5. Rapport uitbreiden bebouwde kom Nijkerkerstraat
Tekst van het document
Onderzoek bebouwde kom N798 Putten Beoordeling, afweging en snelheidsregimes Definitief
Inhoudsopgave 1
Inleiding ......................................................................................................................... 5 1.1 Aanleiding ......................................................................................................... 5 1.2 Probleem ........................................................................................................... 6 1.3 Beoogd resultaat ............................................................................................... 6 1.4 Leeswijzer ......................................................................................................... 6
2
Uitgangspunten voor het onderzoek ............................................................................. 7 2.1 Beleidsuitgangspunten voor het onderzoek ...................................................... 7 2.2 Richtlijnen .......................................................................................................... 7 2.3 Duurzaam Veilig ................................................................................................ 8 2.4 Toekomstige ontwikkelingen ............................................................................. 9 2.5 Raadplegen stakeholders ................................................................................. 9
3
Inventarisatie bestaande situatie ................................................................................. 13 3.1 Ligging ............................................................................................................. 13 3.2 Verkeersstructuren en verkeerskundige kenmerken ...................................... 14 3.3 Verkeersintensiteiten....................................................................................... 17 3.4 Verkeersveiligheid ........................................................................................... 19 3.5 Verkenning en observatie ............................................................................... 22 3.6 Wegvakken inventarisatie ............................................................................... 28 3.7 Kruispunten inventarisatie ............................................................................... 29
4
Toetsingskader ............................................................................................................ 30 4.1 Uitgangspunten ............................................................................................... 30 4.2 Beoordeling van een komsituatie .................................................................... 30
5
Netwerk beschouwing ................................................................................................. 35 5.1 Algemeen ........................................................................................................ 35 5.2 Gemotoriseerd verkeer ................................................................................... 35 5.3 Fietsverkeer .................................................................................................... 39 5.4 Verkeersafwikkeling en doorstroming ............................................................. 43
6
Toetsing, beoordeling en afweging ............................................................................. 46 6.1 Inleiding ........................................................................................................... 46 6.2 Werkwijze ........................................................................................................ 46 6.3 Beoordeling wegvakken .................................................................................. 47 6.4 Conclusies beoordeling en integrale afweging ............................................... 50
7
Advies .......................................................................................................................... 51 7.1 Inleiding ........................................................................................................... 51 7.2 Oplossingsrichtingen ....................................................................................... 51 7.3 Overzicht snelheidsregimes ............................................................................ 59 7.4 Verdrijvingseffect verkeer................................................................................ 60
8
Samenvatting: conclusies en aanbevelingen .............................................................. 61 8.1 Beoordelingsmatrixen ..................................................................................... 61 8.2 Afweging ......................................................................................................... 62 8.3 Conclusies per wegvak ................................................................................... 62 8.4 Aanbevelingen per wegvak ............................................................................. 63 8.5 Snelheidsregimes ............................................................................................ 63
3/112
Bijlagen: Bijlage 1: Inventarisatie wegvakken Bijlage 2: inventarisatie kruispunten Bijlage 3: Tabel basiskenmerken wegen buiten de bebouwde kom Bijlage 4: Uitgangspunten doorrekening afwikkeling Bijlage 5: Afwikkeling rotondes Bijlage 6: Beoordeling beschrijving
4/112
1
Inleiding
1.1 Aanleiding Begin 2023 heeft gemeente Putten het GVVP vastgesteld. In dit GVVP is opgenomen dat er onderzoek gewenst is naar de komsituatie van de N798. Met name of het deel wat in de huidige situatie buiten de kom is gelegen, juist binnen de kom gebracht kan worden. Deze behoefte is met name ontstaan vanuit bereikbaarheid, veiligheid en gebruik.
Figuur 1 Huidige wegencategorisering Putten (Bron: GVVP Putten 2023-2033)
Figuur 2 Gewenste wegencategorisering gemeente Putten (Bron: GVVP Putten 2023-2033)
Sweco | Onderzoek bebouwde kom N798 Putten Definitief Projectnummer N/A Datum 05-12-2024
Versie D3.0
Documentreferentie NL24-648800269-113806
5/112
1.2 Probleem In het GVVP is onder andere het volgende opgenomen: • • • • • •
De weg scheidt het oostelijke en westelijke bebouwde deel van Putten. Gezien het aantal erfaansluitingen en de ligging tussen twee bebouwde gebieden past een maximumsnelheid van 50 km/u beter. Bovendien liggen diverse rotondes op relatief korte afstand van elkaar. Het binnen de bebouwde kom brengen van de weg geeft de mogelijkheid om fietsers en voetgangers in de voorrang te brengen op de rotondes. Hiermee zal de weg voor langzaam verkeer minder als barrière worden gezien. Daarnaast verbetert de oversteekbaarheid op de overige oversteeklocaties bij een lagere snelheid van het gemotoriseerde verkeer. Dit komt ook ten gunste aan de verkeersveiligheid. Daarom hebben we de ambitie de Nijkerkerstraat (tussen Van Geenstraat en Stationsstraat) binnen de bebouwde kom te brengen (met een limiet van 50 km/h) en het snelheidsregime op de overige delen van de Nijkerkerstraat en Oude Rijksweg te verlagen (tussen de Henslare en de Harderwijkerstraat).
Het is momenteel onduidelijk welke effecten, op het gebied van bereikbaarheid, veiligheid en leefbaarheid, het (gedeeltelijk) binnen de kom leggen van de N798 teweegbrengt. Daarnaast is het ook niet duidelijk of dit aansluit bij de richtlijnen en wet- en regelgeving die van toepassing zijn op komgrenzen.
1.3 Beoogd resultaat Het beoogd resultaat van dit onderzoek is een onderzoekrapportage, waarin duidelijkheid wordt gegeven over of én hoe, en over welk gedeelte de N798 binnen de bebouwde kom gelegd kan worden.
1.4 Leeswijzer Hoofdstuk 2 gaat in op de uitgangspunten voor dit onderzoek. Daarna volgt hoofdstuk 3 wat volledig is gewijd aan de inventarisatie van de bestaande situatie. In hoofdstuk 4 is het toetsingskader opgenomen, wat met name onder het onderzoek ligt. Het netwerk en de verkeersafwikkeling wordt in hoofdstuk 5 behandeld. De toetsing en de beoordeling wordt weergegeven in hoofdstuk 6, gevolgd door de adviezen in hoofdstuk 7. Tot slot gaat hoofdstuk 8 in op de samenvatting die gericht is op de beoordeling, conclusies en aanbevelingen.
Sweco | Onderzoek bebouwde kom N798 Putten Definitief Projectnummer N/A Datum 05-12-2024
Versie D3.0
Documentreferentie NL24-648800269-113806
6/112
2
Uitgangspunten voor het onderzoek
2.1 Beleidsuitgangspunten voor het onderzoek 2.1.1
GVVP Gemeente Putten
Zie bij de inleiding.
2.1.2
Vervoersvisie Gelderland
Noodzaak voor integrale visie voor een bereikbaar Gelderland • •
• • • •
• • •
•
• • 1. 2. 3. 4. 5.
Bereikbaarheid voorwaarde voor ambities Omgevingsvisie, kaders voor bereikbaarheid tot 2030. We anticiperen op de groei van het aantal verplaatsingen, de klimaatopgave en de noodzaak om de verkeersveiligheid te verbeteren. Grote Bereikbaarheidsopgaven Voor lange afstanden (nationaal en internationaal): focus op de bereikbaarheid van/in de stedelijke netwerken Arnhem-NijmegenFoodvalley en Stedendriehoek, als motor van economische groei. Voor korte afstanden (regionaal): wegennetwerk ontlasten in de stedelijke netwerken. Oplossen van knelpunten op de corridors voor het goederenvervoer. Verkeersveiligheid verbeteren (aantal verkeersslachtoffers neemt toe), kwetsbaarheid fietsers. Nieuwe strategie om te werken aan grote ambities We richten ons vooral op de voor ons belangrijkste opgaven. De focus ligt op stedelijke netwerken; het ontlasten van het wegennetwerk in stedelijke gebieden. We werken bewust aan een balans tussen investeren in infrastructuur en inzet op slim gebruik. We hebben meer aandacht voor het slim gebruiken van het bestaande netwerk. De uitbraak van COVID-19 laat zien dat meer mensen ook thuis hun werk kunnen doen en dat biedt de kans om dit straks te blijven stimuleren en zo de infrastructuur slim te gebruiken• We stellen de reiziger meer centraal en verleiden de reiziger de slimste en schoonste keuzes te maken om door het netwerk te reizen.
