1. Meerjarenplan Samenleving 2023-2027
Tekst van het document
OPGAVEN
Meerjarenplan Samenleving | Putten
3
Omgaan met een toenemend aantal inwoners met dementie
komende periode de bewustwording rondom dementie versterken. Daarnaast gaan we samen met formele en informele partners op zoek naar mogelijkheden om inwoners met dementie en
De groep inwoners met dementie stijgt de
hun naasten zo goed mogelijk te ondersteunen.
komende jaren fors. De symptomen van dementie nemen met het vorderen van de ziekte
Doel
toe en worden geleidelijk zo ernstig, dat ze het dagelijks functioneren sterk hinderen. In 2020 woonden er in de gemeente Putten ca. 460
à
personen met dementie. Naar verwachting zal
Omgaan met een toenemend aantal inwoners met dementie.
dit stijgen naar 990 personen in 2050. Dit betreft inwoners waarbij de diagnose dementie formeel is gesteld. Bekend is dat bij ongeveer 35% de
Wat gaan we doen?
diagnose dementie (nog) niet gesteld is (RIVM, Loket gezond Leven 2022). Daarmee wordt het nog belangrijker om ervoor te zorgen dat
à
voor thuiswonende mensen met
mensen met dementie op een goede manier in
(beginnende) dementie en hun
de samenleving mee kunnen blijven doen.
Mensen met dementie moeten langer mee kunnen doen in de eigen leefomgeving We gaan dit doen door laagdrempelige ondersteuning bij mensen met (beginnende) dementie te starten en versterken. Inwoners met dementie ervaren specifieke drempels. Daarnaast kunnen mensen met dementie onbegrepen gedrag vertonen. Naast het netwerk moeten gemeentelijk personeel, maatschappelijke partners, winkeliers, vrijwilligersorganisaties en omwonenden hier ook mee om kunnen gaan. Daarom gaan we de
31
We zetten in op ontmoeting
familie/mantelzorgers. à
We werken toe naar een dementievriendelijke gemeente.
DATAGERICHT WERKEN
DATAGERICHT WERKEN Meerjarenplan Samenleving | Putten
32
4
DATAGERICHT WERKEN
Meerjarenplan Samenleving | Putten 33
4
HOOFDSTUK 4 DATAGERICHT WERKEN De inzet van data is in het bedrijfsleven niet meer weg te denken. Ook in het publieke domein wordt de rol van data steeds belangrijker. Zo ook voor de beleidsvorming en -monitoring bij gemeenten. Daarbij kunnen data nooit de enige bron zijn voor beleid, maar data zijn wel van groot belang om de relevantie van beleid aan te tonen en om het effect van beleid te kunnen monitoren.
In het kader van de beleidsontwikkeling in
Op termijn kunnen we data ook gebruiken om
het domein samenleving willen we data de
trends te voorspellen. Eerst gaan we bepalen
komende jaren op twee manieren inzetten:
welke databronnen bruikbaar zijn voor analyse voor beleid. Vervolgens gaan we na hoe we de data het best concreet kunnen toepassen.
1.
Data voor analyse
2. Data voor monitoring
Het gebruik van data voor monitoring hebben we ook in de afgelopen periode al toegepast. We hebben met name op uitvoeringsniveau inzicht gekregen in de ontwikkelingen in het
Bij de inzet van data voor analyse willen we
sociaal domein. Via de kwartaalrapportages zijn
nadrukkelijker gebruik maken van bestaande
deze gedeeld met de commissie. Daarnaast is
databronnen die zowel binnen als buiten de
er een basis gelegd voor een beleidsmonitor
gemeente aanwezig zijn. Data kunnen inzicht
die onder meer inzicht geeft in de ontwikkelin-
geven in bijvoorbeeld de omvang van bepaalde
gen bij partners. Deze beleidsmonitor werken
problemen. Of waar bepaalde problematiek
we de komende periode verder uit. Daarbij
zich concentreert. Deze informatie kunnen we
sluiten we aan op de doelstellingen die in dit
gebruiken om beleid gericht in te zetten.
Meerjarenplan benoemd zijn. Datagericht werken is niet alleen een ontwikkeling binnen het domein samenleving. Dit wordt de komende jaren ook organisatiebreed verder uitgerold. Zo bevordert datagericht werken niet alleen de kwaliteit van het beleid, maar vergroot het ook de integraliteit tussen bijvoorbeeld het sociaal en ruimtelijk beleid.
FINANCIËN
FINANCIËN Meerjarenplan Samenleving | Putten
34
5
FINANCIËN
Meerjarenplan Samenleving | Putten
5
HOOFDSTUK 5 FINANCIËN In dit meerjarenplan beschrijven we het beleid dat we in willen zetten voor de aanpak van de verschillende maatschappelijke opgaven. Dat beleid kost geld. Voor veel onderdelen van de aanpak kunnen we gebruik maken van bestaande financiële middelen. In onderstaand overzicht zijn de budgetten voor het domein Samenleving voor de komende jaren weergegeven. Deze budgetten zetten we zowel in voor de opgaven uit het Meerjarenplan als voor flankerend beleid en lopende zaken.
Figuur 1: budgetten samenleving
35
FINANCIËN
Meerjarenplan Samenleving | Putten
5
We gebruiken de bestaande budgetten voor
Naar verwachting zijn de al geraamde budgetten
Concreet stellen we voor om een bedrag van
invulling van de programma’s. Het budget voor
en de aanvullende rijksmiddelen onvoldoende
€ 2,5 miljoen uit de reserve sociaal domein
arbeidsparticipatie zetten we bijvoorbeeld in
om de ambities van dit Meerjarenplan waar te
hiervoor te oormerken voor de looptijd van dit
voor het programma ‘Meedoen naar vermo-
maken. We staan voor een aantal grote maat-
Meerjarenplan. De raad kan per ingediend plan
gen’. En het budget voor ‘Gemeentelijk armoe-
schappelijke opgaven de komende jaren die
vervolgens bepalen of zij deze ontwikkelreserve
debeleid’ zetten we in voor het programma
om een flinke investering vragen. Om daar-
hiervoor in wil zetten. Door deze reserve in het
‘Vergroten van de bestaanszekerheid’. Andere
naast daadwerkelijk de omslag van zware zorg
leven te roepen, benadrukken we de intentie om
budgetten worden voor verschillende opgaven
naar preventie en sociale basis te maken (het
de komende jaren het geld uit de reserve sociaal
en programma’s ingezet. Dat sluit aan bij het feit
‘omkeren van de piramide), zijn investeringen
domein actief in te gaan zetten voor het welzijn
dat we voor een andere structuur kiezen.
nodig. Dit leidt tot grote maatschappelijke winst
van de inwoners in Putten.
Zo wordt een deel van het budget voor ‘gezond-
voor de inwoners van Putten. Deels zullen deze
heidsbeleid’ ingezet voor zowel het programma
investeringen zich ook financieel terugverdienen
‘het verkleinen van gezondheidsachterstanden’
omdat ze leiden tot een besparing op zware
als het programma ‘het stimuleren van een
zorg. We stellen daarom voor om een ‘
gezonde leefstijl’.
ontwikkelreserve Meerjarenplan 2023-2027’ in te stellen voor de plannen die voortkomen uit dit
Naast de budgetten uit de begroting zetten we eventuele extra middelen vanuit het Rijk in die de komende periode specifiek voor het domein samenleving naar de gemeente toekomen. Bijvoorbeeld het ondersteuningsbudget voor het bevorderen van sport en bewegen, cultuurparticipatie en gezondheid/gezond leven en preventie. Niet alle extra rijksmiddelen zijn op dit moment al bekend. Deze zijn ook afhankelijk van de keuzes van het rijk in de komende jaren. Vanaf 2027 is daarbij ook de hoogte van de algemene uitkering nog onzeker (het zogenaamde ravijnjaar).
36
Meerjarenplan.
BIJLAGEN
Meerjarenplan Samenleving | Putten 37
6 BIJLAGEN Samenvatting Bronvermelding Uitwerking sessies Evaluatie Meer jarenplan 2019-2022 Colofon
BIJLAGE `1
Meerjarenplan Samenleving | Putten
6
BIJLAGE 1: FACTSHEET MEERJARENPLAN SAMENLEVING 2023-2027 Kansengelijkheid à
Verkleinen onderwijs-
Volwaardig meedoen à
achterstanden à
Vergroten Verkleinen gezond-
à
verscheidenheid à
bestaanszekerheid à
Meedoen in
Gezond leven
Meedoen naar vermogen
à
heidsachterstanden
Meedoen met een
Stimuleren van een
Inspelen op vergrijzing à
gezonde leefstijl à
Mentale veerkracht
kapitaal à
jeugd en jongvolwasenen
Benutten zilveren Omgaan met zorg- en ondersteuningsvraag
à
Dementie
beperking à
Voorkomen van eenzaamheid
RANDVOORWAARDEN | BUURGERICHT WERKEN - WE HOUDEN HET SIMPEL - SOCIALE BASIS OP ORDE
38
BIJLAGE 2
Meerjarenplan Samenleving | Putten
6
BIJLAGE 2: BRONVERMELDING Berenschot (2021, 20 oktober). Opstellen van toekomstbestendig beleid door de gemeente Putten.
