02.1 Gebiedsplan invasieve exoten gemeente Putten
Tekst van het document
Invasieve exoten gemeente Putten
24
Vrijwilligersgroep De stichting Natuur en Milieu Putten is binnen de gemeente actief op het gebied van duizendknoop. De stichting heeft de gemeente geholpen bij het in kaart brengen van de groeiplaatsen en helpt bij bestrijding op onder andere de grafheuvel. De gemeente onderhoudt deze samenwerking en breidt deze waar mogelijk uit. De gemeente faciliteert dit soort vrijwilligersinitatieven.
7.3 Communicatie met andere terreineigenaren De gemeente geeft aan dat communicatie met terreinbeheerders zoals ProRail en Rijkswaterstaat momenteel vaak moeizaam gaat. Er is weinig geld voor de bestrijding van invasieve exoten waardoor vaak het minimale of zelfs niets wordt gedaan. Gemeente Putten wil deze terreineigenaren daarom aansporen tot actie. Hierbij is het doel niet dat groeiplaatsen volledig worden verwijderd, maar dat terreineigenaren passende maatregelen treffen om verdere verspreiding en uitbreiding naar gemeentegrond te voorkomen. Om dit te bereiken informeert de gemeente allereerst de terreinbeheerders over de volgende aspecten: • De ambitie en visie van de gemeente t.a.v. bestrijding van invasieve exoten; • Een overzicht met groeiplaatsen die bekend zijn bij de gemeente (inclusief omvang); • De gemeente monitort de groeiplaatsen op uitbreiding; • De gemeente bestrijdt Aziatische duizendknopen actief in haar gemeente. Daarnaast wordt samen met buurgemeenten een gezamenlijk plan van aanpak uitgewerkt, wat dient als input voor overleg richting ProRail, Rijkswaterstaat en Provincie Gelderland. Hiervoor initieert de gemeente een bijeenkomst met buurgemeenten (zoals gemeente Barneveld, Nijkerk, Ermelo, Harderwijk en Nunspeet) om te verkennen welke knelpunten en kansen er zijn en om de haalbaarheid van een dergelijk plan te toetsen.
Het plan van aanpak heeft als primair doel om inzichtelijk te maken welke inspanning de gemeenten leveren, waar knelpunten (en kansen) liggen en welke vorm van afstemming en communicatie met de terreineigenaren nodig is om de verspreiding van duizendknoop richting of op gemeentegrond te voorkomen.
Invasieve exoten gemeente Putten
25
8. Actiepunten In dit hoofdstuk zijn de acties die zijn beschreven in dit gebiedsplan verzameld in een overzicht. Het laat in één oog opslag zien welke acties moeten worden ondernomen.
Acties: • De gemeente pakt de bestrijding van de groeilocaties met duizendknoop op gemeentegrond op. Hiervoor wordt contact gezocht met een aannemer die de werkzaamheden kan uitvoeren (Paragraaf 3.4 Geadviseerde aanpak, Gemeente). • Er wordt contact gezocht met de particulieren waar duizendknoop op zowel gemeentegrond als op grond van de particulieren groeit. Er wordt gezocht naar samenwerking om duizendknoop gezamenlijk te bestrijden (Paragraaf 3.4 Geadviseerde aanpak, Gemeente en particulieren). • Overige invasieve exoten worden bestreden wanneer nieuwe groeilocaties worden gemeld (Hoofdstuk 4 Strategie overige invasieve exoten). • Het reguliere maaibeheer wordt aangepast op duizendknoop en andere invasieve exoten (Hoofdstuk 5 Algemene beheerprincipes). • Alle bekende groeilocaties van duizendknoop en andere invasieve exoten worden jaarlijks gemonitord (Paragraaf 6.1 Monitoring). • De gemeente actualiseert de database bij aanmelding van nieuwe groeiplaatsen en afvallen van bestaande groeiplaatsen door succesvolle bestrijding (Paragraaf 6.2 Registratie data). • Elke afzonderlijke actie (bestrijding, beheersing, monitoring) die wordt uitgevoerd per groeilocatie, wordt in de database verwerkt (Paragraaf 6.2 Registratie data).