We gaan daarvoor werken aan verbinden, veranderen en vergroenen. Zo werken we aan een samenhangend netwerk, waardoor reizigers op korte afstanden meer gaan fietsen, vaker van auto overstappen op de fiets en vaker reizen met het openbaar vervoer dat emissieloos is. We kiezen in de samenwerking bewust onze rol en ons instrumentarium. We werken met meer focus aan de volgende 5 bouwstenen: realiseren van kwalitatief hoogwaardige hubs op de juiste locaties; inzetten op fietsen op korte afstanden; optimaliseren van capaciteit op de langere afstanden; verder versterken van ons goederenvervoer; bevorderen van de verkeersveiligheid.
2.2 Richtlijnen 2.2.1
CROW
In de basis worden bij beoordeling en toetsing de landelijke CROW Richtlijnen gehanteerd. Wanneer er voldoende argumenten zijn kan er van afgeweken worden. In veel gevallen is er ook sprake van
Sweco | Onderzoek bebouwde kom N798 Putten Definitief Projectnummer N/A Datum 05-12-2024
Versie D3.0
Documentreferentie NL24-648800269-113806
7/112
een bestaande situatie. In dat geval is het de bedoeling om zoveel als mogelijk de richtlijnen de benaderen. Daar waar nodig kan er gemotiveerd afgeweken worden van de richtlijnen.
2.2.2
SPV 2030
De klassieke manier van benadering van verkeersveiligheid werpt minder vruchten af. Daarom is het tijd om verkeersveiligheid vanuit een nieuw perspectief te benaderen en meer structurele aandacht te geven. De nadruk ligt op een proactieve aanpak op basis van risico’s in plaats van een reactieve aanpak op basis van ongevallen. Hiervoor wordt informatie verzameld en geanalyseerd over risico’s die er nu zijn of zich in de nabije toekomst kunnen voordoen. Dit zijn bijvoorbeeld risico’s op basis van infrastructuur (een onveilig kruispunt) of weggebruikers (smartphonegebruik). Met de inschatting van de risico’s kan preventief actie worden ondernomen door de verantwoordelijke organisatie. Dit is de ‘risicogestuurde aanpak’.
2.3 Duurzaam Veilig Duurzaam Veilig of eigenlijk Duurzaam Veilig Verkeer is een initiatief van de verschillende Nederlandse overheden om de verkeersveiligheid van het wegverkeer te vergroten. Binnen Duurzaam Veilig Verkeer draait het om het voorkomen van ongelukken oftewel preventie. Voordat Duurzaam Veilig werd geïntroduceerd werd voornamelijk geprobeerd om de gevolgen van verkeersonveiligheid te beperken. Dat wil zeggen dat veelal achteraf maatregelen werden getroffen om onveilige situaties aan te pakken. De Duurzaam Veilig visie is gebaseerd op een aantal leidende principes: • • • •
2.3.1
Functionaliteit; iedere weg wordt ontworpen/aangewezen voor een specifieke functie. Homogeniteit; de verschillen in massa, richting en snelheid moeten worden beperkt. Herkenbaarheid; wegverloop en wegbeeld moet herkenbaar (logisch) zijn voor de gebruiker. Vergevingsgezindheid; het zo veel als mogelijk opvangen van fouten door weggebruikers.
Functie, vormgeving en gebruik
Het wegontwerp is in principe gebaseerd op de driehoek Functie – Vormgeving – Gebruik/gedrag die ook ontwerpers buiten het werkveld ‘verkeer’ gebruiken.
Deze driehoek houdt in dat de functie tot uitdrukking moet komen in de vormgeving (het ontwerp en de inrichting), en dat de vormgeving moet leiden tot het bedoelde en gewenste gebruik en gedrag. Vanuit de verkeersdeelnemer bekeken, moet de vormgeving duidelijk maken wat de beoogde functie/wegcategorie is en (dus) wat het gewenste gebruik en gedrag is. Dit duiden we aan met ‘herkenbaarheid’ en ‘voorspelbaarheid’.
2.3.2
Veilige snelheid en geloofwaardige snelheidslimieten en inrichting
Als de gewenste weginrichting niet ‘past’, dan moeten aanvullend maatregelen worden doorgevoerd zodat de mogelijke conflicten worden beheerst. Maatregelen om conflicten te beheersen, worden compenserende maatregelen genoemd. Het gaat daarbij om aanpassing van de limiet en/of fysieke aanpassing van de weg en de wegomgeving. Op basis van de ideale veilige snelheid en snelheidslimiet wordt bepaald hoe de huidige limiet, de geloofwaardigheid van de snelheidslimiet en zo mogelijk de gereden snelheid (bijvoorbeeld de V85) Sweco | Onderzoek bebouwde kom N798 Putten Definitief Projectnummer N/A Datum 05-12-2024
Versie D3.0
Documentreferentie NL24-648800269-113806
8/112
zich tot elkaar verhouden. Daaruit vloeien mogelijke oplossingsrichtingen (compenserende maatregelen) voort: • • •
Het aanpassen van de snelheidslimiet aan de veilige en/of geloofwaardige limiet. Het aanpassen van de weg en de omgeving aan de veilige en/of geloofwaardige limiet. Het aanpassen van handhavingsinspanningen en begeleidende voorlichting geven.
Met de maatregelen wordt een veiligere situatie nagestreefd waarbij snelheidslimiet, de geloofwaardigheid ervan en zo mogelijk ook de daadwerkelijk gereden snelheden meer in overeenstemming met elkaar zijn.
2.4 Toekomstige ontwikkelingen In relatie tot toekomstige ontwikkeling wordt gebruik gemaakt van de verkeersprognoses zoals die voorkomen in het vigerende verkeersmodel met het vastgestelde ‘toekomstjaar’. Wanneer er beoordeeld wordt zonder toekomstige ontwikkelingen, dan wordt uitgegaan van de huidige situatie zonder bijvoorbeeld autonome groei. En wanneer een verkeersmodel hiervoor wordt geraadpleegd dan wordt uitgegaan van het vastgestelde / basisjaar’.
2.5 Raadplegen stakeholders In het kader van de participatie is er gesproken met twee belangengroepen vanuit de omgeving, alsook met belangrijke stakeholders. De gedachten over het onderzoek zijn gedeeld en dit leidde tot visie en wensen vanuit de verschillende invalshoeken. Bij de afweging en beoordeling is er rekening mee gehouden, met het besef dat niet iedere wens bij voorbaat ingewilligd kon worden. Dit voorbehoud is tijdens de gesprekken ook steeds gemaakt. Bij de integrale benadering is het in ieder geval meegenomen. De terugkoppeling bestond uit het presenteren van de concept onderzoeksresultaten en bijbehorende adviezen. In de ‘volgorde der dingen’ zou de terugkoppeling gelezen moeten worden nadat het onderzoeksrapport is doorgelezen.
2.5.1
Bewonersgroep Harderwijkerstraat
Op dinsdag 25 juni 2024 heeft er een overleg plaatsgevonden met de bewonersgroep van de Harderwijkerstraat. De bewonersgroep maakt zich zorgen over de toename van (vracht)verkeer op de Harderwijkerstraat, wat voor een mogelijke afname van de verkeersveiligheid en leefbaarheid op de Harderwijkerstraat kan zorgen. Tijdens dit overleg heeft de bewonersgroep een aantal zaken naar voren gebracht: Constateringen: •
De N798 heeft minder nabijgelegen bebouwing dan de Harderwijkerstraat, en is daarmee geschikter als weg met een sterke verkeersfunctie. Wensen: •
Gebruik van fietstunnels i.p.v. een snelheidsverlaging of verandering van komregime op de N798. • N798 blijft de route voor doorgaand verkeer. Volgens de bewoners lukt dat nu al niet en is er sprake van sluipverkeer. Bij een afwaardering van de N798 neemt dit toe. Bedreigingen: • • • •
Toename van verkeer op de Harderwijkerstraat, bij een afwaardering van de N798. Toename van vrachtverkeer op de Harderwijkerstraat, bij een afwaardering van de N798. Verminderde oversteekbaarheid van de Harderwijkerstraat voor gemotoriseerd en langzaam verkeer bij een toename van doorgaand (vracht)verkeer. De ovalen rotonde wordt drukker met een verminderde doorstroming.