GGD Noord- en Oost-Gelderland (2022). Resultaten corona gezondheidsmonitor jeugd 2021. https:// ggd-noord-en-oostgelderland.foleon.com/factsheet/ resultaten-corona-gezondheidsmonitor-jeugd/. Gemeente Putten (2022). Startnotitie Meerjarenplan 2023-2027.
Huber, M. Naar een nieuw begrip van gezondheid: Pijlers voor Positieve Gezondheid. Tijds. gezondheids.wetenschappen 91, 133–134 (2013). https://doi.org/10.1007/s12508-013-0046-z. Institute for Positive Health (2023). Een bredere kijk op gezondheid, die meer oplevert. https://www.iph. nl/positieve-gezondheid/wat-is-het/. Mantelzorgwaarderingsbeleid (2022, 25 mei) Onderzoeksrapport mantelzorgwaarderingsbeleid Gemeente Putten. Movisie (2015). Handreiking LHBT-emancipatie. Eenzaamheid onder LHBT’s: Feiten, cijfers en aanpak. https://www.movisie.nl/sites/movisie.nl/ files/publication-attachment/Handreiking-LHBTeenzaamheid%20%5BMOV-7732879-1.1%5D.pdf.
Movisie (2022). Wat werkt bij de aanpak van eenzaamheid. https://www.movisie.nl/sites/movisie.nl/ files/2020-02/wat-werkt-eenzaamheid-dossier-2020. pdf.
39
Mullainathan, S. & Shafir, E. (2014). Schaarste. Hoe gebrek aan tijd en geld ons gedrag bepalen. Amsterdam | Maven Publishing. Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (2022) Nationale Woon- en Bouwagenda. https://www.rijksoverheid.nl/ documenten/rapporten/2022/03/11/nationale-woon-en-bouwagenda.
Sociaal en Cultureel Planbureau (2021b, 16 april). Verduurzaming bezien vanuit burgerperspectief. https://digitaal.scp.nl/pdf/16-04-2021/verduurzaming-vanuit-burgerperspectief.pdf. Sociaal en Cultureel Planbureau (2021c, 16 april). Kwetsbare groepen in het sociaal domein. https:// digitaal.scp.nl/pdf/16-04-2021/kwetsbaregroepen-in-het-sociaal-domein.pdf.
NIVEL (2015). Laaggeletterdheid en Gezondheid Stand van zaken. https://www.nivel.nl/sites/default/ files/bestanden/Rapport-laaggeletterdheid-engezondheid.pdf.
Sociaal en Cultureel Planbureau (2022, 10 januari). Reflectie op het coalitieakkoord 2021-2025 vanuit het burgerperspectief . Reflectie op het coalitieakkoord 2021-2025 vanuit het burgerperspectief.
RIVM (2022) Gezondheidsverschillen verkleinen: wat werkt, wat niet? https://www.loketgezondleven.nl/sites/default/files/2018-12/Gezondheidsverschillen%20 verkleinen.pdf.
VNG (2019, oktober). Essay De staat van het sociaal domein. Terug- rond- en vooruitkijken.
RIVM (2022, 11 mei). Gezondheidsonderzoek COVID-19. Kwartaalonderzoek jongeren – mentale gezondheid. https://www.rivm.nl/gezondheidsonderzoek-covid-19/kwartaalonderzoek-jongeren/mentale-gezondheid.
RIVM (2022). Gezond en vitaal ouder worden, wat werkt dossier risicoreductie dementie, cijfers en feiten dementie. www.loketgezondleven.nl. Sociaal en Cultureel Planbureau (2020) Sociaal domein op koers? Verwachtingen en resultaten van vijf jaar decentraal beleid. https://www.scp.nl/publicaties/publicaties/2020/11/16/sociaal-domein-op-koers. Sociaal en Cultureel Planbureau (2021a, 16 april). Koersen op de Samenleving. Maatschappelijke opgaven en kansrijke oplossingen door de bril van burgers bezien. https://digitaal.scp.nl/pdf/16-042021/koersen-op-de-samenleving.pdf.
Vragenlijst Meerjarenplan (2022, 13 juli) Samen leven in Putten 2022.
Woonvisie 2020-2025 (2020, 28 mei). Werken aan het Puttens palet.
BIJLAGE 3
Meerjarenplan Samenleving | Putten
6
BIJLAGE 3: UITWERKING SESSIES In deze bijlage vindt u de uitwerking van de sessies die we hebben georganiseerd om de programma’s uit de startnotitie samen met onze partners en inwoners verder uit te werken. De sessies zijn bekendgemaakt via de Puttenaer, sociale media en e-mailberichten. Uiteindelijk hebben met name vrijwilligers en professionals van maatschappelijk partners de bijeenkomsten bezocht. Inwoners bleken moeilijker te betrekken. Per sessie waren er gemiddeld ca. 6 partijen aanwezig.
Tijdens de sessies hebben we de hoofdthema’s
voor elkaar. Ook is er aandacht voor het aan-
onderverdeeld in verschillende subthema’s.
leren van sociale en communicatieve vaardig-
Per subthema is er nagedacht over:
heden. Daarnaast is de oproep om op het gebied van taal en van beleid het zo simpel
à
Hoe was het?
à
Hoe is het nu?
à
Waar willen we naar toe?
In deze bijlagen vindt u een uitwerking hiervan.
Iedereen kan meedoen
2. Het vergroten van de bestaanszekerheid
4. Gezond leven in Putten 5. Hoe spelen we in op de vergrijzing
Het organiseren van ontmoeting voor diverse Meerjarenplan, maar zal zeker terugkomen in
voren gekomen die wij hebben verwerkt in het
de uitwerking van diverse beleidsstukken, zoals
Meerjarenplan. Bij elke sessie geven we kort aan
bijvoorbeeld in de uitwerking van de plannen
welke punten we hebben meegenomen. Niet
rondom algemene voorzieningen.
alle input van de sessies konden we verwerken in het Meerjarenplan. De belangrijkste reden hiervoor is dat we ons in het Meerjarenplan beperken tot een richting op hoofdlijnen terwijl kwamen die betrekking hebben op de nadere Meerjarenplan terecht komt, kunnen we daarom nog steeds zeer goed gebruiken in de uitwerking van de plannen.
Iedereen kan meedoen Veel input uit deze bijeenkomst is verwerkt in dit Meerjarenplan. We gaan aan de slag met preventie en zetten in op het tegengaan van discriminatie, het vergroten van het respect
40
dacht gevraagd voor het tegengaan van laag-
doelgroepen komt niet één op één terug in het
3. Het verkleinen van onderwijsachterstanden
dere bijeenkomsten, en ook deze, werd aan-
Uit de sessies is veel waardevolle input naar
uitwerking. Veel input die niet expliciet in het
1.
zetten we in op buurtgericht werken. In meer-
geletterdheid en het bestrijden van armoede.
