1. Meerjarenplan Samenleving 2023-2027
Tekst van het document
MEERJARENPLAN Samenleving 2023-2027
VOORWOORD
Meerjarenplan Samenleving | Putten
Armoede, druk op de zorg, ongelijke kansen, discriminatie. Onderwerpen die veel mensen bezighouden en waar veel mensen direct of indirect mee te maken krijgen. Dit zijn allemaal voorbeelden van maatschappelijke opgaven die vragen om een sterke en integrale aanpak. Deze maatschappelijke opgaven kunnen alleen door de samenleving als geheel worden aangepakt. Ouders, buren, kerken, ondernemers, zorgverleners, maatschappelijke organisaties, onderwijs en overheid spelen allemaal een rol. De rol en positie van het gezin is hierin ook van groot belang. Alleen met vereende krachten komen we verder. Putten kent sterke sociale verbanden en er is veel zorg voor elkaar. Daarnaast zijn er korte lijnen tussen verschillende partijen. Alle ingrediënten voor een echt gezamenlijke aanpak van maatschappelijke opgaven zijn dus aanwezig. Dit ‘Meerjarenplan Samenleving 2023-2027’ biedt de basis voor ons beleid voor het domein samenleving. We gaan in het plan nadrukkelijk uit van de samenwerking tussen verschillende partners. Toch hebben we het plan opgesteld vanuit het gezichtspunt van de gemeente. Immers, de gemeente heeft een specifieke rol en verantwoordelijkheid gekregen als het gaat om regie over de ondersteuning van inwoners.
De democratisch gekozen gemeenteraad heeft daarbij de taak om de kaders van deze ondersteuning te bepalen en controle uit te oefenen op de door het gemeentebestuur gevoerde regie. We realiseren ons daarbij dat de samenleving niet maakbaar is. Niet alle problemen zijn op te lossen. Maar, we willen wel datgene doen wat binnen onze invloed en mogelijkheden ligt om de samenleving van Putten nog socialer en leefbaarder te maken. Daarbij is het lonkend perspectief dat het realiseren van de opgaven niet gebeurt vanachter het bureau maar midden in de samenleving samen met betrokken maatschappelijke partners, inwoners, ervaringsdeskundigen en verantwoordelijke beleidsambtenaren. Het feit dat de deelnemers aan de gesprekken ter voorbereiding op het schrijven van dit meerjarenplan aangaven graag bij te dragen aan het realiseren van de plannen is hierbij veelbelovend. Uw betrokkenheid geeft mij, naast dat wat op papier staat, vertrouwen in de toekomst! Jim van den Hoorn Wethouder Gemeente Putten
2
LEESWIJZER
Meerjarenplan Samenleving | Putten
Het Meerjarenplan 2023-2027 bestaat uit een aantal onderdelen: Hoofdstuk 1 beschrijft hoe het plan tot stand is gekomen. Daarnaast beschrijft het de uitgangspunten en waarden van waaruit we vertrekken. Ten slotte geven we in dit hoofdstuk aan hoe dit plan zich verhoudt tot andere beleidsterreinen. Hoofdstuk 2 beschrijft de randvoorwaarden die gelden voor alle maatschappelijke opgaven in het Meerjarenplan. Hoofdstuk 3 beschrijft de vier maatschappelijke opgaven waar we ons op richten en de bijbehorende programma’s. Hoofdstuk 4 geeft aan hoe we datagericht werken willen toepassen bij de uitvoering van het Meerjarenplan. Hoofdstuk 5 geeft een overzicht van de financiën die we willen inzetten voor de uitvoering van dit Meerjarenplan. Ook wordt hier toegelicht waar deze financiën vandaan komen. De bijlagen bestaat uit de bronnenlijst die we hebben gebruikt voor het opstellen van het Meerjarenplan, de factsheet, de uitwerking van de sessies en de evaluatie van het Meerjarenplan 2019-2022.
3
INHOUDSOPGAVE
Meerjarenplan Samenleving | Putten
Hoofdstuk 1 Inleiding
6
1.1 1.2 1.3
7 8 8
Opgavegericht werken Missie en waarden Verbinding met andere documenten
Hoofdstuk 2 Randvoorwaarden
10
2.1 2.2 2.3
11 12 13
Buurtgericht werken We houden het simpel Sociale basis op orde
Hoofdstuk 3 Opgaven
16
3.1 3.2
17 22
3.3 3.4
Hoe bevorderen we kansengelijkheid? Hoe zorgen we ervoor dat iedereen volwaardig mee kan doen in de samenleving? Hoe zorgen we ervoor dat mensen gezond kunnen leven in Putten? Hoe spelen we in op de vergrijzing in Putten?
Hoofdstuk 4 Datagericht werken
4
27 29
32
Hoofdstuk 5 Financiën
34
BIJLAGE
37
Factsheet Bronvermelding Uitwerking sessies Evaluatie Meerjarenplan 2019-2022 Colofon
38 39 40 70 75
INLEIDING
Meerjarenplan Samenleving | Putten 5
1 INPUT OPHALEN In bijeenkomsten met inwoners, maatschappelijk partners en medewerkers van de gemeente, hebben we input opgehaald voor deze uitwerking.
INLEIDING
Meerjarenplan Samenleving | Putten
1
HOOFDSTUK 1 INLEIDING De opgaven en programma’s uit de ‘Startnotitie Meerjarenplan Samenleving 2023-2027’ vormen de basis voor het plan. De gemeenteraad van Putten heeft deze op 13 oktober 2022 vastgesteld. In dit ‘Meerjarenplan 2023-2027’ (verder: ‘Meerjarenplan) hebben we de opgaven, programma’s en randvoorwaarden uit de startnotitie verder uitgewerkt. In bijeenkomsten met inwoners, maatschappelijk partners en medewerkers van de gemeente, hebben we input opgehaald voor deze uitwerking. De uitwerking hiervan vindt u in bijlage 3: Uitwerking sessies. Daarnaast hebben we de huidige landelijke, regionale en lokale beleidsontwikkelingen meegenomen.
Rapport ‘Toekomstbestendig beleid Putten’
Evaluatie Meerjarenplan 2019-2022
Verder hebben we de uitkomsten van het
2022 geëvalueerd. Deze evaluatie is uitge-
rapport ‘Toekomstbestendig beleid Putten’
werkt in bijlage 4: Evaluatie Meerjarenplan
(Berenschot, 2021) meegenomen in het opstel-
Samenleving 2019-2022. De inzichten die we in
len van dit Meerjarenplan. Onderzoeksbureau
de afgelopen periode hebben opgedaan hebben
Berenschot onderzocht in opdracht van de
we meegenomen in dit plan. We concluderen
gemeente Putten in hoeverre het beleid op het
dat de ingezette lijn naar een Brede Toegang
domein samenleving al voldoende toekomst-
sociaal domein en een Brede welzijnsinstelling
bestendig was. Dit rapport concludeert dat er
(Putten voor Elkaar) hebben bijgedragen aan
in Putten al veel goed geregeld is. Tegelijkertijd
een sterkere organisatie van ondersteuning
deden de onderzoekers enkele belangrijke aan-
van inwoners. Deze ontwikkelingen bouwen
bevelingen, onder meer:
we daarom de komende periode verder uit.
§ Investeer meer in preventie § Wees duidelijk over je rol als gemeente in relatie tot maatschappelijk partners § Ga uit van lokale maatschappelijke vragen § Zorg voor integraliteit in beleid Daarnaast geven de onderzoekers aan dat de middelen die het Rijk de komende jaren beschikbaar stelt voor het domein Samenleving in Putten, hoger zijn dan de verwachte uitgaven. Dit zou via politieke keuzes aanleiding kunnen zijn om (meer) te investeren in maatschappelijke opgaven.
6
Ten slotte hebben we het Meerjarenplan 2019-
De inzet op sociale basis is afgelopen periode minder van de grond gekomen, maar is niet minder van belang geworden. Dit is daarmee een aandachtspunt voor de komende periode en we werken dit verder uit in dit nieuwe Meerjarenplan.
