.

4.

Algemene reserve Putten heeft een vrij aanwendbare algemene reserve. Het saldo van de algemene reserve per 31-12-2021 bedraagt, exclusief saldo van de jaarrekening, € 2,2 miljoen.

5.

Vrij deel bestemmingsreserves Bestemmingsreserves zijn gevormd voor een bepaald doel. De raad heeft de bevoegdheid de bestemming te wijzigen en deze bijvoorbeeld in te zetten voor het opvangen van optredende risico’s. In de Nota reserves en voorzieningen 2019 is bepaald welke bestemmingsreserves mee tellen in de weerstandscapaciteit (beschikbare buffer) en welke bestemmingsreserves geblokkeerd zijn.

48 van 150

Bij bepaling van de weerstandscapaciteit tellen de volgende reserves mee: -

Reserve algemene buffer;

-

Reserve weerstandscapaciteit;

-

Reserve grondexploitatie (Nb: niet meegenomen in telling, zie 6).

6.

Vrij deel reserve bouwgrondexploitatie Per 31-12-2021 bedraagt de stand van de reserve bouwgrondexploitatie ± € 7,5 miljoen. Deze reserve is met name gedaald als gevolg van bijdrage aan een tweetal projecten (Flexwonen en Jan Nijenhuisstraat) en het verlies op project Bilderdijkstraat. Daarentegen vindt er een storting plaats vanuit Rimpeler doordat er tussentijds winst is genomen. Een specificatie hiervan is opgenomen in de jaarrekening.

7.

Stille reserves aandelenbezit De gemeente Putten heeft aandelen van Vitens, BNG, Alliander, Leisurelands en de Inclusief Groep. Het verschil tussen de boekwaarde en de verkoopwaarde van deze aandelen vormt een stille reserve. De verkoopwaarde is lastig te bepalen, omdat voor deze aandelen geen actieve markt bestaat (niet vrij verhandelbaar). De waarde is benaderd op basis van historische overnamekoersen. Verder moet bedacht worden dat bij verkoop van aandelen wel de dividendopbrengsten komen te vervallen.

8.

Stille reserves op gebouwen en voorzieningen De gemeente is eigenaar van diverse gebouwen en voorzieningen die veelal verhuurd zijn of in gebruik zijn gegeven. Deze gebouwen en voorzieningen zijn voor (bijna) nihil op de balans gewaardeerd, maar vertegenwoordigen in het economische verkeer wel een waarde. Deze economische waarde is echter moeilijk in te schatten, omdat niet alle gebouwen en voorzieningen een courante locatie en/of bestemming hebben. Zodoende zijn deze stille reserves op p.m. gesteld.

Benodigde weerstandscapaciteit (risico’s) Om de benodigde weerstandscapaciteit te bepalen, hebben we een inschatting gemaakt van de financiële risico´s die de gemeente loopt. Vanuit de belangrijkste risico’s die de gemeente loopt zijn subrisico’s geïdentificeerd. Per subrisico is geschat hoe groot de kans is dat het zich voordoet (waarschijnlijkheid) en welke financiële impact dit dan zou kunnen hebben. Daarbij zijn de criteria gehanteerd zoals uitgewerkt in de Nota reserves en voorzieningen 2019. Hoe hoger de waarschijnlijkheid dat risico’s zich voordoen en hoe groter de impact hiervan is, hoe meer aandacht de risico’s verdienen. Ook is bepaald welke maatregelen zijn genomen om de risico’s te beheersen. De uitkomst van de risico-inventarisatie is samengevat in onderstaande tabel:

Totaaloverzicht risico's Risico's categorie 'rood' Risico's categorie 'oranje' Risico's categorie 'groen' Totaal bedrag risico's

Maximaal financieel gevolg

Financieel gevolg na weging

9.250 9.565 650 19.465

3.900 3.815 185 7.900 Bedragen * € 1.000

49 van 150

Op basis van de risicosimulatie bedraagt de totale blootstelling aan financiële risico´s € 19,4 miljoen. Rekening houdend met de waarschijnlijkheid waarmee deze risico’s zich ook daadwerkelijk voordoen, resteert een bedrag van € 7,9 miljoen. Risico’s in categorie ‘rood’ Top Risico Algemene uitkering daalt Herverdeling gemeentefonds Sociaal domein

Financieel gevolg 750

Financieel gevolg na weging -

-

-

2 - Gering

250

75

3 - Matig

1.500

750

500

250

Subrisico Risico op dalende algemene uitkering (sociaal domein, rijksbezuinigingen, herverdelingen) Risico op dalende algemene uitkering (sociaal domein, Rijksbezuinigingen, herverdelingen) Demografische ontwikkelingen zorgen voor een groter beroep op voorzieningen (vooral vergrijzing) Budgetoverschrijding op Jeugdzorg, Participatie en WMO als gevolg van nieuw regeerakkoord, uitstel maatregelen AEF rapport en kans op kostenstijging bij nieuwe inkooptrajecten. Onvoldoende (financiële) grip op verbonden partijen. - Toenemende begrotingen van samenwerkingsverbanden (SNV, ODNV, VNOG, BLNP) waarop wij als gemeente beperkte invloed hebben - Risico op nadelen of tekorten vanuit subsidierelaties met financieel gevolg voor de gemeente Bosbad kan haar verplichtingen niet meer nakomen tijdens de periode met de 1,5 meter regel vanwege COVID-19.