• De gemeente zorgt ervoor dat medewerkers op de hoogte zijn van de interne procedures en afspraken voor verschillende werkzaamheden op of rondom haarden met exoten (Paragraaf 7.1 Interne communicatie). • De gemeente onderzoekt de mogelijkheden voor het opzetten van een vrijwilligersgroep die zich wil inzetten voor de bestrijding van duizendknoop (Paragraaf 7.2 Communicatie met particulieren). • Er wordt een informatiepagina over duizendknoop op de website ingericht. Hier kunnen bewoners ook duizendknooplocaties melden (Paragraaf 7.2 Communicatie met particulieren). • Particulieren waarvan bekend is dat er duizendknoop op het terrein staat, worden middels een brief door de gemeente geïnformeerd over duizendknoop en de mogelijkheden die er zijn om te bestrijden op eigen terrein (Paragraaf 7.2 Communicatie met particulieren). • De gemeente gaat onderzoeken of ze, samen met andere gemeenten, een gezamenlijk geluid naar Rijkwaterstaat en ProRail kunnen sturen om ze aan te sporen tot meer actie. Er worden (piket)palen geplaatst om de huidige verspreiding van duizendknoop op de betreffende locaties te markeren. Hierdoor kan uitbreiding gemakkelijk worden gemonitord (Paragraaf 7.3 Communicatie met andere terreineigenaren).
Invasieve exoten gemeente Putten
26
9. Geraadpleegde bronnen Literatuur Beringen, R., R.S.E.W. Leuven, B. Odé, M. Verhofstad & J.L.C.H. van Valkenburg (2019). Risicobeoordeling van vier Aziatische duizendknopen in Europa. FLORON, Nijmegen. Convention on Biological Diversity (2002). Decisions Adopted by the Conference of the Parties to the Convention on Biological Diversity at its Sixth Meeting 7-19 april 2002. Den Haag. Europese Commissie (2014). EU-verordening 1143/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 22 oktober 2014 betreffende de preventie en beheersing van de introductie en verspreiding van invasieve uitheemse soorten. Europese Commissie (2019). Uitvoeringsverordening (EU) 2019/1262 van de commissie van 25 juli 2019 tot wijziging van Uitvoeringsverordening (EU) 2016/1141 om de lijst van voor de Unie zorgwekkende invasieve uitheemse soorten te actualiseren. Groot, C. de & Oldenburger, J. (2011). De bestrijding van invasieve uitheemse plantensoorten; een studie naar de bestrijding van 6 invasieve exoten in de Nederlandse buitenruimte. Stichting Probos, Wageningen. Hoffman, A. (2020). Onderzoeksrapport – Proef bestrijding Aziatische duizendknoop Keijenberg Wageningen. RANOX natuuraannemer, Wageningen. Ministerie van LNV (2007). Beleidsnota Invasieve exoten (plus kamerbrief). Directie Natuur. Kamerstukken 2007/2899, 12 oktober 2007. Ministerie van LNV (2018).