INLEIDING
Meerjarenplan Samenleving | Putten
1
1.1 Opgavegericht werken
Dit zijn de kaders van onze manier van werken.
beleid. We willen het goede behouden dat er
Deze passen we toe bij het uitwerken van alle
al is, of al in ontwikkeling is. Door de indeling
Bij onze aanpak van de maatschappelijke opga-
opgaven en programma’s.
in maatschappelijke opgaven en programma’s
ven gaan we uit van opgavegericht werken. Dat betekent: à
à
Een plan op hoofdlijnen
opgaven. Daarmee wordt ook duidelijk welk
Het Meerjarenplan is een plan op hoofdlijnen.
beleid nog mist om goed in te spelen op deze
(dus met inwoners, onderne-
Zulke plannen roepen altijd de vraag op of ze
vraagstukken.
mers, maatschappelijke partners
wel concreet genoeg zijn (of misschien juist te
en professionals die kunnen
concreet zijn). We willen voorkomen dat dit plan
Elke indeling kent voor- en nadelen. Zo ook de
bijdragen aan het aanpakken van
een ‘papieren werkelijkheid’ wordt. Daarom
indeling in opgaven en programma’s die we
een bepaalde opgave).
hebben we geprobeerd om zo veel mogelijk
in dit plan gebruiken. Het voordeel is dat deze
concrete aanknopingspunten in het plan op te
indeling uitgaat van de vragen uit de samen-
nemen. Bijvoorbeeld door steeds aan te geven
leving. Het nadeel is dat niet alles dat we als
hoe we verder uitvoering gaan geven aan een
gemeente doen op het domein samenleving,
bepaald onderwerp. Tegelijkertijd blijft het een
(direct) onder de opgaven of programma’s valt.
visiestuk en zal de meer concrete uitwerking
Ook deze ‘lopende zaken’ vinden de komende
zichtbaar worden in de beleidsplannen en acties
jaren uiteraard doorgang.
We kijken vanuit mogelijkte bieden. We handelen vanuit de bedoeling, de regels zijn ondersteunend.
die volgen uit dit Meerjarenplan. Dat geeft de gemeenteraad ook de ruimte om definitieve
Specifieke doelgroepen komen hierdoor ook
besluiten over deze plannen te nemen op het
vooral terug als onderdeel van een opgave
We lossen opgaven dus niet op voor de samen-
moment dat er verder uitgewerkte plannen op
of programma. Dat betekent niet dat er geen
leving, maar met de samenleving. Als gemeente
tafel liggen. Ook het vorige Meerjarenplan liet
aandacht is voor de diverse doelgroepen.
moet je helder zijn over wat je rol is. En wat
zien dat deze vorm een goede manier is om
Denk hierbij bijvoorbeeld aan mensen met een
inwoners en partners mogen verwachten. Dat
richting te geven aan beleidsvoornemens.
(licht) verstandelijke beperking of de LHBTIQ+
verheldert het gesprek en de posities daarin.
ge-meenschap. En opgaven kunnen alleen
Daarbij is goede gesprekscommunicatie essen-
Per programma staat in dit plan welke inhou-
opgepakt worden als er oog is voor de samen-
tieel.
delijke richting we kiezen. Ook benoemen we
levingsvormen die er in de samenleving van
ons doel en geven we aan hoe de uitwerking er
Putten bestaan. Een stabiele gezinssituatie kan
verder uit gaat zien.
veel problemen voorkomen. Het gezin is dan
De opgaven zijn zeer breed. Daarom verdelen we elke opgave in een aantal programma’s. Dat geeft richting en kaders voor de verdere uitwerking.
ook een belangrijke pijler om te betrekken bij
Behouden wat goed is In dit Meerjarenplan staan nieuwe beleidsvoor-
Daarnaast stellen we randvoorwaarden vast.
7
aansluit op de relevante maatschappelijke
We benaderen de opgave samen
heden om de opgave het hoofd
à
krijgen we zicht op hoe ons bestaande beleid
nemens, maar het sluit ook aan op bestaand
het oppakken van de diverse opgaven.
INLEIDING
Meerjarenplan Samenleving | Putten
1
1.2 Missie en waarden
Zo zorgen we voor gezamenlijke benadering
elkaar aan. We werken in Putten dus aan
van onze inwoners.
dezelfde opgaven, over de domeinen heen. Daarbij is het vertrekpunt van de Omgevings-
heid, moed, ontvankelijkheid en plezier. Voor het
1.3 Verbinding met andere domeinen
domein samenleving vinden we aanvullend de
Het Meerjarenplan bevat een breed scala aan
juist op de sociale en gezondheidsmatige
volgende waarden belangrijk:
opgaven en beleidsterreinen We pakken de
aspecten van dezelfde opgaven. Door hier
maatschappelijke opgaven niet alleen op binnen
samen aan te werken met partners en inwoners
de afdeling samenleving, maar betrekken ook
brengen we opgaven als ook mogelijke
andere afdelingen of (gemeentelijke) organisa-
oplossingen zo integraal mogelijk in kaart.
De gemeente Putten heeft als missie ’Partners in Putten’. De kernwaarden van de gemeente Putten behorend bij deze missie zijn gastvrij-
§ de leefwereld van de inwoner centraal stellen § werken vanuit vertrouwen § werken vanuit verbinding § beleid maken samen met inwoners en partners
ties. Er zijn ook vraagstukken die weliswaar een verbinding hebben met het domein samenleving, maar waar het zwaartepunt op een andere afdeling binnen de gemeentelijke organisatie ligt. De aanpak van die vraagstukken komt dan in andere
Bij onze aanpak gaan we daarnaast uit van
beleidsdocumenten terug. In deze
het gedachtegoed van Positieve Gezondheid
paragraaf lichten we toe hoe dit
(Huber, 2012). Het uitgangspunt van Positieve
Meerjarenplan zich verhoudt tot
Gezondheid is dat gezondheid meer is dan ‘niet
deze andere beleidsterreinen.
ziek zijn’. Positieve Gezondheid is het vermogen om je aan te passen en regie te voeren, in het licht van de sociale, fysieke en emotionele uit-
De Omgevingsvisie
dagingen van het leven. Daarmee is gezondheid
De Omgevingsvisie kent onder
niet zozeer de afwezigheid van ziekte, maar de
andere de ambitie: ‘we zetten de
mate waarin iemand met kleine en grote proble-
mens centraal’. Elke inwoner van
men om weet te gaan. Het gedachtegoed van
Putten doet ertoe. We vinden het
Positieve Gezondheid nemen we als uitgangs-
belangrijk dat iedereen in Putten
punt in onze aanpak. Ook de Puttense huisartsen
kan wonen, bewegen, meedoen,
en maatschappelijk partners nemen Positieve
elkaar kan ontmoeten, maar ook
Gezondheid als uitgangspunt.
gezond en veilig is. Hier sluiten de Omgevingsvisie en het Meerjarenplan bij uitstek op
8
visie de mens als gebruiker van de ruimte. In het Meerjarenplan Samenleving ligt de focus
INLEIDING
Meerjarenplan Samenleving | Putten
1
Wonen
Deze aanpak is omschreven in het
uw raad is aangeboden. Op het onderdeel van
Communicatie- en burgerparticipatie-
sociale duurzaamheid, verbinden we de sociale
Wonen is een belangrijk onderdeel van het wel-
beleid 2023-2026. Voor het domein samen-
opgaven uit dit Meerjarenplan met de verduur-
zijn van inwoners. Een goed en betaalbaar huis
leving is daarnaast specifiek de rol van de
zamingsopgaven uit de duurzaamheidsvisie.
is de basis voor bestaanszekerheid. Daarnaast
Participatieraad van belang. Zij adviseren het
We betrekken daarbij ook andere partijen en
hebben inwoners met specifieke zorgbehoeften
college gevraagd en ongevraagd over beleid op
inwoners. Zo komen we tot optimale antwoor-
ook specifieke woonwensen. In de Nationale
het gebied van het sociaal domein (bijvoorbeeld
den voor de verduurzamingsopgave.
Woon- en Bouwagenda (2022) is een ambitie
inclusie en mantelzorg).
neergezet voor het bouwen van meer woningen, zodat we aan meer mensen woonruimte kunnen bieden. Daarbij is er speciaal aandacht voor de aanwezigheid van betaalbare huur- en koop-
Een van de grote landelijke opgaven die het SCP
woningen. In regionale en lokale woonplannen
(Sociaal Cultureel Planbureau) benoemt is een
wordt dit streven doorvertaald. De Puttense
evenwichtige maatschappelijke verdeling van
Woonvisie en de afspraken met de woning-
verduurzaming (SCP, 2021b). Dit is een onder-
stichting geven richting aan de ambitie om
deel van de bredere duurzaamheidsvisie die aan
ook in Putten meer (betaalbare) woningen te bouwen. Voor de specifieke verbinding tussen wonen en zorg gaan we in 2023 een woonzorgvisie opstellen. We verbinden daarin de sociale vraagstukken die in dit Meerjarenplan naar voren komen met het beleidsterrein Wonen.
Burgerparticipatie en communicatie Burgerparticipatie en goede communicatie staan in Putten hoog op de agenda. Zowel inwoners als de politiek geven aan dit belangrijk te vinden. Vanuit het domein samenleving geven we hier daarom specifiek aandacht aan. Deze onderwerpen beperken zich niet tot het domein samenleving. Daarom sluiten we ook aan op een gemeentebrede aanpak voor communicatie en burgerparticipatie.
