Accountantsverslag gemeente Putten 2021 w.g.
Tekst van het document
ACCOUNTANTSVERSLAG 2021
Gemeente Putten 16 JUNI 2022
Per saldo persoonlijker
Aan de gemeenteraad van de gemeente Putten Fontanusplein 1 3881 BZ Putten
Geachte leden van de gemeenteraad,
Datum 16 juni 2022
Bij de jaarrekening 2021 van de gemeente Putten hebben wij een goedkeurende controleverklaring verstrekt
Ons kenmerk ACV2021
De jaarrekening 2021 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Putten. Bij deze jaarrekening hebben wij op 16 juni 2022 een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld en de rechtmatigheid verstrekt.
Behandeld door drs. C.L. Willems RA en A. Van Oosterom van der Groep MSc RA
Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2021 van de gemeente Putten aan. Onze opdracht is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 5 juli 2021. Dit verslag gaat in op onze belangrijkste bevindingen uit de controle van de jaarrekening 2021.
Wij bedanken de medewerkers van de gemeente Putten voor de open en constructieve wijze van samenwerking bij het verrichten van onze controlewerkzaamheden en zijn vanzelfsprekend graag bereid een nadere toelichting te verstrekken. Met vriendelijke groet, Eshuis Registeraccountants B.V.
drs. C.L. Willems RA Partner
Accountantsverslag 2021 gemeente Putten
2
Inhoudsopgave Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting
Bestuurlijke samenvatting controle 2021
5
Belangrijkste bevindingen uit onze controle
10
De financiële positie van uw gemeente
28
Financiële positie
Bevindingen
Resultaatanalyse
Organisatie Financiële positie Organisatie IT-audit
32
Administratieve organisatie en interne beheersing
IT-audit
34
Onze kijk op de algemene IT-beheersingsmaatregelen Betrouwbaarheid en continuïteit van IT omgeving
Overige aangelegenheden
36
Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Putten
3
Inleiding Inhoudsopgave
Bijlagen
38
Bijlage 1a: Niet-gecorrigeerde controleverschillen
Samenvatting
Bijlage 1b: Onzekerheden in de controle Bijlage 1c: In de controle opgenomen aanpassingen
Bevindingen
Bijlage 1d: Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage 1e: Bevindingen controle SiSa-bijlage 2021
Financiële positie
Bijlage 2: Materialiteit Bijlage 3: Onafhankelijkheidsbevestiging
Organisatie
Bijlage 4: Fraude
IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Putten
4
Bestuurlijke samenvatting
Per saldo persoonlijker
Bestuurlijke samenvatting Conclusies jaarrekeningcontrole 2021
Inleiding
Onderwerp
Beschrijving
Getrouwheid en rechtmatigheid
•
Wij geven een goedkeurend oordeel af voor getrouwheid en rechtmatigheid.
•
De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 652.000 respectievelijk € 1.956.000.
•
De financiële positie ultimo 2021 is verbeterd ten opzichte van 2020. Met name het gevolg van het positieve resultaat na reserves over 2021 ad. € 4,5 miljoen.
•
Het weerstandsvermogen bedraagt € 21,3 miljoen. De weerstandscapaciteit is ruim hoger dan de door de gemeente onderkende aanwezige risico’s ad € 5,2 miljoen.
Interne beheersing
•
Tijdens de werkzaamheden voor de 2021 jaarrekeningcontrole zijn voor gemeente Putten de algemene IT beheersmaatregelen in opzet en bestaan beoordeeld van de meest kritische applicaties rond het sociaal domein, inkoopfactuurverwerking, belastingen en het grootboek. Hiervoor hebben wij diverse General IT Controls rond de relevante informatiesystemen getoetst. Deze beheersing laat een adequaat volwassenheidsniveau zien. Mocht het lukken om deze punten op korte termijn op te lossen zien wij zeker aanknopingspunten om in de toekomst te kunnen steunen op deze systemen.
Kwaliteit verslaggeving
•
Wij hebben het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk (als in: fair en logisch) zijn en consistent worden gebruikt.
Inhoudsopgave Samenvatting
Financiële positie
Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Putten
Referentie
6
Bestuurlijke samenvatting Conclusies jaarrekeningcontrole 2021
Inleiding
Onderwerp
Beschrijving
Controleproces
•
Bij de start van de controle waren de jaarstukken gereed, het controledossier was nagenoeg compleet. Wij hebben onze samenwerking met het ambtelijke apparaat adequaat opgepakt door het vroegtijdig uitzetten van de eerste steekproeven aan het begin van onze controle, het tijdig plannen van de controle op de EU aanbestedingen, alsmede het verder aanscherpen van onze vragen en verloop via ons portaal YouProvide. Deze acties hebben het controleproces adequaat laten verlopen. Wij willen de ambtelijke organisatie graag bedanken voor hun inzet en snelle oplevering.
Grondexploitatie
•
Wij hebben het proces beoordeeld waarmee het management schattingsposten met betrekking tot de grondexploitatie bepaald, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel. De post immateriële vaste activa blijkt betrekking te hebben op (voormalige) grondexploitaties en stond dus op de verkeerde plaats in de jaarrekening. De bedragen zijn omgezet naar de juiste plaats volgens het verslaggevingsstelsel.
Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie
•
Organisatie IT-audit
Overige Gemeentespecifieke onderwerpen
•
Overig •
Bijlagen Begrotingsrechtmatigheid
Accountantsverslag 2021 gemeente Putten
•
Referentie
Wij hebben nadere werkzaamheden uitgevoerd op de SiSa-regeling H16 ‘Specifieke Uitkeringen IJsbanen en Zwembaden’. Aan een zwembad heeft u subsidies groot € 1,2 miljoen verstrekt om de exploitatietekorten als gevolg van Corona op te vangen. Het zwembad heeft over de jaren 2020 en 2021 nog geen verantwoording afgelegd. Daartoe heeft uw interne controleur op andere wijze, waaronder een cijferanalyse op de omzet, kunnen vaststellen dat het zwembad in 2020 en 2021 een aanwijsbaar exploitatietekort heeft gehad als gevolg van sluiting door Corona-maatregelen. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2021 niet strijdig zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2021 van de gemeente Putten voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van deze overschrijding naar de analyse begrotingsrechtmatigheid zoals opgenomen in de jaarrekening (hoofdstuk ‘Toelichting baten en lasten jaarrekening 2021’ ). Hiermee legt uw gemeente verantwoording af over de rechtmatigheid van de lasten over 2021.