Regeling van de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit van 22 februari 2018, nr. WJZ/17141167, houdende wijziging van de Regeling natuurbescherming (aanwijzing van door de provincies te bestrijden invasieve uitheemse soorten). Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Den Haag. Motta, E. V., Raymann, K., & Moran, N. A. (2018). Glyphosate perturbs the gut microbiota of honey bees. Proceedings of the National Academy of Sciences 115(41), 10305-10310. Oldenburger, J., J. Penninkhof, C. de Groot & F. Voncken, 2017. Praktijkproef bestrijding duizendknoop. Resultaten en kostenefficientie van zeven bestrijdingsmethoden voor duizendknoop en varianten daarop. Stichting Probos, Wageningen, december 2017. Opperhuizen, A. (2016). Advies van de directeur bureau risicobeoordeling & onderzoeksprogrammering. Advies over mogelijke uitbreiding van de unielijst van EU-exotenverordening 1143/2014. Referentie TRCVWA/2020/2784. Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, Bureau Risicobeoordeling & onderzoeksprogrammering, Utrecht. Opperhuizen, A. (2020). Advies van de directeur bureau risicobeoordeling & onderzoeksprogrammering. Advies over de risico's van vier Aziatische duizendknopen in Nederland. Referentie NVWA/BuRO/2016/147. Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, Bureau Risicobeoordeling & onderzoeksprogrammering, Utrecht. Penninkhof, J., C. van Dijk, W. de Visser, J.
Kremers, C. de Kleine & M. Boosten (2019). Onderzoek ontkieming zaden Japanse duizendknoop Resultaten van literatuurstudie, kasproef en veldverkenning. Stichting Probos, Wageningen. Provincie Gelderland (2016). Besluit van Gedeputeerde Staten van de provincie Gelderland houdende regels voor ruimte Regels Ruimte voor Gelderland 2016. Provincie Gelderland, Arnhem. Provincie Gelderland (2018). Plan van aanpak Invasieve Exoten Gelderland. Provincie Gelderland, Arnhem. Relyea, R. A. (2005). The lethal impact of Roundup on aquatic and terrestrial amphibians. Ecological applications 15(4), 1118-1124.
Invasieve exoten gemeente Putten
27
Verbrugge, L.N.H., L. de Hoop, R.S.E.W. Leuven, R. Aukema, R. Beringen, R.C.M. Creemers, G.A. van Duinen, H. Hollander, M. Scherpenisse, F. Spikmans, C.A.M. van Turnhout, S. Wijnhoven & E. de Hullu (2015). Expertpanelbeoordeling van (potentiële) risico’s en managementopties van invasieve exoten in Nederland Inhoudelijke input voor het Nederlandse standpunt over de plaatsing van soorten op EU-verordening 1143/2014. Radboud Universiteit Nijmegen, Nijmegen.
Internet Branche Vereniging Organische Reststoffen (BVOR). (http://bvor.nl/invasieve-exoten/) European Commission: Invasive Alien Species. (http://ec.europa.eu/environment/nature/invasivealien) FLORON: Invasieve exoten. (http://www.floron.nl/onderzoek/invasieve-exoten) Kennisnetwerk Invasieve exoten. (www.invasieve-exoten.info) NVWA: Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit. Invasieve exoten: (http://www.nvwa.nl/onderwerpen/invasieve-exoten) Overheid. (https://wetten.overheid.nl/BWBR0037552/). Geraadpleegd op 23 december 2020. Probos: Bestrijdingduizendknoop. (www.bestrijdingduizendknoop.nl) WUR: Invasieve plantensoorten (exoten). (www.wur.nl/nl/Expertises-Dienstverlening/Onderzoeksinstituten/plantresearch/Agrosysteemkunde/Gewasbescherming-en-milieu/Invasieve-plantensoorten-exoten) WUR: Japanse duizendknoop. (http://www.wur.nl/nl/artikel/Japanse-duizendknoop-Wat-kun-je-eraan-doen.html)
