01.2 Haalbaarheidsonderzoek grafheuvelcentrum Veluwe

5.3.1 Haalbaarheid uit de analyses In deze variant levert het thema grafheuvels eigenstandig een te beperkt ‘verhaal’ om dit ambitieniveau waar te kunnen maken. Dit ambitieniveau is alleen realistisch op het schaalniveau van het Veluws Verleden. Dit schaalniveau biedt de kans om de fragmenten van de historie van de Veluwe samen te brengen op één locatie. De

Argumenten tegen een grafheuvelcentrum BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

37

HAALBAARHEID VAN EEN VELUWS GRAFHEUVELCENTRUM FEBRUARI 2020

haalbaarheid hiervan is echter matig (maar niet onmogelijk!), omdat dit ambitieniveau hoge eisen stelt aan doelgroepen, locatie, investeringen en exploitatie. Ten aanzien van de doelgroepen is het nodig om inwoners, Nederlandse toeristen en de ‘buitenlandse gasten’ te interesseren. En qua beleving moet ook de ‘unieke erfgoedliefhebber’ worden aangesproken. Dit vraagt om hogere investeringen in binnen- en buitenbeleving dan bij de andere varianten. Voor het gebouw betekent dit het neerzetten van een architectonische trekpleister. Ten aanzien van de locatie is het de vraag of een geschikte bestaande locatie gevonden kan worden. Een nieuwe locatie is zo mogelijk nog lastiger vanwege de stikstofproblematiek en Natura 2000. De investeringen voor deze variant zijn fors. Op zich kan de zoektocht naar een éénmalige bijdrage nog succesvol zijn, maar de zorgen over de (duurzame) exploitatie zijn groter. Het is nu nog te onduidelijk wat de kansrijkheid is van de exploitatie.

verschillende terreinbeheerders meekrijgen (zij waren niet aanwezig op de stakeholderbijeenkomst). Argumenten tegen een Xperience centrum Veluws Verleden Tegenstanders vinden het grafheuvelthema te mager, ze vragen zich af of het thema onderscheidend genoeg is. Daarnaast zijn de stakeholders bang dat bezoekers alleen nog naar het Xperience Centrum komen zodat andere locaties rustiger worden en minder bezoekers trekken. De beperkingen kunnen leidend zijn. Waarom direct zo groot beginnen? Er is een groeimodel nodig afhankelijk van de locatie. Ook vragen de tegenstanders zich af waar de financiering vandaan moet komen, wie is er bereid om mee te betalen? Het aanbod van de binnensteden sluit op dit moment niet aan bij een Xperience Centrum. De Veluwe bewoners kunnen een belemmering zijn, ze kunnen een grootschalige ontwikkeling tegenwerken. Een oplossing zou kunnen zijn om de natuur en de geschiedenis van het landschap te betrekken. De tegenstanders vragen zich af of een inschatting van 100.000 bezoekers realistisch is. En welke locatie geschikt is voor deze aantallen bezoekers. Ook vragen ze zich af of een budget van 8 tot 9 miljoen toereikend is voor het Xperience Centrum Veluws Verleden. Er zijn ook zorgen over het eigenaarschap (publiek of privaat) en de exploitatie (welke inkomsten zijn kansrijk uit horeca of kaartverkoop?). Wellicht is een fasering of testfase mogelijk.

Voor een succesvol vervolg is eerst een onderzoek naar de economische impact gewenst. Wellicht liggen er kansen bij EU-subsidies.

5.3.2 Haalbaarheid uit het veld Argumenten voor een Xperience centrum Veluws Verleden De voorstanders noemen dat er vanuit de Veluwe Alliantie een hoge ambitie is om de Veluwe op 1 te krijgen in het kader van het brede onderwerp ‘Veluws Verleden’. Deze ambitie moet leidend zijn in de (financiële) haalbaarheid. Er is veel kennis en expertise te delen over de historie van de Veluwe, ook staat er veel archeologisch materiaal nu nog in een depot bij bestaande locaties in de regio. Dit centrum kan een aanleiding zijn om ook internationale toeristen te trekken (uit Amsterdam, maar ook de Duitse toerist). Nieuw archeologisch aanbod is gewenst, omdat het ook in de herfst en winter zorgt voor een aantrekkelijke bestemming (en een slechtweer voorziening) en een aanvulling is op het aanbod dat vooral aantrekkelijk is in het zomerseizoen. Met dit initiatief kan de Veluwe een regionale functie claimen. De stakeholders verwachten veel bestuurlijk draagvlak voor deze variant. Als optie worden ook kleine locaties genoemd met daarnaast een grote locatie, welke te bezoeken is met combinatie tickets, zodat ook de kleine locaties nog steeds bezocht worden. Als aanbeveling wordt meegegeven dat er sprake is van wisselende exposities zodat bezoekers blijven terugkomen. Daarnaast kunnen arrangementen aangeboden worden.