Sweco | Onderzoek bebouwde kom N798 Putten Definitief Projectnummer N/A Datum 05-12-2024
Versie D3.0
Documentreferentie NL24-648800269-113806
9/112
Terugkoppeling Na een presentatie van de onderzoeksresultaten is hierover het gesprek gevoerd. Voor de bewonersgroep was met name het gevaar voor eventuele verdrijving van verkeer naar de Harderwijkerstraat een belangrijk punt. Er is uitleg gegeven waarom het niet in de lijn der verwachting ligt dat verkeer een andere route gaat kiezen, omdat de nieuwe maximumsnelheden niet ver van de werkelijk gereden snelheden liggen voor wat betreft de wegvakken die binnen de bebouwde kom komen te liggen.
2.5.2
Klankbordgroep kruispunt Hoofdlaan / Oude Rijksweg
Op dinsdag 25 juni 2024 heeft er een overleg plaatsgevonden met de klankbordgroep van het (voorrangs-)kruispunt Hoofdlaan / Oude Rijksweg. De klankbordgroep maakt zich zorgen over de verkeersveiligheid van het kruispunt op de N798. Tijdens dit overleg heeft de bewonersgroep een aantal zaken naar voren gebracht: Constateringen: • Langs de N798 missen voetpaden Wensen: • • •
De klankbordgroep wenst een herinrichting van het kruispunt als rotonde De klankbordgroep wenst een snelheidsverlaging van de N798 (Oude Rijksweg) De klankbordgroep heeft nadrukkelijk de wens dat de Hoofdlaan en Beukenlaan toegankelijk blijven vanaf de N798 Bedreigingen: •
De klankbordgroep heeft aangegeven dat met een verlaging van de snelheid een toekomstige inrichting als rotonde mogelijk binnen de bebouwde kom komt de liggen. Een gevolg hiervan kan zijn dat het gemotoriseerd verkeer op de rotonde voorrang dient te verlenen aan fietsers, wat mogelijk gevaarlijker is dan fietsers uit de voorrang op een rotonde.
Terugkoppeling Na een presentatie van de onderzoeksresultaten en het voorstel voor wat betreft het advies, zijn er geen bezwaren het voorstel geuit. De bewonersgroep is verheugd te horen dat de gemeente Putten zich sterk maakt voor de aanleg van een rotonde op de plek van het kruispunt met de Hoofdlaan.
2.5.3
Fietsersbond
Op 9 juli 2024 is er een gesprek geweest met een vertegenwoordiger van de Fietsersbond. De reactie was dat het goed is dat er onderzoek plaatsvindt naar de verkeersveiligheid en de oversteekbaarheid van de N798. Het is volgens de Fietsersbond goed voor te stellen dat het gedeelte tussen de Stationsstraat en de Van Geenstraat binnen de bebouwde kom gebracht wordt, en dan ook verlengen tot en met het kruispunt met de Hoofdlaan, met alleen als doel snelheidsverlaging. In het algemeen wil de fietsersbond graag dat de oversteekbaarheid en de verkeerveiligheid voor fietsers over het gehele traject verbeterd. Ook werd aangegeven dat verkeerd/ongewenst gedrag ook oorzaak kan zijn van ongevallen/onveiligheid. Meegegeven wordt dat bij oplossingsrichtingen dit ongewenst gedrag zoveel als mogelijk eruit gehaald moet worden. Terugkoppeling De Fietsersbond heeft als volgt gereageerd op de presentatie van het concept: •
Als Fietsersbond zouden we graag zien dat de rotonde Papiermakerstraat ook binnen de bebouwde kom komt te liggen. Relatief veel fietsers en voetgangers maken gebruik van deze rotonde. Bijvoorbeeld van en naar Ermelo of via de Husselsesteeg van en naar Station Putten. Verder ook omdat deze rotonde relatief dicht bij de Dorpsstraat/Stationsstraat ligt. Ook al voldoet het wegvak misschien niet aan de formele criteria, de parkachtige omgeving maakt een GOW50 niet onlogisch
Sweco | Onderzoek bebouwde kom N798 Putten Definitief Projectnummer N/A Datum 05-12-2024
Versie D3.0
Documentreferentie NL24-648800269-113806
10/112
• • • •
2.5.4
Rotondes met fietsers in de voorrang. Dat juichen wij toe. Helaas zijn de fietspaden rondom de betreffende rotondes best lastig vormgegeven Wij zijn er voorstander van om de weg tussen Harderwijkerstraat en Papiermakerstraat GOW60 te maken. GOW80 zou kunnen mits er een tunnel bij de Hoofdlaan komt Hoofdlaan: Ons verzoek is om in het rapport aan te vullen en de mogelijkheid van een fietstunnel te noemen en te onderzoeken Wij denken dat een fietstunnel naast de huidige kruising zeker tot de (ruimtelijke) mogelijkheden behoort. We zijn er groot voorstander van. Het is de veiligste oplossing voor deze oversteek. Een boost voor de geweldige groene schoolroute richting Bosbad Putten, Landgoed Groevenbeek en College Groevenbeek in Ermelo. Bijkomend voordeel is dat de auto doorstroming op het wegvak Harderwijkerstraat-Papiermakerstraat lekker vlot blijft, zoals Provincie en comité Harderwijkerstraat het graag zien. Het rapport kan niet zonder de afweging voor een fietstunnel
Provincie Gelderland
Op 8 juli 2024 heeft er een gesprek plaatsgevonden met de regio coördinator bij de Provincie Gelderland. Deze gaat in principe over de hoofdlijn en niet over de details. Meegegeven wordt dat alle noodzakelijke investeringen bij wijzigingen aan de weg voor rekening van de gemeente zijn. Er wordt speciale aandacht gevraagd voor het te verwachten verdrijvingseffect wanneer er met name snelheidsverlagingen worden doorgevoerd, maar ook de mate van doorstroming wanneer dit verslechtert. Ook in relatie tot de doorstroming moet er ook worden gedacht aan het Openbaar Vervoer en de lopende concessie. Volgens de Provincie is de doorstroming in de regio Nijkerk een hot item. Ingrepen moeten daarom goed worden onderbouwd en mag geen afbreuk doen aan de regionale doorstroming. Bij goede onderbouwing is de Provincie zeker bereid om hierover met de Gemeente in gesprek te gaan. Aanbevolen wordt om in ieder geval toekomstgericht te werken. Met name toekomstige grote ontwikkelingen meenemen binnen het onderzoek. Verder wordt aanbevolen om ook de politie bij het onderzoek te betrekken, dit in verband met mogelijke verkeersbesluiten die genomen moeten worden. Wanneer het onderzoek is afgerond en er zijn plannen om wijzigingen aan te brengen, dan graag de Provincie schriftelijk op de hoogte brengen zodat het (ambtelijk) in behandeling kan worden genomen.
Terugkoppeling De terugkoppeling vindt in een later stadium plaats.
2.5.5
Politie
Naar aanleiding van de eerste raadpleging was er een eerste reactie. De wegen waar het om gaat kunnen wettelijk gezien niet binnen de bebouwde kom gaan vallen. Een bebouwde kom moet aan wettelijke eisen voldoen en dat is op de meeste plekken echt niet het geval. Dat is niet iets vrijblijvends waar zomaar met richtlijnen aan voorbij kan worden gegaan. Wettelijke bepalingen gaan voor richtlijnen en omstandigheden. Naar aanleiding van de reactie is de politie uitgenodigd voor een brainstormsessie om met name te kijken wat het betekent wanneer er met een integrale blik naar dit onderwerp wordt gekeken. Dit is gedaan door met name logica, beleving en verkeersveiligheid los te zien van regels. Want er bestaat ook een gevaar dat we in regels en eisen ‘gevangen’ zitten en daardoor uit het oog kunnen verliezen waar het uiteindelijk om te doen is: verkeersveiligheid en leefbaarheid, met een bepaalde geloofwaardigheid en logica in wegbeeld en gebruik door de verkeersdeelnemers. Tijdens de brainstormsessie is er veel doorgesproken over geloofwaardigheid en beleving. Dit is met name gedaan omdat er sprake is van 6 wegvakken met grotendeels verschillende eigenschappen en beleving. Vanuit de weggebruiker kan het niet anders dan dat deze afzonderlijke wegvakken ook tegen elkaar afgewogen en vergeleken moeten worden.