Impact 3 - Matig

2 - Gering

1.000

300

Maatregelen als gevolg van de uitspraak van de Raad van State vanwege stikstofcompensatie in relatie tot uitbreidingsplannen en civiele werken en bedrijfsterreinen. Grondexploitatie Onvoorziene negatieve resultaten uit vastgoed en grondtransacties. Aanbestedingsrisico Risico op onrechtmatige aanbestedingen, met mogelijk gevolgen voor de controleverklaring bij de jaarrekening. Daarnaast mogelijk een claimrisico van marktpartijen bij een onrechtmatige aanbesteding. Inflatie Kostenstijging door hoge inflatie welke niet wordt gecompenseerd door het Rijk. Totaal bedrag risico's - categorie 'rood'

2 - Gering

500

150

3 - Matig

3.000

1.500

3 - Matig

250

125

3 - Matig

1.500

750

9.250

3.900

Sociaal domein

Verbonden partijen en subsidierelaties

Onvoldoende inkomsten Bosbad Ruimtelijk domein

4 - Substantieel

4 - Substantieel

Bedragen * € 1.000

Risico’s in categorie ‘oranje’ Top Risico Automatisering is onvoldoende beveiligd en kwetsbaar Informatiebeveiliging en datalekken

Claimcultuur neemt toe Er worden niet haalbare toezeggingen gedaan

Subrisico 1. Manipulatie van gegevens 2. Virussen en verstoring bedrijfsvoering 3. Onbevoegde toegang van buiten af/digitale inbraak Het risico bestaat dat informatie onvoldoende beveiligd is. Daarnaast risico dat een datalek onjuist gemeld wordt. Dit betreft Europese wet- en regelgeving toegespitst op een overheid die aantoonbaar betrouwbaar omgaat met gevoelige gegevens. Hierop geldt een streng sanctiebeleid. Risico op onvoorziene planschades E worden toezeggingen gedaan door het college aan de raad die voor de ambtelijke organisatie niet haalbaar zijn. Risico op het niet halen van de tijdsplanning of doen van concessies aan de geleverde kwaliteit.

50 van 150

Financieel gevolg 200

Financieel gevolg na weging 140

3 - Matig

250

125

3 - Matig 3 - Matig

200 100

100 50

Impact 4 - Substantieel

Financieel gevolg 500

Financieel gevolg na weging 50

2 - Gering

500

150

2 - Gering

1.000

300

3 - Matig

200

100

4 - Substantieel

500

350

4 - Substantieel

200

140

3 - Matig

500

250

2 - Gering

3.290

987

3 - Matig

325

163

3 - Matig

100

50

4 - Substantieel

350

245

3 - Matig

200

100

Top Risico Subrisico Financiële planning is niet Onvoldoende sturing op managementinforjuist/volledig matie over voortgang beleid, budgetten en projecten i.c.m. beperkte formatie op financieel beleid / financiële control Uitgezette geldleningen Risico op afwaardering financiële vaste activa als gevolg van het niet na kunnen komen van de verplichtingen. Uitgezette geldleningen Risico op afwaardering financiële vaste acBosbad tiva als gevolg van het niet na kunnen komen van de verplichtingen. Gemeente speelt onvolJuridische onjuiste besluiten met tijdrodoende in op nieuwe wet- vende procedures en eventuele claims tot en regelgeving gevolg. Gemeente speelt onvolDoor invoering van Wet Vennootschapsbedoende in op nieuwe wet- lasting (Vpb) moet er belasting betaald woren regelgeving den over commerciële winstgevende activiteiten. Dit kan betrekking op hebben structurele activiteiten, maar waarschijnlijk vooral op incidentele transacties. Gemeente speelt onvolBepaalde taken worden over het hoofd gedoende in op nieuwe wet- zien, niet uitgevoerd of niet tijdig op geantien regelgeving cipeerd. Risico's dienstverlening onvoldoende, imagoschade, boetes, mislopen inkomsten. Gevolgen demografische Vraag en aanbod van scholen sluiten niet ontwikkelingen onvolop elkaar aan, waardoor onderwijs(huisvesdoende verwerkt ting) minder efficiënt en effectief wordt.