in de sessies ook veel suggesties naar voren Er zijn 5 sessies geweest met als hoofdthema’s:
mogelijk te houden ter harte genomen. Verder
UITWERKING SESSIES
Meerjarenplan Samenleving | Putten
6
Stimuleren van meedoen in verscheidenheid (art. 1 en LHTBIQ+) 2015 Toen
2023 Nu
2028 Straks Tegengaan van discriminatie begint al met voorlichting op basisscholen Ervaringsdeskundigen vertellen hun verhaal in sportkantines en verenigingen Let ook op leeftijdsdiscriminatie Iedereen meedoen dat betekent dat we ons aanpassen aan elkaar (soms een stapje langzamer, soms sneller) altijd aanpassen aan elkaar – gebouwd aan elkaar – dan heb je geen doelgroep Bewustwording Werk vanuit artikel 1 Bij activiteiten gastvrij zijn, welkom heten, open staan voor individuele behoeften van deelnemers Hoe krijg je de mensen naar de activiteiten die georganiseerd worden (waarom gaan mensen niet?) Respect voor elkaar, ondanks verscheidenheid
Hoe zorgen we ervoor dat inwoners met een beperking mee kunnen doen? 2015 Toen
2023 Nu
2028 Straks
Opsporen laaggeletterdheid kan via kinderen/scholen (leergeld) Geen taxi (voorliggend vervoer)
Wees “simpel” in taal (eenvoudige berichten in de krant – Puttenaer)
Aanleren sociale en communicatieve vaardigheden (via scholen, mentorschap) Het niet doen leidt vaak tot allerlei sociale problemen, zoals eenzaamheid, gevoel van afwijzing) Tijdig signaleren is heel belangrijk Brieven van de gemeente e.d. in eenvoudig taalgebruik of mondeling toelichten / symbolen gebruiken Taxi Beweegloket Toegankelijkheid centrum voorzieningen Wederzijds respect – we leren van elkaar
41
UITWERKING SESSIES
Meerjarenplan Samenleving | Putten
6
Voorkomen van eenzaamheid 2015 Toen
2023 Nu
2028 Straks
Biljartclub gaat goed! 24/7 Welkom in de wijk (mensen die komen wonen in de open buurt via sociale woningbouw (bv statushouders) koppelen aan inwoner / statushouder die al langer in Nederland is) Cultuursensitief werken Ontmoeten – Breed jong – oud – LVB – statushouders – NAH iedereen! Ontmoeten – buurtgericht Ontmoeten – huisbezoek Ontmoeten – samen koken in buurthuis Ontmoeten – Betrek mensen van de buurt en bv COA Activiteiten – filmhuis – overdag voor ouderen met ontmoeting Kennis in de wijk – Hoe maak je kennis met je buren als je psychische problemen hebt? Ook jongeren via hulpverlening naar Welzijn op Recept Inloophuis revival na corona is nodig – 1 keer per maand eten Mensen mogen kiezen voor alleen zijn Aandacht voor mensen met ziekte VO activiteiten in de wijk Krachten in de buurt inventariseren en op vertrouwen Samenwerken met cultuurverbinders Mancave – samen darten Zorgpartijen signaleren & naar wie Vicieuze cirkel stoppen Jonge ouders betrekken
42
UITWERKING SESSIES
Meerjarenplan Samenleving | Putten
6
Stimuleren meedoen naar vermogen – inclusief mantelzorgers en financieel 2015 Toen
2023 Nu
2028 Straks
Bejaardenhuizen
Uitdaging integratie in de Financieel: 50% van de kinderen helpen wijk met onbegrepen gedrag “putterpas” voordeliger naar sportvoorzieningen, korting op musea etc. Stimuleren van opa’s en oma’s, contact zoeken met hen (weten vaak veel van hun kleinkinderen en maken zich ook zorgen) --> zodat je sneeuwbaleffect krijgt Proactief handelen “crisis/inflatie” Stichting Belangenbehartiging Pleeggrootouders Nederland (SBPN) Taalklas statushouders en laaggeletterdheid
Meedoen van kinderen 0-23 jaar 2015 Toen
2023 Nu
2028 Straks Wat willen de kinderen zelf? (ze hebben vaak hele goede ideeën) Een kinderen,- en jongerenpanel Een plek waar jongeren hun informatie kunnen ophalen (bv het Jongeren Informatie Punt - JIP) Koppelingen met scholen / sportverenigingen / kerken / jeugdsoos etc. Scholen geven hun signalen door (casusoverleg) Rechten van het kind zijn/worden de maatstaf Iedereen die kinderen begeleidt met sport heeft een opleiding gehad voor het begeleiden van kinderen met een beperking. Ook signaleren armoede / laaggeletterdheid Jongerenraad JIP op meerdere plekken Wederkerigheid inclusief bouwen Empathie met respect naar de ander, naar de mens en niet naar ‘t bijzondere
43
UITWERKING SESSIES
Meerjarenplan Samenleving | Putten 44
6
Wijk,- buurtgericht werken / datagericht werken 2015 Toen
2023 Nu
Oprichting Uit het slop halen van wijkplatforms (geef wijkplatforms deze ook een bepaalde status en budget) Deel hiertoe Putten in een aantal wijken in Adopteer speelplekken en openbare groenstroken door buurtcomités Geven van verantwoordelijkheid aan buurtbewoners
2028 Straks Data gedreven: onderzoek vooral de Why vraag
Wat is waar in welke wijk?
Door ontwikkelen opgave gericht werken en invulling partnerschap Aangetoond dat burgers / straat comités deze verantwoordelijkheid ook echt aankunnen Gemeenteraad heeft geleerd om bij elk groter voorstel te vragen: wat vindt het wijkplatform hiervan?
UITWERKING SESSIES
Meerjarenplan Samenleving | Putten
6
Wat moet verdwijnen / wat moet blijven en wat willen we graag nieuw Verdwijnen
Blijven
Nieuw
Politie en ambtenaren moeten meer de wijk in, dus niet alleen achter de computer
Burenhulp etc. (signaalfunctie) doorontwikkelen
Bottum-up organiseren
Valse verwachtingen wekken “Professionele vrijwilligers” die steeds aan het woord zijn
Bewonersavonden
Slecht vervoer verhindert meedoen
à
Neem de kaders op: benoem wat niet kan
à
Werk met wijkplatforms
Loslaten en vertrouwen in burgers
à
Ga de wijk in: verhalen ophalen
Maximale ondersteuning voor kinderen --> erfelijke armoede doorbreken
Statushouders
à
Regionaal / lokaal organiseren
Meerdere routes om interactief te worden met inwoners
Oekraïners
van sport à
Geef meer inzicht in de sociale kaart
à
Ervaringsdeskundigen betrekken bij de uitwerking van plannen
Druk op woningmarkt Complexiteit Social media Story telling: ken je omgeving Tekort aan menskracht Opgavegericht werken (OGW): Samen organiseren van allianties Wijkplatforms / buurtplatforms Faciliteer mensen Straat comité
45
Aanbevelingen
à
Preventie
UITWERKING SESSIES
Meerjarenplan Samenleving | Putten 46
6
Het vergroten van de bestaanszekerheid Twee punten die in deze bijeenkomst duidelijk naar voren kwamen waren de structurele aanpak (in tegenstelling tot incidentele ondersteuning) en de samenhang/samenwerking bij ondersteuning op het gebied van bestaanszekerheid. Beide onderdelen hebben we opgenomen in het Meerjarenplan. Deze onderwerpen vormen daarmee een basis voor het nieuw op te stellen beleidsplan bestaanszekerheid. Ook de oproep om met ervaringsdeskundigen te gaan werken nemen we mee. Daarnaast leverde de avond verschillende suggesties op die we in de nadere uitwerking verder willen onderzoeken (onder meer ‘werken moet lonen’, ‘aandacht voor de armoedeval bij 18+’ en ‘‘betere financiële voorlichting’).
Ondersteuning naar duurzame bestaanszekerheid los van financiële ondersteuning (duurzame zelfredzaamheid) 2015 Toen
2023 Nu
Formulierenspreekuur Financieel café Oplossing op basis van subsidieregelingen Afstemming met woningstichting over woonruimte Aparte regelingen per wijk/ gemeente Inwonersinitiatieven (zoals buurtkastjes) Onderwijs Betrekken van werkgeversinitiatief Financiële opvoeding door: Ouders Onderwijs
2028 Straks Persoonlijke benadering en ondersteuning naar duurzame bestaanszekerheid Loketten vanuit meerdere locaties vanuit diverse disciplines Minder flex-, nul-uren of oproepcontracten
Mensgerichte oplossingen (samenwerken) Meer aandacht voor gezondheid Structureel en geen 'losse’ cadeautjes meer nodig Voldoende betaalbaar en meer divers woningaanbod (ook voor jongeren) Geïntegreerde regelingen zodat gebruik gemaakt kan worden van dezelfde data – proactief berekenen
UITWERKING SESSIES
Meerjarenplan Samenleving | Putten 47
6
Co-creatie met ervaringsdeskundigen 2015 Toen
2023 Nu
Niet
Discussie over wat is een Het is normaal om gebruik te maken van ervaringsdeskundige ervaringsdeskundigen Hoe bereiken we mensen Is er oog voor een mogelijk veranderende rol van een ervaringsdeskundige – kan je doorstromen van vrijwilliger naar professioneel hulpverlener en hoe gaat dat dan in zijn werk. Ervaringsdeskundigen Inzet ervaringsdeskundigen bij beleid – zonder eerst opleiden en dan pas ervaring geen kennis? inzetten Inzet op onderwerp Is het gesprek gevoerd over hoe we ervaringsdeskundigen kunnen en willen inzetten en wat de aandachtspunten zijn bij het werken met ervaringsdeskundigen?
2028 Straks
Armoedeval 18+ (voor zowel het gezin als de jongere) 2015 Toen
2023 Nu
2028 Straks
Inkomenstelling Werken met behoud van Betere begeleiding kwetsbare jongeren en hun inwonende kinderen uitkering ouders in de leeftijdsfase 26-27 jaar (voorbereiden – vanaf 18 jaar op weg helpen naar zelfstandigheid) Inkomenstelling Regionale Meld- en Coördinatiepunten (RMC’s) van inwonende kinderen 23-27 jaar (Begeleiding jongeren die nog geen vanaf 27 jaar startkwalificatie hebben behaald (minimaal Mbo 2 niveau). Inkomensvrijlating voor Informeren van jongeren op een begrijpelijke wijze mensen met een arbeidsbeperking (doelgroepenregister) Lenen is mogelijk Jongeren actief benaderen
UITWERKING SESSIES
Meerjarenplan Samenleving | Putten
6
Hoe krijgen we de ondersteuning op de juiste plek? 2015 Toen
2023 Nu
Eén plek waar Diverse plekken in het mensen zich melden dorp
2028 Straks Naar de wijk en bewoners toe (d.m.v. datagericht werken)
Landelijk beleid met Gemeenten bepalen het Gericht op het individu (de vraag achter de vraag) duidelijke richtlijnen beleid Een wirwar aan regelingen (complex) Versterking samenwerking
Eenduidige regeling voor financiële voorzieningen Overzicht en samenwerking tussen instanties – het maakt niet meer uit waar je de vraag stelt Meer informatie vanuit gemeente naar inwoners – eventueel in de taal van land van herkomst Gebruik van begrijpelijke taal Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (Wams) moet communicatie tussen partijen vereenvoudigen. Voornemen: inwerkingtreding 1 januari 2024
Ondersteuning werkende armen 2015 Toen
2023 Nu
2028 Straks
Groep werd niet gevonden
Ingewikkelde regelgeving Moeilijk vindbaar
Duidelijke regelgeving, sneller kunnen schakelen
Er is een nieuwe groep werkende armen bijgekomen door inflatie/energiearmoede.