7
Bestuurlijke samenvatting Conclusies jaarrekeningcontrole 2021
Inleiding
Onderwerp
Beschrijving
Schatkistbankieren
•
Met de Wet verplicht schatkistbankieren zijn alle decentrale overheden verplicht om hun overtollige middelen in de schatkist aan te houden (= alle middelen boven een per decentrale overheid te bepalen limiet). Voor uw gemeente geldt voor 2021 een limiet van € 0,4 miljoen per kwartaal. Decentrale overheden dienen in de jaarrekening verantwoording af te leggen over het gemiddelde banksaldo per kwartaal en de over- dan wel onderschrijding van de toegestane limiet. Uit de verantwoording van het schatkistbankieren over 2021 - zoals opgenomen in de toelichting op de balans - blijkt dat de gemeente Putten in drie kwartalen een overschrijding laat zien. Na drie kwartalen overschrijding moet de gemeente maatregelen nemen. U bent echter één van de kleinere gemeenten voor wie de kasgeldrempel te knellend is. In het vierde kwartaal is het geld buiten de schatkist verminderd en valt u weer binnen de normen. De verruiming van de limiet zal in 2022 meer ruimte geven voor uw eigen financieel beleid.
Sociaal domein
•
Wij hebben in de zorguitkeringen in natura onzekerheden voor getrouwheid en rechtmatigheid geconstateerd. De onzekerheden zien op bestedingen waarvoor geen (goedkeurende) verklaring is ontvangen en waarvoor geen aanvullende werkzaamheden ter bevestiging van de prestatielevering zijn uitgevoerd. De onzekerheden bedragen € 1,1 miljoen voor Jeugd. Er zijn geen onzekerheden voor WMO. De Sociale Verzekeringsbank heeft een verklaring met beperking afgegeven waarin sprake is van mogelijke fouten in de PGB’s van de gemeente Putten. De waarschijnlijke fout is zeer klein (€ 8.000) en weegt daarom niet mee in onze foutenevaluatie.
Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit •
Overig
Referentie
Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Putten
8
Bestuurlijke samenvatting Conclusies jaarrekeningcontrole 2021
Inleiding
Onderwerp
Beschrijving
Sociaal domein (vervolg)
Wij hebben vastgesteld dat binnen uw gemeente in algemene zin procedures aanwezig zijn om misbruik en oneigenlijk gebruik te detecteren rondom de Tozo regeling. De Nota verwachtingen accountantscontrole schrijft tevens voor dat de externe accountant een kwalitatieve toets moet verrichten op uw Misbruik en Oneigenlijk beleid (M&O beleid) voor de Tozo regeling. Wij hebben daarnaast de werking van het M&O beleid getoetst conform de nota, door bij onze controle ook de opvolging van de IB signalen te betrekken. Op basis hiervan hebben wij geen bijzonderheden geconstateerd. Zowel uw interne controlewerkzaamheden als onze zelfstandig uitgevoerde dossiercontroles bevestigen deze uitkomst.
EU-aanbesteding
Naar aanleiding van de uitgevoerde controlewerkzaamheden inzake de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen hebben wij onrechtmatigheden vastgesteld. Wij hebben een fout geconstateerd van € 0,5 miljoen exclusief Btw. Op basis van onze evaluatie hebben deze onrechtmatigheden geen impact op de strekking van de controleverklaring.
Investeringskredieten
In 2021 is het beschikbaar gestelde investeringskrediet bij meerdere projecten overschreden. Het effect van deze overschrijding is € 27.000. Dit is een onrechtmatigheid.
Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit
Referentie
Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Putten
9
Belangrijkste bevindingen
Per saldo persoonlijker
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding Inhoudsopgave
Wij verstrekken een goedkeurende controleverklaring bij de jaarrekening 2021 Wij hebben onze controle van de jaarrekening 2021 van gemeente Putten uitgevoerd, en verstrekken een goedkeurende controleverklaring voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid bij deze jaarrekening.
Samenvatting Bevindingen Financiële positie
Feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot het vermogen en het resultaat Wij hebben tijdens onze controle geen niet gecorrigeerde onzekerheden geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel die van invloed zijn op het vermogen of het resultaat van de gemeente.
De niet gecorrigeerde controleverschillen met betrekking tot de rechtmatigheid zien enerzijds toe op een kredietoverschrijding van € 27.000. Anderzijds zijn naar aanleiding van de uitgevoerde controlewerkzaamheden inzake de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen onrechtmatigheden vastgesteld ter grootte van € 498.668 exclusief Btw. Onzekerheden Wij hebben onzekerheden in het sociaal domein geconstateerd welke € 1.101.427 bedragen. Deze onzekerheden zien toe op de getrouwheid als rechtmatigheden van de zorggelden Jeugd als gevolg van ontbrekende controle informatie. Zie bijlage 1B.
Organisatie Feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot rechtmatigheid
IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Putten
De in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties over 2021 zijn niet in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen, in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in het normenkader 2021 dat door de gemeenteraad is vastgesteld. Voor het totaaloverzicht verwijzen wij naar bijlage 1A.
11
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit
Niet gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot SiSa-bijlage
•
Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).