Wat is de beleving en wat verwácht de weggebruiker door wat men ziet en ervaart. En wat zegt het huidige gedrag en gebruik over wat men verwacht van een bepaald wegvak. Sweco | Onderzoek bebouwde kom N798 Putten Definitief Projectnummer N/A Datum 05-12-2024
Versie D3.0
Documentreferentie NL24-648800269-113806
11/112
De conclusie was dat er inderdaad sprake is van afwijkende belevingen van de wegvakken ten opzichte van elkaar. Ook is er op sommige wegvakken al sprake van aangepast gedrag omdat bijvoorbeeld de gemiddelde snelheden (ver) beneden de geldende maximum snelheden liggen. Om die reden lijkt het aannemelijk dat er een op paar wegvakken sprake kan zijn van een reductie van de maximum snelheid. Of daar ook daadwerkelijk een aanpassing van de bebouwde kom bij hoort, dit werd nog in het midden gelaten, en dit overgelaten werd aan het onderzoeksteam. Terugkoppeling Een aantal onderdelen van de terugkoppeling zijn in de verwerking van concept naar definitief rapport al meegenomen. Dit punt resteerde, namelijk de zorg om de veiligheid van de fietsers wanneer de voorrang bij rotondes wordt omgedraaid. Het betreft dan met name de rotondes die volgens het onderzoek binnen de bebouwde kom gaan vallen en waar de fietsers voorrang gaan krijgen ten opzichte van het gemotoriseerd verkeer. De politie geeft aan hier nog een keer over door te willen spreken. Op dat punt wijkt het advies wat opgenomen is in deze onderzoeksrapportage af ten opzichte wat de politie adviseert.
2.5.6
VNOG
De VNOG heeft het onderzoek naar de herinrichting van de N798 met de aangeleverde gegevens bekeken. Hierbij hebben ze een aantal berekeningen gemaakt m.b.t de opkomsttijd van de brandweer, gebruik makend van de aangegeven snelheden en wegen. Hieruit is gebleken dat de uitkomst niet leidt tot overschrijding van de opkomsttijd van de brandweer. Ten hoogste is er een overschrijding van ongeveer 30 seconden met het Noord Westelijk gebied van Putten. Dit is niet wenselijk maar valt binnen de wettelijke normen. Bij deze berekeningen is alleen gekeken naar de gevolgen voor brandweerpost Putten en niet naar de ambulancedienst. Terugkoppeling De VNOG ziet geen bijzonderheden of andere dingen die niet zouden kloppen.
2.5.7
Ambulancedienst
Er wordt met verbazing gereageerd dat dit niet al veel eerder aan de orde is gekomen. Er is volledig begrip dat de gemeente deze weg binnen de bebouwde kom wil brengen om de snelheid te kunnen verlagen. Het is voor hen als hulpdienst natuurlijk vervelend om met verlaagde snelheid te moeten rijden, maar voornamelijk drempels en andere snelheidsbeperkende maatregelen zijn voor hen vervelend. Dus als dat tot een minimum beperkt kan worden (liefst geen) hebben zij geen bezwaar. Verder wordt meegegeven: ‘flitspalen werken in onze ogen het best om de snelheid te beperken’. Terugkoppeling Er is geen tijdige terugkoppeling vanuit de ambulancedienst ontvangen.
Sweco | Onderzoek bebouwde kom N798 Putten Definitief Projectnummer N/A Datum 05-12-2024
Versie D3.0
Documentreferentie NL24-648800269-113806
12/112
3
Inventarisatie bestaande situatie
3.1 Ligging In onderstaand figuur 3 wordt het traject weergegeven, Het onderzochte traject is gelegen tussen Henslare aan de zuidzijde en Harderwijkerstraat aan de noordzijde (tracélengte van circa 3,6km, inclusief kruispunten, de grijze kleur is de huidige bebouwde kom).
Figuur 3 Schematische weergave van het te onderzoeken traject
Het onderzochte traject maakt deel uit van het regionale netwerk (figuur 4). De functie en het gebruik reiken verder dan enkel alleen het te onderzoeken traject, met de vraag of dit traject geheel of gedeeltelijk binnen de bebouwde kom kan (gaan) vallen.
Figuur 4 Het te onderzoeken traject als onderdeel van het regionale netwerk
Sweco | Onderzoek bebouwde kom N798 Putten Definitief Projectnummer N/A Datum 05-12-2024
Versie D3.0
Documentreferentie NL24-648800269-113806
13/112
3.2 Verkeersstructuren en verkeerskundige kenmerken 3.2.1
Structuur voetgangers
Over de gehele lengte van het traject zijn geen voetgangersvoorzieningen aanwezig. Dit betekent dat wandelen niet wordt uitgenodigd. Langs het traject zijn wel over de gehele lengte fietspaden aanwezig. Naast fietsers maken hier ook (incidenteel) voetgangers gebruik van.
Figuur 5 a t/m. f structuren voetgangers
Sweco | Onderzoek bebouwde kom N798 Putten Definitief Projectnummer N/A Datum 05-12-2024
Versie D3.0
Documentreferentie NL24-648800269-113806
14/112
3.2.2
Structuur fietsverkeer
Over de gehele lengte van het traject binnen het onderzoeksgebied is vrijliggende fietsinfrastructuur aanwezig. Voor de meeste van de zijwegen geldt dat hier ook vrijliggende infrastructuur parallel aan loopt.
Figuur 6 Fietsstructuur Putten
De fietsinfrastructuur overal éénrichtingsverkeer, behalve het fietspad tussen de Kraakweg en de rotonde N798 / Van Geenstraat (figuur 7).
Figuur 7 Fietspad in twee richtingen ten westen van de rotonde met de Van Geenstraat
Sweco | Onderzoek bebouwde kom N798 Putten Definitief Projectnummer N/A Datum 05-12-2024
Versie D3.0
Documentreferentie NL24-648800269-113806
15/112
3.2.3
Bereikbaarheid openbaar vervoer
Putten beschikt over een treinstation, diverse bushaltes en twee locaties voor deelfietsen. Trein Het treinstation ligt aan de westelijke zijde van Putten. Het station grenst aan de wijk Bijsteren. Tussen de overige delen van Putten en het treinstation ligt de N798. Dit betekent dat het merendeel van de inwoners van Putten de N798 kruisen wanneer zij van en naar het station reizen. Bus Putten heeft diverse bushaltes, verspreid door de verschillende buurten, wijken en langs de N-wegen.
Figuur 8 OV-structuur Putten (bron: GVVP Putten)
3.2.4
Structuur gemotoriseerd verkeer
De N798 loopt als regionale ontsluitingsweg door Putten heen. Aan weerzijden van de weg liggen verblijfsgebieden en functies. Daarop sluiten (met tussenkomst van de komgrenzen) verschillende stedelijke gebiedsontsluitingswegen aan, welke toegang bieden tot de woonstraten. Buiten de kom ligt een netwerk van landelijke erftoegangswegen waarvan enkele aansluiten op de regionale gebiedsontsluitingswegen. De huidige wegenstructuur/-categorisering is weergegeven in figuur 9 (bron: GVVP Putten).
Sweco | Onderzoek bebouwde kom N798 Putten Definitief Projectnummer N/A Datum 05-12-2024
Versie D3.0
Documentreferentie NL24-648800269-113806
16/112
Figuur 9 Wegencategorisering (bron: GVVP Putten)
3.3 Verkeersintensiteiten 3.3.1
Fiets
De provincie Gelderland biedt openbare fietsteldata aan via Geldersverkeer. Deze zijn weergegeven in figuur 10 (groen en rood). Daarnaast heeft de gemeente Putten in maart 2023 fietstellingen laten uitvoeren in een deel van de gemeente. Relevante fietstellingen zijn toegevoegd aan de gegevens van de provincie (paars). Opvallend zijn de fietsintensiteiten op de Stationsstraat en Engweg (paars). Deze zijn hoger dan de intensiteiten op de N798. Mogelijk komt dit door fietsbewegingen van en naar het station. Daarnaast valt het op, dat de fietsintensiteiten op het permanente telpunt (groen) vele malen lager liggen dan de fietsintensiteiten op de periodieke telpunten (rood), terwijl deze in het verlengde liggen van elkaar op hetzelfde traject (N798).