Doelgroep die in aanmerking komt voor ondersteuning uitbreiden Zorg dat werken voldoende loont/een baan voldoende oplevert t.o.v. niet werken
Er is een basisinkomen/bestaansminimum vastgesteld
48
UITWERKING SESSIES
Meerjarenplan Samenleving | Putten
6
Wat moet verdwijnen / wat moet blijven en wat willen we graag nieuw Verdwijnen
Blijven
Nieuw
Ingewikkelde regelingen
Samenredzaamheid
Goede financiële voorlichting
Woningtekort (hoge woonlasten) Nieuwe groep armen
Buurtkastjes
Pas korten op toeslagen boven 130% minimumloon Werken moet lonen
Ad hoc maatregelen
Energietoeslag verschilt per gemeente (energiearmoede) Flexibele arbeid
IDO -Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) verbonden aan bibliotheek Pop –up bij rood staan door banken
Aandacht voor de vraag achter de vraag Subsidies en regelingen
Betere samenwerking tussen organisaties – weet van elkaar wat je doet en wat er is – bundel spreekuren van gelijksoortige diensten (bv IDO en financieel café) Individueel maatwerk
Aanbevelingen
à
vereenvoudiging, losse maatregelen overbodig à
De werkgeversbenadering:
à
Werken moet lonen
à
Stimuleer vaste contracten
à
Schaamte geeft stress
Heb oog voor de groep die buiten de toeslagen vallen
à Werkgevers als ingang voor voorlichting/ondersteuning Voorziening die laat zien waar je recht op hebt – data gestuurd? Vereenvoudig formulieren
Structurele aanpak met oog op
Vereis coalities/samenwerking bij subsidieverstrekking
à
Zorg voor een eenduidige loketfunctie
à
Zorg voor een betere samenhang in uitvoering en presentatie (aan-
Basisinkomen/bestaansminimum
dacht ook voor sociale kaart) à
Maak meer gebruik van ervaringsdeskundigen
à
Behoud en intensiveer het contact met de diaconieën
à
In de wijk: hoe bereik je iedereen?
49
UITWERKING SESSIES
Meerjarenplan Samenleving | Putten 50
6
Het verkleinen van onderwijsachterstanden
Ouderbetrokkenheid
Uit de bijeenkomst over het verkleinen van
2015 Toen Hoger Hoog t.o.v. kind en hoog t.o.v. school e.a.
onderwijsachterstanden hebben we het belang van ouderbetrokkenheid opgenomen in het plan. De inzet op ouderbetrokkenheid komt ook terug in andere onderdelen van het Meerjarenplan. Onder meer bij het programma Opgroeien in een Kansrijke omgeving (opgave gezondheid) speelt het een belangrijke rol. Ook kwam tijdens de bijeenkomst het onderwerp ‘thuiszitters’ naar voren. Uit een nadere analyse bleek dit probleem voor Putten met name te bestaan onder de oudere doelgroep (23-27 jaar). Daarom hebben we in het Meerjarenplan met name op deze doelgroep ingezet. Verder werd duidelijk dat er op dit thema belangrijke rollen zijn weggelegd voor samenwerkingspartners als scholen, maar ook bedrijven. Dit nemen we mee in de uitvoering.
2023 Nu Lager Hoger t.o.v. kind en lager t.o.v. school etc.
2028 Straks Meer dan lager Hoger t.o.v. school en gezonder (loslaten) t.o.v. kind
Ouders zijn druk met carrière en of andere dingen – wat op school gebeurt, moet school oplossen
Stavaza Putten helder
Werkgevers staan open voor ouders en werkgevers betrekken Samenwerken school- / ouder met name bij problemen Aandacht voor gescheiden ouders (ze hebben beiden het goede voor met hun kind en zijn beiden positief betrokken) Begrip naar elkaar. Niet alleen kijken naar het gedrag van het kind als individu. Zorg voor systeem kost tijd. Regulier traject onderwijs is niet altijd passend
UITWERKING SESSIES
Meerjarenplan Samenleving | Putten 51
6
Ontwikkelingskansen kinderen achterstandspositie 2015 Toen
2023 Nu
2028 Straks
Voor beperkte groep met voldoende middelen Gebrek aan veiligheid wonen/ financiën
Meer mogelijkheden, maar nog steeds onvoldoende
Kansrijke schooldagen
Gebrek aan veiligheid/ je komt dan niet tot leren (wonen/ financiën)
School/gezin is 1 en werkt samen
Ieder kind, ongeacht afkomst dezelfde kansen en mogelijkheden Aandacht voor culturele verschillen/racisme op scholen (niet alleen om prestatie, maar ook op integratie) Verlengde schooldagen Schoollunches en eten Gezonde Voeding Andere onderwijskundige visie Afstemmen op een veranderende maatschappij
UITWERKING SESSIES
Meerjarenplan Samenleving | Putten 52
6
Vindplaatsen laaggeletterdheid volwassenen 2015 Toen
2023 Nu
2028 Straks
NT2 afgeschaft
Taalklas / Taalmaatjes
Lokale werkgevers
Te weinig in beeld
Waar is NT2?
Toeleiding via kerken en verenigingen
Werkvloer
Bij inwoner zelf (het mag er zijn en ik ga ermee aan de slag), taboe eraf
Kwam duidelijker inbeeld tijdens het online lesgeven Gemeente is verantwoordelijk voor inburgering – taalniveau in nieuwe wet verhoogd – taalniveau is laag van kinderen die van het basisonderwijs afkomen Nieuwe wet 2021
Terug naar het belang van taal om je sociaal emotioneel te kunnen uitdrukken Duidelijk in beeld N = ?
Taalsteunpunt Gezinnen helpen gezinnen Taalambassadeurs (maatjes) en coördinatie Elke school een rijke bibliotheek Digitale geletterdheid Systemisch werken
UITWERKING SESSIES
Meerjarenplan Samenleving | Putten
6
Leven lang leren 2015 Toen
2023 Nu
2028 Straks
Bedacht
St. Ho – onbekend met een leven lang leren
St. Ho – wel mee bekend – worden gestimuleerd – maken gebruik van aanbod
Vanzelf op sociaalemotioneel gebied
Implementatie
Onderdeel van het Sociaal/maatschappelijk bestaan
Jongeren ontbreekt het nogal eens aan motivatie Onbekend met taalsubsidie (doe mee met taal) Leerwerktraject (uitvallers VMBO) stromen later in in VMBO2 Werkgevers niet helpend
Gemotiveerd, leren veel in sociale omgeving
Iedereen beseft belang van doorlopend ontwikkelen
Verandering onderwijsstelsel (competentie: cito versus ….) Levenslessen zijn ook belangrijk Werkgevers faciliteren LLL Anders organiseren van onderwijs/ educatie 9-18 uur onderwijs
Jonge statushouders 16-23 jaar – taal 2015 Toen
2023 Nu
2028 Straks
Door taalachterstand beperkte kansen Liever werken dan leren
Indien mogelijk inclusieve aanpak
Sneller instroom en inzetten op arbeidsmarkt
53
Leren is leuk - campagne
Maatjes- / -coaching traject – langdurig (ook naar studie, niet op individu) Ondersteuning werkgever voor duurzame inzet
Tijdens opleiding ritme en dag vulling (bij groep horen) Training taal tijdens het werken (verschilmakers / vrijwilligers en statushouders meenemen) Meer structuur en coördinatie
UITWERKING SESSIES
Meerjarenplan Samenleving | Putten
6
Thuiszitters (Wat is definitie van thuiszitter? Ongeoorloofd - N= ? / Geoorloofd N= ?) 2015 Toen
2023 Nu
2028 Straks
School, leerplicht, jeugd/ouders en consulent (ingezet op jeugdhulp) in gesprek – stagneert soms bv hulp op school- / -hulp thuis onvoldoende Ouders zijn soms gemakkelijk – houden kind thuis ‘belang’ kind moet voorop – kind heeft meer belang bij naar school gaan Soms geen mogelijkheden om het kind -/- de leerling elders te plaatsen
Drijfveren aanboren
Geen thuiszitters meer
Speciaal programma om thuiszitters weer terug te laten keren naar school
Meer inzicht in wat thuiszitters nodig hebben; is dat wel regulier onderwijs? Alternatieve vormen van onderwijs Terugleiden naar onderwijs door eerst te participeren op andere plekken Individueel maatwerk? Niet helemaal uit te bannen Meedoen via online lesgeven Vergelijk topsportklas – hybride les is daar heel gewoon Zuiver zijn in wat een thuiszitter is en wie een aangepast rooster nodig heeft Uitdraai krijgen van leerlingen die thuiszitten (alle AVG-grenzen weg – dit mag geen belemmering zijn)
54
UITWERKING SESSIES
Meerjarenplan Samenleving | Putten
6
Sociale weerbaarheid 2015 Toen
2023 Nu
2028 Straks
Losse trainingen gericht op PO
Welbevinden onder druk
Investering met elkaar
Individualisering
Lat in het PO hoger leggen (Schoolondersteuningsplan - SOP) Anders organiseren
Afhankelijk van de losse scholen Puttens Expertise Team (PET) Zichtbaar en voelbaar Complexiteit van de opdracht van de leerkracht
It takes a village to raise a child Sleutelen aan de context Moed
Gedragstherapeutische begeleiding op alle scholen Maaltijd op school Een pot geld onderwijs en zorg
Burgerschap 2015 Toen
2023 Nu
2028 Straks Inclusieve scholen Lokale samenwerking Verborgen discriminatie (bewustwording) Alle inwoners, dus ook kinderen betrekken
55
UITWERKING SESSIES
Meerjarenplan Samenleving | Putten
6
Culturele educatie 2015 Toen
Aanbevelingen
2023 Nu
2028 Straks
Fragmentarisch
Integraal aanbod
Veel rondom sport – mag meer in balans Leerorkest
Cultuur Erfgoed Uitbreiding aanbod
à
Investeer
à
Opvoedcursus voor (jonge) ouders
à
heid
Alle kinderen naar een museum Muziekschool terug – op een hoger niveau
Geloof in nut verantwoordelijk-
à
Schoolmaatschappelijk werk op scholen, zowel taal, basis als voortgezet
à
Werkgevers meer betrekken bij maatschappelijke stage en belang onderwijs; belang van maatschappelijke bijdrage om intrinsieke motivatie van jeugd zelf te stimuleren en begrip werkgever
à
Living Library; kunst o.i.d. inzetten om cultureel meer te leren = gelijkheid
à
Scholen helpen om motivatie bij jongeren te verhogen
à
Jongeren perspectief bieden
à
Waar hebben thuiszitters behoefte aan?