Gegarandeerde geldleDe gemeente staat garant voor Woningningen Woningbouwvere- bouwverenigingen. Totale garantstelling nigingen per 31 december 2021 is € 64,8 mln. Risico op effectuering van de garantstellingen schatten wij in op maximaal 5% zijnde € 3,3 mln. Gegarandeerde geldleDe gemeente staat garant voor het Bosningen Bosbad bad. Totale garantstelling per 31 december 2021 is € 6,5 mln. Risico op effectuering van de garantstellingen schatten wij in op maximaal 5% zijnde € 0,325 mln. Personele bezetting Risico bestaat dat de leeftijdsopbouw van is/wordt kwetsbaar de eigen organisatie niet evenwichtig is. Door vergrijzing gaat kennis op termijn verloren. Personele bezetting Door beperkte personeelsformatie / niet is/wordt kwetsbaar voldoende gekwalificeerd personeel i.c.m. steeds hogere eisen en toename van taken ontstaat een groter risico op uitval van medewerkers. Personele bezetting Onjuist beleid door verkeerde beslissingen is/wordt kwetsbaar en/of ad hoc beleid als gevolg van beperkte formatie op sleutelposities met vereiste 'denkkracht'. Extra taken door COVID- Niet gedekte personele kosten voor extra 19 werkzaamheden door COVID-19

Impact 1 - Minimaal

1 - Minimaal

150

15

Toenemende kosten bij een ramp

2 - Gering

500

150

4 - Substantieel

500

350

9.565

3.815

Risico op nevenschade bij rampen zoals grote brand, explosies, gifstoffen, wateroverlast. Risico's zijn financieel, imago en bestuurlijk van aard. Vertraging en financieel Vertraging en financieel nadeel door archenadeel door bodemvond- ologische vondsten en bodemverontreinisten ging bij bestemmingsplan procedure Totaal bedrag risico's - categorie 'oranje'

Bedragen * € 1.000

51 van 150

Risico’s in categorie ‘groen’ Top Risico AO/IC faalt

Subrisico Bevoegdheden (mandaten en systeemrechten) worden onvoldoende aangepast op functiewijzigingen en/of uit-diensttredingen met ongeoorloofd gebruik tot gevolg. AO/IC faalt Risico op fraude bij falende AO/IC. Bijvoorbeeld: betalingen, inkoop en samenspanning met bevriende aannemers, etc. Claimcultuur neemt Burgers 'claimen' steeds meer rechten. Voor sotoe ciaal domein betekent dit concreet meer beroep op voorzieningen. Er worden niet Er worden niet haalbare toezeggingen gedaan haalbare toezeggin- door politiek (college, raad) aan externe partijen gen gedaan en burgers. Gemeentehuis is Risico op diefstal waardevolle zaken onvoldoende beveiligd Gemeentehuis is Risico op onveilige situaties personeel door toeonvoldoende bevei- gankelijkheid gemeentehuis ligd Gevolgen demogra- Vraag naar woningen zowel kwalitatief als kwantifische ontwikkelintatief sluit niet aan bij aanbod gen onvoldoende verwerkt Gevolgen demogra- Vraag en aanbod sportvoorzieningen sluiten niet fische ontwikkelinop elkaar aan. gen onvoldoende verwerkt Totaal bedrag risico's - categorie 'groen'

Impact 2 - Gering

Financieel gevolg 50

Financieel gevolg na weging 15

2 - Gering

100

30

2 - Gering

50

15

2 - Gering

100

30

1 - Minimaal

50

5

2 - Gering

100

30

3 - Matig

100

50

1 - Minimaal

100

10

650

185

Bedragen * € 1.000

Het risicoprofiel voor de gemeente Putten neemt licht toe ten opzichte van de inschatting bij de Begroting 2022. De risico’s nemen vooral toe door de kostenstijging i.c.m. de taakstelling binnen het Sociaal domein en de laatste economische ontwikkelingen zorgen voor een hogere inflatie, waarbij nog niet duidelijk is tot in hoeverre dit gecompenseerd zal worden door het Rijk.

52 van 150

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Algemeen Het onderhoud van de kapitaalgoederen legt beslag op een aanzienlijk deel van de financiële middelen van de gemeente Putten. Kapitaalgoederen zijn verdeeld naar de categorieën wegen, water, riolering, groen, straatmeubilair, gebouwen en overige. In deze paragraaf wordt ingegaan op het beleidskader, de beheerplannen en de financiële consequenties. In de beleid- en beheerplannen legt de raad de kaders vast voor de uitvoering van het onderhoud aan de kapitaalgoederen. Het niveau van het onderhoud en de kwaliteit van de kapitaalgoederen zijn bepalend voor het voorzieningenniveau en de jaarlijkse lasten.

Integraal Beheer Openbare Ruimte en beheerplannen In 2015 is het beleidsplan IBOR vastgesteld. In dit plan zijn de doelstellingen en ambities weergegeven voor het integrale beheer van de openbare ruimte. Tevens zijn de kwaliteitsniveaus benoemd en vastgesteld. In het beleidsplan is ook een stappenplan opgenomen voor de komende jaren om de vastgestelde ambities voor de kwaliteit van de openbare ruimte te kunnen realiseren. In het beleidsplan IBOR is de volgende ambitie opgenomen inzake de kwaliteitsniveaus van de openbare ruimte: