Jaarstukken 2020

26.067 4.447 -21.620 59 -21.561

27 van 142

Begroting 2020 31.661 9.341 -22.320 196 -22.125

Jaarrekening 2020 27.580 7.083 -20.497 -1.268 -21.765 Bedragen * € 1.000

Thema Economie en recreatie Algemeen Het thema Economie en recreatie heeft betrekking op het gelijknamige programma.

Portefeuillehouders De verantwoordelijke portefeuillehouders voor dit thema zijn de heer Koekkoek, de heer ‘t Jong en de heer Koops.

Wat hebben we bereikt? Het coalitieakkoord ‘Bouwen aan Putten’ beschrijft de plannen voor de jaren 2018-2022. Daarbij zijn die plannen vertaald in concrete actiepunten per jaar. In de Begroting 2020 zijn de actiepunten voor 2020 opgenomen, aangevuld met diverse overige beleidsontwikkelingen. In dit hoofdstuk geven we aan wat er is gedaan aan de actiepunten en overige beleidsontwikkelingen binnen het begrotingsthema Economie en recreatie. Actiepunten 2020 Centrumplan

R. Koekkoek

De reconstructie van het Fontanusplein en Kerkplein is in 2020 gestart teneinde, naar verwachting, eind maart 2021 te zijn afgerond. In 2020 is een aantal voorbereidingen uitgevoerd om te komen tot de herinrichting van de straten. Ontwikkeling locatie Achterstraat/Gervenhof

E. ‘t Jong

Het ontwerpbestemmingsplan (Gervenhof) wordt ter inzage gelegd en vervolgens ter besluitvorming aangeboden. Economische uitvoeringsagenda

B. Koops

In de economische uitvoeringsagenda zijn diverse initiatieven opgenomen ter stimulering van de lokale economie. De agenda is samen met de Bedrijvenkring Putten opgesteld. In 2020 is verder gewerkt aan de uitvoering ervan. Er zijn veel gesprekken gevoerd met lokale ondernemers die geïnteresseerd zijn voor relocatie naar de Henslare. Ook bedrijven die gevestigd zijn op het bedrijventerrein Ambachtstraat. Bestemmingsplan bedrijventerrein Henslare

E. ‘t Jong

Er is een plan van aanpak opgesteld voor een gebiedsvisie op hoofdlijnen. Eind december is er een externe projectleider aangetrokken om de gebiedsvisie (in 2021) en het bestemmingsplan (in 2022) in procedure te brengen.

28 van 142

Beleid recreatieparken

R. Koekkoek

Er is uitvoering gegeven aan de ruimtelijke recreatieve visie en de bijbehorende instrumenten. Zeven vakantieparken maken gebruik van de beleidsregel tijdelijke bewoning recreatieverblijven. Twee kleinschalige vakantieparken stoppen, en maken gebruik van het instrument ‘stoppen en woning’ waarbij de beheerderswoning een woonbestemming krijgt, de recreatie-verblijven geamoveerd worden en er een nieuwe woning en natuur/landschap gerealiseerd wordt. In 2020 zijn door de coronacrisis beperkt parkbezoeken afgelegd. Wel is veel telefonisch contact geweest met vele vakantieparken. Met de recreatieondernemers is verder gewerkt in het Investeringsprogramma kwaliteitsverbetering verblijfsrecreatie. Eén van de grootste projecten in 2020 was het project ‘Natuur op recreatiebedrijven’ waar elf vakantieparken en één dagrecreatief bedrijf aan hebben meegedaan. Het college heeft nieuwe beleidsregels vastgesteld ten aanzien van het handhavend optreden tegen niet-recreatief gebruik: 'Doorbouwend recreatief'. Door corona zijn er minder controles uitgevoerd dan voorgaande jaren en ook minder dan voorafgaand gepland. Tot nu toe komen we nog steeds niet-recreatief gebruik tegen bij de controles. Aansluiten bij regionaal beleid Vitale vakantieparken R. Koekkoek De samenwerking is onverminderd voortgezet.

Kennis is uitgewisseld, er is deelgenomen aan overleggen en vanuit Putten wordt regelmatig een bijdrage geleverd richting andere provincies/gemeenten. Verschillende regionale instrumenten zijn ingezet. Afgelopen jaar heeft het kwaliteitsteam 5 adviestrajecten gedaan in de gemeente Putten. En is er intensief contact met de Ontwikkelingsmaatschappij Vitale Vakantieparken ten behoeve van inzet in Putten. Er zijn meerdere gesprekken en ‘leads’ geweest, tot nu toe heeft dat nog niet geleid tot een aankoop of financiering. Bevorderen toerisme

R. Koekkoek

In 2020 is verder ingezet op het bevorderen van toerisme. Voor de toeristische marketing en promotie van Putten hebben wij meerjarige subsidierelaties met diverse partijen. Visit Veluwe verzorgt de (inter)nationale marketing en promotie. VVV Putten+ is verantwoordelijk voor de lokale gastvrijheid en promotie. Incidenteel wordt bijgedragen aan campagnes en evenementen. Het samenwerkingsverband met 16 gemeenten in de Gastvrije Randmeren zorgt voor een efficiënt onderhoud van de waterzijde. Dromenlab

R. Koekkoek

Er is aan diverse projecten en acties gewerkt volgens de actieprogrammering. De meeste volgens planning voor 2020. Projecten die in versnelling zijn gekomen en waar veel tijd in is gestoken vanwege de totstandkoming van de Regiodeal tussen Rijk en Veluwe, zijn Gastvrije gebiedsentrees Krachtighuizerheide en Schovenhorst.

29 van 142

Optimalisatie recreatieve routes voor wandelaars, fietsers en ruiters

R. Koekkoek

De voorbereidingsfase is voor het Wandel- en Ruiter/Men-netwerk afgerond. Met de uitvoering moet gewacht worden door alle gemeenten totdat het Routebureau een nieuwe entiteit heeft. Een eigen entiteit, en niet via gastheerconstructie gemeente Apeldoorn zoals tot nu toe, is nodig ten behoeve van afspraken over risico’s, verplichtingen en aansprakelijkheid. Naar verwachting zal dit in de eerste helft 2021 een feit zijn. Onderzoeken wensen en ideeën PHG en Okt '44

R. Koekkoek

Er is contact geweest met het Puttens Historisch Genootschap over huisvesting en er zijn opties onderzocht, die echter niet tot resultaat hebben geleid. Stichting Oktober ’44 heeft in het kader van 75 jaar herdenken een bijdrage ontvangen voor renovatie van de gedachtenisruimte, maar er is geen verzoek gedaan voor verdere huisvesting. Het vinden van passende huisvesting is overigens een zaak van de stichtingen zelf; het college staat hierin bij door concrete mogelijkheden te toetsen op regelgeving. Cultuur- en erfgoedbeleid

R. Koekkoek

Vanwege de coronacrisis heeft het finetunen van de nieuwe cultuurvisie met onze partners vertraging opgelopen. Uiteindelijk is de Cultuurvisie Gemeente Putten 2021-2024 in december 2020 in route gegaan en is de visie in het eerste kwartaal 2021 middels een raadsvoorstel aan u aangeboden. Aandacht voor het Puttens dialect

R. Koekkoek

Bij de jaarlijkse Ossenmarkt zou het Puttens dialect onder de aandacht gebracht worden. In 2020 is de Ossenmarkt vanwege corona niet doorgegaan. In 2021 wordt het Puttens dialect alsnog opgepakt.

Wat heeft het gekost? Thema 3 Economie en recreatie

Primitieve Begroting 2020

Lasten Baten Saldo voor bestemming Mutatie in reserve Saldo na bestemming

1.137 94 -1.044 113 -930

30 van 142

Begroting 2020 1.298 134 -1.163 163 -1.001

Jaarrekening 2020 1.316 262 -1.054 284 -770 Bedragen * € 1.000

Thema Bestuur, dienstverlening en veiligheid Algemeen Het thema Bestuur, dienstverlening en veiligheid heeft betrekking op de volgende programma’s: -

Programma Algemene dekkingsmiddelen;

-

Programma Bestuur, dienstverlening en veiligheid.

Portefeuillehouders De verantwoordelijke portefeuillehouders voor dit thema zijn de heer Lambooij, de heer ’t Jong en de heer Koekkoek.

Wat hebben we bereikt? Het coalitieakkoord ‘Bouwen aan Putten’ beschrijft de plannen voor de jaren 2018-2022. Daarbij zijn die plannen vertaald in concrete actiepunten per jaar. In de Begroting 2020 zijn de actiepunten voor 2020 opgenomen, aangevuld met diverse overige beleidsontwikkelingen. In dit hoofdstuk geven we aan wat er is gedaan aan de actiepunten en overige beleidsontwikkelingen binnen het begrotingsthema Bestuur, dienstverlening en veiligheid. Daarnaast zijn er in de loop van het jaar nog enkele nieuwe onderwerpen bijgekomen die in dit hoofdstuk worden toegelicht. Actiepunten 2020 Scherpere normen energielabel bij renovatie gemeentelijke gebouwen

R. Koekkoek

Als gevolg van de renovatie van het gemeentehuis is het maximale energielabel voor bestaande bouw gerealiseerd. We kopen duurzaam en circulair in (start bij Centrumplan)

H.A. Lambooij

In 2020 is gestart met de herziening van het inkoopbeleid. Dit wordt vanuit de Inkoopsamenwerking Noord-Veluwe (ISNV) uitgewerkt. Aandachtspunt hierbij is de rol van inkoop op het gebied van duurzaamheid en circulariteit. Dit doen we door Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI) primair onderdeel te laten zijn binnen inkooptrajecten indien dit mogelijk is. Dit is onder andere tot uitvoering gebracht bij het Centrumplan, met gebruikmaking van de Milieu-kosten-Indicator, ofwel de MKI-waarde. Voor de planonderdelen verharding en fundering, straatverlichting en straatmeubilair zijn de milieueffecten van de materialen vanaf de winning tot en met de sloop (dus de gehele levenscyclus) inzichtelijk gemaakt en in de bestekken verwerkt. Hiermee is een goede stap gezet in het streven naar circulair en klimaatbestendig inkopen. Wij hebben gebruik gemaakt van de subsidieregeling “advies bij klimaatneutraal en circulair inkopen” (AKCI), waaruit een subsidie van € 10.000 voortvloeide. De opgedane ervaring bij het uitvoeren van het Centrumplan zal ook bij toekomstige (civieltechnische) projecten worden toegepast.

31 van 142

Toenemende waardering van de inwoners voor dienstverlening van de gemeente

E. ‘t Jong

Als gevolg van de coronacrisis vindt onze dienstverlening anders plaats dan wij ons hadden voorgenomen en zoals verwoord is in ons Dienstverleningsconcept. Door de beperkende maatregelen is vrije inloop niet meer mogelijk en werken wij uitsluitend op afspraak. Dat betekent dat wij het onderzoek “Waar staat je gemeente” even voor ons uitgeschoven hebben. Zodra de dienstverlening weer enigszins genormaliseerd is, zullen wij dit onderzoek ter hand gaan nemen. Snelheid en duidelijkheid van communicatie en digitalisering

E. ‘t Jong

Door de coronacrisis heeft het digitaal werken een enorme stimulans gekregen. Omdat de burger minder in het gemeentehuis terecht kan (alleen op afspraak), is het digitale kanaal veel belangrijker geworden. Daarom is vanwege de dienstverlening de website aanzienlijk verbeterd en toegankelijker gemaakt en is het aantal e-formulieren sterk uitgebreid, zodat de dienstverlening zoveel mogelijk digitaal kan verlopen (24/7). Niet alleen de dienstverlening is gedigitaliseerd; ook interne processen zijn versneld gedigitaliseerd. Diverse vakapplicaties zijn gekoppeld aan het centrale zaaksysteem, waardoor de papierstroom sterk verminderd is. Communicatie en burgerparticipatie

R. Koekkoek

Het behoeft geen nader betoog dat de uitbraak en de bestrijding van het coronavirus een enorm stempel drukt op de communicatie en burgerparticipatie. Zo was het ons voornemen om in 2020 drie fysieke dorpsgesprekken te organiseren over actuele thema’s. Deze konden niet doorgaan. Daarnaast was een belangrijk voornemen om meer in beeld en meer online te communiceren. Dit voornemen heeft, deels noodgedwongen, een enorme vlucht genomen in het 2020. Bijvoorbeeld de live uitzending van de razziaherdenking en de ‘1,5 meter clip’ met bekende inwoners. Ook de herdenking van 4 mei 2020 is online gestreamd. Onze social media kregen substantieel meer volgers en onze gemeentelijke website is in 2020 aanzienlijk beter bezocht. Via onze wekelijkse column in de ‘de Puttenaer’ geven we onze inwoners een kijkje in de gemeentelijke keuken. Onze informatiepagina’s in de Puttenaer stonden dit jaar voor het belangrijk deel in het teken van corona. Eind 2020 hebben wij onze inwoners door middel van multimediale campagne nadrukkelijk betrokken bij de ontwikkeling van de uitbreidingslocatie Putten-Zuid. Hier hebben bijna 200, veelal jonge inwoners, op gereageerd. Bijna 90 hebben aangegeven om de komende jaren actief betrokken te willen blijven de ontwikkeling van Putten-Zuid. Invoeren wijkgericht werken buitendienst

R. Koekkoek

Op 1 januari 2020 zijn we gestart met een wijkteam onder aansturing van een wijkcoach. In het team zitten o.a. medewerkers van de gemeente, medewerkers van de Inclusiefgroep Gresbo en er is ruimte voor opleidingsplekken. We werken integraal, dus waar we komen laten we het gebied ‘spik en span’ achter. Het wijkteam werkt nu in de wijken Klaarwaterbos, Centrum, Begraafplaats, Putter-Eng en Hoge-Eind. In deze aanpak zijn we ook op zoek gegaan naar verbinding met de wijken. Met name de wijkcoach is aanspreekbaar voor inwoners. De resultaten zijn positief, de ploeg krijgt regelmatig complimenten vanuit de inwoners.

32 van 142

Investeren in omvang en kwaliteit organisatie

H.A. Lambooij

In 2020 is het wijkgericht werken gestart en succesvol gebleken. De ervaringen die zijn opgedaan worden meegenomen bij de verdere uitrol van wijkgericht werken. Verder is in 2020 als gevolg van de beperkingen door corona minder geïnvesteerd in opleidingen dan vooraf was beoogd. Een aantal geplande cursussen is omgezet naar een digitale variant. Andere cursussen worden later in de tijd gevolgd. Wat de trainingen in het kader van Helder Communiceren betreft: daarvan heeft ongeveer de helft plaatsgevonden, plus een aparte sessie voor het management. Het aanbod werd positief beoordeeld en levert een substantiële bijdrage aan het doel om zoveel mogelijk op ‘B1-niveau’ te (gaan) communiceren. Daarnaast is in 2020 gestart met cursussen projectmatig werken. Project jeugdgemeenteraad

H.A. Lambooij en R. Koekkoek

Op verzoek van uw raad hebben deze zomer de Puttense jeugd actief bevraagd op het thema Corona. De opbrengsten hiervan zijn door middel van een open brief met u gedeeld. Ondermijning

H.A. Lambooij

In 2020 is door de gemeenteraad het Integraal Veiligheidsplan vastgesteld. Als lokale prioriteiten zijn daarin veelvoorkomende criminaliteit en veilig buitengebied opgenomen. De aandacht voor het buitengebied is mede gekomen n.a.v. het ondermijningsbeeld waarin het buitengebied als zogenaamde witte vlek werd aangeduid. Ook met de andere aanbevelingen uit het ondermijningsbeeld is een start gemaakt. Zo is er een plan van aanpak ondermijning opgesteld, wordt gewerkt aan de ambtelijke bewustwording van ondermijning, is er een begin gemaakt met een lokaal ondermijningsoverleg en zijn diverse campagnes gevoerd met als doel bewustwording en meldingsbereidheid vergroten. Overige beleidsontwikkelingen Informatieveiligheid en privacy

E. ‘t Jong

Informatieveiligheid wordt steeds belangrijker in een tijd waarin de dienstverlening bijna volledig digitaal plaatsvindt. Zoals wij in de begroting hebben geschreven pakken wij deze zaken als gezamenlijke gemeente binnen BLNP-verband op. In het voorjaar van 2020 is in dat kader het strategisch gemeentebreed informatieveiligheidsbeleid BLNP vastgesteld. Dit beleidskader is gebaseerd op de BIO (Baseline Informatievoorziening Overheid). In het informatieveiligheidsbeleid is ook de governance-structuur geregeld en vastgelegd. Dit jaar heeft de CISO in de clustergesprekken van alle afdelingen gesproken over informatieveiligheid, om zo de bewustwording hiervan te vergroten. Ook is er een test geweest op gebied van social engineering, dit om te testen hoe de medewerkers reageren. De resultaten hiervan komen begin 2021.

33 van 142

Nieuwe onderwerpen Corona In 2020 vergde Covid-19 bijzonder veel inspanning voor bestuur en organisatie. Er is veel ambtelijke capaciteit gaan zitten in het beantwoorden van vragen van inwoners rond corona, algemene communicatie en contact met de verschillende doelgroepen, zoals winkeliers, horeca en bedrijven, recreatie en toerisme, kerken, scholen, zorg- en culturele instellingen, uitvoering van rijks- en provinciale (steun)regelingen en verzoeken om ondersteuning. De effecten hiervan op de voorgenomen planning 2020 zijn begin 2021 inzichtelijk gemaakt. Middels de impactanalyses zijn ook financiële effecten inzichtelijk gemaakt.

Wat heeft het gekost? Thema 4 Bestuur, dienstverlening en veiligheid

Primitieve Begroting 2020

Lasten Baten Saldo voor bestemming Mutatie in reserve Saldo na bestemming * Inclusief bedrag van de heffing voor de vennootschapsbelasting

Begroting 2020

11.611 40.412 28.800 -1.108 27.693

12.182 41.595 29.412 -1.095 28.317

Primitieve Begroting 2020

Begroting 2020

4.054 1.305 332 520 32.784 260 89 39.343

4.036 1.305 374 597 34.250 240 42 40.844

Jaarrekening 2020 12.365 42.209 29.844 -1.014 28.830 Bedragen * € 1.000

Algemene Dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen Lokale heffingen OZB Precariobelasting Forensenbelasting Toeristenbelasting Gemeentefonds (algemene uitkering) Dividend Saldo financieringsfunctie Totaal

Jaarrekening 2020 4.032 1.320 422 673 34.201 267 2 40.917 Bedragen * € 1.000

Voor een nadere toelichting op de lokale heffingen wordt verwezen naar de paragraaf Lokale heffingen. Hierin staan alle belastingopbrengsten vermeld en ook de kostengerelateerde heffingen, zoals bijvoorbeeld de rioolheffing. Algemene uitkering gemeentefonds De begroting voor de algemene uitkering van het Rijk wordt berekend op basis van circulaires die door het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties worden gepubliceerd in de maanden mei, september en december van het verslagjaar. In 2020 is € 49.000 minder ontvangen dan op basis van de circulaires was begroot. Gemeentefonds

Begroting 2020

Algemene uitkering Integratie-uitkering sociaal domein Compensatiepakket 2020 COVID-19 Totaal

30.153 3.293 804 34.250

34 van 142

Jaarrekening 2020 30.055 3.291 855 34.201

Afwijking rekening versus begroting -98 -2 51 -49 Bedragen * € 1.000

De begroting is bijgewerkt na de septembercirculaire 2020. De decembercirculaire 2020 kon vanwege het moment van verschijnen niet meer vertaald worden in de begroting. Deze komt daardoor in de jaarrekening tot uitdrukking als verschil tussen de begroting en werkelijkheid. Opbouw verschil Uitkeringsjaar 2020 Afrekening oude jaren verschil

Bedrag -94 45 -49 Bedragen * € 1.000

De algemene uitkering over uitkeringsjaar 2020 valt negatiever uit dan bij de septembercirculaire was verwacht. Dit wordt verklaard door een afwijking in de maatstaven (€ 145.000 nadelig) met daartegenover een aanvullende coronacompensatie (€ 51.000 voordelig). Dividend In onderstaande tabel worden de financiële gegevens over deelnemingen in aandelen weergegeven. Het aandelenbezit is als volgt opgebouwd:

Toelichting aandelenbezit Nominaal bedrag aandelen Aantal aandelen Boekwaarde aandelen Boekwaarde per aandeel

BNG

Vitens

10.530 26.325 2,50

18.693 18.693 1,00

Alliander/ Nuon

Afvalsturin g Friesland

276.812 1.384.060 5,00

25 11.250 450,00

Inclusief groep

Leisureland s

1.880 188.000 100,00

8.155 338.200 gem. 41,47

Bedragen * € 1,-

De dividendopbrengsten op het aandelenbezit zijn als volgt: Beleggingen BNG Vitens Alliander Afvalsturing Friesland Totaal

Primitieve Begroting 2020

Begroting 2020

30 20 210 260

Jaarrekening 2020

210 210

230 7 237

Afwijking rekening versus begroting 20 7 27 Bedragen * € 1.000

Voor het aandelenbezit van Inclusief groep en Leisurelands wordt geen dividend ontvangen. Onvoorzien In de begroting is een bedrag van € 66.000 opgenomen voor onvoorziene lasten. De realisatie in 2020 bedraagt € 8.000 en is als volgt: Post onvoorzien Begroting 2020 Oranje Scheg (subsidieprogramma 2020) Randmeerconcerten (subsidieprogramma 2020) Extra kosten SNV Wonen/RO Aframing 8-maandsrapportage 2020 Totaal lasten Saldo

Bedrag 66 55 2 1 4 60 66 Bedragen * € 1.000

35 van 142

Kosten van de overhead Overheadkosten betreffen alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. De realisatie van baten en lasten in het kader van overhead is als volgt opgebouwd: Overhead

Personeel & organisatie

Lasten Begroting Rekening 2020 2020 3.567 4.049

Baten Begroting Rekening 2020 2020 198 441

Saldo

-239

Huisvesting & facilitair

777

811

12

14

-32

ICT

997

1.095

-

-

-98

Communicatie

73

57

-

-

16

Tractie

335

310

-

7

32

Juridische zaken

49

41

-

11

19

Financiën

190

185

99

97

4

Afschrijvingen

1.281

1.190

-

-

91

Totaal - 0.4 Overhead

7.270

7.739

309

570

-208

Bedragen * € 1.000

De werkelijke kosten voor de overhead zijn hoger dan begroot, met name door hogere personeelskosten, deels gecompenseerd door opbrengsten uit detacheringen. De hogere personeelskosten komen met name door inhuur van personeel op stelposten: deze stelposten zijn centraal begroot onder algemene dekkingsmiddelen. Daarnaast komt dit door een lagere doorbelasting op investeringsprojecten en daardoor ook een lagere dekking voor de overheadscomponent. Ook binnen ICT is er sprake van een overschrijding, dit wordt met name veroorzaakt door hogere incidentele kosten voor systeemsoftware. Onder andere onvoorziene kosten voor verlenging ondersteuning Windows-omgeving, certificaten en extra implementatiekosten. Vennootschapsbelasting Vooruitlopend op de aanslag 2019 en 2020 is per jaar een bedrag van € 10.000 als voorlopige aanslag betaald aan de belastingdienst. Deze last is in de jaarstukken verwerkt. Omdat in 2020 de voorlopige aanslag over 2018 retour is ontvangen van -/- € 12.000, is de belastinglast per saldo nihil. Verder komt de grondexploitatie in 2020 in een betalende positie. Na verrekening van verliezen vanuit de openingsbalans in 2016, wordt met de winstneming op Rimpeler een te betalen vennootschapsbelasting verwacht. Hiervoor is € 146.000 gereserveerd. Dit is verrekend met de winstneming in de reserve bouwgrondexploitatie.

36 van 142

Hoofdstuk 4 Paragrafen Paragraaf Lokale heffingen Paragraaf Financiering Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Paragraaf Bedrijfsvoering Paragraaf Grondbeleid Paragraaf Verbonden partijen Paragraaf Sociaal domein Paragraaf Corona

37 van 142

Paragraaf Lokale heffingen Algemeen Deze paragraaf geeft inzicht in de belastingen, de leges en de overige heffingen die de gemeente oplegt. Er is informatie opgenomen over de volgende zaken: -

Het beleid ten aanzien van de lokale belastingen;

-

Een overzicht van de begrote en de werkelijk ontvangen inkomsten uit belastingen en overige heffingen;

-

De lokale lastendruk in 2020;

-

Informatie over bezwaar, beroep en kwijtschelding.

De lokale belastingen zijn een belangrijk onderdeel van de “eigen” inkomsten van de gemeente en worden gebruikt als algemeen dekkingsmiddel voor het te voeren beleid.

Algemene uitgangspunten Het beleid voor de lokale belastingen is vastgelegd in de verschillende verordeningen. Het tarievenbeleid wordt jaarlijks geformuleerd bij de vaststelling van de begrotingsuitgangspunten in de kadernota.