Invasieve exoten gemeente Putten
28
Bijlagen Bijlage 1 – Overzichtskaart: Groeilocaties Aziatische duizendknoop
Project
Gebiedsplan invasieve exoten gemeente Pu en Onderwerp
Groeiloca es Azia sche duizendknoop Gemeentegrens Pu en Groeiloca es gemeente Groeiloca es par culieren Groeiloca es eigendomsgrenzen Groeiloca es andere terreineigenaren Groeiloca es Staatsbosbeheer Groeiloca es Gemeente Barneveld
Datum 23-12-2020
Schaal
Opdrachtgever Gemeente Pu en
Versie Defini ef
Kaartondergrond BGT/PDOK
Getekend door M. Boerhof
Kaartnummer 1/1
Formaat A3, liggend
Projectnummer 19-267
Zuiderzeelaan 53 8017 JV ZWOLLE T 038-4236464 I www.ecogroen.nl
Bijlage 2 – Overzichtstabel: Groeilocaties Aziatische duizendknoop Groeiplaats
Dichtheid
Oppervlakte (m2) 152
Bestrijding ingezet Ja
Huidige bestrijdingsmethode Glyfosaat
Eigenaar
Strategie
Gemeente
Uitgraven
Gemeente
Uittrekken
1
middel
2
laag
1
Nee
3
middel
1
Nee
Gemeente
Uittrekken
4
1
Ja
Glyfosaat
Provincie/particulier
Monitoring
5
niet aanwezig dood
3
Ja
Glyfosaat
Particulier
Monitoring
6
laag
524
Ja
Glyfosaat
Gemeente
Monitoring/Uittrekken
7
laag
1
Nee
Particulier
Uittrekken/communicatie
8
laag
31
Nee
Gemeente
Uittrekken
9
laag
13
Nee
Particulier
Uittrekken/communicatie
10
middel
25
Nee
Particulier
Communicatie
11
laag
3
Ja
Glyfosaat
Gemeente/particulier
Uittrekken
12
middel
31
Ja
Glyfosaat
Gemeente
Uittrekken/monitoring
13
laag
13
Ja
Glyfosaat
Gemeente/particulier
Uittrekken
14
4
Ja
Glyfosaat
Provincie/particulier
Monitoring
15
niet aanwezig hoog
5
Nee
Particulier
Communicatie/Uitgraven
16
laag
35
Nee
Particulier/gemeente
Uitgraven
17
hoog
37
Ja
Glyfosaat
Gemeente/particulier
18
laag
2
Ja
Glyfosaat
Gemeente/particulier
19
3
Ja
Glyfosaat
Gemeente
34
Nee
Particulier
Communicatie
21
niet aangetroffen niet bereikbaar laag
Monitoring/andere methode Uittrekken/Monitoring/Communicatie Monitoring
35
Nee
Particulier
Communicatie
22
laag
2
Ja
Gemeente/particulier
Uittrekken/Monitoring
23
hoog
237
Nee
Particulier
Communicatie
24
dood
21
Ja
Glyfosaat
Gemeente/particulier
Monitoring
25
hoog
174
Nee
Communicatie
25
hoog
466
Nee
25
hoog
27
Nee
25
dood
1
Nee
25
laag
0
Nee
25
laag
2
Nee
25
middel
2
Nee
26
laag
54
Ja
Glyfosaat
ProRail/Natuurmonumenten ProRail/Natuurmonumenten ProRail/Natuurmonumenten ProRail/Natuurmonumenten ProRail/Natuurmonumenten ProRail/Natuurmonumenten ProRail/Natuurmonumenten Gemeente/particulier
26
middel
179
Ja
Glyfosaat
Gemeente/particulier
27
middel
54
Ja
Glyfosaat
27
dood
129
Ja
Glyfosaat
28
middel
32
Nee
Gemeente/Natuurmonumenten Gemeente/Natuurmonumenten Particulier
28
middel
40
Nee
Particulier
Communicatie
29
laag
27
Nee
Particulier
Uittrekken
30
laag
2
Nee
Uittrekken/communicatie
31
hoog
530
Nee
32
middel
31
Nee
Provincie/Natuurmonumenten Provincie/Natuurmonumenten Particulier
20
Glyfosaat
Communicatie Communicatie Communicatie Communicatie Communicatie Communicatie Monitoring/andere methode Monitoring/andere methode Monitoring Monitoring Communicatie
Communicatie Communicatie
33
dood
67
Ja
Glyfosaat
Gemeente/particulier
Monitoring
34
6
Ja
Glyfosaat
Gemeente
Monitoring
35
niet aangetroffen hoog
277
Nee
Provincie/particulier
Communicatie
36
laag
10
Ja
Glyfosaat
Gemeente
Uittrekken/monitoring
37
middel
27
Ja
Glyfosaat?