9
Duurzaamheid
RANDVOORWAARDEN
Meerjarenplan Samenleving | Putten 10
2 BUURT GERICHT WERKEN De buurt als kern van de sociale basis
RANDVOORWAARDEN
Meerjarenplan Samenleving | Putten
2
HOOFDSTUK 2 RANDVOORWAARDEN 2.1 Buurtgericht werken De buurt als kern van de sociale basis
Ook kan de buurt zelf met mooie initiatieven
Een grotere aanwezigheid en bekendheid van professionals uit
komen. Het is maatwerk op buurtniveau.
het domein samenleving in de
Buurtgericht werken: verbinding tussen het sociale en fysieke domein
buurten. à
Een grotere sociale samenhang in buurten.
Voor een goede ondersteuning van de Puttense inwoners willen we daarom de ondersteuning meer buurtgericht organiseren. We versterken dan ook de verbinding met het fysieke domein.
Wat gaan we doen?
Inwoners van Putten geven aan dat de buurt
De Omgevingsvisie biedt hiervoor aanknopings-
de plek is om de sociale basis en het onderling
punten. Buurtgericht werken sluit ook aan op
contact te versterken. Zij voelen zich thuis in
een aanbeveling uit de ‘Rapportage toekomst-
hun buurt. Ze hebben vaak wel iemand in de
bestendig beleid Putten’ om de integraliteit van
nals uit het sociaal domein meer
buurt bij wie ze terecht kunnen (Vragenlijst
het beleid te verbeteren (Berenschot, 2021).
‘de buurt in gaan’ om zicht te
à
Meerjarenplan, 2022). We zien een sterke sociale Overigens betekent meer buurtgericht werken
maatschappelijke ondersteuning van inwoners.
niet dat we afstand nemen van Stroud en het gemeentehuis als de centrale ondersteunings-
Verschillende buurten, verschillende uitdagingen
de buitenkant vormen.
We maken een inventarisatie van beschikbare data over buurten om meer inzicht te krijgen in uitdagingen per buurt.
ning in buurten. Net zoals de spaken aan een
verschillen in buurten als het gaat om maat-
à
We stimuleren de sociale samenhang in buurten en sluiten daarbij waar mogelijk aan op
schappelijke problemen. Door ondersteuning op
Doelen
mee kampt. Dit voorkomt dat we veel energie en het grote plaatje missen.
à
juist vanuit deze centrale punten de ondersteuwiel vanuit een centraal punt de verbinding met
steken in een klein onderdeel van het probleem
buurt.
punten. Met buurtgericht werken creëren we
Putten is relatief klein. Toch zijn er binnen Putten
hang op het grotere vraagstuk waar een buurt
We zorgen ervoor dat professio-
krijgen op wat er speelt in een
basisstructuur als uitgangspunt voor goede
buurten in te zetten richten we ons in samen-
à
Een groter inzicht in de uitdagingen per buurt. We passen deze inzichten toe om, waar passend,
11
à
Dit betekent dat er voor verschillende buurten
interventies buurtgericht in te
verschillende oplossingen kunnen zijn.
zetten.
bestaande structuren in de buurt.
RANDVOORWAARDEN
Meerjarenplan Samenleving | Putten
2
2.2 We houden het simpel Het sociaal domein is voor veel mensen ingewikkeld (SCP, 2021c). Ze krijgen er te maken
Doelen à
uit kwetsbare doelgroepen.
met verschillende wetten, regels en procedures.
Bijvoorbeeld mensen met een
Zowel landelijk als in Putten merken we dat hier-
psychische beperking, laaggelet-
door een groep kwetsbare inwoners de hulp van
terden en mensen met een licht
de gemeente onvoldoende weet te vinden. Dit
verstandelijke beperking.
kwam ook terug bij de sessies die we in januari 2023 gehouden hebben om de opgaven verder
We bereiken meer mensen
à
Inwoners uit Putten hebben een
uit te werken met inwoners en professionals (zie
duidelijk beeld van de mogelijke
ook bijlage 2).
ondersteuning binnen het sociaal domein.
We hanteren het uitgangspunt: ‘We houden het simpel’
Wat gaan we doen?
Te ingewikkelde procedures moeten er niet toe leiden dat hulp niet terecht komt bij degene die het nodig heeft. We kijken bij nieuw beleid
à
We houden onze communicatie
daarom extra goed hoe we de uitwerking daar-
naar inwoners opnieuw tegen het
van voor inwoners zo makkelijk mogelijk kunnen
licht en maken daarbij gebruik
maken. Natuurlijk gaan we ook onze bestaande
van de ervaringen van cliënten
procedures tegen het licht houden. Daar waar
en/of ervaringsdeskundigen.
mogelijk versimpelen we deze. Hierbij geldt wel dat we binnen de kaders moeten blijven van de
à
eenvoudig mogelijk.
(landelijke) wet en regelgeving. Ook mag maatwerk niet leiden tot willekeur.
We houden procedures zo kort en
à
We vragen gegevens maar één keer op.
12
RANDVOORWAARDEN
Meerjarenplan Samenleving | Putten
2
2.3 Sociale basis op orde
Normaliseren in het sociaal domein
Onder sociale basis verstaan we: het geheel van
Uitgaan van een goede sociale basis betekent
organisaties, bedrijven, religieuze instellingen,
ook normaliseren: niet alles wat afwijkt van het
In Putten wordt al veel aan preventie gedaan.
diensten, voorzieningen en betrekkingen die het
gemiddelde vraagt direct om professionele hulp
‘Zorgen dat’ in plaats van ‘zorgen voor’. Er zijn
mogelijk maken dat mensen in sociale verban-
of ondersteuning. Door de sociale basis op orde
twee vormen van preventie. Universele preven-
den (buurten, groepen, netwerken, gezinnen)
te hebben en te houden helpen we inwoners om
tie, voor alle inwoners van Putten, en gerichte
een bijdrage kunnen leveren aan het welzijn
de ‘hobbels in het leven’ te overwinnen. Dit
preventie, specifiek gericht op een bepaalde
van inwoners in Putten in brede zin. Aandacht
betekent inzetten op preventie, algemene voor-
doelgroep. Het leven is niet maakbaar, maar
voor de sociale basis, het versterken van sociale
zieningen en goede hulp of begeleiding. We blij-
met een goede sociale basis kunnen inwoners
verbanden, het opstarten van activiteiten en het
ven hierbij wel realistisch. Uit onderzoek blijkt
gezond en prettig leven en zijn ze weerbaar
vergroten van het bereik van buurtcentra en
dat aannames over zelf- en samenredzaamheid,
wanneer zich een vraag of probleem voordoet.
andere ontmoetingsplekken is dan ook van
zoals opgenomen in het regeringsbeleid, een te
De kans op behoefte aan ondersteuning en zorg
belang.
rooskleurig beeld schetsen. Bijvoorbeeld door-
is dan ook kleiner.
Preventie
dat aanwezige mantelzorgers overbelast zijn of omdat inwoners geen sociaal netwerk hebben
Preventie betekent signalen vroegtijdig herken-
(SCP, 2020).
nen en oppakken, zodat ingrijpender vormen van ondersteuning en zorg voorkomen kunnen
‘De sociale basis op orde’ maakt een belang-
worden. We richten ons op het versterken van
rijk onderdeel uit van de opdracht van Putten
de kwaliteit van leven, in lijn met het gedachte-
voor Elkaar. Zij spelen een belangrijke rol in het
goed van Positieve Gezondheid. Voor elke
samenspel met andere partijen in het voor-
inwoner is het prettiger om vroegtijdig laag-
veld. Ook werken zij goed samen met de Brede
drempelig ondersteund te worden dan om in
Toegang van de gemeente Putten. Door de
een later stadium zware ondersteuning nodig
verbinding van de Brede Toegang met Putten
te hebben. Effectieve preventie kan daarnaast
voor Elkaar zijn we op de goede weg om laag-
helpen om ondersteuning en hulp duurzaam
drempelig hulp te bieden aan inwoners volgens
betaalbaar te houden. Wel vereist preventie de
het principe licht waar kan en zwaar(der) waar
durf om te investeren terwijl de resultaten onze-
nodig. Deze lijn ontwikkelen we de komende
ker of later zichtbaar zijn en soms niet eens
periode door.
direct in het domein waarbinnen is geïnvesteerd. Besparingen zijn dus niet gegarandeerd, vragen een lange adem en zijn moeilijk te voorspellen.