Overzicht begrote en werkelijke ontvangen inkomsten Belastingopbrengsten, tarieven en leges

Begroting incl. wijzigingen 2020

OZB-eigenaar (won./niet-woningen)

in %

Werkelijk 2020

in %

3.483

29,67%

3.483

28,13%

OZB-gebruiker (niet-woningen)

553

4,71%

550

4,44%

Toeristenbelasting

597

5,09%

673

5,43%

Forensenbelasting

374

3,18%

422

3,41%

Precariobelasting

1.305

11,12%

1.320

10,66%

Reclamebelasting

81

0,69%

82

0,66%

Subtotaal algemene belastingen

6.393

54%

6.529

53%

Rioolheffing

2.570

21,89%

2.571

20,77%

Afvalstoffenheffing c.a. (incl. verk. afvalzakken)

1.395

11,88%

1.429

11,54%

Begraafrechten

386

3,29%

438

3,54%

Marktgelden

46

0,39%

42

0,34%

Leges bouwvergunningen (incl. welstand)

663

5,65%

1081

8,74%

Leges welstand

50

0,43%

68

0,55%

Leges burgerzaken

214

1,82%

198

1,60%

Leges APV-vergunningen en GPK

24

0,21%

25

0,20%

Subtotaal tarieven, heffingen en leges

5.347

46%

5.851

47%

Totaal

11.740

100%

12.380

100%

Bedragen * € 1.000

Forensenbelasting De forensenbelasting wordt geheven van personen die, zonder in de gemeente hoofdverblijf te hebben, beschikken over een (recreatie)woning. Mede als gevolg van de coronacrisis is de markt voor recreatiewoningen enorm aangetrokken en is het bezit van een tweede woning in populariteit toegenomen. Dit heeft een positief effect gehad op de opbrengst forensenbelasting. 38 van 142

Precariobelasting De precariobelasting is gebaseerd op het aantal meters leiding van het gas-, elektriciteits- en hoogspanningsnetwerk van nutsbedrijven dat zich in, onder of boven de voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond bevindt. In 2020 is een bedrag van € 1.320.167 aan precariobelasting geïnd. De baten uit de precarioheffing zijn toegevoegd aan de reserve precario. De regering heeft in 2017 besloten om de heffing van precariobelasting voor nutsbedrijven af te schaffen. Er geldt een overgangsregeling voor de gemeenten die op 10 februari 2016 deze belasting hadden ingevoerd. Zij mogen tot 1 januari 2022 deze belasting blijven heffen, maar tot die datum de tarieven niet verhogen. Er is geen bezwaar ingediend tegen de aanslag van 2020, zodat deze, evenals de voorgaande aanslagen, onherroepelijk is. Reclamebelasting Vanaf 2015 wordt een reclamebelasting geheven voor openbare aankondigingen in het dorpscentrum. De belastingopbrengst is, na aftrek van de gemaximeerde perceptiekosten, als subsidie aan de Stichting Ondernemersfonds Putten overgemaakt. Met deze middelen kunnen verschillende activiteiten worden bekostigd. Het doel daarvan is behoud c.q. vergroting van de aantrekkelijkheid van het winkelgebied en gebiedspromotie.

Lokale lastendruk in 2020 In de Coelo-atlas van de lokale lasten 2020 is te zien hoe de lastendruk in Putten met betrekking tot de reguliere heffingen zich verhoudt tot andere gemeenten. De in aanmerking genomen heffingen zijn OZB-woningeigenaren, afvalstoffenheffing inclusief een gemiddeld afvalzakkenverbruik en rioolheffing. Voor 2020 staat Putten op de 20e plaats wat betreft de laagste netto woonlasten voor een meerpersoonshuishouden. Voor een meerpersoonshuishouden in Putten betekent dat een belastingbedrag van € 646,- per jaar. De woonlasten in de goedkoopste gemeente bedragen € 573,- en in de duurste € 1.440,- per jaar. Het tarief van de OZB wordt bepaald door de gewenste belastingopbrengst in relatie tot de totale woningwaarde in de gemeente. In het landelijk overzicht zien we dat Putten vanuit noordoost-Nederland gezien de eerste gemeente is waar de gemiddelde woningwaarde tussen de € 330.000 en € 400.000 ligt. Dit zorgt voor relatief lage OZB-tarieven. Vooral in noordoostNederland zien we hoge OZB-tarieven, omdat de gemiddelde woningwaarde daar veel lager ligt. Voor de gemeente heeft dit geen gevolgen voor de OZB omdat de opbrengsten teruggerekend worden naar tarieven. De keerzijde daarvan is dat gemeenten die een hoog gewaardeerd onroerend goed hebben, een relatief lage uitkering uit het gemeentefonds ontvangen.

Informatie over bezwaar, beroep en kwijtschelding In 2020 zijn 105 bezwaarschriften tegen de WOZ-waarde ingediend, welke betrekking hadden op 122 objecten. Nagenoeg alle bezwaren zijn in 2020 afgedaan. De uitkomst van het bezwaartraject in 2020 is dat van de ingediende bezwaren 24% geheel of gedeeltelijk is

39 van 142

toegewezen en 76% ongegrond is verklaard (van de objecten). Er zijn drie beroepsprocedures gestart.

Kwijtscheldingsbeleid De minima in Putten, met een inkomen van minder dan 100% van bijstandsnorm, kunnen in aanmerking komen voor kwijtschelding van lokale heffingen. De heffingen waarvoor dit geldt, zijn rioolheffing, afvalstoffenheffing, OZB en grafonderhoud. Om in aanmerking te komen voor kwijtschelding dient een vermogens- en inkomenstoets plaats te vinden. In 2020 hebben 84 personen op basis van automatische toetsing kwijtschelding gekregen. Daarnaast zijn er nog 130 kwijtscheldingsaanvragen ingediend waarvan er 68 geheel en 7 gedeeltelijk zijn toegewezen. 54 aanvragen zijn afgewezen en van 1 aanvraag is de behandeling aangehouden.

Kostendekking In onderstaande tabel is de kostendekkendheid van de leges opgenomen: Berekening van kostendekkendheid:

Afval

Riolering

Kosten taakveld(en),

1.789

Mutatie voorziening

-

Begraven

1.861

614 -41

Inkomsten taakveld(en), excl. Heffingen

-605

271 -

Netto kosten taakveld

1.184

2.133

383

Toe te rekenen kosten: Overhead BTW

110 314

122 320

57 -

-189

Totale kosten

1.608

2.575

440

Opbrengst heffingen/rechten

-987

-2.571

-438

Dekkingspercentage

61%

100%

Omgevingsvergunningen

Kosten taakveld(en), incl (omslag)rente Inkomsten taakveld(en), excl. Heffingen

487 -

251 -

85 -

Netto kosten taakveld

487

251

85

Toe te rekenen kosten: Overhead incl. (omslag) rente BTW

224 -

108 -

52 137

Totale kosten

Burgerzaken

100%

Berekening van kostendekkendheid:

APV

711

359

Opbrengst heffingen/rechten

-1.081

-271

-14

Dekkingspercentage

152%

75%

10%

Bedragen * € 1.000

Voor de taken Afval, Riolering en Begraven geldt dat de opbrengsten volledig besteed (dienen) te worden aan het product. Eventuele overschotten of tekorten worden geëgaliseerd via een voorziening en blijven daarmee beschikbaar voor het product. Dit is in de bovenstaande tabel tot uitdrukking gebracht. De tarieven worden op begrotingsbasis bepaald. In de realisatie zien we vooral voor omgevingsvergunningen een afwijking hierop, met name door toegenomen bouwactiviteiten.

40 van 142

41 van 142

Paragraaf Financiering Algemeen In deze paragraaf gaan we in op de financieringspositie van de gemeente Putten en worden de kansen en risico’s rond de financiering in beeld gebracht. Om de financieringsbehoefte zo goed mogelijk in te schatten, wordt een liquiditeitsprognose gemaakt die per kwartaal wordt geactualiseerd.

Financieringspositie en liquiditeitspositie De financieringspositie is het verschil tussen de vaste activa en de vaste passiva op de balans en tekent zich door een ruim liquiditeitsoverschot of financieringsoverschot. De balans van gemeente Putten ultimo 2020 ziet er als volgt uit:

Vaste activa Vlottende activa Totaal activa

Balans per 31-12-2020 64 Vaste passiva 39 Vlottende passiva 103 Totaal passiva

91 12 103 Bedragen * € 1.000.000

Per einde 2020 heeft gemeente Putten vaste activa ter waarde van € 64 miljoen en vaste passiva van € 91 miljoen. Dit betekent een financieringsoverschot van € 27 miljoen. De vaste passiva wordt onderverdeeld in € 72,4 miljoen eigen vermogen en voorzieningen en voor € 19,0 miljoen uit langlopende geldleningen. Zoals de financiële kengetallen laten zien, is gemeente Putten zeer solvabel, ondanks de toename van het vreemd vermogen. Solvabel betekent dat er meer eigen vermogen dan vreemd vermogen binnen de organisatie aanwezig is. Voor een nadere toelichting hierop wordt verwezen naar de paragraaf Weerstandsvermogen. Het liquiditeitsoverschot is ten opzichte van 2019 toegenomen van € 22 miljoen naar € 30,5 miljoen. Deze toename is voornamelijk ontstaan doordat er in 2020 veel gronden zijn verkocht in de grondexploitatie Rimpeler, dit is een opbrengst van ruim € 9,1 miljoen. Aangetrokken gelden (langlopende en kortlopende schulden) Ultimo 2020 zijn er 2 aangetrokken geldleningen: 1.

Lening Waterschapsbank: restschuld € 0,96 miljoen, rente 4,42%, looptijd tot 2 juli 2028;

2.

Lening BNG: restschuld € 18 miljoen, rente -0,315%, looptijd tot 5 september 2029.

Uitgezette gelden (liquide middelen en financiële vaste activa) De overtollige gelden ad € 31,3 miljoen bestaan eind 2020 uit € 30,5 miljoen uitgezette gelden bij de schatkist en voor € 0,8 miljoen bij reguliere banken. Daarnaast is onder de financiële vaste activa een bedrag opgenomen van € 11,6 miljoen. Hiervan is € 5,1 miljoen uitgezet als hypothecaire geldlening. Dit zijn gelden die voor een langere termijn beschikbaar zijn gesteld en jaarlijks worden afgelost. Het resterende bedrag bestaat uit investeringen in deelnemingen en uitgezette gelden bij de SVn voor startersleningen en duurzaamheidsleningen. 42 van 142

Risicobeheer De uitvoering van de financieringsfunctie kan enkel de publieke taak dienen en het beheer van de middelen moet een voorzichtig karakter hebben. Dit zijn uitgangspunten die zijn opgenomen in de wet Fido. Het gemeentelijk beleid wordt dan ook gekarakteriseerd door een risicomijdende houding. De 2 elementen binnen het risicobeheer zijn de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is in de wet Fido opgenomen om de directe gevolgen van een snelle rentestijging te beperken. Door deze limiet is bepaald dat de gemeente haar financieringsbehoefte voor een beperkt bedrag met kort geld (looptijd < 1 jaar) mag financieren. De norm is in de wet gesteld op 8,5% van het begrotingstotaal aan lasten (excl. de stortingen in de reserves). Als de kasgeldlimiet structureel wordt overschreden, is de gemeente verplicht om de vlottende financiering (looptijd < 1 jaar) om te zetten in vaste financiering. In het kader van de wet Fido ziet ook de provincie hier periodiek op toe. Renterisiconorm Inzicht in de vaste schuld op lange termijn wordt verkregen door berekening van de renterisiconorm. Deze is maximaal 20% van de totale begrotingsomvang. Dit houdt in dat de gemeente ervoor moet zorgen dat in enig jaar niet meer dan 20% van de begrotingsomvang moet worden geherfinancierd.

De norm is ingesteld om door een spreiding in looptijden van leningen een stabiele rentelast te bereiken. Renterisiconorm Begrotingstotaal Renterisiconorm (20% van begrotingstotaal) Aflossingen bestaande langlopende schuld Ruimte (+) / overschrijding (-)

2020 66.202 13.240 2.120 11.120 Bedragen * € 1.000

In 2020 heeft een aflossing van € 120.000 op de lening bij de Waterschapsbank plaatsgevonden en € 2 miljoen op de lening bij de BNG. Deze blijven binnen de renterisiconorm. Interne rentetoerekening Ondanks dat we geen rente meer toevoegen op ons eigen vermogen, voeren we nog steeds een financieel solide beleid. Daarom hanteren we de volgende stelregels: Overzicht kasstromen

Status

De vaste passiva (eigen vermogen en voorzieningen) moeten minimaal 115% zijn van de vaste activa. Dit betekent dat er altijd een minimum aan liquide middelen aanwezig moet zijn.

Op 31 december 2020 zijn de vaste passiva 143% van de vaste activa. We voldoen hiermee aan de stelregel.

Jaarlijks dient de stand van de reserves en voorzieningen te worden beoordeeld. De toevoeging van een eventueel rekeningresultaat aan de reserves dient overwogen te worden op basis van de eindwaardebepaling van de reserves.

De huidige stand van reserves en voorzieningen is voldoende.

43 van 142

De interne rentetoerekening over 2020 zag er als volgt uit: Overzicht rentebaten en rentelasten Externe rentelasten over de korte en lange financiering Externe rentebaten Totaal door te rekenen externe rente Rente die aan de grondexploitatie moet worden doorbelast Rente van projectfinanciering die aan taakvelden moet worden toegerekend Totaal rente projectfinanciering Saldo door te rekenen externe rente Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen (gewaardeerd op contante waarde) De aan de taakvelden toe te rekenen rente Werkelijk aan taakvelden toegerekende rente Renteresultaat op taakveld treasury

Toelichting 1. 2.

Bedrag -3 5 2 -

3. 4.

5. 6. 7. 8. 9. 10.

2 2 Bedragen * € 1.000

Toelichting: 1.

Rentelasten: dit betreffen de rentelasten over een aangetrokken geldlening.

2.

Rentebaten: de ontvangen rente op de verstrekte geldleningen aan derden.

3.

Rente grondexploitatie: niet van toepassing.

4.

Rente projectfinanciering taakvelden: niet van toepassing.

5.

Saldo door te rekenen externe rente: dit betreft de rente die doorberekend kan worden naar de producten als onderdeel van de kapitaallasten. Dit is een negatieve rente. Bij een negatieve rente mag geen doorbelasting plaatsvinden, maar moet het rentesaldo op het product Treasury blijven staan.

6.

Rente eigen vermogen: dit betreft de zogenoemde bespaarde rente, een rentevergoeding voor de inzet van het eigen vermogen als financiering voor investeringen. Met ingang van 2015 wordt geen bespaarde rente meer toegevoegd aan de reserves.

7.

Rente voorzieningen: de egalisatievoorziening afkoopsom grafonderhoud is een contante waarde voorziening. Burgers betalen de afkoopsom vooraf, deze wordt in deze voorziening geparkeerd en jaarlijks vindt een onttrekking plaats om de kosten voor het onderhoud van de graven te dekken. Met ingang van 2019 wordt hier geen rente meer aan toegevoegd.

8.

Aan de taakvelden toe te rekenen rente: omdat het saldo door te rekenen externe rente (zie 5) beperkt is, wordt geen rente doorbelast naar de taakvelden. Dit betekent dat hiermee de vaste rekenrente 0,0% is en er geen rentelasten op de taakvelden staan als onderdeel van de kapitaallasten. De kapitaallasten bestaan alleen uit een afschrijvingscomponent.

9.

Aan taakvelden toegerekende rente: niet van toepassing.

10. Dit betreft het renteresultaat op het taakveld Treasury. Garantieverplichtingen De gemeente verstrekt geen garanties, tenzij de gemeenteraad besluit om hiervan af te wijken. Dit kan zij doen om een publiek doel te dienen, waarbij aan randvoorwaarden wordt voldaan. De mogelijkheden om deze garanties af te geven, bepaald in de wet Fido en het Treasurystatuut, zijn beperkt. Per ultimo 2020 staat de gemeente garant voor een bedrag van € 76,0 miljoen. In de toelichting op de balans is onder de “Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen” een nadere uiteenzetting opgenomen.

44 van 142

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Algemeen Het weerstandsvermogen is het vermogen van de gemeente om financiële tegenvallers (incidenteel en structureel) op te kunnen vangen. Met andere woorden: hoe robuust is de financiële positie van de gemeente? Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit (de buffers) en de benodigde weerstandscapaciteit (de risico’s). De financiële positie van de gemeente kan daarnaast ook uitgedrukt worden in financiële kengetallen. In deze paragraaf worden zowel het weerstandsvermogen als de financiële kengetallen toegelicht.

Financiële kengetallen In onderstaande tabel zijn de financiële kengetallen opgenomen die zijn voorgeschreven door het BBV. De doelstelling is om hiermee een beter inzicht te geven in de financiële positie van gemeenten. Ter vergelijking is ook het gemiddelde van alle Gelderse gemeenten opgenomen (op basis van Jaarrekening 2019). De betekenis van de kengetallen wordt hieronder verder toegelicht.

Omschrijving kengetal Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd Solvabiliteitsratio Kengetal grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit

1.

Toel.

Jaarrekening 2019

1a. 1b. 2. 3. 4. 5.