Wij hebben geen bevindingen ten aanzien van de SiSabijlage. Ten aanzien van de regeling H16 ‘Specifieke Uitkeringen IJsbanen en Zwembaden’ hebben wij wel aanvullende werkzaamheden uitgevoerd in samenwerking met uw ambtelijke organisatie om de rechtmatige bestedingen over 2020 en 1e halfjaar 2021 aan te tonen. Vanuit deze regeling H16 zijn subsidies verstrekt aan het bosbad ter compensatie van het omzetverlies door de gedwongen Corona-sluiting. Het bosbad heeft ten tijde van de afronding van de jaarrekeningcontrole gemeente Putten nog geen controleverklaring bij de jaarrekening 2020 dan wel 2021 versterkt. In samenwerking met uw organisatie hebben wij op alternatieve wijze het werkelijke omzetverlies en daarmee het exploitatietekort van het zwembad over 2020 en 1e halfjaar 2021 kunnen onderbouwen aan de hand van een cijferanalyse op de omzet.
•
De Controleverordening gemeente Putten (op grond van artikel 213 van de Gemeentewet).
•
Het op 9 november 2021 door de raad ingestemde normenkader 2021.
Overig
Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT)
Bijlagen
Wij hebben tijdens onze controle geen niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel die van invloed zijn op de WNT.
De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging en is nader omschreven in het auditplan. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2021 voldoende voor de doelstelling van onze controle. Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Putten Ons zijn geen relaties bekend tussen Eshuis Registeraccountants B.V. en haar zuster- en of dochterondernemingen en de gemeente, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in bijlage C bij deze rapportage.
Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd
Accountantsverslag 2021 gemeente Putten
Met de opdrachtbevestiging van 5 juli 2021 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2021. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle:
12
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen
Er zijn geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn zeer belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van de gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting in de jaarrekening 2021.
Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Wij hebben het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt. Wij hebben de jaarrekeningcontrole 2021 uitgevoerd met inachtneming van de volgende goedkeurings-toleranties, zoals opgenomen in de door u vastgestelde controleverordening:
De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de grondslagen van de jaarrekening 2021. Wij hebben het door het college en de directie toegepaste proces met betrekking tot significante verslaggevingsaspecten geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening De jaarstukken 2021 van uw gemeente bestaan uit: •
Het jaarverslag 2021 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen).
•
De jaarrekening 2021 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting en de SiSa-bijlage).
In het onderdeel “programmaverantwoording” van het jaarverslag dient informatie te worden opgenomen met betrekking tot de vragen: wat hebben we gedaan, wat hebben we bereikt en wat heeft het gekost? De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over o.a. weerstandsvermogen, bedrijfsvoering, etc.) het jaarverslag.
Materialiteit - € 652.000 Uitvoeringsmaterialiteit - € 1.956.000 Duidelijk triviaal - € 32.000 Accountantsverslag 2021 gemeente Putten
13
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen
Op basis van Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd: •
Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.
•
Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat de verklaringen van de gemeenteraad in het jaarverslag en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen.
•
Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de uitgevoerde controlewerkzaamheden.
Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Putten
14
Belangrijkste bevindingen in onze controle De grondexploitaties zijn geactualiseerd
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig
De balanspost met de belangrijkste schattingselementen in de jaarrekening van de gemeente Putten betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitaties). Deze balanspost is op grond van haar omvang ad € 122.000 positief niet relevant voor de accountantscontrole, maar wel vanwege de schattingselementen die een rol spelen bij het ramen van de nog te realiseren baten ad € 5,0 miljoen en lasten ad € 4,5 miljoen. De nog te realiseren baten en lasten vormen tezamen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het resultaat van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien verwacht wordt dat het project verlieslatend is, en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Ten behoeve van de waardering van de bouwgronden in exploitatie per balansdatum dient de gemeente per individuele grondexploitatie te bepalen of de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar de beste inschatting, terugverdiend zullen worden. In 2021 gaat het om drie individuele grondexploitaties. Hiervan is één nagenoeg afgerond en twee zijn nog volop in ontwikkeling.
•
Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt. Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn
•
Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavel appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente?
Ontwikkeling boekwaarde (in mln) incl. voorziening € 6.000
€ 5.417
€ 5.000 € 4.000 € 3.000 € 2.000 € 1.000
€ -122
€€ -1.000 € -2.000
Bijlagen
€ 4.960
2018
2019
2020
2021
€ -1.336
Controlewerkzaamheden grondexploitaties De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vier P’s:
Accountantsverslag 2021 gemeente Putten
15
Belangrijkste bevindingen in onze controle •
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Putten
•
Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen?
Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en dus naar bouwcapaciteit is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen?
De 4 P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’. De balanswaarde (boekwaarde minus de voorzieningen) van de grondexploitaties (BIE) is in 2021 toegenomen van € 1,3 miljoen negatief tot € 122.000 negatief. Negatief geïnvesteerd vermogen betekent dat er meer vermogen ontvangen dan geïnvesteerd is door u. Dus eigenlijk is dat heel ‘positief’. In 2021 is die gunstige positie – ontstaan door hoge verkopen in 2020 – een beetje teruggelopen doordat er meer uitgaven dan inkomsten waren. Desalniettemin blijft de positie van het grondbedrijf in de balans voor u gunstig.
Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties, zijnde vooral de uitgangspunten voor de planning (fasering), de programmering, het prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijgingen en de gehanteerde rekenrente (rente-omslagmethode), hebben wij het volgende in overweging genomen: •
Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd.
•
Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen; met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente?
•
Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad.
•
Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).
16
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Putten
De grondexploitaties zijn door u voor de jaarrekening 2021 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd), en waar nodig zijn door u de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen.
de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier al contracten/overeenkomsten aan ten grondslag of niet).
Tussentijdse winstneming
Naast de hiervoor genoemde elementen spelen bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het project, de programmering en de doorlooptijd een belangrijke rol. Binnenstedelijke herstructurering zorgt immers voor een grotere complexiteit, doordat de bestaande ruimte herontwikkeld wordt en dit type projecten hierdoor (financieel gezien) gevoeliger is voor risico’s dan volledig nieuw uit te leggen locaties. Een langere doorlooptijd van de projecten zorgt voor een hoger risicoprofiel, doordat de schatting van kosten en opbrengsten van de projecten subjectiever wordt naarmate de doorlooptijd toeneemt.