Sweco | Onderzoek bebouwde kom N798 Putten Definitief Projectnummer N/A Datum 05-12-2024
Versie D3.0
Documentreferentie NL24-648800269-113806
17/112
Figuur 10 Fietstellingen Putten (bron: Geldersverkeer)
3.3.2
Gemotoriseerd verkeer
De provincie Gelderland biedt openbare teldata gemotoriseerd verkeer aan via Geldersverkeer. Deze zijn weergegeven in figuur 11.
Figuur 11 Tellingen gemotoriseerd verkeer Putten (bron: Geldersverkeer) Sweco | Onderzoek bebouwde kom N798 Putten Definitief Projectnummer N/A Datum 05-12-2024
Versie D3.0
Documentreferentie NL24-648800269-113806
18/112
3.3.3
Vrachtverkeer
De provincie Gelderland biedt openbare teldata vrachtverkeer aan via Geldersverkeer. Deze zijn weergegeven in figuur 12.
Figuur 12 Tellingen vrachtverkeer Putten (bron: Geldersverkeer)
3.4 Verkeersveiligheid 3.4.1
Verkeersveiligheid (geregistreerde ongevallen)
3.4.1.1
Gemotoriseerd verkeer
De ongevallen komen redelijk verspreid voor, maar het is wel opvallend dat de meeste ongevallen plaatsvinden op/rond de wegvakken tussen de rotondes Van Geenstraat en Stationsstraat. Zie figuur 13.
Sweco | Onderzoek bebouwde kom N798 Putten Definitief Projectnummer N/A Datum 05-12-2024
Versie D3.0
Documentreferentie NL24-648800269-113806
19/112
Figuur 13 Overzicht ongevallen (bron: VIAstat)
3.4.1.2
Fietsverkeer
De ongevallen met fietsers komen verspreid voor, er is geen concentratie te ontdekken. Ze worden daarom als incidenten beschouwd. Zie figuur 14. Echter is bekend dat met name bij de aansluiting met de Hoofdlaan er de afgelopen jaren meerdere ongevallen zijn gebeurd met dodelijke afloop. Binnen dit onderzoek is hieraan nadere aandacht gegeven. Dit wordt gedaan in combinatie met factoren die een rol kunnen spelen zoals verwachtingspatroon, oversteekbaarheid, omrijdbewegingen en ongewenst gedrag.
Sweco | Onderzoek bebouwde kom N798 Putten Definitief Projectnummer N/A Datum 05-12-2024
Versie D3.0
Documentreferentie NL24-648800269-113806
20/112
Figuur 14 Overzicht fietsongevallen (bron: VIAstat)
3.4.2
Snelheden floating car data
Er zijn twee manieren om snelhedendata te verzamelen: via meetlussen (de traditionele methode) en via zogeheten ‘Floating Car Data’ (FCD). Met de traditionele methode wordt de snelheid gemeten door middel van een aantal vaste meetpunten op de weg. FCD bestaan uit data afkomstig uit navigatiesystemen- en apps enz. met gps-coördinaten, die informatie versturen over hoe hard de auto precies rijdt. De Floating Car Data is afkomstig van VIA (bekend van ViaSTAT). VIA gebruikt in haar software Floating Car Data (FCD) van HERE. Wanneer gekeken wordt naar de V851 snelheden in de applicatie ‘VIA Snelheden’ dan valt het op dat nergens de max snelheidslimiet wordt overschreden. Wel is er een uitzondering te noemen, namelijk rond de kruising met de Hoofdlaan. Op deze plek is over een relatief kort gedeelte een max snelheid van 60km/u ingesteld. De V85 ligt daar veel te hoog, namelijk 73km/u. Er zijn snelheidsmetingen uitgevoerd die zelfs snelheden van 80km/u registreerden. De meeste overtredingen op de snelheidslimiet worden in de ochtendspits en in de avond/nacht gemaakt. Zie voor een overzicht figuur 15. Met uitzondering van het kleine deel 60km/u geldt overal een max snelheidslimiet van 80km/u (omdat alle wegvakken buiten de bebouwde kom liggen.
1
De V85 geeft de snelheid aan waar 85% van de bestuurders onder zit.
Sweco | Onderzoek bebouwde kom N798 Putten Definitief Projectnummer N/A Datum 05-12-2024
Versie D3.0
Documentreferentie NL24-648800269-113806
21/112
Figuur 15 Overzicht werkelijk gereden snelheden (bron: VIAstat)
3.5 Verkenning en observatie Ten behoeve van het onderzoek is er een verkenning uitgevoerd. De (verkeers)situatie is beschouwd in de praktijk op een aantal verschillende momenten van de dag. Tegelijkertijd is er ook geobserveerd, met name of er bijzonder of afwijkend gedrag te ontdekken valt, en wat een relatie heeft met het onderzoek. Er wordt hierna onderscheidt gemaakt tussen de kruispunten en de wegvakken. Dit is gedaan omdat in de eerste plaats de kruispunten een wegvak begrenzen. Voor of na een kruispunt kan er bijvoorbeeld sprake zijn van een ander profiel of een ander snelheidsregime. Het gebruik kan ook verschillend zijn aan weerzijden van het kruispunt. En bij een kruispunt worden eventueel zijwegen aangesloten. De wegvakken worden, liggend tussen de kruispunten, ieder voor zich apart beschouwd. Dit is ook gedaan omdat de verschillende wegvakken ook verschillende wegbeelden opleveren, en daardoor worden de wegvakken ook verschillend ervaren. Voor zowel de kruispunten als de wegvakken zijn kenmerken, eigenschappen en bijzonderheden in kaart gebracht. De verkenning is zodanig uitgevoerd dat de aspecten die een (mogelijke) relatie met het onderzoek hebben er uitgelicht zijn. Wanneer van toepassing wordt er tijdens de analyse en mogelijk ook bij de oplossingsrichtingen op teruggegrepen.
Sweco | Onderzoek bebouwde kom N798 Putten Definitief Projectnummer N/A Datum 05-12-2024
Versie D3.0
Documentreferentie NL24-648800269-113806
22/112
3.5.1
Kruispunten bevindingen verkenning
Figuur 16 Overzichtskaart kruispunten N798 Putten
Kruispunt 1 | Rotonde Henslare Staat van rotonde: • •
Versleten belijning Losliggende stenen / puingruis
Gedragingen: • • •
Aanhangers ‘slepen’ over middeneiland Hoge afrijdsnelheid in beide richtingen van N798 Voetgangers worden voorgelaten
Belevingen: • •
Gevoel van entree van stedelijke omgeving / komgrens Kerk voelt als een herkenningspunt van stedelijkheid
Kruispunt 2 | Rotonde Van Geenstraat Staat van rotonde: • •
Deels vernieuwde elementen Belijning vervaagd
Gedragingen: Sweco | Onderzoek bebouwde kom N798 Putten Definitief Projectnummer N/A Datum 05-12-2024
Versie D3.0
Documentreferentie NL24-648800269-113806
23/112
• •
Vrachtverkeer ‘sleept’ over middeneiland Hoge aanrijdsnelheid
Belevingen: •
Voelt aan als een stedelijke omgeving / binnen bebouwde kom
Kruispunt 3 | Rotonde Arendstraat Staat van rotonde: •
Belijning vertoont beginnende vervaging
Gedragingen: • • • •
Vrachtverkeer ‘sleept’ over middeneiland Hoge aanrijdsnelheid Hoge snelheid op rotonde Auto’s stoppen voor voetgangers, auto’s zowel van als naar de rotonde
Belevingen: • •
Voelt aan als een stedelijke omgeving / binnen bebouwde kom Veel fietsers (met name kinderen)
Kruispunt 4 | Rotonde Stationsstraat Staat van rotonde: • • •
Belijning licht versleten Geen doorkijk mogelijk op aankomend verkeer, late signalering 4 bushaltes dichtbij rotonde: 2 aan weerzijden van de Oude Rijksweg en 2 aan weerzijden van de Dorpsstraat
Figuur 17 Deze bushalte kan het zicht op aankomend verkeer vanaf de voetgangersoversteek verminderen
Sweco | Onderzoek bebouwde kom N798 Putten Definitief Projectnummer N/A Datum 05-12-2024
Versie D3.0
Documentreferentie NL24-648800269-113806
24/112
Gedragingen: • •
Lage snelheden Wachttijd in de spits voor oprijden rotonde vanaf Nijkerkerstraat (zuidwest)
Belevingen: • • •
Voelt aan als een stedelijke omgeving / binnen bebouwde kom Aanwezigheid basisschool De Korenbloem Voetgangers vanuit centrum richting stationsstraat
Kruispunt 5 | Rotonde Papiermakerstraat Staat van rotonde: • • •
Belijning licht versleten Geen doorkijk mogelijk op aankomend verkeer, late signalering Vanuit de Papiermakerstraat kunnen fietsers in de verdrukking komen door de smalle doorgang (~3,10 m.)