-4% -21% 55% 9% 1,0% 80%

Begroting 2020 19% 7% 55% -2% 0,4% 81%

Jaarrekening 2020 -15% -29% 56% -2% 3,6% 83%

Gelders gemiddelde (JR2019) 51% 40% 35% 11% -0,5% 101%

De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Dit geeft een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. De netto schuldquote voor Putten is een negatief getal. Dit betekent dat we meer bezittingen hebben dan schulden. Dit houdt in dat onze netto schuldquote positiever is dan het gemiddelde van de Gelderse gemeenten. Gemiddeld heeft een Gelderse gemeente beduidend meer schulden in verhouding tot eigen middelen.

2.

De solvabiliteit is 56%. Dit betekent dat onze bezittingen zijn gefinancierd met 56% eigen vermogen (reserves) en 44% vreemd vermogen (voorzieningen, langlopende schulden en kortlopende schulden). Bij het Gelders gemiddelde is de verhouding precies andersom: meer schulden en minder eigen vermogen.

3.

Het kengetal grondexploitatie geeft weer hoe de waarde van de grondexploitatie zich verhoudt tot de totale baten. Hoe lager het kengetal hoe beter. Met name de exploitatie van Rimpeler is hierop van invloed en is het kengetal gedaald ten opzichte van 2019 door gerealiseerde verkopen.

4.

Het kengetal structurele exploitatieruimte is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Dit kengetal gaat

45 van 142

niet over de vermogenspositie, maar over de jaarlijkse baten en lasten. Over 2020 is dit kengetal positief geëindigd. Desondanks blijft de structurele exploitatieruimte, net als voor veel andere gemeenten, een belangrijk aandachtspunt voor de komende (meerjaren)begroting, met name door de jaarlijks toenemende lasten in het sociaal domein. 5.

De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk van de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijke gemiddelde. Voor Putten ligt de belastingcapaciteit op 83%, dit betekent dat de belastingdruk 17% lager is dan het landelijke gemiddelde (OZB, afvalstoffenheffing, rioolheffing) en 18% lager is dan het Gelders gemiddelde.

De gemeente Putten scoort op alle kengetallen goed en ruim boven het Gelders gemiddelde. Hieruit blijkt dat de financiële positie van onze gemeente zeer solide is.

Weerstandsvermogen De beschikbare Beschikbare weerstandscapaciteit (buffers)

weerstandscapaciteit

Weerstandsvermogen =

bestaat uit de middelen en

Benodigde weerstandscapaciteit (risico's)

mogelijkheden om niet-begrote en onvoorziene kosten te dekken. Risico’s zijn mogelijke gebeurtenissen met financiële impact waarvoor nog geen maatregelen getroffen zijn. Dit zijn bijvoorbeeld het instellen van voorzieningen, het afsluiten van verzekeringen of andere risico beperkende maatregelen. Om de continuïteit van de uitvoering van het vastgestelde beleid te waarborgen, moet een weerstandsvermogen in stand gehouden worden dat groot genoeg is om de financiële effecten van tegenvallers op te vangen zonder dat elke tegenvaller tot bezuinigen dwingt. Het is aan gemeenten zelf om te bepalen wat een passende omvang van het weerstandsvermogen is. Vanuit het provinciaal toezicht zijn ook geen directe normen geven. Het weerstandsvermogen is afhankelijk van de beschikbare weerstandscapaciteit (hoeveel niet bestemde middelen zijn er beschikbaar) en de benodigde weerstandscapaciteit (hoeveel middelen zijn nodig om alle risico’s op te kunnen vangen). Aan de hand van deze grootheden bepalen wij het weerstandsvermogen. Het weerstandsvermogen laat de volgende ontwikkeling zien: Jaarrekening 2019

Berekening weerstandsvermogen Beschikbare weerstandscapaciteit (buffer) Benodigde weerstandscapaciteit (risico’s) Totaal weerstandsvermogen

37.303 6.575 30.728

Begroting 2021 33.546 6.876 26.670

Jaarrekening 2020 40.432 6.746 33.687 Bedragen * € 1.000

Het weerstandsvermogen uitgedrukt als verhouding tussen de beschikbare en de benodigde weerstandscapaciteit is als volgt: Ratio weerstandsvermogen 40.432 6.746 = 5,99

Waarderingsklasse A B C D E F

46 van 142

Ratio >2.0 1.4-2.0 1.0-1.4 0.8-1.0 0.6-0.8 <0,6

Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

Bijgaande normtabel is ontwikkeld in samenwerking met de Universiteit Twente. Het geeft aan hoe de ratio weerstandsvermogen geïnterpreteerd kan worden. Voor onze gemeente is de ratio weerstandsvermogen uitstekend. De conclusie is dat onze gemeente beschikt over een zeer acceptabele buffer voor het opvangen van de financiële tegenvallers en dat de financiële positie robuust is. Beschikbare weerstandscapaciteit (buffers) De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden om nietbegrote en onvoorziene kosten te dekken. De beschikbare weerstandscapaciteit is als volgt: Beschikbare weerstandscapaciteit Weerstandscapaciteit in exploitatie Onbenutte belastingcapaciteit Stelpost onvoorziene uitgaven Totaal Weerstandscapaciteit in vermogenssfeer Saldo begroting/rekening Algemene reserve Vrij deel bestemmingsreserves Reserve bouwgrondexploitatie Stille reserves aandelenbezit Stille reserves gebouwen en voorzieningen Totaal

Toelichting

Jaarrekening 2019

Begroting 2021

Jaarrekening 2020

1. 2.

2.776 66 2.842

2.054 61 2.115

2.513 0 2.513

3. 4. 5. 6. 7. 8.

-8 1.948 22.150 8.009 2.362 p.m. 34.461

160 421 20.982 7.506 2.362 p.m. 31.431

868 1.738 24.648 8.303 2.362 p.m. 37.920

37.303

33.546

40.432

Totaal beschikbare weerstandscapaciteit

Bedragen * € 1.000

1.

Onbenutte belastingcapaciteit De berekening van de onbenutte belastingcapaciteit is lastig, omdat de OZB niet gemaximeerd is. Echter kan wel gekeken worden naar de verhouding tussen de Puttense belastingdruk en de gemiddelde belastingdruk van alle Gelderse gemeenten. In de provincie Gelderland is de gemiddelde belastingdruk per inwoner € 441 in 2020. Voor Putten is de belastingdruk in 2020 per inwoner berekend op € 338. Dit is een verschil van € 103 per inwoner. Met een inwonersaantal van 24.396 per 31-12-2020 bedraagt de onbenutte belastingcapaciteit ± € 2,5 miljoen.

2.

Stelpost onvoorziene uitgaven Voor onvoorziene uitgaven is in de Begroting 2020 een stelpost opgenomen van € 66.000. In 2020 is deze volledig besteed.

3.

Rekeningsaldo Het rekeningsaldo 2020 na bestemming bedraagt € 868.000 positief.

4.

Algemene reserve Putten heeft een vrij aanwendbare algemene reserve. Het saldo van de algemene reserve per 31-12-2020 bedraagt, inclusief saldo van de jaarrekening, € 2,6 miljoen.

5.

Vrij deel bestemmingsreserves Bestemmingsreserves zijn gevormd voor een bepaald doel. De raad heeft de bevoegdheid de bestemming te wijzigen en deze bijvoorbeeld in te zetten voor het opvangen van optredende risico’s. In de Nota reserves en voorzieningen 2019 is bepaald welke

47 van 142

bestemmingsreserves mee tellen in de weerstandscapaciteit (beschikbare buffer) en welke bestemmingsreserves geblokkeerd zijn. Bij bepaling van de weerstandscapaciteit tellen de volgende reserves mee: -

Reserve algemene buffer;

-

Reserve weerstandscapaciteit;

-

Reserve grondexploitatie (nb: niet meegenomen in telling, zie 6).

6.

Vrij deel reserve bouwgrondexploitatie Per 31-12-2020 bedraagt de stand van de reserve bouwgrondexploitatie ± € 8,3 miljoen. Deze reserve is met name gestegen als gevolg van een storting vanuit Rimpeler doordat er tussentijds winst is genomen. Een specificatie hiervan is opgenomen in de jaarrekening.

7.

Stille reserves aandelenbezit De gemeente Putten heeft aandelen van Vitens, BNG, Alliander, Leisurelands en de Inclusief Groep. Het verschil tussen de boekwaarde en de verkoopwaarde van deze aandelen vormt een stille reserve. De verkoopwaarde is lastig te bepalen, omdat voor deze aandelen geen actieve markt bestaat (niet vrij verhandelbaar). De waarde is benaderd op basis van historische overnamekoersen. Verder moet bedacht worden dat bij verkoop van aandelen wel de dividendopbrengsten komen te vervallen.