In 2020 heeft de commissie BBV de notitie Grondbeleid gepubliceerd. Hierin is opgenomen dat voor winstneming de ‘percentage of completion (POC-) methode’ moet worden toegepast. Hierbij geldt dat, indien aan een aantal voorwaarden is voldaan, er winst moet worden genomen. Voor het toepassen van de POC-methode is het van belang dat het resultaat betrouwbaar kan worden geschat. Ook moet er sprake zijn van verkochte grond en gerealiseerde kosten. Op grond van het BBV heeft uw gemeente in het boekjaar 2021 € 272.000 aan tussentijdse winst genomen op de grondexploitaties. Belangrijkste bevindingen waardering
Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente:
grondexploitaties
•
Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten.
•
Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties
Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en
17
Belangrijkste bevindingen in onze controle •
Inleiding Inhoudsopgave
•
Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken plan- en civiele kosten.
•
De ingerekende opbrengstenstijging van 2% is in lijn met de perspectieven op de woningmarkt en houdt voldoende rekening met de huidige stijgende prijzen versus een verwachte afkoeling van de woningmarkt.
•
De kostenstijging van 4% op de korte termijn doet recht aan de stijgende prijzen en inflatie waarmee u op de inkoopmarkt geconfronteerd wordt voor 2023 en 2024 zijn lagere percentages (3% en 2%) ingerekend. Naarmate de ontwikkelingen in de markt duidelijker kan dit percentage nog stijgen.
Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Putten
Externe deskundigheid heeft ingeschakeld ter onderbouwing van de geraamde grondprijzen en grondopbrengsten.
De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2021 zijn verwerkt, zijn door ons beoordeeld en als aannemelijk aangemerkt. Presentatie grondexploitatie In het verloopoverzicht in de jaarrekening worden de voorzieningen en tussentijdse winstnemingen niet expliciet gepresenteerd. Deze zijn verwerkt in de andere posten in het verloopoverzicht. Ten behoeve van het inzicht adviseren wij u dit apart te presenteren.
Risicoprofiel grondexploitaties De grondexploitaties hebben voor Putten een relatief laag risicoprofiel. De projecten zijn beperkt van omvang en bevatten geen of weinig specifieke elementen. Putten werkt niet met ingecalculeerde projectrisico’s maar alleen met werkelijke kosten. Hierdoor is het inzicht in de werkelijke kosten en opbrengsten heel ‘zuiver’. Het is wel aan de gemeente om bij het nemen van winst te overwegen of dit raadzaam is en de overwegingen hierbij ook toe te lichten aan de raad. Dit gebeurt op ordentelijke wijze. Immateriële vaste activa Immateriële vaste activa hebben – de naam zegt het al – geen tastbare vorm. Deze post omvat rechten en andere onstoffelijke zaken. Onder de immateriële vaste activa van Putten zijn echter twee posten terecht gekomen die elders in de jaarrekening thuishoren, namelijk de laatste nog te maken kosten voor een grondexploitatiecomplex en de nog te vorderen kosten voor een facilitaire grondexploitatie. Facilitaire grondexploitatie is een project waarbij u alleen assisteert en daarvoor een vergoeding ontvangt, maar de risico’s en voordelen van het project liggen bij de ontwikkelaar. Deze twee projecten zijn in de jaarrekening verplaatst naar de juiste post in de balans, waardoor de immateriële vaste activa afnemen. Deze reclassificatie heeft geen invloed op het resultaat.
18
Belangrijkste bevindingen in onze controle Begrotingsoverschrijdingen zijn toegelicht in de jaarrekening
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig
Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2021, hebben wij de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. De toe te passen normen voor dit begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moeten door de gemeenteraad zelf nader worden ingevuld en geconcretiseerd. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de financiële verordening ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig worden gemeld aan gemeenteraad, zodat deze tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van
budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat inbreuk wordt gemaakt op het budgetrecht van raad. Het overschrijden van de begroting is altijd onrechtmatig, maar hoeft niet in alle gevallen te worden meegewogen in het accountantsoordeel. Deze kostenoverschrijdingen moeten dan wel goed herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moet gekeken worden naar de lastenoverschrijdingen per programma. Wij hebben in de figuren hieronder de resultaten van de lasten per programma opgenomen. Alleen op het programma Bestuur, dienstverlening en veiligheid is sprake van een overschrijding. In de toelichting op de jaarrekening is een analyse gemaakt. De overschrijdingen vloeien voort uit hogere regelgeving, passen binnen het beleid of worden gecompenseerd door hogere baten. Er is geen sprake van een begrotingsonrechtmatigheid.
Lastenoverschrijdingen (in miljoenen) Bestuur, dienstverlening en veiligheid Economie en recreatie
Bijlagen Samenleving Ruimte en leefomgeving € -3.500 € -3.000 € -2.500 € -2.000 € -1.500 € -1.000 € -500 Accountantsverslag 2021 gemeente Putten
€-
€ 500
19
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting
Deze overschrijdingen zijn in te delen in de categorieën zoals genoemd in de Kadernota rechtmatigheid 2022 van de commissie BBV. Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van deze overschrijdingen naar de analyse begrotingsrechtmatigheid zoals opgenomen in het hoofdstuk ‘Toelichting baten en lasten jaarrekening 2021’ in de jaarrekening. Begrotingsrechtmatigheid – investeringskredieten
Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Putten
De raad stelt voor diverse projecten investeringskredieten ter beschikking. Uit de jaarrekening blijkt dat voor één projecten het krediet overschreden is. Tegenover de overschrijding staat geen aanvullende toezegging door de raad. De overschrijding bedraagt € 27.000 en ziet op de voorbereidingskosten voor de nieuwbouw van de school ‘Rimpeler’.
De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Als onderdeel van onze controle vragen wij uw organisatie jaarlijks om inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking zou kunnen bevatten als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van deze inschattingen,
het proces dat u daarbij hanteert, alsook de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad (of met de auditcommissie). Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. In onze managementletter hebben wij uitgebreid gerapporteerd over fraude en integriteit en over de stappen die uw gemeente hierin heeft gezet. Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college van burgemeester en wethouders, inclusief het invoeren en onderhouden van interne-beheersingsmaatregelen met betrekking tot de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en de efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten.