Denk ook aan het omgaan met kwetsbare natuur gebieden, kijk ruim naar de locatie en maak een koppeling met duurzaamheid (bouw, vervoer). En denk na over hoe we de BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

5.3.3 Draagvlak De focus ligt bij deze variant op toeristen en dit brengt mogelijk overlast met zich mee. Dit kan mogelijk onvoldoende rekenen op draagvlak vanuit inwoners. De naam van het centrum moet ook goed worden gekozen, recht doend aan het DNA van de Veluwe. Ook zal de spin-off naar de ondernemers op de Veluwe goed gefaciliteerd moeten worden. Omdat er meerdere bestaande locaties zijn die nu al een deel van het ’Veluws Verleden’ vertellen is synergie met de bestaande locaties cruciaal. Dit kan onder andere door met (fiets)routes die bestaande locaties te verbinden. Ook in de marketing kan naar elkaar worden verwezen.

38

HAALBAARHEID VAN EEN VELUWS GRAFHEUVELCENTRUM FEBRUARI 2020

5.3.4 Ambitie en doelen Deze variant is de meest ambitieuze. Het brengt de samenwerking op gang op het niveau van het Veluws Verleden, wat betekent dat het thema grafheuvels ‘an sich’ door moet worden losgelaten. Deze variant draagt maximaal bij aan de doelen die de Veluwe op 1 heeft gesteld.

▪

Dit onderzoek is bovenal bedoeld om bestuurders van de vijf gemeenten op de Veluwe inzicht te geven in de haalbaarheid van een grafheuvelcentrum. In tabel 5.1 staat het overall beeld van de haalbaarheid, draagvlak en ambitie per variant weergegeven. Dit betreft een inschatting van de onderzoekers. Het is aan de bestuurders hier een eigen beeld over te vormen en mogelijk keuze in te maken.

▪

Tabel 5.1: Overall beeld van de haalbaarheid, draagvlak en ambitie per variant. Haalbaarheid Haalbaarheid Ambitie Draagvlak Variant uit analyses volgens ‘veld’ niveau Small

Goed

Goed

Hoog

Laag

Medium

Redelijk

Redelijk

Redelijk

Gemiddeld

Large

Matig

Matig

Redelijk

Hoog

In een volgende fase, bij de realisatie, of in het beheer, kunnen juist weer andere allianties worden gesloten, met andere partijen die dan logisch zijn om de samenwerking te bevorderen.

De conclusie die hier uit getrokken kan worden is dat ambitie en haalbaarheid een omgekeerd evenredige relatie met elkaar hebben. Oftewel; naarmate de ambitie toeneemt, neemt de haalbaarheid af.

Tot slot; er zijn ook tussenvormen mogelijk van de geschetste varianten: zoals bijvoorbeeld een small variant mét belevingsroute of een variant tussen medium en large in. Ook zijn er (organische) doorgroeiscenario’s denkbaar van small naar medium of medium naar large. Het is dan echter wel zaak om een locatie te kiezen waarbij uitbreiding mogelijk is. Ook moet de ‘wow-factor’ voldoende groot zijn om voldoende aandachtswaarde te creëren.

Op basis van het onderzoek en de stakeholdersessie worden hieronder enkele aanbevelingen gedaan voor het vervolg. Indien gekozen wordt voor de ‘small variant’, dan kan dit in principe prima door één gemeente worden opgepakt en uitgewerkt. Onderstaande aanbevelingen gelden dus wanneer bestuurlijk de voorkeur uitgaat naar de medium- of large variant:

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

Zorg voor aanvullend onderzoek om eventuele risico’s beter in beeld te krijgen. Bijvoorbeeld als het gaat om de preciezere inschatting van de financiële haalbaarheid, op twee manieren: o De exploitatie van de voorkeursvariant op basis van een concrete business case en de haalbaarheid hiervan; o De bereidheid tot investeren en het dragen van kosten bij zowel publieke als private partijen; o Onderzoek naar kansrijke locaties op basis van volledige koppelkansen en de actuele stand van zaken rondom Natura 2000 en recreatiezonering. Zorg voor een organisatievorm die passend is om dit initiatief verder te helpen. De suggestie hiervoor is om een club van Founding Partners op te richten, met partners die de daadwerkelijke totstandkoming borgen, zowel financieel als in de planvorming. In deze club zijn o.a. partners vertegenwoordigd vanuit: o De gemeenten; o De provincie Gelderland; o Terreineigenaren; o De Veluwe Alliantie;

39

HAALBAARHEID VAN EEN VELUWS GRAFHEUVELCENTRUM FEBRUARI 2020