à
Jongeren in beeld krijgen en houden
56
à
Maatwerk
à
Sociale Weerbaarheid
à
Burgerschap
à
Culturele educatie
UITWERKING SESSIES
Meerjarenplan Samenleving | Putten 57
6
Gezond leven in Putten Uit de bijeenkomst kwam naar voren dat er al veel gebeurt op het terrein van gezond leven. Tegelijkertijd werd duidelijk dat de samenhang en het overzicht nog al eens ontbreekt. Daarom nemen we het vergroten van de samenhang op in het Meerjarenplan. Ook de aanbeveling om het gedachtegoed van Positieve Gezondheid te hanteren nemen we over. Dit was ook de basis in het afgelopen Meerjarenplan. Suggesties om een wijkgerichte aanpak te hanteren en gebruik te maken van data nemen we ook mee. Deze passen we niet alleen op deze opgave toe maar ook op de andere opgaven. Verder kwamen er veel goede suggesties naar voren die we kunnen gebruiken bij de nadere uitwerking van de plannen. Een mooie bijvangst van de bijeenkomst was dat verschillende aanwezige professionals onderling nieuwe verbindingen konden leggen.
Vergroten van mentale veerkracht jeugd en jongvolwassenen 2015 Toen
2023 Nu
2028 Straks
Themabijeenkomsten over Ecosysteem Mentale Gezondheid (EGM) – zingeving Gezond Veluwe Lichte Brede bewustwording dat zingeving belangrijk opvoedondersteuning voor is voor (mentale) gezondheid het jonge kind wordt gemist Mentale veerkracht wordt al We voeden kinderen mentaal weerbaar op – iets meer meegenomen in cursussen voor ouders? de Gecombineerde leefstijl interventie voor kinderne ‘fit 4 joy’. Niet alleen inzetten op individualisering, maar ook op gemeenschapszin/-gevoel Meer insteken op sterk sociaal netwerk – dit zorgt voor steun, motivatie en relativering Benadrukken hoeveel mentaal invloed heeft op fysiek (bv overgewicht) Werken in groepsverbanden (leren samen te werken)
UITWERKING SESSIES
Meerjarenplan Samenleving | Putten
6
Stimuleren van een gezonde leefstijl 2015 Toen
2023 Nu
2028 Straks
Gebeurt nog teveel vanuit ‘ziekte en probleem’ Voorlichting tav gezonde voeding voor kinderen wordt gegeven op het consultatiebureau – ook maatwerk Welzijn op recept in de basis
Bevorderen sociaal netwerk (alle leeftijden) – nog meer de buurt betrekken Positieve gezondheid – wat motiveert iemand, wat kan en wat wil iemand
Welzijn op recept breed ingezet en bekend
Goede eerste stappen op het Community tuinieren op nemen in gebied van samenwerking van bouwbesluit van nieuwe wijken Putten voor Elkaar, huisartsen, (woonzorgvisie) fysio, diëtiek, consultatiebureau en gemeente JOGG: Praktisch uitvoeren (jong t/m senioren) • Fit4joy • Campagnes • Goed netwerk Nu niet zwanger
Wijkgerichte aanpak (bv op stoppen met roken) Bredere aanpak leefstijldoor bv ook betrekken onderwijs en toerisme Bewegend leren in het onderwijs (structureel)
58
UITWERKING SESSIES
Meerjarenplan Samenleving | Putten 59
6
Verkleinen gezondheidsachterstanden 2015 Toen
2023 Nu
Succesvolle Roken en drinken onder campagnes tegen jongeren neemt weer toe roken en alcohol Overgewicht neemt toe
Sport/bewegen onder jongeren neemt af
2028 Straks Informatie aanbieden in andere talen – statushouders Begeleiding en expertise vanuit Pharos en Fonds achterstandswijken Midden-Nederland (Peter van Medicamus is hiervan ambassadeur) Roken en alcoholgebruik stijgt niet verder, of daalt
‘diabetes challenge’- samen Schoolfruit – vanuit lokale partners en wandelen gefinancierd vanuit gemeente Groente eten op kinderdagverblijf tussen de middag blijft Meer bekendheid over voeding en bewegen en wat dit oplevert Inzicht richten op lage Sociaal Economische Status (SES) - doelgroepenbeleid Beweegloket Proberen in te steken op leefomgeving en netwerk – bv. kennis delen met netwerk over ondersteunen bij gezond blijven van anderen Stimuleren dat volwassenen makkelijker gebruik kunnen maken van minimabeleid (bv via een volwassenenfonds als jeugdfonds sport en cultuur of een Putten pas)
UITWERKING SESSIES
Meerjarenplan Samenleving | Putten
6
Verbinding / alliantievorming gezondheidspartners 2015 Toen
2023 Nu
2028 Straks
Minder samenwerking tussen partners
Welzijn op recept
Zorg, Welzijn en gemeente trekken nog meer samen op, ook meer concreet in de uitvoering.
JOGG
Wijkzuster (sociale teams, klein dus per wijk en niet Putten als 1 wijk)
Positieve gezondheid
Alliantie ouderenmishandeling (zie voorbeeld Nunspeet) Er is al veel, maar nog Inwoners betrekken om behoefte per wijk onbekend /buurt op te halen en bij uitdagingen samen met de buurt naar oplossingen te zoeken. Werkagenda Sterker netwerk op het gebied van zorg en huisartsen/Putten voor preventie/ elkaar meer opzoeken. Alle Elkaar en gemeente Putten omgevingen benutten.
Lange termijn beleid gezondheid > 4 jaar 2015 Toen
2023 Nu
2028 Straks
Er is al veel, maar we zoeken nog teveel binnen de eigen kring
Voor iedereen bereikbaar en betaalbaar om gezonde keuzes te maken Doorlopende trajecten Insteken op het hebben van een sterk sociaal netwerk Samenwerking zoeken/ kennis delen om mogelijkheden te creëren Gezondheid in alle beleid Positieve gezondheid wordt breed ingezet Meer gericht beleid op basis van data zorggebruik en bevolkingsonderzoek Een ambassadeur/influencer in buurten die het gezonde voorbeeld geeft – ‘het ‘systeem’ voedt op
60
UITWERKING SESSIES
Meerjarenplan Samenleving | Putten
6
Wat moet verdwijnen / wat moet blijven en wat willen we graag nieuw Verdwijnen
Blijven
Nieuw
Concurrentiegedachte Positieve gezondheid Welzijn op recept tussen partners Weerstand huisartsen Brede belang voor ogen en niet Borgen – intentieverklaringen rondom tegen gooien over de laten leiden door commerciële samenwerking schutting / we willen en aanbiedingen kunnen er niet meer bij Geen dingen dubbel doen Continuïteit (is wel uitdaging in Borging in kennis en expertise lange huidige markt) in activiteiten en termijn mensen(bv 2 JOGG coördinatoren) In Putten blijft veel Toetsen bij de doelgroep (Tim Preventie is lange termijn – continuïteit binnenskamers – Sjongers) van activiteiten -/- gedragsverandering Openheid in gezondheid is kost tijd nodig.