Figuur 18 Fietsers die de rotonde benaderen vanuit de Papiermakerstraat, kunnen hier in de verdrukking komen met vrachtverkeer
•
Op de noordwestelijk gelegen tak liggen zogeheten varkensruggen om fietsers (en mogelijk wandelaars) fysiek te scheiden van het autoverkeer. De varkensruggen kunnen loskomen en daarmee gevaarlijk zijn voor deze kwetsbare verkeerdeelnemers.
Sweco | Onderzoek bebouwde kom N798 Putten Definitief Projectnummer N/A Datum 05-12-2024
Versie D3.0
Documentreferentie NL24-648800269-113806
25/112
Figuur 19 Varkensruggen vormen een gevaar voor langzaam verkeer
Gedragingen: • • •
Voetgangers en fietsers worden voorgelaten door het autoverkeer Hoge aanrijdsnelheid vanaf beide kanten van de N798 Middeneiland wordt gebruikt als flauwe rijcurve
Belevingen: •
Gevoel van entree van stedelijke omgeving / komgrens
Kruispunt 6 | Voorrangskruispunt Hoofdlaan Staat van kruispunt: • •
Geen slijtage, het kruispunt is 2021 vernieuwd, met de toevoeging van een middengeleider De toepassing van uitritblokken op een 80 km/u. weg is opmerkelijk. Verkeer op de N798 moet hier sterk voor afremmen (officieel van 60 km/u. naar < 30 km/u, maar in de praktijk vaak van 80 km/u. naar < 30 km/u), wat doorgaand verkeer mogelijk niet verwacht.
Sweco | Onderzoek bebouwde kom N798 Putten Definitief Projectnummer N/A Datum 05-12-2024
Versie D3.0
Documentreferentie NL24-648800269-113806
26/112
Figuur 20 Uitritblokken op de 80 km/u. weg (N798)
•
De komgrenssituatie aan de zuidoostelijk gelegen tak is wat verwarrend
Gedragingen: • • • • •
Overstekende voetgangers en fietsers zijn erg op hun hoede bij het oversteken. Hoge snelheid autoverkeer Voetgangers en fietsers worden incidenteel voorgelaten Voetgangers moeten flink doorlopen om geen risico te lopen bij hoge snelheden (max. snelheid is 60km/u, gemeten 80 km/u) Door de scherpe bocht naar rechts richting Beukenlaan vertragen auto’s veel meer, dan auto’s die na de afslag rechtdoor de Hoofdlaan inrijden
Belevingen: •
Het kruispunt wordt beleefd als een situatie buiten de bebouwde kom.
3.5.2
Doorstroming fietsers en gedrag bij kruispunten in de spits
Ten tijde van de observatie zijn er geen grote stagnaties in de doorstroming voor fietsers gesignaleerd. Over het algemeen zijn er in de huidige situatie voldoende aanwezige hiaten om de stroom gemotoriseerd verkeer te kruisen. Het komt wel eens voor dat er door een klein groepje even gewacht moet worden, maar dit is een redelijk normaal beeld bij rotondes waar fietsers uit de voorrang zijn. Er ontstaan geen grote wachtrijen fietsers wat bijvoorbeeld gevaarlijke situaties oplevert of wat de doorstroming voor doorgaande fietsers belemmert. Incidenteel komt het voor dat autoverkeer de fietsers doorlaat ondanks dat de fietsers geen voorrang hebben. Dit zogenaamde ‘gentlemen-gedrag’ draagt soms bij aan een betere doorstroming voor de fietsers. Maar anderzijds levert dit ook wel mogelijk gevaar op in relatie tot bijvoorbeeld kop-staart aanrijdingen door autoverkeer onderling. Maar in de praktijk is dit een spontane actie en ook vaak niet te voorkomen, dit ligt aan de welwillendheid van de autobestuurder op dat moment. Dat gemiddeld genomen de doorstroming niet slecht te noemen is wordt bevestigd door de capaciteitsberekeningen die voor een aantal rotondes uitgevoerd zijn. Zie hiervoor hoofdstuk 5. In Sweco | Onderzoek bebouwde kom N798 Putten Definitief Projectnummer N/A Datum 05-12-2024
Versie D3.0
Documentreferentie NL24-648800269-113806
27/112
principe is de zogenaamde ‘oversteekbaarheid’ acceptabel te noemen. Wel ligt er een aandachtspunt op de plek waar fietsers twee rijstroken tegelijk moeten oversteken, zonder dat er een geleider/middeneiland aanwezig is om elke strook afzonderlijk te kunnen oversteken. Hierdoor gaat de oversteekbaarheid in principe sterk achteruit.
3.6 Wegvakken inventarisatie De te onderscheiden wegvakken zijn geïnventariseerd aan de hand van een aantal (indicatieve) kenmerken: • • • • • • • • •
Breedte verharding rijbaan Lengte van het wegvak Markeringen Fietspaden aanwezig (één- of tweezijdig, richtingen, breedte) Illegale oversteken (olifantenpaden) Bermbreedtes Voorrangsregeling (voorrangsweg of -kruispunten) Verlichting Bushaltes
De resultaten van de inventarisatie worden meegenomen in de analyse en de afweging(en) die gemaakt worden, om uiteindelijke tot een voorstel voor oplossingsrichtingen te komen. Onderstaand figuur 21 geeft de te onderscheiden wegvakken weer, totaal 6 stuks op het traject N798 tussen de aansluiting Henslare en aansluiting Harderwijkerstraat.
Figuur 21 De te onderscheiden wegvakken
De inventarisatiegegevens zijn opgenomen in bijlage 1. Sweco | Onderzoek bebouwde kom N798 Putten Definitief Projectnummer N/A Datum 05-12-2024
Versie D3.0
Documentreferentie NL24-648800269-113806
28/112
3.7 Kruispunten inventarisatie Tijdens de verkenning zijn er al een aantal kenmerken en bijzonderheden waargenomen. In deze paragraaf komen maatvoeringen en dergelijke aan de orde die een rol (kunnen) spelen wanneer het bijvoorbeeld oversteekbaarheid betreft. Maar ook waarneming en de mate van het kunnen interpreteren van verkeerssituaties spelen een rol. Voornamelijk zijn de takken van de kruispunten bekeken die onderdeel uitmaken van de onderzochte wegvakken. Voor wat betreft de breedte van de rijstroken die door fietsers en voetgangers moet worden overgestoken, hiervan wordt de breedte weergegeven als lengte die door het langzaam verkeer overbrugt moet worden (dus niet gemeten tussen de markering als rijstrook voor het autoverkeer). Het betreft totaal 5 rotondes en één gewone voorrangskruising, zie afbeelding 22.
Figuur 22 De te onderscheiden kruispunten
De inventarisatiegegevens zijn opgenomen in bijlage 2.
Sweco | Onderzoek bebouwde kom N798 Putten Definitief Projectnummer N/A Datum 05-12-2024
Versie D3.0
Documentreferentie NL24-648800269-113806
29/112
4
Toetsingskader
4.1 Uitgangspunten De in hoofdstuk 2 genoemde uitgangspunten maken onderdeel uit van het totale toetsingskader, wat in dit hoofdstuk beschreven staat.
4.2 Beoordeling van een komsituatie 4.2.1
Algemeen
De formele overgang tussen het buitengebied en de bebouwde kom wordt de komgrens genoemd. Het CROW geeft aanbevelingen/richtlijnen voor de uitvoering van de komgrens en de locatie ervan (met behulp van een stappenplan). De richtlijn geeft een ‘programma van eisen’ aan waar een komgrens aan zou moeten voldoen. Deze eisen gaan onder andere over bebouwingsdichtheid/percentage en de lengte van de kom. Daarnaast wordt er gekeken naar plekken waar sterk verschillende karakters qua omgeving aan elkaar grenzen (natuurlijke overgang). Ook verkeersveiligheid speelt een rol. Wanneer de verkeersveiligheid kan worden verbeterd door de komsituatie aan te passen, dan is dit sterk te overwegen. Voorwaarde hierbij is dat de afwijking van het karakter van de komsituatie niet te ver van het gewenst punt moet komen te liggen. Komgrenzen maken deel uit van de infrastructuur. Om voor de weginfrastructuur, en dus ook voor komgrenzen, een optimale veiligheid te garanderen, moet aan drie veiligheidsprincipes worden voldaan: • • •
functionaliteit van het wegennet: voorkom onbedoeld gebruik van de infrastructuur; homogeniteit van het verkeer: voorkom ontmoetingen met grote snelheids- en richtingsverschillen; voorspelbaar verkeersgedrag: voorkom onzeker gedrag van verkeersdeelnemers.