13
RANDVOORWAARDEN
Meerjarenplan Samenleving | Putten
2
Uit het rapport Toekomstbestendig beleid Putten
kaders en regelgeving. De piramide toont dat
Omdat we het belangrijk vinden om zoveel
(Berenschot, 2021) blijkt dat er al veel wordt in-
ondersteuning kan variëren van heel licht tot
mogelijk zwaardere en ingrijpender hulp te
gezet maar dat de huidige inzet op preventie in
heel intensief. In de basis van de piramide zien
voorkomen blijven we inzetten op het verschui-
Putten nog te versnipperd is. De aanbeveling uit
we inwoners die eigen oplossingen hebben en
ven van ondersteuning naar lagere tredes van
dit rapport luidt dat aandacht en inzet nodig zijn
zorgdragen voor elkaar. De gemeente faciliteert
de piramide. Zodat we de schaarse middelen
voor: bundeling van informatie, gezamenlijkheid
en schept hier voorwaarden voor: de sociale
niet inzetten op een paar inwoners met zware
in analyse van de lokale pijnpunten en verdere
basis (trede 1 en 2 van de piramide). Als inwo-
zorg, maar meer inwoners kunnen onder-
verbreding en versteviging van het draagvlak
ners een steun(tje) in de rug nodig hebben om
steunen omdat minder zware ondersteuning
voor de ambities en de uitvoeringsvisie.
mee te kunnen doen, is een wat prominentere
volstaat. Uiteraard zal niet voor iedere inwoner
rol nodig. Bijvoorbeeld door gerichte inzet via
lichte ondersteuning voldoende zijn. Opschaling
Putten voor Elkaar (de 2e trede van de pira-
naar zwaardere ondersteuning is niet altijd te
mide), of via geïndiceerde ondersteuning (de
voorkomen. Het uitgangspunt is dan ook: licht
derde trede van de piramide). Als de problemen
waar mogelijk, maar gespecialiseerd als het
Verbreding en versteviging van
van een inwoner zo groot zijn dat zelf regie
moet.
preventie in Putten.
voeren (tijdelijk) niet mogelijk is, zorgt
Doel
à
de gemeente voor het juiste vangnet. (Gerichte) preventie kan in sommige
Wat gaan we doen?
situaties voorkomen dat inwoners hoger in de ondersteuningspiramide belanden. Dit is prettig voor
à
We ontwikkelen samen met
de inwoner. De inwoner heeft dan
maatschappelijke partners een
minder zware ondersteuning nodig en
breed preventieplan om meer lijn
eigen regie kan meer behouden
te brengen in het totale preven-
worden. Tegelijkertijd kan laagdrem-
tieve aanbod.
pelig aanbod ook een aanzuigende werking creëren. Toch is het ook vanuit kostenoogpunt wenselijk om
De ondersteuningspiramide
de sociale basis op orde te hebben en doorstroming naar hogere tredes in de piramide te voorkomen of te vertra-
14
In het Meerjarenplan Samenleving 2019 - 2022 is
gen. Over het algemeen geldt namelijk
de ondersteuningspiramide geïntroduceerd (zie
dat hoe hoger in de piramide, hoe
afbeelding). Ook de ondersteuningspiramide
hoger de kosten per individu en hoe
doorbreekt het denken in kokers, wettelijke
hoger de kosten voor de gemeente.
RANDVOORWAARDEN
Meerjarenplan Samenleving | Putten
2
Vrijwilligersorganisaties Vrijwilligersorganisaties, sport- en cultuurverenigingen zijn belangrijk voor de participatie van
Wat gaan we doen? à
vrijwilligersorganisaties via het
inwoners van Putten. Zij bieden de mogelijkheid
Servicepunt Vrijwillige Inzet.
tot een zinvolle vrijetijdsbesteding. Ook dragen zij bij aan een levendige buurt, sociale samen-
Putten voor Elkaar ondersteunt
à
We onderzoeken de uitbreidings-
die inwoners die dit daadwerkelijk nodig hebben.
Doel à
Meer mogelijkheden voor
hang en gezonde leefomgeving. Met lokale
mogelijkheden van de Open Club
inwoners om ondersteuning te
partijen is ook het Sport- en beweegakkoord tot
regeling.
krijgen via een algemene voorziening.
stand gekomen. Hier staat één ding centraal: iedereen moet kunnen sporten, nu en in de toekomst. Het verenigingsleven in Putten leeft.
Algemene voorzieningen
Meer dan in vergelijking met het Nederlandse
Putten kent wel een aantal algemene voorzie-
gemiddelde.
ningen, bijvoorbeeld het Financieel Café waar
Wat gaan we doen?
inwoners binnen kunnen lopen voor vragen Toch zijn er ook uitdagingen. Verenigingen heb-
over hun financiën. Of het maatschappelijk werk
ben soms moeite om alle activiteiten te blijven
voor jeugd. Dergelijke voorzieningen versterken
ten we in op het ontwikkelen van
uitvoeren, bijvoorbeeld door gebrek aan vrijwil-
de sociale basis en het voorzieningenniveau in
nieuwe algemene voorzieningen,
ligers. Daarnaast moeten verenigingen inzetten
Putten. Ze zijn laagdrempelig en toegankelijk en
bijvoorbeeld op het gebied van
op een inclusieve vereniging, wat soms extra
voor eenieder beschikbaar. Daarmee dragen ze
ontmoeting.
uitdagingen met zich mee brengt. Daarnaast
bij aan een inclusieve samenleving in Putten.
maken demografische ontwikkelingen dat verenigingen naar verwachting een verschui-
Toch stelt de rapportage ‘Toekomstbestendig
ving in de leeftijd van de leden gaat zien. Dit
beleid Putten’ (Berenschot, 2021) dat de ver-
vraagt om een aanpassing in het aanbod.
schuiving van maatwerk naar algemene
We willen verenigingen ondersteunen bij de
voorzieningen in het uitvoeringsbeleid nog niet
uitdagingen waar ze voor staan en samen met
gemaakt is. De algemene voorzieningen zouden
hen kijken hoe we in Putten een bruisend
nog veel sterker kunnen worden neergezet.
verenigingsleven kunnen behouden. Door voorzieningen, bijvoorbeeld dagbesteding,
Doel
geheel of gedeeltelijk om te vormen tot een algemene voorziening kan de voorziening laag-
à
15
Dit geeft ook meer ruimte voor maatwerk voor
Vrijwilligersorganisaties
drempeliger worden. Dat vergroot het preven-
faciliteren.
tieve effect van onze voorzieningen.
à
De komende beleidsperiode zet-
OPGAVEN
HOE BEVORDEREN WE KANSENGELIJKHEID? Meerjarenplan Samenleving | Putten
16
3
OPGAVEN
Meerjarenplan Samenleving | Putten
3
HOOFDSTUK 3 OPGAVEN
Bij het stimuleren van onderwijskansen vinden
vaker leggen van een verbinding met werkge-
we Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) van
vers kan bijdragen aan de versterking van de
groot belang. De komende jaren zetten we in
positie op de arbeidsmarkt van 23 tot 27-jarigen.
3.1 Hoe bevorderen we kansengelijkheid?
door de doorlopende lijn van VVE naar het
Het verkleinen van de onderwijsachterstanden
op het verder verbeteren van VVE. Onder meer basisonderwijs te verbeteren. In het basisonderwijs is vervolgens de Taalklas een belang-
à
Het gebruik van Voor- en
rijk middel om onderwijsachterstanden tegen te
Vroegschoolse Educatie (VVE)
gaan. Daarnaast zullen we het bereik van VVE
vergroten ter voorkoming van
vergroten, zodat meer kinderen die dat nodig
onderwijsachterstanden;
hebben daadwerkelijk van VVE gebruikmaken.
Niet iedereen heeft dezelfde onderwijskansen
Doelen
Daarnaast kijken we specifiek hoe we ouder-
à
De doorlopende lijn van VVE naar het basisonderwijs verbeteren.
betrokkenheid kunnen stimuleren. à
Het aantal jongeren in de leeftijd
Maatschappelijke kansen worden voor een
In een oudere leeftijdscategorie zijn er jongeren
van 23 tot 27 jaar die niet naar
belangrijk deel bepaald door het opleidings-
die geen startkwalificatie, baan of opleiding
school gaan, geen start-
niveau, maar niet iedereen heeft dezelfde
hebben. Vooral op de doelgroep van jongeren
kwalificatie hebben en niet
onderwijskansen. Kinderen uit lagere
van 23 tot 27 jaar hebben we momenteel weinig
werken verminderen.
sociaaleconomische milieus en met een
zicht. Dit zicht willen we de komende jaren
niet-westerse migratieachtergrond hebben
vergroten. Omdat er zeer verschillende oorzaken
vaker een taalachterstand wanneer zij instromen
van onderwijsachterstanden zijn, is het belang-
in het onderwijs. Kinderen en jongeren lopen
rijk om ook in samenwerking tussen onder-
eenmaal opgelopen onderwijsachterstanden
wijs, maatschappelijk partners, zorgpartijen en
zeer moeilijk in.
gemeente deze oorzaken aan te pakken. Ook het
Wat gaan we doen? à
Versterken VVE beleid;
à
De doelgroep van 23 tot 27 jaar benaderen, die niet naar school gaat, geen startkwalificatie heeft en niet werkt.