20
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Putten
Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Wij hebben deze accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en hebben professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen.
Effecten corona
Fraude en integriteit
Wij sommen hier de belangrijkste effecten van corona op de jaarrekening van de gemeente Putten op:
Jaarlijks verkrijgen wij inzicht in de integriteitsmeldingen. Wij hebben op basis van onze controle en de besprekingen geen fraudegevallen geconstateerd. Onze conclusie is dat uw gemeente op een adequate wijze opvolging geeft aan geïdentificeerde integriteitskwesties, en hierover tijdig met ons in contact treedt. De nieuwe Kadernota Rechtmatigheid 2022 beveelt aan om fraude- en integriteitsmeldingen in de paragraaf Bedrijfsvoering te melden. Dat is een aanbeveling waar de gemeente zich rekenschap van moet geven, of het past bij u om daar transparantie over te geven. Het is immers van belang om hier een bestendige gedragslijn in te hanteren.
Waardering vorderingen: als gevolg van financiële problemen of tekorten bij debiteuren en andere soorten schuldenaars bestaat een toegenomen risico op het niet ontvangen van vorderingen. Wij hebben de invorderingsrisico’s en daarmee de waardering van de vorderingen gecontroleerd en wij merken op dat als gevolg van diverse steun- en coulancemaatregelen (door het rijk dan wel door de gemeente) nog geen sprake is van grote mutaties in de oninbare vorderingen.
21
Belangrijkste bevindingen in onze controle Financiële vaste activa
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie
In 2021 is sprake van twee markante aanpassingen in de financiële vaste activa. Deelnemingen In 2021 heeft uw verbonden partij Alliander haar aandeelhouders gevraagd om in te stemmen met een converteerbare obligatielening. Dat betekent dat u geld leent aan Alliander, en aan het eind van de lening kunt u de lening als u dat wilt omzetten in aandelen. Alliander heeft om deze lening van € 1,2 miljoen gevraagd om investeringen te kunnen doen in de energie-infrastructuur. De voorwaarden waartegen de lening is afgesloten, zijn toegelicht in de jaarrekening.
Organisatie Overige leningen
IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Putten
U heeft geld verstrekt aan SvN voor het financieren van leningen aan starters op de woningmarkt. De rente die SvN u daarvoor betaalt, heeft u in het verleden ingezet om het risico op oninbaarheid van deze leningen af te dekken. Met ingang van 2021 wordt de renteopbrengst teruggestort aan SvN met de opdracht de renteopbrengst te investeren in startersleningen. U geeft daarmee een extra impuls aan starters op de woningmarkt. In 2021 is deze correctie te zien als een investering van € 330.000.
22
Belangrijkste bevindingen in onze controle Tozo:
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Bestedingen TOZO
Eén van de maatregelen die het kabinet gebruikt om ondernemers te steunen tijdens de coronacrisis is de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). Voor boekjaar 2021 betroffen dit Tozo 3 tot en met 5. Putten voert de Tozo-regeling zelf uit,
€ 1.600.000 € 1.400.000 € 1.200.000 € 1.000.000 € 800.000 € 600.000 Uw gemeente is ondanks een snelle invoering van deze € 400.000 regeling en de wijzigingen ervan gedurende 2020 en 2021 € 200.000 in staat geweest aantoonbaar te voldoen aan de gestelde €rechtmatigheidseisen. De controlewerkzaamheden en 1 2 3 4 5 Totaal uitkomsten vanuit BBS bevestigen deze uitkomst. De Nota Bestedingen 2020 (SiSa bijlage 2020) verwachtingen accountantscontrole schrijft tevens voor dat Bestedingen 2021 (SiSa bijlage 2021) de externe accountant een kwalitatieve toets moet verrichten op uw Misbruik en Oneigenlijk beleid (M&O Wij hebben vastgesteld dat binnen uw gemeente in beleid) voor de Tozo regeling. algemene zin procedures aanwezig zijn om misbruik en oneigenlijk gebruik te detecteren. De accountant heeft Tozo aantallen daarnaast de werking van het M&O beleid getoetst conform 400 de nota, door bij onze controle ook de opvolging van de IB 348 signalen te betrekken. Op basis hiervan hebben wij geen 300 bijzonderheden geconstateerd. 200 73
100 -
1
66 56
53
3
4
2
12 5
Totaal
De uitvoering van het M&O beleid loopt door in 2022. Afhandeling van de signalen vanuit het Inlichtingenbureau met gevolgen voor eerder afgegeven beschikking Tozo worden verantwoord in de SiSa-bijlage over 2022.
Aantallen 2020 (SiSa bijlage 2020) Accountantsverslag 2021 gemeente Putten
Aantallen 2021 (SiSa bijlage 2021)
23
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding Inhoudsopgave
Evaluatie van de belangrijkste inschattingen van het management Uw gemeente heeft voorzieningen gevormd voor verliezen, risico’s of verplichtingen die hun oorsprong vinden in het huidige boekjaar of eerdere boekjaren, maar waarvan de (verwachte) uitgaven in de toekomst liggen.
Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit
Een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel en niet bedoeld om ons een oordeel te vormen over individuele schattingsposten. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt.
Binnen de voorzieningen maakt u conform het BBV onderscheid naar voorzieningen voor ‘verplichtingen, verliezen en risico’s’, ter ‘egalisering van kosten’ (‘groot onderhoud’), en ‘voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is’. Vooral de voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico’s en de voorzieningen ter egalisering van kosten zijn naar hun aard gebaseerd op veronderstellingen en schattingen van het management en het college. Zij schatten op basis van hun kennis van de gemeente en haar omgeving in wat het effect van de te voorziene risico’s, verplichtingen en kosten zal zijn in de komende jaren en wat de omvang van de voorziening moet zijn.
Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Putten
Wij hebben voor deze gebieden het proces beoordeeld waarmee het management schattings-posten ontwikkelt, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd.