Per 1 november 1991 het Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990 (RVV 1990) en het Besluit administratieve bepalingen inzake het wegverkeer (BABW) in werking getreden. In deze algemene maatregelen van bestuur zijn eisen opgenomen ten aanzien van de plaats en de inrichting van komgrenzen. Door de nieuwe wetgeving is de Wegenverkeerswet veel sterker dan voorheen van invloed op de locatie van de komgrens. Hierdoor spelen overige wetten, besluiten en regelingen waarin de komgrens ter sprake komt, een betrekkelijk ondergeschikte rol.
4.2.2
Begripsbepaling komgrenzen
Wat is een komgrens? De dichtheid van de bebouwing komt ook naar voren in de omschrijving die de Uitvoeringsvoorschriften BABW geven van het begrip komgrens: ‘De grens van de bebouwde kom, aangegeven door bord H1 en H2, wordt gekenmerkt door het begin van een langs de weg gelegen aaneengesloten bebouwing van zodanige omvang en dichtheid, dat een voor de weggebruiker duidelijk herkenbaar verschil in het karakter van de wegomgeving aanwezig is met een buiten de bebouwde kom gelegen weg. Ter plaatse van de komgrens moet een zodanige wijziging van wegkenmerken voorkomen dat het verschil in karakter van de weg voor en na bord H1 of H2 aldaar zoveel mogelijk benadrukt wordt.’ Een tweetal belangrijke elementen zijn onderstreept: • •
Duidelijk merkbaar verschil in karakter Wijziging van wegkenmerken
Sweco | Onderzoek bebouwde kom N798 Putten Definitief Projectnummer N/A Datum 05-12-2024
Versie D3.0
Documentreferentie NL24-648800269-113806
30/112
4.2.3
Waar moet een komgrens aan voldoen? (bron: CROW publicatie)
Een komgrens, als overgang naar een bebouwde omgeving, moet aan verschillende eisen moet voldoen om door de weggebruiker daadwerkelijk als zodanig te worden ervaren. Kenmerkend voor de bebouwde omgeving is dat er veel meer activiteiten plaatsvinden dan in het buitengebied, waardoor er ook meer onverwachte situaties kunnen optreden. Van de weggebruiker wordt daarom binnen de bebouwde kom een ander (snelheids)gedrag verwacht dan daarbuiten. Dit gedrag is een afgeleide van het samenspel tussen mens, voertuig, weg en omgevingskenmerken. In het onderstaande figuur is deze interactie schematisch weergegeven. Hieruit blijkt dat de wegbeheerder in relatie tot de komgrens alleen invloed heeft op de omgeving en op de weg- en verkeerskenmerken (waaronder de locatie van de komgrens). Een vijftal belangrijke elementen zijn onderstreept: • • • • •
Ervaren Activiteiten Onverwachte situaties Gedrag Samenspel
Deze elementen komen bij de beoordeling aan bod.
4.2.4
Beoordelingswijze voor dit onderzoek
De beoordeling bestaat uit 2 onderdelen: 1. Een verkeerskundige beoordeling (aan de hand van de richtlijnen) 2. Een integrale benadering (aspecten als logica, verwachting en beleving, maar ook oversteekbaarheid en verkeersveiligheid) De beide onderdelen met betrekking tot de beoordeling worden hierna toegelicht.
4.2.4.1
Verkeerskundige beoordeling
De verkeerskundige beoordeling wordt voornamelijk uitgevoerd aan de hand van de CROW Richtlijnen. Er wordt gewerkt met een programma van eisen (pve) en een stappenplan. Voor wat betreft de eisen zijn er eisen geformuleerd aangaande omgevingskenmerken en vormgeving. De ontwerper van een komgrens doorloopt een proces waarin hij antwoord moet geven op diverse vragen en waarin het ontwerp wordt getoetst aan het programma van eisen. Allereerst moet worden vastgesteld of er daadwerkelijk sprake is van een bebouwde kom. Hiertoe worden de stappen 1 tot en met 4 doorlopen: • • • •
Stap 1 Wordt voldaan aan het afstandscriterium? Stap 2 Is de lengte van de kom > 400 m? Stap 3 Eenzijdige of tweezijdige bebouwing? Stap 4 Wat is de dichtheid van de bebouwing?
In de CROW richtlijn worden er per bovengenoemd stappen aanbevelingen gedaan, zoals bijvoorbeeld bebouwingspercentages langs een weg(vak). Alleen als aan alle eisen uit deze vier stappen wordt voldaan, is er sprake van een bebouwde kom. Wanneer dit het geval is dan volgen de andere stappen: • • • •
Bepalen van de locatie van de komgrens Bepalen van het type komgrens Bepalen van de vormgeving en inrichting Overige ontwerpeisen
Sweco | Onderzoek bebouwde kom N798 Putten Definitief Projectnummer N/A Datum 05-12-2024
Versie D3.0
Documentreferentie NL24-648800269-113806
31/112
Omdat er sprake is van een bestaande situatie met wegen/wegvakken met een maximumsnelheid van 80km/u, is het reëel om de richtlijnen voor een GOW80 naast de huidige inrichting te leggen (Handboek Wegontwerp). En mocht dit van toepassing zijn, dan worden ook de richtlijnen voor een GOW50 (binnen de bebouwde kom) toegepast. Voor beide categorieën zijn in deze paragraaf belangrijke kenmerken opgenomen, met name in relatie tot verkeersveiligheid.
GOW80 In de richtlijnen is het volgende figuur opgenomen voor wat betreft het ideale beeld:
In de richtlijnen is het volgende figuur opgenomen voor wat betreft het minimale (acceptabele) beeld:
Voor wat betreft de minimale situatie kan het noodzakelijk zijn om bij uitzondering uitritten op de hoofdrijbaan toe te staan, mits deze voldoende zichtbaar en herkenbaar zijn als ondergeschikte uitrit Sweco | Onderzoek bebouwde kom N798 Putten Definitief Projectnummer N/A Datum 05-12-2024
Versie D3.0
Documentreferentie NL24-648800269-113806
32/112
of aansluiting. Uitgangssituatie moet zijn dat uitritten van percelen niet voorkomen (kenmerk G van de ideale situatie). In de richtlijnen is een tabel opgenomen met basiskenmerken voor wegen binnen de bebouwde kom, zie bijlage 3.
GOW50 In de richtlijnen is het volgende figuur opgenomen voor wat betreft het ideale beeld:
In de richtlijnen is het volgende figuur opgenomen voor wat betreft het minimale (acceptabele) beeld:
Sweco | Onderzoek bebouwde kom N798 Putten Definitief Projectnummer N/A Datum 05-12-2024
Versie D3.0
Documentreferentie NL24-648800269-113806
33/112
4.2.4.2
Integrale benadering
Wanneer het wijzigen van komgrenzen ter sprake komt vanuit een bepaald oogpunt dan is het gewenst om een integrale werkwijze te hanteren met een bepaalde ‘benaderingsaanpak’ (hoe benader, beschouw, je de algehele situatie met als doel om een begrijpelijke, veilige en leefbare situatie te creëren, want dit blijft hoe dan ook het hoofddoel). De integrale benadering wat leidt tot het beste ontwerp (met als doel een veilige, logische en begrijpbare omgeving, oftewel ‘Duurzaam Veilig’)
Hieronder in 6 ‘stappen’ de benadering/beoordeling met betrekking tot een komgrens: aan de hand van het stappenplan én de integrale benadering vanuit verkeersveiligheid (met name gericht op het werkelijk gebruik en het gewenste gedrag): 1. Het inventariseren van het huidige en toekomstige gebruik van het tracé (gemotoriseerd en langzaam verkeer) 2. Het in kaart brengen van functies/aansluitingen/verstoringen nabij/rond het beoogde tracé 3. Het bepalen van natuurlijke overgangen qua beleving buitengebied/bewoond gebied vice versa (beleving bepaald mede het gedrag) 4. Het inschatten van het verwachtingspatroon van de weggebruikers 5. Het beoordelen van de logica qua opbouw van de beoogde komsituatie (in relatie tot kenmerken en bijbehorende snelheidsreductie) 6. De afweging met het oog op de verkeersveiligheid en het integrale beeld (het samenspel van de weggebruikers) Onderdeel 1 is puur gericht op het pve die opgenomen is in de CROW publicatie. Ondanks dat het aanbevelingen zijn, is het in beginsel aan te bevelen dit te volgen. Maar daarbij moeten (de uitkomsten van) onderdeel 2 (met bovengenoemde punten 1 t/m 6 niet buiten beschouwing worden gelaten. Ook dit speelt een grote rol bij de uiteindelijke afweging om tot een komgrensbepaling/-locatie te komen.