Gemeente
38
dood
8
Ja
Glyfosaat
Gemeente
Monitoring/andere methode Monitoring
39
dood.
5
Ja
Particulier
Communicatie/monitoring
40
laag
17
Ja
Uittrekken
41
0
Ja
Glyfosaat
42
niet aangetroffen laag
Waterschap/Leisurelands Gemeente
42
Ja
Glyfosaat
Gemeente
Uittrekken
43
laag
37
Ja
Glyfosaat
Gemeente
Uittrekken
44
Nieuwe locatie
Ja
Glyfosaat
Gemeente
Monitoring
45
Nieuwe locatie
Ja
Glyfosaat
Gemeente
46
Nieuwe locatie
Ja
Glyfosaat
Gemeente
47
Nieuwe locatie
Ja
Glyfosaat
Gemeente
48
Nieuwe locatie
Ja
Glyfosaat
Gemeente
49
Nieuwe locatie
Ja
Glyfosaat
Gemeente
50
Nieuwe locatie
Nee
Monitoring/andere methode Monitoring/andere methode Monitoring/andere methode Monitoring/andere methode Monitoring/andere methode Communicatie
ProRail/particulier
Monitoring
Bijlage 3 – Bestrijdingsmethoden Aziatische duizendknoop Hieronder worden verschillende bestrijdingsmethoden besproken. De randvoorwaarden waaronder deze methoden kunnen worden toegepast worden toegelicht.
Standaard vereisten Voor alle methoden geldt dat de effectiviteit verhoogd wordt wanneer zorgvuldig gewerkt wordt. De uitvoering wordt daarom bij voorkeur gedaan door een partij die ervaring heeft met de methode. Bij methoden waar wordt ontgraven, is begeleiding in de vorm van een toezichthouder3 een vereiste. De toezichthouder controleert de werkzaamheden en verklaart een locatie ‘schoon’ zodra er geconstateerd is dat deze vrij is van plantresten. Zie ook hoofdstuk 5 Fout! Verwijzingsbron niet gevonden.. Maaien Tot het moment dat de aannemer start met de bestrijding wordt geadviseerd groeilocaties van duizendknoop op te nemen in een aangepast regulier (maai)beheer. Tijdens de reguliere maairondes wordt duizendknoop vermeden door ruim drie meter rond de groeiplaatsen te maaien. Verwerken plantenresten Plantresten van duizendknoop kunnen niet worden verwerkt in de gangbare stromen voor groenafval. Wanneer groenafval niet warm genoeg en/of niet lang genoeg wordt gecomposteerd, bestaat het risico dat nog levensvatbare plantendelen via compost verspreid worden. Er zijn in Nederland composteerders die gecertificeerd zijn voor het verwerken van invasieve exoten en garanderen dat zowel de boven- als ondergrondse delen van duizendknoop worden verwerkt tot compost zonder dat er risico op verspreiding via deze compost bestaat.
Nazorg Voor elke toegepaste methode geldt dat er nazorg moet worden gepleegd. Omdat de plant erg diep en breed kan wortelen is het nagenoeg niet mogelijk om alle wortels in één keer te verwijderen. Het is daarom belangrijk dat in de jaren na verwijderen passende nazorg wordt geleverd. Deze nazorg bestaat uit een vierjaarlijkse check tijdens het groeiseizoen (mei en augustus) waarbij hergroei handmatig wordt uitgestoken. Belangrijk hierbij is dat zoveel mogelijk wortelmateriaal uitgestoken wordt. Niet te zeggen is hoeveel jaar de nazorgfase in beslag neemt. Wel geldt dat bij consequent naleven van de voorschriften, nazorg door de jaren heen minder intensief wordt, aangezien de plant op deze manier uitgeput wordt. De monitoringsfrequentie kan dan worden afgeschaald naar 1-2 maal per jaar.