Rubberen tegeltjespaleis Intentieverklaring huisartsen en Meer benadrukken (je legt de rubberen tegels Putten voor Elkaar en gemeente zelfredzaamheid/minder pamperen -/al neer voor je kind kan rubberen tegeltjespaleis vallen zodat het kind nooit het gevoel van vallen ervaart – alle drempels / mindere ervaringen weghalen voor kinderen is ook niet goed) Sluit aan bij bestaande Informeren doelgroepen – maar via welke werkgroepen en breidt uit weg bereik je de meeste mensen? wanneer gewenst/nodig Uitdaging – veel verschillende manieren Beperkte of onjuiste kennis Meer preventie vanuit huisartsen aanwezig over gezondheid bij (sommige) inwoners -/doelgroepen Meer van beleid naar doen Lichte opvoedondersteuning voor het jonge kind (0-4 jaar) Meer aandacht voor zelfredzaamheid Jeugdhulp meer in lokale veld door beperking jeugdgezondheidszorg / Den Haag maakt keuzes wat wel en niet jeugdhulp is Verbreden JOGG netwerk
61
Aanbevelingen
à
Ervaringsdeskundigen betrekken
à
Werk inclusief
à
Werk samen met inwoners om laagdrempelig aanbod te krijgen/ mensen mee te krijgen
à
Continue proces
à
Wat vinden we gezond – hanteer de definitie positieve gezondheid van Machteld Huber
à
Gebruik maken van bestaande gemeenschappen (bv kerken, buurthuizen)
à
Ecosysteem mentale gezondheid (loopt nu een pilot in Ermelo en Nunspeet)
à
Gemeente moet regierol op zich nemen -/- fungeert als aanjager
à
Lokaal georiënteerd beleid
à
Maak gebruik van Persona’s – (is er al op laaggeletterdheid)
à
GGD meenemen
UITWERKING SESSIES
Meerjarenplan Samenleving | Putten
6
Hoe spelen we in op de vergrijzing
Leven lang leren – ook na pensionering
Uit de bijeenkomst over inspelen op de vergrij-
2015 Toen
2023 Nu
2028 Straks
zing hebben we het betrekken van de doelgroep
Bij blijven
Digitalisering (bijblijven) digitaal loket/ bibliotheek/ financieel café Verschillende ontwikkelingsniveaus – verschillende activiteiten (studiekring 50+)
Ieder op eigen niveau een plek in de samenleving
Goede mobiliteitsmogelijkheden Klik en tik Vrije tijd goed gebruiken (zinvol inzetten) Vanaf hoge leeftijd geen digitale post meer sturen
Cursussen – sociale vaardigheden -/- verdieping in bepaalde onderwerpen Open universiteit Dement talent (ook met dementie een leven lang leren en inzetten waar je van houdt) Nieuwe dingen leren na je werk
zelf opgenomen in het Meerjarenplan. Ook het blijven leren als je gepensioneerd bent is in dit plan opgenomen. Verder zijn er in deze bijeenkomst veel aandachtspunten meegegeven die we kunnen gebruiken in de ontwikkeling van toekomstig beleid en uitvoering. Denk hierbij aan gebruik maken van kennis en vaardigheden door de generaties heen en het differentiëren in de groep ouderen. Iemand van 67 heeft vaak andere wensen en behoeften dan iemand van 85. We bespraken de uitdagingen, zoals toenemende druk op zorg en mantelzorgers bij een beperkt aantal mantelzorgers/medewerkers die de zorg en ondersteuning kunnen bieden. Maar tegelijkertijd was het indrukwekkend om te zien wat er al gedaan wordt in Putten. Daar zijn we blij mee en willen we zoveel mogelijk behouden en/of versterken. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het Burennetwerk en de klik en tic cursussen. Een mooie opbrengst om de komende jaren mee aan de slag te gaan.
62
Niet alleen --> recreatieve activiteiten en ook educatieve (divers aanbod) Digitaal is eng
Lezingen
Blijven gebruiken van kennis en kunde van oudere generaties "Nieuwerwetse” vaardigheden leren, zoals online boodschappen doen Geniet van het leven
UITWERKING SESSIES
Meerjarenplan Samenleving | Putten 63
6
Omgaan met toenemende zorg, - en ondersteuningsvraag 2015 Toen
2023 Nu
2028 Straks
Bejaardenhuizen
Zo lang mogelijk thuis wonen en soms hoe dan? Niet mogen sterven
Verzorgingshuizen weer terugkomen
Al langer thuis wonen "Vanzelfsprekend” mantelzorg
Begin individualisme
(lichte) ondersteuningsvragen zoveel mogelijk in de buurt worden opgelost Eigen bijdrage weer inkomensafhankelijk maken
Demografische ontwikkeling heeft de vorm van een kruik. Het aantal ouderen neemt niet exponentieel toe. Individualisme werkt niet Gemengd wonen – jong en oud (boek van Teun Toebes) Combi student in verpleeghuis en bv combi statushouders en ouderen) In hoeverre bieden vrijwilligershulp? Zijn ze er nog? Voldoende gekwalificeerd personeel Integraal regiobeleid SRV wagen Beeldvorming
UITWERKING SESSIES
Meerjarenplan Samenleving | Putten 64
6
Omzien naar elkaar, grenzen aan en mogelijkheden van mantelzorg 2015 Toen
2023 Nu
2028 Straks
Pensioenleeftijd 65 Mantelzorgers ook 65 Mantelzorg: buurt, familie, kerk aanwezig Individualisme onderwerp van gesprek
Pensioenleeftijd 67,3 Mantelzorgers 67,3
Pensioenleeftijd 68 Mantelzorgers 68
Mantelzorger: buurt, familie, kerk: meer beroep, minder aanwezig Individualisme toegenomen
Mantelzorgers: vrijwilligers beschikbaar?
Normaal om naar elkaar om te kijken Buddy's
Minder sociale cohesie
Kinderen meer omzien naar ouders
Buren Netwerk Putten
Iedereen voelt een bepaalde verantwoordelijkheid naar het omzien naar een ander
Burgerinitiatieven ondersteunen Betaalde mantelzorg – Saar in huis Sociaal vrije sector mengen Tweeverdieners Grens aan mantelzorgers: tekort op arbeidsmarkt --> iedereen werkt
Vrijwilligers inbedden in de samenleving – hoe nemen we de samenleving mee in het doen van vrijwilligerswerk en mantelzorgers. Vrijwilligerswerk mag op een andere manier – jongeren willen wel, maar niet te lang – of projecten (er zit een eind aan) en flexibel inzetten
UITWERKING SESSIES
Meerjarenplan Samenleving | Putten 65
6
Wonen voor ouderen 2015 Toen
2023 Nu
De adviescommissie ‘VAC’ opgeheven wonen ‘VAC’ voor adviezen in de bouw Woongroepen voor Nu ‘Knarrenhof’? 55+ (daarvoor nog senioren of ouderenwoningen) Pensioen op 60-65 Grote wachtlijsten voor jaar verpleeghuiszorg Pensioen 67+
2028 Straks Toegankelijke betaalbare woningen
Groepsgewijs – eigen woning -/- Knarrenhof met een gezamenlijke ruimte -/- groentetuin
Niet alleen senioren - variatie Knarrenhof! Pensioen 70+
Het benutten van het zilveren kapitaal 2015 Toen
2023 Nu
2028 Straks
(1960) 3 Geld maakt meer individueel Zet meer de vrijwilliger in en maak geen gebruik generatiegezinnen van de professional --> inzet op werkvloer /- omzien naar elkaar Gezinnen uit elkaar --> kinderen Intergenerationeel – maak gebruik van wonen elders generaties – 15-80 jaar Vrijwilligers “nemen” het werk Zilver pas op het moment dat je dat zelf voelt over (hoe maak ik het interessant voor de vrijwilliger Kennis overdragen en Burenhulp – oud – jong vaardigheden (oppassen/boodschap/mee-eten) Is tegen eenzaamheid – mix de generaties Nog meer kennis overdragen en ook de vaardigheden
UITWERKING SESSIES
Meerjarenplan Samenleving | Putten
6
Wat moet verdwijnen / wat moet blijven en wat willen we graag nieuw Verdwijnen
Blijven
Nieuw
Mantelzorgers nemen
Zorg voor elkaar
Is Putten aantrekkelijk?