8.

Stille reserves op gebouwen en voorzieningen De gemeente is eigenaar van diverse gebouwen en voorzieningen die veelal verhuurd zijn of in gebruik zijn gegeven. Deze gebouwen en voorzieningen zijn voor (bijna) nihil op de balans gewaardeerd, maar vertegenwoordigen in het economische verkeer wel een waarde. Deze economische waarde is echter moeilijk in te schatten, omdat niet alle gebouwen en voorzieningen een courante locatie en/of bestemming hebben. Zodoende zijn deze stille reserves op p.m. gesteld.

Benodigde weerstandscapaciteit (risico’s) Om de benodigde weerstandscapaciteit te bepalen, hebben we een inschatting gemaakt van de financiële risico´s die de gemeente loopt. Vanuit de belangrijkste risico’s die de gemeente loopt zijn subrisico’s geïdentificeerd. Per subrisico is geschat hoe groot de kans is dat het zich voordoet (waarschijnlijkheid) en welke financiële impact dit dan zou kunnen hebben. Daarbij zijn de criteria gehanteerd zoals uitgewerkt in de Nota reserves en voorzieningen 2019. Hoe hoger de waarschijnlijkheid dat risico’s zich voordoen en hoe groter de impact hiervan is, hoe meer aandacht de risico’s verdienen. Ook is bepaald welke maatregelen zijn genomen om de risico’s te beheersen. De uitkomst van de risico-inventarisatie is samengevat in onderstaande tabel:

Totaaloverzicht risico's Risico's categorie 'rood' Risico's categorie 'oranje' Risico's categorie 'groen' Totaal bedrag risico's

Maximaal financieel gevolg 7.250 8.135 650 16.035

Financieel gevolg na weging 3.925 3.386 185 7.496 Bedragen * € 1.000

48 van 142

Op basis van de risicosimulatie bedraagt de totale blootstelling aan financiële risico´s € 16 miljoen. Rekening houdend met de waarschijnlijkheid waarmee deze risico’s zich ook daadwerkelijk voordoen, resteert een bedrag van ± € 7,5 miljoen. Omdat sprake is van inschattingen werken we bij de risicocumulatie met bandbreedtes. Met een zekerheidspercentage van 90% bedraagt de benodigde weerstandscapaciteit € 6,7 miljoen. Risico’s in categorie ‘rood’ Top Risico Algemene uitkering daalt Herverdeling gemeentefonds Sociaal domein

Sociaal domein

Verbonden partijen en subsidierelaties

Onvoldoende inkomsten Bosbad

Subrisico Risico op dalende algemene uitkering (sociaal domein, rijksbezuinigingen, herverdelingen) Risico op dalende algemene uitkering (sociaal domein, rijksbezuinigingen, herverdelingen) Demografische ontwikkelingen zorgen voor een groter beroep op voorzieningen (vooral vergrijzing)

Impact 4 - Substantieel 5 - Urgent 4 - Substantieel

Onvoldoende (financiële) grip op verbonden 4 - Substantieel partijen. - Toenemende begrotingen van samenwerkingsverbanden (SNV, ODNV, VNOG, BLNP) waarop wij als gemeente beperkte invloed hebben - Risico op nadelen of tekorten vanuit subsidierelaties met financieel gevolg voor de gemeente Bosbad kan haar verplichtingen niet meer 5 - Substantieel nakomen tijdens de periode met de 1,5 meter regel vanwege COVID-19.

Maatregelen als gevolg van de uitspraak van de Raad van State vanwege stikstofcompensatie in relatie tot uitbreidingsplannen en civiele werken en bedrijfsterreinen. Grondexploitatie Onvoorziene negatieve resultaten uit vastgoed en grondtransacties. Aanbestedingsrisico Risico op onrechtmatige aanbestedingen, met mogelijk gevolgen voor de controleverklaring bij de jaarrekening. Daarnaast mogelijk een claimrisico van marktpartijen bij een onrechtmatige aanbesteding. Totaal bedrag risico's - categorie 'rood'

-

Financieel gevolg na weging 375 -

250 125

- Budgetoverschrijding op Jeugdzorg, 5 - Urgent Participatie en WMO als gevolg van het niet realiseren van de taakstelling, overschrijdingen op budgetten i.c.m. met een hoog ambitieniveau en open-einde regelingen.

Ruimtelijk domein

Financieel gevolg 750

5 - Urgent

2.500 1.250

500 250

1.000 500 500 250

4 - Substantieel

1.500

4 - Substantieel

250

1.050 125

7.250

3.925

Bedragen * € 1.000

Risico’s in categorie ‘oranje’ Top Risico Automatisering is onvoldoende beveiligd en kwetsbaar Informatiebeveiliging en datalekken

Claimcultuur neemt toe

Subrisico 1. Manipulatie van gegevens 2. Virussen en verstoring bedrijfsvoering 3. Onbevoegde toegang van buiten af/digitale inbraak Het risico bestaat dat informatie onvoldoende beveiligd is. Daarnaast risico dat een datalek onjuist gemeld wordt. Dit betreft Europese wet- en regelgeving toegespitst op een overheid die aantoonbaar betrouwbaar omgaat met gevoelige gegevens. Hierop geldt een streng sanctiebeleid. Risico op onvoorziene planschades

49 van 142

Financieel gevolg 200

Financieel gevolg na weging 140

4 - Substantieel

250

125

3 - Matig

200

100

Impact 3 - Matig

Financieel gevolg na weging 50

Subrisico E worden toezeggingen gedaan door het college aan de raad die voor de ambtelijke organisatie niet haalbaar zijn. Risico op het niet halen van de tijdsplanning of doen van concessies aan de geleverde kwaliteit. Financiële planning is niet Onvoldoende sturing op juist/volledig managementinformatie over voortgang beleid, budgetten en projecten i.c.m. beperkte formatie op financieel beleid / financiële control. Uitgezette geldleningen Risico op afwaardering financiële vaste activa als gevolg van het niet na kunnen komen van de verplichtingen. Uitgezette geldleningen Risico op afwaardering financiële vaste Bosbad activa als gevolg van het niet na kunnen komen van de verplichtingen. Gemeente speelt Juridische onjuiste besluiten met onvoldoende in op tijdrovende procedures en eventuele claims nieuwe wet- en tot gevolg. regelgeving Vertraging en financieel Vertraging en financieel nadeel door nadeel door archeologische vondsten en bodemvondsten bodemverontreiniging bij in uitvoering zijnde projecten Gemeente speelt Door invoering van Wet onvoldoende in op Vennootschapsbelasting (Vpb) moet er nieuwe wet- en belasting betaald worden over commerciële regelgeving winstgevende activiteiten. Dit kan betrekking op hebben structurele activiteiten, maar waarschijnlijk vooral op incidentele transacties.

Gemeente speelt Bepaalde taken worden over het hoofd onvoldoende in op gezien, niet uitgevoerd of niet tijdig op nieuwe wet- en geanticipeerd. Risico's dienstverlening regelgeving onvoldoende, imagoschade, boetes, mislopen inkomsten. Gevolgen demografische Vraag en aanbod van scholen sluiten niet ontwikkelingen op elkaar aan, waardoor onvoldoende verwerkt onderwijs(huisvesting) minder efficiënt en effectief wordt. Gegarandeerde De gemeente staat garant voor geldleningen Woningbouwverenigingen. Totale Woningbouwverenigingen garantstelling per 31 december 2020 is € 68,7 mln. Risico op effectuering van de garantstellingen schatten wij in op maximaal 5%. Gegarandeerde De gemeente staat garant voor het geldleningen Bosbad Bosbad. Totale garantstelling per 31 december 2020 is € 6,6 mln. Risico op effectuering van de garantstellingen schatten wij in op maximaal 5%. Personele bezetting Risico bestaat dat de leeftijdsopbouw van is/wordt kwetsbaar de eigen organisatie niet evenwichtig is. Door vergrijzing gaat kennis op termijn verloren. Personele bezetting Door beperkte personeelsformatie / niet is/wordt kwetsbaar voldoende gekwalificeerd personeel i.c.m. steeds hogere eisen en toename van taken ontstaat een groter risico op uitval van medewerkers.