Ontgraven: afvoeren Bij ontgraven worden groeilocaties volledig afgegraven totdat er geen zichtbare wortels meer zijn. Uit onderzoek van Probos (2017) blijkt dat in veel gevallen afgraven tot ongeveer een meter voldoende is. Er wordt horizontaal en verticaal afgraven in stukken van 30 cm. Een deskundige bepaald per afgegraven stuk of duizendknoop wortels aanwezig zijn. Na de laatste zichtbare wortels wordt 30 centimeter (zowel in de breedte als de diepte) extra afgegraven. Deze methode is geschikt wanneer snel resultaat geboekt moet worden omdat er bijvoorbeeld ontwikkelingen (bijvoorbeeld bouwwerkzaamheden) gaan plaatsvinden op de locatie.
________________________________________________________________________________ 3 Expert op het gebied van duizendknoop.
Figuur B3.1 Afgraven van een groeilocatie met duizendknoop. Foto: Ecogroen.
De verwerking van de vrijgekomen grond zijn kostenverhogend. De kosten van deze methode kunnen sterk varieren. Dat heeft te maken met de locatie en de omstandigheden van de groeilocatie. Dit heeft een aantal redenen: • De aanwezigheid van kabels/leidingen, bomen, hekwerk en puin; • Bereikbaarheid van de locatie; • Aanvullende maatregelen (verkeersmaatregelen).
Ontgraven: zeven en terugstorten Voor deze methode wordt een kraan met graafbak en trommelzeef ingezet. De grond wordt op dezelfde manier ontgraven als hierboven beschreven. Daarna wordt de grond machinaal gezeefd. Hiervoor wordt een trommelof vlakzeef met een zeeffractie van 1-2cm gebruikt. Grond kan eventueel twee keer worden gezeefd om het aandeel achtergebleven wortelrestanten te verkleinen. Deze methode is geschikt voor zand- en leemgrond. Vooral bij zandgrond zeer effectief, 98 tot 100% van de wortels kan worden verwijderd. Kleigrond is minder geschikt omdat deze moeilijker te zeven is.
Figuur B1.2 Verwijdering van duizendknoop met behulp van afgraven en zeven. Foto: Ecogroen.
Ontwortelen Met deze methode worden de wortels uit de grond getrokken door middel van een kraan uitgerust met knijpbak of wortelriek. De grond wordt tussen de wortels uit geschud en de plantresten worden afgevoerd met bijvoorbeeld een dumper. Omdat de grond op locatie blijft is het niet nodig grond van elders op te brengen. Omdat duizendknoop breed wortelt wordt ruim rondom een groeilocatie afgegraven.
Figuur B3.3 Ontwortelen van een groeiplaats met duizendknoop middels een kraan met knijpbak. Foto: Ecogroen.
Voor een aantal locaties gelden specifieke richtlijnen bij het ontwortelen. Groeilocaties gelegen op het talud van een watergang worden niet verder dan 20 centimeter tot de watergang machinaal ontworteld om schade aan oeverbeschoeiing te voorkomen. De resterende 20 centimeter wordt handmatig uitgestoken (zie ook de paragraaf ‘Uitsteken en uittrekken’ hieronder). Voor groeilocaties die in de buurt van bomen liggen geldt dat bij het ontwortelen niet meer dan 30% van de boomwortels beschadigd mogen worden. Dit om te voorkomen dat bomen afsterven. Op deze locaties kan aanvullend op het ontwortelen stengels handmatig worden uitgestoken dan wel uitgetrokken.