Dorpse (praatje,
Beeldvormig over ouderen (dit is wijsheid voor jongeren)
professionele zorg over Kleine winkel (jammer)
begroeten)(ingebed in regiobeleid) Huidig aantal zorg
Vrijwilligerswerk
Vrijwilligerswerk nieuwe stijl
Maatschappelijke stage
Professionalisering mantelzorg Hondenmiddag waarbij mensen met een hond anderen mee uit wandelen nemen
professionals Kleinschalig blijven in grootschaligheid
Kinderopvang combineren met ouderen Intergenerationele woonvorm (elkaars mogelijkheden benutten) Gezinshuis voor ouderen (1 huis en 1 betaalde mantelzorger) Huizen (Knarrenhof) op vakantieparken Kennis van sociale kaart Rondleidingen In nieuwe woonwijken supermarkten en winkels Jongeren die ouderen bezoeken Besluitvaardig consequent beleid Houd contact met degene waar het om gaat Gedeelde verantwoordelijkheid Gebruik kennis en kunde van verschillende generaties Anticipeer op multifunctioneel wonen en leven Knip de uitdagingen in stukken Luister naar ervaringsdeskundigen Meer informeren, drempel wegnemen Maak het beleid praktisch, niet als papier in de la Gemeenteambtenaar draait mee in de praktijk
66
Hangplekken ouderen
UITWERKING SESSIES
Meerjarenplan Samenleving | Putten
6
Aanbevelingen à
Knarrenhof (nu 100 mensen erbij
Hoe lang gaat mantelzorg door/
maken in de appartementencom-
aangesloten) Wanneer gaan ze
wat is de grens aan mantelzorg?
plexen
binnen Putten nu eens tempo
(bv binnen kerken)
hierin brengen à
Burgerinitiatieven buitengebied
à
Vanuit de groep Knarrenhof mensen die eenzaam zijn erbij betrekken; Elkaar helpen - om bv
à
Bij Welzijn Putten zijn er activiteiten, daar wil men wel graag
men niet meer goed kan en nog
gezelschap
wil thuis wonen
à
à
à
leeftijdsbestendig te maken à
Bied ouderen een baan
à
Blijf digitaal bezig en hulp aan-
à
Sociale vaardigheden aanleren voor mensen die kleiner gaan wonen en daar een netwerk op moeten bouwen
67
ten die georganiseerd worden
Vanuit Putten krijgt iedereen 75+
Er wordt bij een gesprek ook aangegeven wat er allemaal mogelijk is qua hulp Brief 55 plussers met meer dan bepaald aantal vierkante meters of ze kleiner willen wonen (vanuit Woningstichting) (maar is ook vaak duurder)
bieden voor mensen die dat niet kunnen - blijf digitaal vaardig
kelingsniveau voor de activitei-
brief (zij waarderen het wel)
à
à
Let ook op groepen qua ontwik-
vermogen
gemaakt) en ook 78+ krijgt zo’n
à
à
je dat kan en naar eigen
steeds minder gebruik van
Veel eerder kijken naar mogelijkheden van woningen om ze
Je mag mee blijven doen, zolang
een brief voor huisbezoek (wordt
Belangrijk om de ouderen in pensioen, 85+)
Wat heeft Putten te bieden als
Professional aan huis / inhuur
zijn groepen in te delen (55+,
à
à
heen, maar dan pas als ze alleen
à
Burennetwerk bestaat
Steek vooral in op preventie
Wmo uit te stellen à
à
à
In appartementencomplex is het niet altijd vanzelfsprekend dat men goed contact heeft met buren en ook vindt men het vaak lastig om het netwerk groter te
UITWERKING SESSIES
Meerjarenplan Samenleving | Putten
6
Input de Verschilmakers
Cultuur komt terug in dit Meerjarenplan. Dan met name in de vorm van cultuur als middel
De Verschilmakers
om aan opgaven te werken. Denk hierbij bij-
3. Hoe voorkomen we eenzaamheid?
voorbeeld aan het versterken van de mentale De Verschilmakers zijn een groep jongeren tot
weerbaarheid.
25 jaar uit Putten die zich vanuit hun eigen motivatie inzetten voor Putten. Aan hen zijn enkele vragen rondom de thema’s uit het meerjarenplan voorgelegd. De vragen en hun antwoorden zijn hieronder te vinden. Hoe hebben we de input van de Verschilmakers meegenomen
De Verschilmakers gaven aan dat ze de vragen
Bekendheid over wat er is en het toegankelijk maken van tot informatie en middelen. Mensen
Vragen en antwoorden ‘De Verschilmakers’ 1. Meedoen Hoe zorgen we dat iedereen mee kan doen ongeacht hun achtergrond (‘meedoen in verscheidenheid’ denk o.a. aan diverse vormen van discriminatie en LHBTIQ+)?
helpen met digitale vaardigheden al leven. Veel activiteiten zijn op vrouwen gericht. Meer aandacht voor eenzaamheid op zich. Niet alleen op ouderen gericht maar zeker ook op de LHBITQ+ groep. Ouders leren het goede voorbeeld te geven en hen te stimuleren om open te staan zijn voor iedereen. In het onderwijs moet je leren wat goed burgerschap inhoudt, dit op alle
moeilijk vonden. Dat is zeker een aandachts-
Inclusieve sport is lastig, dat moet buiten Putten.
punt voor een volgende keer. Desondanks
In het dorp zijn de wegen niet altijd begaanbaar
gaven ze op veel vragen juist een heel helder
voor minder validen. Voor minder validen is
en duidelijk antwoord. Zoals meer aandacht
het moeilijk om de winkels in te komen. Er kan
voor toegankelijkheid voor inwoners met een
meer ingezet worden op bewustwording over
Preventieve jeugdhulp is er te weinig voor
beperking in Putten. Of het aanbieden van meer
bovenstaande thema’s, zoals hoe gaan mensen
kinderen. Meer specialistisch en inclusief
activiteiten door leeftijdsgroepen heen. Diverse
om met bijvoorbeeld mensen met dementie?
onderwijs.
aanbevelingen hebben we meegenomen in het
Het is niet heel erg bekend in Putten. De infor-
Meerjarenplan, of maken deel uit van de uitwer-
matie is niet altijd toegankelijk voor iedereen.
king van plannen in het Meerjarenplan. Inclusief
De taalbarrière is erg lastig. Het is fijn dat er veel
sporten of meer bekendheid van omgaan met
vrijwilligers zijn voor mensen die gevlucht zijn,
dementie en inzet op noaberschap zijn zaken die
de relaties met buren is lastiger, mensen zijn
de komende jaren in beleid zullen terug komen.
minder tolerant.
Daarnaast ook praktische adviezen waartoe wordt opgeroepen zoals het meer bekend maken van activiteiten, informatie en voorzie-
2. Hoe zorgen we ervoor dat inwoners met een beperking mee kunnen doen?
onderwijsniveaus en in alle leerjaren. 4. Hoe stimuleren we meedoen van kinderen en jeugd tot 23 jaar?
Bestaanszekerheid 5. Hoe ondersteunen we mensen naar bestaanszekerheid?
Scholing. Hoe ga je om met geld, leren hoe je belastingaangifte moet doen en hoe je je inschrijft voor woningen en of een woning koopt. Dat kan tijdens een Standaard informatieavond als je een bepaalde leeftijd hebt, net als bij een
ningen die er zijn in begrijpelijke taal. Alhoewel
68
hulpmiddelen aan te vragen.
dat niet direct in het Meerjarenplan terugkomt
Meer toegankelijke sporten en winkels en
vaccinatie. Meer duidelijke en toegankelijke
is dit wel een duidelijke oproep waar we de
wegen (infrastructuur), voorzieningen instellen
informatie in meerdere talen, in de vorm van
komende jaren ons best voor gaan doen.
voor hulpmiddelen en een makkelijkere weg om
brieven, en ook letters, infographics of video’s.
6. Hoe voorkomen we de armoedeval voor jongeren die 18 worden? Scholing.
UITWERKING SESSIES
Meerjarenplan Samenleving | Putten
6
Gezond leven in Putten
Vergrijzing
11.Hoe dragen we bij aan de mentale veerkracht van
13.Hoe gaan we om met de toenemende zorg- en
jeugd en jongvolwassenen?
ondersteuningsvraag als gevolg van vergrijzing?
7. Hoe krijgen we ondersteuning aan mensen in armoede op de juiste plek?
§ Door voorlichten wat je per leeftijdsgroep
Op school, bij huisartsen, bij mensen thuis
§ Meer info over laagdrempelige hulp
en via buurthuizen. Actieve buren buurtschap (noaberschap). Onderwijsachterstanden 8. Hoe vergroten we de betrokkenheid van ouders bij de ontwikkeling van hun kinderen?
Leuke activiteiten voor gezinnen, ouderavonden met informatie en een grotere rol van voor de GGD hierbij. Laagdrempelige activiteiten organiseren en nieuwsbrieven uitgeven waarmee je meer naar de ouders toe beweegt. Vertrouwen
doet
§ Vaste check mentale gezondheid net als bij gezondheidscheck
Beeldvorming: het is niet aantrekkelijk om als jongere iets met ouderen te doen, terwijl het na ervaring heel erg leuk blijkt te zijn. Dus veel positieve op jongeren gerichte informatie. Ervoor zorgen en mogelijk maken dat ze elkaar leren kennen.
§ Elkaar in het oog houden en professionals ook vragen naar de mentale impact en laten
14. Hoe kunnen we de mogelijkheden van gezonde
weten dat het er toe doet.
ouderen benutten (het zilveren kapitaal)?