Personele bezetting Onjuist beleid door verkeerde beslissingen is/wordt kwetsbaar en/of ad hoc beleid als gevolg van beperkte formatie op sleutelposities met vereiste 'denkkracht'. Extra taken door COVID- Niet gedekte personele kosten voor extra 19 werkzaamheden door COVID-19

Impact 2 - Gering

Financieel gevolg 100

3 - Matig

500

250

3 - Matig

500

150

1.000

500

2 - Gering

100

50

3 - Matig

100

50

2 - Gering

100

70

3 - Matig

200

140

3 - Matig

500

250

3 - Matig

2.910

873

3 - Matig

275

138

2 - Gering

100

50

3 - Matig

250

125

3 - Matig

200

100

3 - Matig

-

-

Toenemende kosten bij een ramp

3 - Matig

500

150

Top Risico Er worden niet haalbare toezeggingen gedaan

Risico op nevenschade bij rampen zoals grote brand, explosies, gifstoffen, wateroverlast. Risico's zijn financieel, imago en bestuurlijk van aard.

50 van 142

4 - Substantieel

Top Risico Vertraging en financieel nadeel door bodemvondsten

Subrisico Vertraging en financieel nadeel door archeologische vondsten en bodemverontreiniging bij bestemmingsplan procedure Totaal bedrag risico's - categorie 'oranje'

Impact 3 - Matig

Financieel gevolg 150

Financieel gevolg na weging 75

8.135

3.386

Bedragen * € 1.000

Risico’s in categorie ‘groen’ Top Risico AO/IC faalt

AO/IC faalt Claimcultuur neemt toe

Subrisico Bevoegdheden (mandaten en systeemrechten) worden onvoldoende aangepast op functiewijzigingen en/of uit-diensttredingen met ongeoorloofd gebruik tot gevolg. Risico op fraude bij falende AO/IC. Bijvoorbeeld: betalingen, inkoop en samenspanning met bevriende aannemers, etc. Burgers 'claimen' steeds meer rechten. Voor sociaal domein betekent dit concreet meer beroep op voorzieningen. Er worden niet haalbare toezeggingen gedaan door politiek (college, raad) aan externe partijen en burgers.

Er worden niet haalbare toezeggingen gedaan Gemeentehuis is Risico op diefstal waardevolle zaken onvoldoende beveiligd Gemeentehuis is Risico op onveilige situaties personeel door onvoldoende toegankelijkheid gemeentehuis beveiligd Gevolgen Vraag naar woningen zowel kwalitatief als demografische kwantitief sluit niet aan bij aanbod ontwikkelingen onvoldoende verwerkt Gevolgen Vraag en aanbod sportvoorzieningen sluiten niet demografische op elkaar aan. ontwikkelingen onvoldoende verwerkt Totaal bedrag risico's - categorie 'groen'

Financieel gevolg 50

Financieel gevolg na weging 15

2 - Gering

100

30

1 - Minimaal

50

15

2 - Gering

100

30

1 - Minimaal

50

5

2 - Gering

100

30

2 - Gering

100

50

2 - Gering

100

10

650

185

Impact 1 - Minimaal

Bedragen * € 1.000

Het risicoprofiel voor de gemeente Putten neemt licht toe ten opzichte van de inschatting bij de Begroting 2021. De risico’s nemen vooral toe door voorgenomen nieuwe activiteiten zoals de ontwikkeling van Putten-Zuid. Ook de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging bouwen (WKB) dragen bij aan het risicoprofiel. Anderzijds neemt het risicoprofiel af door goede berichten over de herijking gemeentefonds waarbij Putten nu voordeelgemeente lijkt te zijn geworden. Ook blijkt het Rijk royaal de extra kosten van corona te compenseren. Het Bosbad blijft in het geval van corona in combinatie met compensatie nog wel onzeker. Het risico voor het Bosbad blijft ongewijzigd. Een en ander komt tot uitdrukking in een hoger gewenste weerstandsvermogen en de risicoratio.

51 van 142

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Algemeen Het onderhoud van de kapitaalgoederen legt een beslag op een fors deel van de financiële middelen van de gemeente Putten. Kapitaalgoederen zijn verdeeld naar de categorieën wegen, water, riolering, groen, straatmeubilair, gebouwen en overige. In deze paragraaf wordt ingegaan op het beleidskader, de beheerplannen en de financiële consequenties. In de beleid- en beheerplannen legt de gemeenteraad de kaders vast voor de uitvoering van het onderhoud aan de kapitaalgoederen. Het niveau van het onderhoud en de kwaliteit van de kapitaalgoederen zijn bepalend voor het voorzieningenniveau en de jaarlijkse lasten.

Integraal Beheer Openbare Ruimte en beheerplannen Een schone en veilige openbare ruimte is van grote invloed op het welbevinden en de gezondheid van de gebruikers en bewoners. Tegelijkertijd dienen de beheerkosten aanvaardbaar te blijven. Dit vraagt om een goede afstemming tussen de verschillende beheerplannen. Ook moeten de beheerplannen worden omgezet in concrete uitvoeringsplannen op wijkniveau, bij voorkeur in overleg met bewoners en belanghebbenden. In 2015 is het beleidsplan IBOR vastgesteld. In dit plan zijn de doelstellingen en ambities weergegeven voor het integrale beheer van de openbare ruimte. Tevens zijn de kwaliteitsniveaus benoemd en vastgesteld. In het beleidsplan is ook een stappenplan opgenomen voor de komende jaren om de vastgestelde ambities voor de kwaliteit van de openbare ruimte te kunnen realiseren. In het beleidsplan IBOR is de volgende ambitie opgenomen inzake de kwaliteitsniveaus van de openbare ruimte:

De beheerplannen wegen en groen zijn in 2018 door het college vastgesteld en ter kennisgeving aan de raad aangeboden. De beheerplannen gebouwen en riolering zijn eind 2020 door de raad vastgesteld. Het nieuwe beheerplan verlichting is opgesteld in 2020, maar is in februari 2021 vastgesteld.

52 van 142

Gebouwen Na renovatie van het gemeentehuis is in 2020 het beheerplan geactualiseerd. En in de raadsvergadering van 3 december 2020 is dit beheerplan gebouwen vastgesteld voor 2020 tot en met 2033. De dotatie aan de voorziening is o.b.v. het geactualiseerde beheerplan. Onderhoud gebouwen Systematisch onderhoud Dagelijks onderhoud gebouwen Totaal onderhoud

Begroting 2020 Rekening 2020 64 64 69 56 133 120 Bedragen * € 1.000

Het systematische onderhoud betreft de groot onderhoud-component en fluctueert jaarlijks sterk. Hiervoor is een voorziening in het leven geroepen waarbij jaarlijks een dotatie aan de voorziening wordt gedaan en de werkelijke onderhoudskosten uit de voorziening worden onttrokken. Hiermee worden de onderhoudskosten voor groot onderhoud geëgaliseerd. In 2020 is € 64.000 gedoteerd aan de voorziening, er zijn geen onttrekkingen gedaan. Het verloop van de voorziening beheer onderhoud gebouwen is als volgt: Egalisatievoorziening groot onderhoud gebouwen Beginstand Dotatie Eindstand

2020 285 64 349 Bedragen * € 1.000

Voor de toelichting op de dotaties en onttrekkingen verwijzen wij naar de toelichting op de voorzieningen in de jaarrekening. Wegen Het beleid was altijd het zogeheten “bovengrensmodel” waarbij de wegen op een gemiddeld niveau werden onderhouden. Dit is in 2015 gewijzigd, want in het beleidsplan IBOR is voor verharding het kwaliteitsniveau A en B opgenomen. Voor het centrum en de begraafplaats is kwaliteitsniveau A als ambitie opgenomen, voor de overige onderdelen kwaliteitsniveau B of een combinatie tussen kwaliteitsniveau A en B. In december 2018 is het beheerplan onderhoud wegen door het college vastgesteld. De werkelijke kosten ten opzichte van de begroting zijn als volgt: Overzicht wegen Beheerplan wegen Totaal onderhoud

Begroting 2020 Rekening 2020 1.206 1.080 1.206 1.080 Bedragen * € 1.000

Voor het groot onderhoud van wegen is € 126.000 minder uitgegeven dan begroot, dit betreft met name minder afschrijving. Dit bedrag wordt gestort in de reserve IBOR.

53 van 142

Verlichting In het beleidsplan IBOR is voor lichtmasten het kwaliteitsniveau A en B opgenomen. Voor het centrum, de begraafplaats en de hoofdinfrastructuur is kwaliteitsniveau A als ambitie opgenomen. Voor de overige onderdelen is kwaliteitsniveau B opgenomen. De werkelijke kosten t.o.v. de begroting voor verlichting zijn als volgt: Overzicht verlichting Beheerplan openbare verlichting Overige exploitatielasten Exploitatiekosten verlichting