Afdekken en verstikken Recent is een nieuwe methode ontwikkeld (onder leiding van RANOX natuuraannemers). Hierbij wordt gebruik gemaakt van het stimuleren van anaerobe bacteriën waardoor de bodem ‘gereset’ wordt. Om deze bacteriën zich snel te laten vermeerderen, worden eiwitrijke Herbie-korrels uitgestrooid en vervolgens in de bodem gefreesd. De locatie wordt afgedekt met een extreem zuurstof-werende folie. Door de Herbie voeding gaan de bodembacteriën groeien en daalt het zuurstofgehalte naar bijna nul procent waardoor plantengroei stopt. Vervolgens ontwikkelen zich anaerobe bacteriën die zuurstof en glucose uit de wortels van de Japanse duizendknoop onttrekken wat ervoor zorgt dat de duizendknoop afsterft. Met deze methode kan duizendknoop binnen één seizoen (vier maanden) worden verwijderd. In 2019 heeft RANOX een praktijkproef uitgevoerd waarvan de resultaten zeer positief waren. Deze methode is vooral geschikt op locaties met een vlakke ondergrond waar voldoende ruimte is om een plastic zeil over de groeilocatie te spannen. De proef is op kleine schaal getest en is hier effectief gebleken. De methode is anekdotische bewezen effectief maar nog niet breder getoetst onder verschillende omstandigheden.
Uitsteken en uittrekken Op een aantal kleine locaties is afgraven door ontwortelen niet mogelijk door aanwezigheid van bomen, bosschage en andere obstakels. Op deze locaties is het handmatig uitsteken dan wel uittrekken een effectieve me-
thode om Aziatische duizendknopen te bestrijden. De methode is vergelijkbaar met de nazorg die wordt toegepast op ontwortelde locaties: in juni en augustus worden planten handmatig uitgestoken dan wel uitgetrokken, waarbij zoveel mogelijk wortelmateriaal wordt meegenomen. Afhankelijk van de locatie en het bodemtype kan gekozen worden voor uitsteken dan wel uittrekken of een combinatie van beide. Bij voorkeur wordt de handeling 4-6 keer per groeiseizoen herhaald totdat duizendknoop geheel is verdwenen. Deze methode wordt vaak ingezet in combinatie met andere methoden en als nazorg.
Figuur B2 Handmatig uitsteken van duizendknoop. Foto’s: Ecogroen
Glyfosaat Glyfosaat is een systematisch werkend middel, het wordt opgenomen door de plant. Hierdoor zullen het bovengrondse deel van de plant en een groot deel van het wortelstelsel afsterven. De duizendknoop stengels worden met een glyfosaat oplossing geïnjecteerd. Na hergroei zijn de stengels beperkt in aantal, relatief dun en beduidend lager (tot zo’n 50 cm hoog). Een professional in het bezit van een geldig Bewijs van Vakbekwaamheid injecteert de stengels met 2,5 tot 4 ml van een 20% glyfosaatoplossing, afhankelijk van de dikte van de stengel. Dat gebeurt eenmaal per groeiseizoen, bij voorkeur in het najaar (eind augustus- begin oktober). In het najaar is een behandeling effectiever dan in het voorjaar of de zomer omdat de sapstroom in een plant in die tijd van het jaar overwegend richting het wortelstelsel gaat. Het is een arbeidsintensieve methode die minimaal 3 jaar maar meestal vaker herhaald dient te worden. De beste resultaten worden behaald op groeilocaties waar in het verleden de duizendknoop niet bestreden of verstoord is (bijvoorbeeld gemaaid). Oude en grote groeilocaties met een zeer uitgebreid wortelstelsel laten een beperkt effect van afsterving zien. Kleinere plekken op moeilijk bereikbare standplaatsen (zoals bijvoorbeeld in verharding en kleine constructies) zijn erg goed met deze methode te bestrijden.
Stengelinjectie is toegelaten in openbaar groen en particuliere tuinen voor holle stengelgewassen zoals Aziatische duizendknopen tot 1 april 2022. Het toepassen van glyfosaat op een talud langs open water is toegestaan
mits het pleksgewijs en driftvrij wordt toegepast. Bladbesproeiing is geen optie maar injecteren van duizendknoopstengels mag wel.