17
OPGAVEN
Meerjarenplan Samenleving | Putten
3
Inzet op het voorkomen en tegengaan van laaggeletterdheid bij volwassenen is van groot belang
brengen wat er nodig is om ook volwassenen
Doel à
de mogelijkheid te geven om zich voortdurend Verkleinen van laaggeletterdheid in Putten.
Uit de vragenlijst Meerjarenplan blijkt dat veel
door te ontwikkelen. Met name voor inwoners die dat het hardst nodig hebben. Dit gaat over lokale grenzen heen. De arbeidsmarkt beperkt
inwoners aandacht voor zowel volwassenen als
zich niet tot het lokale niveau. Een leven lang
kinderen met een laag taalniveau belangrijk
leren en ontwikkelen heeft relevantie in het
vinden. Professionals van maatschappelijk partners geven daarbij aan dat laaggeletterd-
Wat gaan we doen?
heid ook veel invloed heeft op andere leefgebieden. We blijven daarom de komende jaren inzet-
à
terdheid opstellen gericht op
ten op het verkleinen van laaggeletterdheid voor
samenwerking tussen de
zowel volwassenen als kinderen. Voorzieningen
verschillende stakeholders. Met
als de bibliotheek en welzijnsorganisaties zijn
hierin aandacht voor de vind-
hierin belangrijke partners. Voor laaggeletterdheid bij kinderen werken we momenteel aan een kwaliteitsimpuls voor de Voor- en Vroegschoolse educatie (VVE). Laaggeletterdheid bij volwassenen is nog minder goed in beeld. Vaak schamen mensen zich voor laaggeletterdheid, waardoor ze minder snel geneigd zijn om hulp te zoeken. We gaan
Regionaal beleidsplan laaggelet-
inwoners die digitaal onvoldoende vaardig zijn.
arbeidsmarkt en economie. Werkgevers hebben vaak beter zicht op wat er nodig is om inzetbaar te blijven op de arbeidsmarkt. Zij hebben er ook belang bij dat hun werknemers zich blijven ontwikkelen.
Doel
plaatsen van laaggeletterdheid; à
Lokale sociale analyse laaggelet-
à
van Puttense inwoners op de
een lokaal beleidsplan laagge-
arbeidsmarkt. ners uit Putten om
letterdheid dat een verbinding
ondersteuning te krijgen via een
maakt tussen het regionale
algemene voorziening.
beleid en de lokale analyse.
Wat gaan we doen? Leven lang leren en ontwikkelen à
18
Vergroten van zelfredzaamheid
terdheid opstellen. Hieruit volgt
daarom inzetten op het ‘vinden’ van inwoners met laaggeletterdheid. Daarbij gaat het ook om
kader van de bredere vraagstukken rond
We stellen een regionaal plan op
Vervolgens richten we ons op een overzichtelijk
Voor volwassenen is het van groot belang om
waarin de bevordering van een
en samenhangend aanbod voor deze doelgroep.
doorlopend te blijven leren en ontwikkelen.
Leven Lang Leren een plek krijgt.
Bij het tegengaan van laaggeletterdheid zijn niet
Onder meer om daarmee te werken aan hun
alleen professionals maar juist ook vrijwilligers
duurzame inzetbaarheid op de arbeidsmarkt.
en het sociale netwerk van groot belang. Denk
We willen een breder perspectief ontwikkelen
bijvoorbeeld aan de inzet van taalmaatjes. Een
op een Leven lang leren en ontwikkelen voor
verbinding tussen professionele en
inwoners in Putten. In samenwerking met het
vrijwillige ondersteuning is nodig.
onderwijs en het bedrijfsleven gaan we in kaart
OPGAVEN
Meerjarenplan Samenleving | Putten
3
Het verkleinen van gezondheidsachterstanden
gezondheid in Putten lichten we ook toe bij de
door de nadruk op het creëren van een leef-
opgave: Hoe zorgen we ervoor dat mensen
omgeving die uitnodigt tot bewegen en ont-
gezond kunnen leven in Putten?
moeten. De Omgevingsvisie vormt daarmee de basis voor de te leggen verbinding tussen het
De problemen die achter een verminderde
Uit onderzoek blijkt dat onder meer armoede
gezondheid schuilgaan, gaan verder dan het
en laaggeletterdheid van invloed zijn op de
gezondheidsdomein. Armoede, schulden, op-
gezondheid van mensen (NIVEL 2015, RIVM
voedproblematiek, problemen rondom huisves-
2022). Daarom willen we gezondheidsachter-
ting, eenzaamheid, werkloosheid, het omgaan
standen niet alleen via ons gezondheidsbeleid
met een beperking, een lage opleiding of de
tegengaan, maar ook via andere beleidsvelden,
kwaliteit en de inrichting van de leefomgeving
zoals armoedebestrijding en het tegengaan van
hebben allemaal invloed op hoe gezond je bent
en laaggeletterdheid. Ook het stimuleren van
en hoe gezond je je voelt.
meedoen in de samenleving draagt bij aan het tegengaan van gezondheidsachterstanden.
Integrale aanpak van gezondheidsachterstanden
De aanpak van gezondheidsachterstanden
Het verkleinen van gezondheidsachterstanden
ming met beleidsmaatregelen in het ruimtelijk
begint al bij aandacht voor opvoeden en op-
domein. In de Omgevingsvisie komt het onder-
groeien. Om waar mogelijk gezondheids-
werp gezondheid expliciet terug, bijvoorbeeld
achterstanden te voorkomen. We richten ons hierbij ook op de omgeving van het kind. We willen de komende periode het gezondheidsbeleid specifieker gaan toepassen op groepen met gezondheidsachterstanden. Zij hebben dit extra nodig. Oftewel: ongelijk inzetten van ondersteuning om gelijkheid te bevorderen. We denken hierbij onder andere aan ouderen, jongeren met mentale problemen (zie ook paragraaf 3.3.2: mentale veerkracht van jeugd en jongeren), mensen met een lage sociaaleconomische status en mensen met een beperking en/of chronische aandoening. Onze inzet voor
19
vraagt daarnaast om samenhang en afstem-
gezondheids- en het ruimtelijk domein.
Doel
à
Gezondheidsachterstanden verminderen.
Wat gaan we doen? à
Gezondheidsbeleid specifieker toepassen op groepen met gezondheidsachterstanden.
OPGAVEN
Meerjarenplan Samenleving | Putten
3
Bestaanszekerheid biedt mensen een basis om
voor de te leggen verbinding tussen het
van daaruit hun eigen kansen te vergroten.
gezondheids- en het ruimtelijk domein.
Bestaanszekerheid is een voorwaarde om mee te kunnen doen
Het risico op armoede is veel groter wanneer je in armoede bent opgegroeid
ling versterken en zorgen voor een verwijdering
Bestaanszekerheid betekent een (betaalbaar)
Voor kinderen is het extra belangrijk dat zij vol-
van de rest van de samenleving. Armoede kan
dak boven je hoofd, een sluitend ‘huishoud-
doende kansen krijgen om zich te ontwikkelen,
een persoon beperken in lichamelijk en gees-
boekje’, voldoende middelen om sociaal te
zodat we armoede en isolatie ook op latere leef-
telijk opzicht. De stress die gepaard gaat met
kunnen meedoen, toegang hebben tot onder-
tijd zoveel mogelijk voorkomen. Daarom zetten
armoede en schulden zorgt ervoor dat mensen
wijs en zorg en geen grote zorgen over finan-
we in op de participatie van kinderen uit arme
minder goed in staat zijn om goede keuzes te
ciën (VNG,2019). Bestaanszekerheid is sterk
gezinnen bij onderwijs, sport en cultuur.
maken. Bijvoorbeeld op het gebied van gezond
verbonden met participatie en (passend) werk.
leven (Mullainathan & Shafir, 2014). Bij de
Bestaanszekerheid en participatie dragen bij aan
Daarnaast geeft armoede stress in een gezin.
bestrijding van kansenongelijkheid willen we
minder onzekerheid, meer welzijn, minder zorg
Ook dat heeft een negatief effect op de ontwik-
daarom specifiek inzetten op bestaanszekerheid.
en een hogere arbeidstevredenheid.
keling van kinderen in dat gezin. Naast directe
Het vergroten van de bestaanszekerheid Armoede is een complex fenomeen waarbij verschillende type achterstanden, elkaar onder-
ondersteuning van kinderen is dus ook onderBestaanszekerheid raakt diverse beleidsvelden
steuning van het hele gezin nodig om armoede
zoals armoedebeleid, schulddienstverlening,
bij kinderen tegen te gaan.
huisvesting en re-integratie. We gaan de gemeentelijke ruimte op deze beleidsvelden nog meer combineren om de bestaanszekerheid van inwoners te vergroten. Dat doen we met een
Door de inflatie hebben steeds meer mensen moeite met rondkomen
nieuw beleidsplan waarin de verbinding tussen
Armoede beperkt zich niet meer tot de ‘klassieke
deze beleidsvelden extra aandacht krijgt.