24
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting
Sociaal domein (3 decentralisaties) Voor de jaarrekeningcontrole 2021 hebben wij – met inachtneming van de Audit Alert Sociaal Domein van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) – de door uw gemeente getroffen maatregelen om te komen tot een getrouwe en rechtmatige besteding van de zorg in natura (Wmo en Jeugd, exclusief PGB’s) geëvalueerd.
Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Putten
€ 7.000.000 € 6.000.000 € 5.000.000 € 4.000.000 € 3.000.000 € 2.000.000 € 1.000.000
PGB’s en Sociale Verzekeringsbank
Bevindingen
Bestedingen sociaal domein
De PGB-bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft een controleverklaring met beperking bij de verantwoordingen 2021 verstrekt. Voor de gemeente Putten heeft de accountant van de SVB alleen triviale fouten voor getrouwheid en rechtmatigheid geconstateerd. De geconstateerde fouten vallen (ver) beneden onze rapporteringstolerantie, waardoor deze niet staan benoemd in de bijlage 1. Zorg in Natura/Jeugdzorg en WMO In de bestedingen aan zorgaanbieders WMO en Jeugd hebben wij in 2021 onzekerheden voor getrouwheid en rechtmatigheid geconstateerd. De onzekerheden betreffen de zorgleveranciers die geen (goedkeurende) verklaring hebben aangeleverd. Omdat u relatief veel kleine zorgaanbieders kent, is het bedrag aan onzekerheden (net als in 2020) relatief hoog, namelijk: € 1,1 miljoen (2020: € 1,26 miljoen). Dat is ongeveer 13% van de gecontracteerde zorg. De onzekerheden zien voornamelijk op de Jeugdwet.
€-
Uit het overzicht van bestedingen blijkt dat uw zorgbestedingen voor het grootste deel bij gecontracteerde zorgleveranciers worden gedaan. Daarnaast loopt ongeveer € 1,6 miljoen via facturen. De niet-gecontracteerde zorgprestaties zijn een gemengde populatie. De salariskosten zijn ongeveer 9% van de totale zorgbestedingen.
25
Belangrijkste bevindingen in onze controle Schatkistbankieren
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Putten
Met de Wet verplicht schatkistbankieren zijn alle decentrale overheden verplicht om hun overtollige middelen in de schatkist aan te houden (= alle middelen boven een per decentrale overheid te bepalen limiet). Voor uw gemeente geldt voor 2021 per kwartaal een limiet van € 0,4 miljoen. Decentrale overheden dienen in de jaarrekening verantwoording af te leggen over het gemiddelde banksaldo per kwartaal en de over- dan wel onderschrijding van de toegestane limiet. Uit de verantwoording van het schatkistbankieren over 2021 - zoals opgenomen in de toelichting op de balans - blijkt dat de gemeente Putten in drie kwartalen een overschrijding laat zien. Door de verruiming van de kasgeldlimiet en het afstorten van middelen is na 3 kwartalen het saldo weer binnen de limiet. Het verruimen van de limiet van 0,75% naar 2% zal het komende jaar meer ruimte geven.
In voorgaand jaar heeft een verklaring met beperking gehad vanwege het onderdeel Europese aanbestedingen. De geconstateerde fouten vorig jaar bedroegen € 870.000. De fout in 2021 is € 490.000. Daarmee laat de gemeente een aanzienlijke verbetering zien in de beheersing van de aanbestedingen en dat houdt ook in dat in 2021 de aanbestedingsfouten niet over de tolerantie voor goedkeuring heengaan. Desalniettemin ligt er nog ruimte voor verdere verbetering. Wij zien dat inkopers en interne controleurs zich inzetten om die verbetering tot stand te brengen. Vanwege het niet aanbesteden van softwarepakketten zit u meerjarig aan een doorlopende fout vast. Het is daarom zaak om vooral nieuwe fouten te voorkomen zodat u niet weer over de drempel heengaat.
Niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot rechtmatigheid van Europees aanbesteden Naar aanleiding van de uitgevoerde controlewerkzaamheden inzake de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen hebben wij onrechtmatigheden vastgesteld. In de controle hebben wij fouten voor een bedrag € 0,5 miljoen exclusief Btw aan fouten geconstateerd. De fouten zien vooral op software, inhuur en advies. Wij vragen dan ook uw aandacht voor het beheersen van dit type kosten.
26
Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig
Wij hebben geen fouten en/of onzekerheden in de SiSabijlage 2021 geconstateerd De procedure die uw gemeente moet naleven bij de aanlevering van de bestanden aan het CBS is ten opzichte van vorig jaar niet wezenlijk gewijzigd. Uw gemeente dient in een vast, voorgeschreven stramien zeven documenten aan het CBS aan te leveren. Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd op basis van de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2021. Hierbij evalueren wij de getrouwheid en de rechtmatigheid van de in de SiSa-bijlage verantwoorde gegevens (indicatoren). Wij willen benadrukken dat u als gemeente zelf verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de SiSa-bijlage. Indien een ‘0’ is ingevuld, zijn wij bij uw organisatie nagegaan of deze ‘0’ terecht is ingevuld. U hebt dit aan ons bevestigd. De (verplichte) tabel met fouten en onzekerheden wat betreft de specifieke uitkeringen is opgenomen in bijlage 1e van dit accountantsverslag. Tijdens de controle hebben wij geen financiële fouten of onzekerheden geconstateerd.
Wij hebben geen fouten geconstateerd met betrekking tot de naleving van de Wet Normering topinkomens (WNT) De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing. Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. De bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2021 niet meer bedragen dan € 209.000 per jaar. Daarnaast dienen gemeenten de salarissen openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief – wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan – ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000. In 2021 hebben wij geen overschrijdingen van de grensbedragen voor topfunctionarissen en overige medewerkers geconstateerd.
Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Putten
27
Financiële positie
Per saldo persoonlijker
Financiële positie In dit hoofdstuk geven wij op hoofdlijnen een samenvatting van de ontwikkelingen in het vermogen en het resultaat van uw gemeente. De vermogenspositie van uw gemeente is ten opzichte van 2020 toegenomen.