Figuur B3 Injecteren van stengels met glyfosaatoplossing. Bron: invasieve-exoten.info
Wanneer na hergroei injecteren niet meer mogelijk is kan de hergroei handmatig worden verwijderd (zie paragraaf ‘Uitsteken en uittrekken’).
Heet-water-methode Voor groeilocaties die niet op korte termijn verwijderd moeten worden maar beheersbaar gehouden willen worden kan de heet-watermethode worden toegepast. Met de heet-water-methode wordt door toepassing van verschillende spuitlansen kokend water aangebracht op boven- en ondergrondse delen van de plant. De behandelde stengels sterven af en het wortelgestel wordt ernstig verzwakt doordat het kokend water blaarwonden veroorzaakt. Afhankelijk van de terreinomstandigheden wordt de locatie twee keer per jaar behandeld voor een periode van drie jaar lang. Voor deze methode loopt nog een praktijkproef (door Probos). Resultaten zijn wisselend en lijken af te hangen van lokale omstandigheden. Uit recente resultaten van een praktijkproef is gebleken dat groeilocaties onder bepaalde omstandigheden juist kan profiteren van deze behandeling. Wanneer er sprake is van droogte leidt het toevoegen van water op de groeilocatie tot snellere groei en grotere concurrentiekracht ten opzichte van andere vegetatie. Deze methode kan daarom het beste worden uitgevoerd in het voor- en najaar wanneer droogte nog niet aan de orde is.
Intensief maaien Bij intensief maaien wordt ingezet op het terugbrengen van de groeikracht van duizendknoop. Het is een beheermethode die kan worden ingezet als nazorg op grote groeilocaties waar handmatig uitsteken te arbeidsintensief is. Deze aanpak heeft, ook op lange termijn, vaak maar weinig effect. Het maaien moet erg nauwkeurig en regelmatig gebeuren, juist daarom is het uitvoeren van deze methode in de praktijk nauwelijks haalbaar. De ondergrondse wortelstokken blijven intact waardoor de planten snel opnieuw zullen groeien. Veldwaarnemingen laten zien dat de stengels van de duizendknoop over de jaren dunner worden en ook minder hoog, maar de effecten zijn zeer wisselend.
De groeiplaatsen worden handmatig of met een maai-zuig-combinatie gemaaid (nooit met klepelmaaier). Dit wordt 4 tot 6 keer per groeizoen herhaald. De maaibalk wordt ingesteld op minimaal 15-20 cm boven het maaiveld om te voorkomen dat groeiknopen van de wortelklompen worden geraakt en wegslingeren. De gebruikte machines worden goed schoongemaakt voordat ze de locatie verlaten of naar een niet besmet gebied gaan. Het maaisel moet volledig worden afgevoerd naar een erkend verwerker van invasieve exoten. De kosten zijn 1 tot 2 euro per vierkante meter per jaar. Dit is inclusief stortkosten van vrijkomend plantmateriaal en het schoonmaken van de machines.
Bijlage 4 – Overzichtskaart: Overige exoten
Project
Gebiedsplan invaseive exoten gemeente Pu en Onderwerp
Overige exoten Gemeentegrens Pu en Grote waternavel Reuzenbalsemien Alsemambrosia Hemelboom
Datum 23-12-2020
Schaal
Opdrachtgever Gemeente Pu en
Versie Defini ef
Kaartondergrond BGT/PDOK
Getekend door M. Boerhof
Kaartnummer 1/1
Formaat A3, liggend
Projectnummer 19-267
Zuiderzeelaan 53 8017 JV ZWOLLE T 038-4236464 I www.ecogroen.nl
Bijlage 5 – Exceltabel: complete dataset Invasieve exoten (separaat)
Bijlage 6 – GIS data: complete dataset Invasieve exoten (separaat)