groep’ mensen met een bijstandsuitkering. Het gaat ook steeds vaker om mensen die weliswaar
De aanpak van gezondheidsachterstanden
een baan hebben, maar toch te weinig
vraagt daarnaast om samenhang en afstem-
verdienen om goed rond te kunnen komen.
ming met beleidsmaatregelen in het ruimtelijk
Deze groep ‘werkende armen’ groeit snel (SER,
domein. In de Omgevingsvisie komt het onder-
2021). We verbreden daarom onze aandacht
werp gezondheid expliciet terug, bijvoorbeeld
van de klassieke groep uit de uitkering naar de
door de nadruk op het creëren van een leefom-
bredere doelgroep van de werkende armen.
geving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten. De Omgevingsvisie vormt daarmee de basis
20
OPGAVEN
Meerjarenplan Samenleving | Putten
3
We zetten in op het beter bereiken van de doelgroep
armoede niet alleen te dempen, maar mensen
Een van de grote uitdagingen bij het vergroten
inkomenspolitiek is voorbehouden aan het Rijk
van de bestaanszekerheid is het bereiken van
zijn de gemeentelijke mogelijkheden op dit vlak
de doelgroep. Hiervoor willen we de samenwer-
beperkt. Voor structurele ondersteuning denken
king met zorg-, sociale-, en ruimtelijke professi-
we daarom aan persoonlijke adviezen en onder-
onals verder versterken. Denk bijvoorbeeld aan
steuning om mensen te helpen om hun situatie
zorgprofessionals die inwoners met financiële
blijvend te verbeteren.
structureel verder te helpen is actievere en meer duurzame ondersteuning nodig. Omdat
problemen doorverwijzen naar de beschikbare ondersteuning.
Doel
We vergroten onze samenwerking à Bij ondersteuning voor bestaanszekerheid wordt
Het vergroten van bestaanszekerheid van inwoners in Putten.
in Putten al steeds vaker samengewerkt tussen verschillende partijen. Denk aan diaconieën, welzijnsorganisaties en de gemeente. Zij bieden op verschillende wijzen ondersteuning aan de
Wat gaan we doen?
doelgroep en vinden elkaar steeds vaker. Toch is hier nog winst te behalen. We willen meer lijn brengen in de ondersteuning bij
à
We stellen een beleidsplan
bestaanszekerheid, met respect voor de eigen-
bestaanszekerheid op. Daarbij
heid en rollen van alle betrokken organisaties.
nemen we de hierboven genoem-
We zetten in op duurzame ondersteuning
de uitgangspunten mee: meer samenhang en meer aandacht voor duurzame ondersteuning. Bij de totstandkoming van dit
Vaak is er sprake van incidentele ondersteu-
beleidsplan betrekken we onze
ning, bijvoorbeeld via minimaregelingen. Deze
maatschappelijk partners en
ondersteuning is belangrijk: het zorgt ervoor dat
ervaringsdeskundigen.
inwoners in armoede toch kunnen meedoen in de samenleving en het effect van de armoede enigszins wordt ‘gedempt’. Om het effect van
21
OPGAVEN
Meerjarenplan Samenleving | Putten
3
3.2 Hoe zorgen we ervoor dat iedereen volwaardig mee kan doen in de samenleving? Het uitgangspunt is dat in Putten iedereen mee kan doen. Toch lukt dit om verschillende redenen niet alle inwoners. Ze leven in armoede, ervaren gevoelens van eenzaamheid of hebben geen netwerk. Een deel van onze inwoners heeft moeite met de toenemende complexiteit van de wereld en de digitalisering van administratie en communicatie.
We ondersteunen inwoners die zich niet op eigen kracht kunnen redden De meeste inwoners van Putten zijn zelfredzaam in hun eigen leven. Ook tijdens de mindere periodes. Sommige inwoners hebben ondersteuning nodig, om zo volwaardig mogelijk te kunnen deelnemen. Het gaat om een brede deelname op verschillende leefdomeinen: betaald werk, zorg voor anderen en het gezin, gezondheid, onderwijs, vrijwilligerswerk, vrije tijd, en het sociale leven. Het zoveel mogelijk zelf voeren van regie over het eigen leven is hierbij van groot belang. Mee kunnen doen aan maatschappelijke activiteiten bevordert de gezondheid en het welbevinden.
22
OPGAVEN
Meerjarenplan Samenleving | Putten
3
Stimuleren van meedoen in verscheidenheid
We zijn alert op discriminatie en hebben aandacht voor diversiteit voor alle groepen inwoners
Inwoners waarderen leven in de gemeente
De participatieraad Putten (Berenschot, 2021)
Putten (vragenlijst Meerjarenplan, 2022).
zegt hierover: ‘Omdat discriminatie verstrek-
Tegelijkertijd is het niet altijd makkelijk om in
kende gevolgen kan hebben voor degene die
verbondenheid samen te leven met groepen die
daarmee te maken krijgt (bijv. gevoelens van
anders zijn. Anders in termen van achtergrond,
minderwaardigheid, angsten, boosheid, agres-
Inclusie is een houding, waarbij we het verschil
leeftijd, geslacht, opleidingsniveau, godsdienst,
sie, ziekmeldingen, verslaving, criminaliteit,
in de ander positief waarderen en daar gelijke
seksuele oriëntatie en genderindentificatie
depressie) is het van belang om hier blijvend
mogelijkheden en een gelijke behandeling aan
(LHBTIQ+ ). Het overbruggen van verschillen
alert op te zijn en hier aandacht aan te besteden
verbinden. Integratie is het proces waarin we
is soms lastig. Mensen zijn verschillend en
door bijvoorbeeld voorlichting te geven aan
in de samenleving leren van het verschil met
meedoen kan voor iedereen wat anders beteke-
kinderen, aan sportverenigingen, aan kerkge-
de ander en dichter naar elkaar toegroeien.
nen. Meedoen in verscheidenheid is van belang
nootschappen, scouting, en andere maatschap-
Deze thema’s zijn niet los van elkaar te zien. In
in alle leeftijdsgroepen. De komende jaren
pelijke organisaties.’ We willen als gemeente
onderstaand schema zijn inclusie en integratie
zetten we waar mogelijk in op de transitie van
een actievere rol oppakken bij het tegengaan
kernachtig omschreven.
beschermd wonen naar beschermd thuis. Ook
van discriminatie in
dit maakt de verscheidenheid groter. Inwoners
ons dorp. Denk daarbij
blijven hiermee immers veel meer een onder-
bijvoorbeeld aan
deel van de samenleving, in plaats van dat zij
het tegengaan van
daar buiten worden geplaatst.
discriminatie van de doelgroep LHBTIQ+ of
Om een inclusief Putten te realiseren is niet
andere minderheden.
alleen ondersteuning van kwetsbare inwoners nodig. Het vraagt inspanning van alle inwoners
Door een beleid
van Putten.
specifiek gericht op anti-discriminatie uit te
*LHBTIQ+ staat voor: lesbisch, homoseksueel, biseksueel, transgender, intersekse, queer of andere mogelijke manieren waarop mensen hun gender of seksualiteit kunnen benoemen.
voeren, zetten we dit vraagstuk de komende periode meer op de voorgrond. Echter, één beleidsstuk met het oog op bestrijding
23
van discriminatie is niet voldoende. Daarom zorgen we ook voor aandacht voor verschillende doelgroepen, zoals de doelgroep LHBTIQ+, in ander beleid.
Inclusie en integratie en het tegengaan van segregatie
OPGAVEN
Meerjarenplan Samenleving | Putten
3
Extra aandacht is nodig voor de groep nieuwkomers
à
Bij nieuwe beleidsstukken hebben we aandacht voor verschillende doelgroepen en werken waar
Nieuwkomers moeten hun weg zien te vinden in
nodig doelgroepgericht. Te denken
de Puttense samenleving, de taal leren en
valt aan aandacht voor mensen
(betaald) werk vinden. Dit terwijl de
met een handicap, maar ook voor
Nederlandse samenleving voor hen vaak nog
bijvoorbeeld de LHBTIQ+ gemeen-
relatief onbekend is. Extra ondersteuning voor
schap in Putten.
à
Jaarlijks geven we in het participatieplan aan welke acties dat jaar worden uitgezet op het gebied van meedoen naar vermogen.
à
Bij beleidsvelden als ‘toeleiding
deze doelgroep is nodig om volwaardig mee te
naar werk’ en de ‘Wet inburge-
kunnen doen, een betekenisvol bestaan te heb-
ring’ houden we rekening met het
ben en regie op het eigen leven te ervaren. Ook
vermogen van inwoners om mee
deze doelgroep door de Puttense samenleving.