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen
In het BBV, de verslaggevingsregels van gemeenten, wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten 2021 bedraagt € 5,7 miljoen voordelig. Per saldo is tussentijds € 1,3 miljoen aan de reserves gestort, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2021 € 4,4 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans. In het hiernavolgende overzicht hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2021 62% van het balanstotaal (2020: 56% van het balanstotaal).
Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Putten
29
Financiële positie Saldo baten en lasten
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Putten
Resultaten
Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar wordt weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente ook het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit de in de loop van het jaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse stortingen in de reserves. De stortingen in dan wel onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis van door u genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de politieke besluitvorming. De exploitatie over 2021 laat een voordelig gerealiseerd saldo van baten en lasten van € +/+ 4,4 miljoen zien, ten opzichte van een begroot saldo van € +/+ 1,0 miljoen. Dit is een voordeel van afgerond € 3,4 miljoen.
Exploitatieresultaat (in € 1.000) Totale baten
€ 64.030
Totale lasten
€ 58.288
Gerealiseerde saldo van baten en lasten Af: stortingen in reserves
€ 6.904
Bij: onttrekkingen aan reserves
€ 5.644
€ 5.713
Saldo mutaties reserves
-/- € 1.260
Gerealiseerd resultaat
€ 4.452
€ 4.452
€ 5.000 € 4.000 € 3.000 € 2.000 € 1.000
€ 868
€ 351
€-
€ -8
€ -1.000 2018
2019
2020
2021
In hoofdstuk “Toelichting baten en lasten jaarrekening 2021” van de jaarstukken 2021 wordt in hoofdlijnen een verklaring gegeven voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. Op pagina 19 van deze rapportage gaan wij nader in op de verschillen tussen de begrote en de werkelijke lasten in het kader van de begrotingsrechtmatigheid. Uit de grafieken blijkt dat na de positieve resultaten over 2020 de gemeente Putten in 2021 eveneens een positief resultaat heeft behaald. Overall kan gesteld worden dat vooral toe te rekenen is aan diverse meevallers in de baten, COVID-gelden en het niet besteden van budgetten. Bovendien heeft uw gemeente in 2021 per saldo € 1,3 miljoen aan de reserves kunnen doteren, waardoor het eigen vermogen versterkt is.
30
Financiële positie Het weerstandsvermogen is toegenomen
Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit
Het weerstandsvermogen betreft de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit vanwege ingeschatte risico’s. De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit (voor de samenstelling hiervan verwijzen wij naar paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing in uw jaarverslag 2021) bedraagt, € 44,0 miljoen positief (2020: € 40,4 miljoen positief). De inventarisatie van de risico’s die in de paragraaf Weerstandsvermogen (in het jaarverslag) is opgenomen, geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, om zo de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij wordt een doorlopend inzicht gegeven in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en wordt vermeld welke risico’s zijn verdwenen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Uw gemeente heeft op basis van deze risico-inventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Hieruit volgt een gekwantificeerd bedrag aan benodigde weerstandscapaciteit van afgerond € 7,9 miljoen (2020: € 6,7 miljoen).
Putten is gemeente met een goede financiële positie. Tegelijkertijd is er ook geld nodig om de uitdagingen aan te pakken van het groeiende takenpakket. Putten kiest overwegend niet voor uitbesteding. Daarmee is een stevig weerstandsvermogen ook nodig. Weerstandscapaciteit (in € mln) € 50,0 € 45,0 € 40,0 € 35,0 € 30,0 € 25,0 € 20,0 € 15,0 € 10,0 € 5,0 €2019
2020
Benodigde capaciteit
2021 Beschikbare capaciteit
Ratio weerstandscapaciteit
6,1
Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Putten
De weerstandsratio is de benodigde weerstandscapaciteit gedeeld door de beschikbare weerstandscapaciteit. In 2021 daalt de weerstandsratio van 6,0 in 2020 naar 5,6 in 2021. Die daling komt omdat de benodigde weerstandscapaciteit harder stijgt dan het beschikbare weerstandsvermogen. In 2021 is sprake van een aantal wijzigingen in de berekening van het weerstandsvermogen: -
De kans van voordoen-factor van 90% is losgelaten
-
De aard en samenstelling van de hoge impact ‘rode’ risico’s is gewijzigd;
-
De omvang van de midden impact ‘gele’ risico’s is gestegen.
6,0 5,9 5,8 5,7 5,6 5,5 5,4 5,3 2019
2020
2021
Ratio
31
Organisatie
Per saldo persoonlijker
Administratieve organisatie en interne beheersing Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen
Wij hebben in december 2021 een interimcontrole verricht bij de gemeente Putten. Tijdens deze interimcontrole richten wij ons vooral op de opzet en werking van de administratieve organisatie. Wij verrichten werkzaamheden ten aanzien van de procedures binnen de gemeente voor zover deze van belang zijn om een oordeel te vormen over de getrouwheid en rechtmatigheid van de jaarrekening van de gemeente. Wij hebben hieronder een samenvatting opgenomen van de getoetste processen. Voor onderliggende details en bevindingen verwijzen wij naar onze managementletter. 1
Financiële positie
2
•
Uitkeringen P-Wet/BBZ
•
WMO en Jeugdzorg
•
Inkopen en aanbestedingen
•
Personeel en salarisadministratie
•
Grondexploitaties
•
Frauderisicoanalyse
•
IT-omgeving - Suites (zie volgend hoofdstuk)
•
IT-omgeving – Key2Financiën (zie volgend hoofdstuk)
Aandachtsgebieden 1
IT-audit
9
Overig Toereikend met verbetermogelijkheden
Accountantsverslag 2021 gemeente Putten
Treasury
Ten aanzien van opzet en bestaan geven wij het proces een classificatie mee:
Organisatie
Bijlagen
•
Toereikend
Verbetermogelijkheden
In onze controle zijn de volgende relevante processen onderkend: •
Factuurverwerking en betalingen
•
Administratie & verslaglegging
•
Subsidieverstrekkingen
•
Subsidiebaten
Ontoereikend
Specifiek de inrichting van Suites (het pakket voor het Sociaal Domein) verdient verbetering. Hierin loopt u met name risico’s op het gebied van beschermen van toegang tot data en de continuïteit van het systeem bij het installeren van wijzigingen. Wij adviseren om de aandacht voor de inrichting van Suites in BNLP verband op te pakken, maar ook aandacht te besteden aan uw eigen aandeel in de inrichting, o.a. in het rechten- en wijzigingsbeheer.