§ Ook op school de lat niet te hoog leggen § Meer aandacht voor mentale gezondheid. § Makkelijk en toegankelijk maken van sport en bewegen, niet te duur maken.
opbouwen door het bieden van een luisterend
Activiteiten niet alleen leeftijdsgebonden aanbieden. Zij kunnen ook jongeren betrekken, oppas oma’s en opa’s die levenservaring hebben en jongeren over het leven kunnen leren. Zij kunnen gastlessen geven over levensvaardigheden. Verhalen uit laten wisselen door muziek
oor.
12. Hoe stimuleren we een gezonde leefstijl?
of theater.
9. Hoe vergroten we de ontwikkelingskansen van
Gezonde schoolkantines. Op school dingen
Overall: Er is te weinig cultuur, dat verbindt.
neerzetten met gratis fruit en water tap-
Gewone muzieklessen (een muziekschool)
punten Meer winkels met gezonde happen.
toegankelijk en betaalbaar voor iedereen.
Lunchrooms. Informeren van inwoners over wat
Theater, straatfestivals.
kinderen in een achterstandspositie?
Normaliseren van kinderen. 10.Hoe ‘vinden’ we inwoners met laaggeletterdheid?
Dat vinden ze een te lastige vraag.
gezondheid is, bijvoorbeeld in abri’s aanprijzen. Buurtkastjes met gezonde spullen, gratis moes-
De bevraagde jongeren vinden de vragen te
tuin cursus voor meer mensen. Deel tuinen
moeilijk want ze staat ver van hun leefwereld af
maatjes oude en jongeren. Buurtbibliotheek.
en ze schrikken van de omvang van de problemen. Overall vinden ze dat de gemeente te weinig informatie geeft en de informatie die er is te weinig toegankelijk. Mensen weten niet dat er iets is of kunnen het moeilijk vinden of moeten ervoor naar buiten Putten, er zijn veel taboes.
69
BIJLAGE 4
Meerjarenplan Samenleving | Putten
6
BIJLAGE 4: EVALUATIE MEERJARENPLAN SAMENLEVING 2019-2022 Bij de start van de beleidsperiode Meerjarenplan Samenleving 2019-2022 was nog niet bekend hoe anders deze periode zou verlopen. De pandemie die in maart 2020 uitbrak gaf veel extra werkzaamheden voor de gemeente en de afdeling Samenleving. Vervolgens brak er ook nog oorlog uit in de Oekraïne, wat wederom veel onvoorziene inzet van de afdeling Samenleving vroeg en nog steeds vraagt. Het is dan ook met trots dat we presenteren hoeveel we de afgelopen jaren hebben bereikt!
Het centrale uitgangspunt was:
3. Ondersteuningspiramide (omkeren van).
Door de pandemie was het niet mogelijk alle punten uit de agenda voor 2023 af te ronden. Het werken aan een dementievriendelijke gemeente is gestart en wordt verder uitgewerkt in
Doelen en subdoelen
de volgende periode. Daarnaast heeft het panel vanuit ervaring meerdere onderwerpen aange-
à
à
1. Inwoners doen mee aan een
dragen zoals onderhoud van de scoot-
inclusieve samenleving
mobielbaan en het testen van een fietsroute.
a. Inwoners leven en doen mee vanuit eigen kracht en verantwoordelijkheid.
à
b. Inwoners zetten zich in voor elkaar.
à
c. Putten is een vitale en sociale gemeenschap.
Prioriteit: Samenhang in de uitvoering van welzijnstaken
Gedurende de periode 2019-2022 is met Welzijn Putten, Stimenz, Jeugdpunt, Actief Putten en de gemeente gewerkt aan een brede welzijnsstichting. In november 2021 is door de gemeenteraad de kadernotitie en de bijbehorende subsidieverordening Breed Welzijn Putten vastgesteld. De partijen Stimenz, Jeugdpunt en Welzijn Putten hebben een convenant getekend
Wat hebben we hier voor gedaan: Prioriteit: We hebben meer aandacht voor een inclusieve samenleving
waarin de samenwerking geformaliseerd is. Vanaf 2022 opereren de partijen gezamenlijk als brede welzijnsinstelling Putten voor Elkaar. In oktober 2022 hebben zij zich formeel voorge-
In december 2019 heeft de gemeenteraad de
steld aan via het symposium Putten voor Elkaar
Inwoners doen mee (met ondersteuning van
Inclusieagenda Putten voor Iedereen 2020 –
in Stroud. Putten voor Elkaar zet zich ervoor in
hun naasten en voorzieningen) in de samenle-
2022 vastgesteld.
dat alle inwoners met ondersteuning van naas-
ving.
ten en voorzieningen kunnen meedoen in de
Overige uitgangspunten: 1.
Meedoen in de samenleving.
2. Positieve gezondheid (werken volgens het gedachtegoed van).
70
en aandacht voor toegankelijke speeltuinen.
In 2020 vond het congres ‘Putten inclusief’ als
samenleving. De deelnemende partijen maken
aftrap van de inclusieagenda plaats. Vanuit deze
hierbij actief gebruik van elkaars kwaliteiten. Zij
agenda is ook het Inclusiepanel opgericht. Dit
werken in samenspraak met de gemeente aan
panel bestaat uit ervaringsdeskundigen, veelal
een goede basis in Putten op de thema’s Samen
ook met een kwetsbare gezondheid. Er is hier-
Meedoen, Leefstijl&Gezondheid, Opgroeien en
door veel in gang gezet. Denk hierbij aan het in-
Opvoeden en Basiskracht.
clusiefonds, het keurmerk Putten voor Iedereen
EVALUATIE 2019-2022
Meerjarenplan Samenleving | Putten
6
à
1. Problemen zoveel mogelijk voorkomen of laagdrempelig oplossen
à
a. Inwoners leven in een gezonde leefomgeving en hebben een gezonde leefstijl.
à
b. Vragen worden in het eigen netwerk of met lichte ondersteuning opgelost.
à
à
§ Inzet door Putten voor Elkaar op het thema opvoeden en opgroeien. § Blijvende aandacht op het gebied van leefstijl. § Extra inzet op kwetsbare jongeren. § Samenwerkingen zoals die met het onderwijs, de huisartsen, maar ook het lokale sport- en beweegakkoord.
zorgen worden in een vroeg sta-
In Putten was al onafhankelijke inwoneronder-
dium gesignaleerd en aangepakt.
steuning aanwezig, maar de aandacht lag nog
ning voor wie dat nodig heeft. Inwoners worden geholpen bij het vinden van de juiste ondersteuning, informatie en advies en bij het maken van een eigen plan.
vooral op het gebied van de Wmo. Door mee te doen aan het ‘Koplopertraject inwonerondersteuning’ is in Putten de onafhankelijke inwonerondersteuning uitgebreid en versterkt
In februari 2022 is de regionale nota volksgezondheid vastgesteld. De landelijke nota gezondheidsbeleid diende als uitgangspunt hiervoor. In 2023 krijgt deze nota ook een lokale uitvoeringsagenda. Deze nota legt de aandacht op de volgende vier thema’s:
omgeving. § Gezondheidsachterstanden verkleinen. § Druk op het dagelijks leven bij jeugd en jongvolwassenen. § Vitaal ouder worden.
waardoor nu op alle leeftijdscategorieën sterke onafhankelijke inwonerondersteuning geboden
Daarnaast is veel op het gebied van gezonde
wordt.
leefstijl in Putten gecontinueerd of versterkt.
Prioriteit: Gezondheidsbeleid
Denk bijvoorbeeld aan de inzet van de buurtsportcoaches van Putten voor Elkaar, het programma JOGG/Team Fit. Daarnaast is er
Wat hebben we hier voor gedaan: Prioriteit: Preventief jeugdbeleid
Het gedachtegoed van Positieve Gezondheid
vanuit het beleidsveld gezondheid intensief
loopt als een rode draad door het sociaal
meegedacht met de invulling van de
domein. Wanneer een inwoner met een
omgevingsvisie.
ondersteuningsvraag bij de gemeente komt dan Juli 2019 heeft de gemeenteraad het Preventief
wordt er breed uitgevraagd. Daarmee wordt
Jeugdbeleid 2019-2022 vastgesteld met daaraan
nadrukkelijk gekeken naar de veerkracht van
gekoppeld een uitvoeringsagenda. Deze is
inwoners en wat iemand wel kan, in plaats van
grotendeels uitgevoerd, soms ook met aanvul-
alleen te kijken naar het ziek zijn en de beperkin-
lende coronagelden vanuit het Rijk. Denk hierbij
gen. Verschillende netwerkpartners, zoals Putten
o.a. aan:
voor Elkaar, fysiotherapeuten en de huisartsen werken ook vanuit dit concept.
71
richting de inwoners.
§ Gezondheid in de fysieke en sociale leef-
c. Maatschappelijke en financiële
d. Er is inwonerondersteu-
Hierdoor spreken we in Putten dezelfde taal
EVALUATIE 2019-2022
Meerjarenplan Samenleving | Putten
6
à
à
1. Ondersteuning die aansluit
Vanaf 2019 zijn we gestart met de ‘Brede