Stimuleren van meedoen naar vermogen
Doel
Iedereen doet (duurzaam) mee naar vermogen.
en verschillende leerroutes voor
Daarmee wordt de positie van de inwoner in de
statushouders.
is extra aandacht nodig voor de acceptatie van
à
Iedereen kan meedoen in
toeleiding naar werk. Als er sprake is van een
verscheidenheid.
arbeidsbeperking kan extra ondersteuning nodig zijn. Ook kan een persoon met een arbeidsbeperking via een andere manier participeren in onze maatschappij. Bijvoorbeeld via
Wat gaan we doen?
vrijwilligerswerk. We gebruiken cultuur en sport als middel om mensen te laten participeren.
à
We maken de beweging van
Doel
beschermd wonen naar beschermd thuis. à
te doen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het gebruik van de participatieladder bij toeleiding naar werk
samenleving sterker. Waar mogelijk betekent dit
We maken beleid rondom het tegengaan van discriminatie en het verminderen van de gevolgen van discriminatie.
24
Wat gaan we doen?
à
Iedereen doet mee naar vermogen.
à
We doen mee aan de regionale aanpak waarbij mensen met een psychische kwetsbaarheid begeleid worden naar werk.
OPGAVEN
Meerjarenplan Samenleving | Putten
3
Hoe zorgen we dat inwoners met een beperking mee kunnen doen?
met een handicap een Lokale Inclusie Agenda
kan onbegrepen gedrag vertonen of overlast
op te stellen. Het VN-verdrag betreft specifiek
veroorzaken. Dit kan tot onbegrip en onveilige
personen met een handicap. De uitvoering van
gevoelens leiden bij buurtbewoners. Denk
de huidige inclusieagenda ‘Putten Voor Iedereen
hierbij bijvoorbeeld aan mensen die vanuit
Putten streeft naar een inclusieve samenleving.
2020-2022’ is iets vertraagd door de pandemie.
beschermd wonen naar een beschermd thuis
Dit sluit aan bij het internationale VN-verdrag
We gaan de komende periode de inclusie-
woonvorm verhuizen, of mensen met (begin-
inzake de rechten van personen met een han-
agenda evalueren en herijken. Uitgangspunt is
nende) dementie. Het is dus van groot belang
dicap dat door de regering officieel bekrachtigd
daarbij het blijven werken aan een samenleving
dat buurtbewoners zich gehoord en gesteund
is. Het gaat daarbij om alle soorten handicaps
waarin mensen met een beperking gelijkwaar-
voelen door de gemeente als ze onveilige
die mensen kunnen beperken in het meedoen
dig mee kunnen doen én waarin ze toegang
gevoelens ervaren. Want een inclusieve samen-
in de samenleving. Dus zowel lichamelijke als
hebben tot dezelfde voorzieningen en diensten
leving, waar inwoners met een beperking mee
mentale (psychische en verstandelijke) beper-
als mensen zonder beperking.
kunnen doen, vraagt om een samenleving waar
kingen en chronische ziekten. Deze beperkingen ervaren mensen in al hun levensfasen, van kind, tot jongere, volwassene en oudere. Dit betekent dat de gemeente Putten ervoor moet zorgen dat mensen met een beperking: § vrijelijk kunnen kiezen waar, met wie en hoe zij willen wonen en leven; § de beschikking hebben over zorg en dien-
alle inwoners zich veilig en welkom (blijven)
Ook inwoners met een psychische of psychiatrische beperking moeten kunnen meedoen moment in zijn of haar leven te maken met psy-
nog mee te maken. Desondanks ervaren
openbare ruimte.
Inwoners met een beperking kunnen meedoen.
ben dit dus zelf meegemaakt, kennen iemand
het participeren in de samenleving;
maatschappelijke diensten, gebouwen en
à
chische klachten. Veel inwoners in Putten hebdie het mee maakt/heeft meegemaakt of krijgt er
matie, producten, openbare voorzieningen,
Doel
Veertig procent van de mensen krijgt op enig
sten die hen waar nodig ondersteunen bij
§ net als iedereen toegang hebben tot infor-
voelen.
mensen met een psychische of psychiatrische
Wat gaan we doen?
beperking vaak uitsluiting en negatieve beeldvorming in hun omgeving. Dit vraagt om het creëren van begrip en het nuanceren van beeldvorming.
à
We herijken de inclusieagenda.
à
In het sportbeleid is specifiek aandacht voor sporten voor mensen
We herijken de Lokale Inclusie Agenda Gemeenten zijn wettelijk verplicht vanuit het VN-verdrag inzake de rechten van personen
25
We hebben oog voor de invloed op de omgeving van onbegrepen gedrag Een deel van de inwoners met een beperking
met een beperking.
OPGAVEN
Meerjarenplan Samenleving | Putten
3
Voorkomen van eenzaamheid in Putten
We blijven meedoen aan het actieprogramma ‘Eén tegen Eenzaamheid’
Doel
Eenzaamheid draagt bij aan uiteenlopende
Het is van belang dat inwoners weten wat ze
à
psychische en fysieke klachten, zoals depressie,
kunnen doen als ze signaleren of vermoeden
dementie, verslaving, beroertes, slaapproble-
dat iemand eenzaam is en naar wie ze kunnen
men en hart- en vaatziekten (Movisie, 2020).
doorverwijzen. Ook mensen die zich eenzaam
Eenzaamheid is lastig te signaleren en daarmee
voelen moeten weten waar ze steun kunnen
moeilijk te voorkomen. Iedereen kan te maken
krijgen.
Het voorkomen of verminderen van eenzaamheid.
Wat gaan we doen?
krijgen met eenzaamheid, maar bij sommige groepen speelt dit meer dan bij andere.
In Putten doen we al mee aan het actieprogramma ‘Een tegen Eenzaamheid’. We blijven
Zo hebben mensen uit de doelgroep LHBTIQ+
aandacht besteden aan het vroegtijdig signale-
vaker met eenzaamheid te maken (Movisie,
ren, voorkómen en verminderen van eenzaam-
2015). We werken met partners samen om
heid.
à
creëren voor eenzaamheid; à
Het taboe op eenzaamheid doorbreken en bespreekbaar maken;
mensen die te maken hebben met eenzaamheid beter te bereiken.
Maatschappelijke aandacht
à
Promoten dat in de samenleving meer – en meer vanzelfsprekend – naar elkaar omgekeken wordt.
26
OPGAVEN
Meerjarenplan Samenleving | Putten
3
3.3 Hoe zorgen we ervoor dat mensen gezond kunnen leven in Putten?
Het stimuleren van een gezonde leefstijl
houdt in dat alle partijen die betrokken zijn bij het opvoeden en opgroeien van de jeugd meedoen. Denk hierbij aan het gezin, een peergroep,
Het stimuleren van een gezonde leefstijl heeft
school en vrije tijd. Want: ‘it takes a village to
Als gemeente willen we de komende jaren
een belangrijk preventief effect op de gezond-
raise a child’. Naast de OKO aanpak continueren
inzetten op een integrale aanpak. Hierbij moe-
heid van inwoners. Een gezonde leefstijl leidt tot
we de aanpak van JOGG.
ten leefstijl, gezondheid en preventie worden
een kleinere kans om ziek te worden en tot een
verbonden. Ook het Rijk wil hier de komende
hoger welzijn.
jaren op inzetten en stelt hier middelen voor beschikbaar. Onder meer via het ‘Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA)’ en het ‘Integraal Zorgakkoord (IZA)’.
Doel
à
We sluiten voor dit programma aan bij de regionale nota Volksgezondheid 2022-2025 en het sport- en beweegbeleid 2023-2026
We continueren bestaande en onderzoeken nieuwe projecten waarbij inwoners, verenigingen, gemeente en maatschappelijk partners
De periode van dit Meerjarenplan valt groten-
Sportakkoord zijn er in Putten de afgelopen
deels samen met de looptijd van de regionale
periode verschillende goede voorbeelden van
Het creëren van een omgeving die
nota volksgezondheid: ‘Samen verder voor een
projecten tot stand gekomen. Bijvoorbeeld het
gezond leven stimuleert.
gezond Noord Veluwe 2022-2025’ en het sport-
organiseren van beweegactiviteiten voor
en beweegbeleid. We zorgen er daarom voor
senioren. Op dit soort goede voorbeelden willen
dat de uitwerking van deze maatschappelijke
we voortbouwen.
opgave hierop aansluit.
à
We stimuleren initiatieven uit de samenleving
samenwerken. In het kader van het nationaal
Wat gaan we doen?
We werken met de aanpak Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO)
We stellen een regionale zorgagenda op.
Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) is een preventieaanpak die zich richt op het creëren van een positieve leefomgeving, waarin jongeren gezond, veilig en kansrijk kunnen
27
opgroeien, zonder middelengebruik. De aanpak
OPGAVEN
Meerjarenplan Samenleving | Putten
3
We promoten en verbinden het bestaande aanbod
klachten ervaart. Ander onderzoek laat zien dat
Uit gesprekken met betrokken maatschappelijk
voelt (GGD NOG, 2022). Naast de corona-
partners blijkt dat er al veel goede initiatieven
crisis worden ook prestatiedruk en (overmatig)
bestaan of worden opgezet. Wat soms ontbreekt
gebruik van sociale media genoemd als factoren
is de bekendheid van al deze initiatieven. Zowel
die het mentale welzijn van jongeren verder
bij professionals als bij inwoners. Daarom rich-
onder druk zetten. Het kabinet wil de komende
ten we ons op het vergroten van de bekendheid
jaren specifiek inzetten op het thema mentale
van de verschillende initiatieven. Hierbij geven
gezondheid.
in de regio Noord- en Oost Gelderland ruim vier op de tien jongeren zich (zeer) vaak gestrest
we extra aandacht aan de doelgroep met een lage Sociaal Economische Status (SES). Meer bekendheid zou bijvoorbeeld te realiseren zijn met een beweegloket van waaruit alle inwoners geïnformeerd worden over de sport- en beweegmogelijkheden.
We kijken bij het verbeteren van de mentale gezondheid naar de brede leefomgeving We gaan in Putten specifiek inzetten op het
Doel
à
verbeteren van de mentale veerkracht van
jongeren verbeteren.
Verder pakken we als gemeente nog nadrukke-
jeugd en jongvolwassenen. We zien kansen in
lijker een regierol in het verbinden van de maat-
krachtenbundeling met onder meer jeugdbeleid,
schappelijk partners die actief zijn op dit terrein.
onderwijsbeleid, Omgevingsvisie, sportbeleid,
Vanuit de rol van de gemeente als partner van
cultuurbeleid en veiligheidsbeleid. We volgen
maatschappelijke organisaties met een regierol
de lijn van het kabinet om ons niet enkel op de
en overzicht van de sociale kaart richten we ons
mentale gezondheid van het individu te richten,
nadrukkelijk op de verbinding van organisaties
maar op de brede leefomgeving. Hierbij geven
die actief zijn op dit terrein.
we specifiek aandacht aan het sociale netwerk
sagenda Onderwijs en Jeugd op.
van jongeren. We gaan na hoe we de mentale
We doen dit samen met het onder-
weerbaarheid van jeugdigen kunnen vergroten.
wijs en Putten voor Elkaar.
Mentale veerkracht van jeugd en jongvolwassenen
28
Mentale veerkracht van jeugd en
We hebben hierbij aandacht voor zaken als digitaal pesten en (vecht-) scheidingen.
De coronacrisis heeft duidelijke sporen achter-
De rol die cultuur hier mogelijk in speelt gaan
gelaten op het mentale welzijn van jeugd en
we niet uit de weg. Cultuur kan een middel zijn
jongvolwassenen. Uit onderzoek (RIVM, 2022)
om te activeren en jongeren mee te laten doen.
blijkt dat 43% van de jongeren psychische
Dat draagt weer bij aan mentale veerkracht.
Wat gaan we doen?
à
à
We stellen een samenwerking-
We stimuleren en vergroten de rol van cultuur voor mentale veerkracht bij jeugd en jongvolwassenen.
OPGAVEN
Meerjarenplan Samenleving | Putten
3
3.4 Hoe spelen we in op de vergrijzing in Putten? In Nederland worden we steeds ouder. Het CBS
ook impact op maatschappelijke partners in Putten. Denk bijvoorbeeld aan huisartsen, zorg-
Ouderen willen een volwaardige bijdrage aan de samenleving leveren
partijen, wijkverpleging, de woningstichting en
Aansluiten bij persoonlijke wensen, behoeften
welzijnsorganisatie Putten voor Elkaar.
en capaciteiten is nodig om het potentieel van
voorspelt een stijging van het aantal 70-plus-
ouderen optimaal te benutten. Denk hierbij aan
sers in Putten van 8% in de komende vijf jaar.
het inzetten op het behoud van een gezonde
Het aantal huishoudens van 75 jaar en ouder in Putten is naar verwachting in 2040 verdubbeld
Het benutten van het zilveren kapitaal
ten opzichte van 2020. De verwachting is dat
leefstijl, het anticiperen op langer zelfstandig wonen en het vergroten van digitale vaardigheden. Ook de vrijetijdsbesteding zal als gevolg
28% van alle huishoudens dan bestaat uit perso-
Het aantal ouderen neemt toe ten opzichte van
van demografische veranderingen wijzigen. Het
nen van 75 jaar en ouder (Woonvisie 2020-2025).
de jongeren (de zogenoemde grijze druk). Het
gesprek aangaan met ouderen en verenigingen
is dan ook belangrijk aandacht te hebben voor
is daarom belangrijk.
De meeste ouderen wonen het liefst ‘thuis zo lang het kan’ Een groot deel van de huidige generatie ouderen heeft sterk de behoefte om zelf regie te houden over hun woonsituatie (Woonvisie 20202025). Waar nodig met ondersteuning en/of zorg en in een woning die aansluit bij de persoonlijke behoeften. Het Puttense initiatief voor een
vitaal ouder worden. Onder vitaal ouder worden verstaan we:
Doel
§ Ouderen blijven zo lang mogelijk zelfstandig. § Ouderen behouden zo lang mogelijk de
à
Het zilveren kapitaal benutten.
regie over het eigen leven. § Ouderen ervaren een goede mentale gezondheid.
Knarrenhof is hiervan een mooi voorbeeld.
§ Ouderen blijven zo lang mogelijk mobiel.
Wonen voor ouderen is opgenomen in de Omgevingsvisie en de Woonvisie Putten 2020-2025
De inzet van vitale ouderen (het ‘zilveren kapi-
Wat gaan we doen?
à
We betrekken vitale ouderen bij
taal’) is van grote waarde voor de leefbaarheid
het maken van beleid zodat er
in Putten, bijvoorbeeld in vrijwilligerswerk. Ook
zowel voldoende aanbod voor
kunnen zij anderen ondersteunen bij het langer
ouderen is als dat dit aanbod voor
Voor de opgave rondom vergrijzing zijn ook
zelfstandig blijven wonen. Daarnaast gebruiken
ouderen aansluit bij hun wensen.
ruimtelijke aspecten van belang. We zoeken
vitale ouderen minder zorg en ondersteuning.
voor deze opgave dus uitdrukkelijk de verbin-
Dat betekent dat meer middelen over blijven
ding tussen het sociaal en het ruimtelijk domein.
voor de meest kwetsbare ouderen.
Dit krijgt onder meer uitwerking in de woonzorgvisie. Daarnaast zoeken we de verbinding
29
met andere partijen. De vergrijzing heeft immers
à
We hebben aandacht voor een sterk sportaanbod per levensfase, dus ook voor ouderen.
OPGAVEN
Meerjarenplan Samenleving | Putten
3
Omgaan met een toenemende zorg- en ondersteuningsvraag
Thuis blijven wonen is niet altijd haalbaar Het Rijk zet in op zo lang mogelijk thuis blijven
Het gezegde luidt: “Ouderdom komt met
wonen, maar dit kent ook een keerzijde. Het
gebreken”. Ondanks inzet op het bevorderen
Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) waarschuwt
van vitaliteit komt er voor de meeste mensen
voor teveel optimisme rondom langer thuis
een tijd dat (meer) zorg en ondersteuning nodig
blijven wonen. Het SCP verwacht dat zonder
is. Door een toename van het aantal ouderen
aanvullende (landelijke) maatregelen de druk
en doordat ouderen langer thuis blijven
op de mantelzorg en op zwaardere vormen van
wonen, stijgt de vraag naar ondersteuning en
gemeentelijke Wmo-ondersteuning (te) groot
zorg voor thuiswonende ouderen. Passende
wordt (SCP, 2022).
ondersteuning gericht op het bevorderen van de kwaliteit van leven is nodig. Een leven
Doel
lang leren is ook voor deze groep belangrijk. Denk bijvoorbeeld aan sociale en digitale vaardigheden. Dit kan het langer vitaal blijven bevorderen en gevoelens van eenzaamheid voorkomen.
We helpen ouderen hun weg in het zorglandschap te vinden Ouderen met complexe gezondheidsproblemen hebben moeite om de juiste ondersteuning en zorg te vinden. Goede informatievoorziening, goede facilitering van mantelzorgers en een goede onafhankelijke inwonerondersteuning dragen hieraan bij. Daar gaan we de komende periode op inzetten.
30
à
Omgaan met een toenemende zorg- en ondersteuningsvraag.
Wat gaan we doen? à
We stellen samen met inwoners en stakeholders een visie op ouderen op voor Putten met daarin een uitwerking over welke actiepunten we op dat vlak oppakken. Hierbij zoeken we aansluiting bij de landelijke en regionale ontwikkelingen op dit gebied, bijvoorbeeld programma Wonen en Zorg voor Ouderen (WOZO).