33
IT-audit
Per saldo persoonlijker
IT-audit Samenvatting tekortkomingen IT-audit
Inleiding Inhoudsopgave
Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel over de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken over de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen hebben betrekking op de onderdelen die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij geen volledigheid pretenderen.
Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Putten
In het kader van de jaarrekeningcontrole over het boekjaar 2021 heeft Eshuis IT-audit werkzaamheden uitgevoerd met betrekking tot de opzet en het bestaan van de algemene ICT beheersmaatregelen binnen de automatiseringsomgeving van de gemeente Putten, welke (grotendeels) belegd zijn binnen het BNLP-verband bij de gemeente Leusden. Wij hebben daarbij uitsluitend die maatregelen getest die het meest relevant zijn in het kader van de jaarrekeningcontrole. Tijdens de werkzaamheden voor de 2021 jaarrekeningcontrole zijn voor gemeente Putten de algemene IT beheersmaatregelen in opzet en bestaan beoordeeld van de meest kritische applicaties rond het sociaal domein, inkoopfactuurverwerking, belastingen en het grootboek. Hiervoor hebben wij diverse General IT Controls rond de relevante informatiesystemen getoetst. Deze beheersing laat een adequaat volwassenheidsniveau zien.
Wij merken op dat met name het beheer rond Centric Key2Financiën een redelijk volwassenheidsniveau laat zien, met op enkele aspecten verbeter mogelijkheden. De verbetermogelijkheden zien vooral op het aanscherpen van het toezicht op hoge rechten en de actieve gebruikers. Eén bevinding inzake de bescherming van wachtwoorden is al meteen bij de interim opgevolgd. Mocht het lukken om de overige punten op korte termijn op te lossen zien wij zeker aanknopingspunten om in de toekomst te kunnen steunen op deze systemen. Juist het kunnen steunen als accountant op het digitale factuurverwerkingsproces maar ook de verwerking van zorgdeclaraties heeft veel toegevoegde waarde voor de rechtmatigheids-verantwoording en ontlasting van de verbijzonderde interne controle. Ook onze externe controle kan daardoor een stuk efficiënter worden ingestoken. Betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking Overeenkomstig artikel 2:393, lid 4 van het Burgerlijk Wetboek zijn wij verplicht om onze bevindingen te rapporteren met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van uw geautomatiseerde gegevensverwerking. Onze controle heeft geen aangelegenheden geïdentificeerd die op dit gebied aan u gerapporteerd moeten worden, anders dan de waarnemingen zoals hiervoor besproken.
35
Overige aangelegenheden
Per saldo persoonlijker
Overige aangelegenheden Inleiding Inhoudsopgave Samenvatting Bevindingen Financiële positie Organisatie IT-audit Overig
In dit onderdeel geven wij een samenvatting van overige aangelegenheden en bepaalde vereiste communicaties. Bevestigingen van het management Wij hebben het management ter confirmatie een aantal schriftelijke bevestigingen aangaande zijn verantwoordelijkheden inzake de financiële verslaggeving. Wij hebben van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Putten een ondertekende schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen. Geen meningsverschil met het management of beperking in reikwijdte van de controle Er zijn geen meningsverschillen met het management geweest en er waren geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door het management en de medewerkers van de gemeente de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.
Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Putten
37
Bijlagen
Per saldo persoonlijker
Bijlage 1a: Niet-gecorrigeerde controleverschillen Inleiding
In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van niet-gecorrigeerde controleverschillen boven de rapportagedrempel van € 32.000. Aard van de controleverschillen
Inhoudsopgave Samenvatting
Rechtmatigheid
Getrouwheid
N.v.t.
N.v.t.
Rechtmatigheidsfout is tevens getrouwheidsfout
N.v.t.
N.v.t.
Rechtmatigheidsfout is per saldo ook een getrouwheidsfout
N.v.t.
N.v.t.
(Sub)totaal getrouwheidsfouten
N.v.t.
N.v.t.
Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen voorgaande periode Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen huidige periode
Bevindingen Financiële positie
Extra absolute waarde rechtmatigheidsfouten (investeringskredieten)
€ 27.000
Organisatie
Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit externe regels (EU-aanbesteding/Fido/etc.)
€ 498.668
IT-audit
Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit interne regels (gedoogbeleid)
N.v.t.
Overige rechtmatigheidsfouten
N.v.t.
Totaal rechtmatigheidsfouten
€ 525.668
Overig
€0
Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Putten
39
Bijlage 1b: Onzekerheden in de controle Inleiding
In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van onzekerheden in de controle boven de rapportagedrempel van € 32.000. Aard van de onzekerheden
Rechtmatigheid
Getrouwheid
€ 1.101.427
€ 1.101.427
Extra absolute waarde onzekerheden rechtmatigheid
N.v.t.
N.v.t.
Bevindingen
Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit externe regels (EU-aanbesteding/Fido/SiSa/etc.)
N.v.t.
N.v.t.
Financiële positie
Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit interne regels (gedoogbeleid)
N.v.t.
N.v.t.
Overige onzekerheden inzake rechtmatigheid
N.v.t.
N.v.t.
€ 1.101.427
€ 1.101.427
Inhoudsopgave Samenvatting
Organisatie
(Sub)totaal onzekerheden in de getrouwheidscontrole
Totaal onzekerheden in de rechtmatigheidscontrole
IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 gemeente Putten
40
Bijlage 1c: In de controle opgenomen aanpassingen Inleiding
De onderstaande tabel bevat alle afzonderlijk geïdentificeerde en gecorrigeerde afwijkingen boven de rapportagedrempel van € 32.000. Aard van de gecorrigeerde controleverschillen
Rechtmatigheid
Getrouwheid