De punten 1 t/m 6 kunnen ook voldoende legitieme argumenten aandragen die de komgrens-locatie mede bepalen wanneer dit de verkeersveiligheid bijvoorbeeld zeer ten goede komt. Uiteindelijk wordt een integrale afweging gemaakt met als doel: een verkeersveilige omgeving die aan de verwachtingen voldoet. De bovengenoemde beoordeling aan de hand van 2 onderdelen wordt bij de toetsing in hoofdstuk 6 doorlopen.
Sweco | Onderzoek bebouwde kom N798 Putten Definitief Projectnummer N/A Datum 05-12-2024
Versie D3.0
Documentreferentie NL24-648800269-113806
34/112
5
Netwerk beschouwing
5.1 Algemeen Een onderdeel van het onderzoek is wat de verwachte (globale) effecten zijn voor het regionale netwerk. Is er door een bepaalde functiewijziging met bijbehorende vormgeving sprake van bijvoorbeeld een te verwachten verdrijvingseffect? Is er sprake van andere neveneffecten? Binnen dit onderzoek is vooral gebruik gemaakt van bestaande onderzoeken waarvoor het verkeersmodel Putten is gebruikt. Een voorbeeld hiervan is de studie naar een Zuidelijke Ontsluiting (ZO) Putten. Er is gekeken naar het netwerk voor het gemotoriseerd verkeer en voor het fietsverkeer. Binnen dit onderzoek is er namelijk sprake van een confrontatie van beide belangen, namelijk doorstroming en bereikbaarheid autoverkeer, en de oversteekbaarheid van de N798 (de zogenaamde ‘dwarsrelatie’),
5.2 Gemotoriseerd verkeer 5.2.1
GVVP
Basis voor het verkeersonderzoek is het vigerende Gemeentelijk Verkeer en Vervoerplan (GVVP) van Putten, zie hieronder de situatie met ZO met de beoogde/gewenste wegcategorisering, figuur 23.
Figuur 23 Gewenste wegcategorisering (bron: GVVP Putten)
Binnen de nieuwe wegcategorisering zijn o.a. twee wensen verwerkt: de aanleg van een Zuidelijke Ontsluiting (ZO) en een deel van de N798 binnen de bebouwde kom te brengen, en te categoriseren als een GOW50.
Sweco | Onderzoek bebouwde kom N798 Putten Definitief Projectnummer N/A Datum 05-12-2024
Versie D3.0
Documentreferentie NL24-648800269-113806
35/112
5.2.2
Autonome situatie zonder ZO
Bij de uitvoering van het voorliggend onderzoek was er nog geen besluitvorming rond een Zuidelijke Ontsluiting. Wel was er sprake van een onderzoek naar scenario’s/varianten voor wat betreft de ZO. Doordat een aantal keuzes (zoals het snelheidsregime op de ZO en N798) nog open zijn, wordt niet goed duidelijk of er een bepaalde hiërarchie in het netwerk denkbaar is. Om dit systeemdenken en hiërarchie te kunnen aanbrengen is binnen het onderzoek naar de ZO een nadere analyse uitgevoerd van de ontwikkeling van het verkeer in Putten zonder ZO, en mét het gebruik van de huidige snelheidsregimes, zoals 80km/u op de N798.
Bron: Onderzoek ZO eindconcept: De toekomstige verkeerssituatie in 2040 zonder nieuwe weginfrastructuur (dit is de verkeersituatie in Putten in 2040 met de geplande ruimtelijke ontwikkelingen zoals Halvinkhuizen met 1450 woningen, Engweg met een snelheidsregime van 30 km/uur maar zonder de aanleg van de ZO), scoort niet goed op de doelstellingen en de eisen voor een optimaal functionerend wegennet waarbij bereikbaarheid, verkeersveiligheid en leefbaarheid in balans zijn. De Van Geenstraat wordt namelijk drukker en ook de Voorthuizerstraat/ Harderwijkerstraat, de noordzuid route door het centrum van Putten blijft druk. Het gevolg is dat de leefbaarheid (en veiligheid) op deze locaties verslechtert. De rotondes Nijkerkerstraat/Van Geenstraat en Van Geenstraat/Voorthuizerstraat/ Sprielderweg kunnen het verkeer niet verwerken met als gevolg wachtrijvorming. Doorgaand verkeer rijdt nog steeds door het centrum waarbij het de wens is dat deze om het centrum heen rijdt via de Van Geenstraat/N798.
Figuur 24: Autonome situatie functie (links) en gebruik (rechts) hoofdwegennet Putten, zonder zuidelijke ontsluitingsweg in 2040.
Het vigerende verkeersmodel Putten is gebruikt. Uit de analyse blijkt o.a. het volgende: • De Van Geenstraat krijgt veel gemotoriseerd verkeer te verwerken. Met name op het meest westelijke deel bij Halvinkhuizen waar meer dan 15.000 mvt/etmaal gaan rijden. De toename van verkeer op de Van Geenstraat en de hoge hoeveelheid verkeer op de Nijkerkerstraat en Voorthuizerstraat zorgen ervoor dat deze wegen een grotere barrière vormen voor fietsers en voetgangers die bijvoorbeeld tussen Halvinkhuizen of Putten-oost en het centrum willen reizen. Door de grote hoeveelheid gemotoriseerd verkeer wordt het lastiger om de wegen (tussen de kruispunten) veilig over te kunnen steken. Bij de kruispunten op de Van Geenstraat binnen de bebouwde kom is het overigens nog steeds mogelijk om over te steken. Kruispuntberekeningen tonen aan dat de rotonde Nijkerkerstraat/Van Geenstraat in 2040 in de avondspits overbelast is (verzadiging 0,89). Sweco | Onderzoek bebouwde kom N798 Putten Definitief Projectnummer N/A Datum 05-12-2024
Versie D3.0
Documentreferentie NL24-648800269-113806
36/112
Onderstaande afbeelding is een modelplot voor de situatie 2030 met ontwikkeling Halvinkhuizen en zonder een ZO. Er is een duidelijke autonome groei te zien als 2030 met 2040 vergeleken wordt.
Figuur 25: modelplot voor de situatie 2030 met ontwikkeling Halvinkhuizen en zonder een ZO
5.2.3
Scenario met ZO
Bron: Onderzoek ZO eindconcept: De volgende vier doelstellingen zijn vooraf gesteld bij de aanvang van het project: • Ontsluiting van de nieuwbouwwijk Halvinkhuizen • Vergroten van de leefbaarheid Van Geenstraat • Vergroten van de leefbaarheid van heel Putten • Ruimte geven aan ontwikkelperspectief voor zuidelijk Putten De volgende uitgangspunten zijn gehanteerd, zie ook onderstaand figuur 26: • •
• •
Een nieuwe gebiedsontsluitingsweg buiten de bebouwde kom Snelheidsregime is 80 km/uur. Het betreft een nieuwe gebiedsontsluitingsweg buiten de kom en binnen de systeembenadering van Duurzaam Veilig betekent dit dat hier een snelheidsregime bij hoort van 80 km/uur, een weg zonder erftoegangen en zo min mogelijk aansluitingen (verkeersfunctie). De gewenste locatie voor de aansluiting van de ZO aan de westzijde is op de N798 bij de rotonde Nijkerkerstraat/Henslare). Ten oosten van de Roosendaalseweg is een ruimer zoekgebied meegegeven. Aantal aanpassingen wegcategorisering/verkeerscirculatie
Sweco | Onderzoek bebouwde kom N798 Putten Definitief Projectnummer N/A Datum 05-12-2024
Versie D3.0
Documentreferentie NL24-648800269-113806
37/112
Figuur 26: Uitgangspunten onderzoek ZO