CConstaterende datPurmerend
Koppel je AI →
Document · PDF

l-bestemmingsplan-koggenland-luitje-broekemastraat-2024-bijlagen

Gemeenteraad 24 oktober 2024, gemeente PurmerendBij agendapunt: Bestemmingsplan Koggenland-Luitje-Broekemastraat16.941 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Bestemmingsplan

Koggenland - Luitje Broekemastraat 2024 Vastgesteld

Inhoudsopgave Bijlagen bij toelichting

4

Bijlage 1

Boom Effect Analyse 2020

5

Bijlage 2

Boom Effect Analyse 2023

33

Bijlage 3

Archeologisch bureauonderzoek

62

Bijlage 4

Bezonningsstudie Koggenland

96

Bijlage 5

Bezonningsstudie Luitje Broekemastraat

103

Bijlage 6

Verkennend bodemonderzoek

110

Bijlage 7

Akoestisch onderzoek

187

Bijlage 8

Notitie natuurwetgeving

235

Bijlage 9

Onderzoek stikstofdepositie

247

Bijlage 10 Aeriusberekening gebruiksfase

279

Bijlage 11 Aeriusberekening realisatiefase

287

Bijlage 12 Parkeerdrukonderzoek

297

Bijlage 13 Basisveiligheidsniveau klimaatbestendige nieuwbouw 3.0

317

Bijlage 14 Intentieovereenkomst klimaatbestendige nieuwbouw MRA en Noord-Holland

353

Bestemmingsplan "Koggenland - Luitje Broekemastraat 2024" (vastgesteld)

Bijlagen bij toelichting

4

Bijlage 1 Boom Effect Analyse 2020

Boom Effect Analyse ten behoeve van de nieuwbouw bij de locaties Koggenland en Luitje Broekemastraat te Purmerend

In opdracht van Gemeente Purmerend

Boom Effect Analyse Ten behoeve van de nieuwbouw bij de locaties Koggenland en Luitje Broekemastraat te Purmerend

In opdracht van: Naam Contactpersoon Postadres Postcode + plaats Projectstatus

: Gemeente Purmerend : : Postbus 15 : 1440 AA Purmerend : Voorlopig ontwerp (VO)

Datum rapport Onderzoeker Opgesteld door Gecontroleerd door Opnamedatum BEA Status Versie

: 6 maart 2020 : : : : 5 maart 2020 : Definitief : 1.0

Smit Groenadvies BV Adres Telefoonnummer E-mail Internet

: Zijperweg 5 1742 NE Schagen 06 22 39 29 50 : ben@smitgroenadvies.nl : www.smitgroenadvies.nl

2|3

Boom Effect Analyse Ten behoeve van de nieuwbouw bij de locaties Koggenland en Luitje Broekemastraat te Purmerend

Inhoud 1

INLEIDING

4

1.1 1.2

5 6

De onderzoeksvraag Leeswijzer

2

CONCLUSIE

7

3

ADVIES

9

4

DE WERKZAAMHEDEN

10

4.1 4.2

10 10

5

6

7

De geplande werkzaamheden Invloed van de werkzaamheden op de boom

DE TOEGEPASTE ONDERZOEKSMETHODE

11

5.1 5.2 5.3 5.4

11 12 12 13

Inventarisatie en conditiebepaling van de boom Visuele controle op gebreken Beoordeling van de groeiplaats boven- en ondergronds Toekomstverwachting

ONDERZOEKSRESULTATEN

14

6.1 6.2

14 15

Inventarisatie van de bomen en visuele controle Groeiplaatsonderzoek

ANALYSE

20

BIJLAGE 1 FOTO’S

22

BIJLAGE 2 SITUATIESCHETSEN

24

BIJLAGE 3 WERKEN ROND BOMEN

27

3|3

Boom Effect Analyse Ten behoeve van de nieuwbouw bij de locaties Koggenland en Luitje Broekemastraat te Purmerend

1

Inleiding

De Gemeente Purmerend heeft Smit Groenadvies verzocht een Boom Effect Analyse (BEA) te maken voor de locaties Koggenland en Luitje Broekemastraat. Op deze twee locaties staan nu panden die gesloopt gaan worden en waar nieuwbouw plaats zal vinden inclusief nieuwe inrichting van het terrein. Bij de locatie Luitje Broekemastraat zijn twee varianten uitgewerkt, waarbij variant 1 de voorkeur heeft van de gemeente. De locatie Koggenland en de twee varianten van locatie Luitje Broekemastraat zijn te zien in afbeelding 1, 2 en 3.

Afbeelding 1; locatie Koggenland

Afbeelding 2; locatie Luitje Broekemastraat variant 1

4|4

Boom Effect Analyse Ten behoeve van de nieuwbouw bij de locaties Koggenland en Luitje Broekemastraat te Purmerend

Afbeelding 3; locatie Luitje Broekemastraat variant 2

1.1

De onderzoeksvraag

Op de locaties staan bomen, nr 1 t/m 21 en 26 t/m 30 zijn allen Ulmus ‘Plantijn’ die horen tot de gemeentelijke bomenstructuur. Boomnummers 22, 23, 24 en 25 horen niet tot de bomenstructuur en dit zijn verschillende soorten die in hoofdstuk 6.1 worden behandeld en benoemd. Ter illustratie is hieronder een afbeelding toegevoegd met de bij behorende boomnummers in de huidige situatie.

Afbeelding 4; beide locaties met de boomnummers 5|5

Boom Effect Analyse Ten behoeve van de nieuwbouw bij de locaties Koggenland en Luitje Broekemastraat te Purmerend

Onderzoeksvragen: • • •

Wat is de minimale afstand van de werkzaamheden tot de bomen zodat er geen schade ontstaat. Wat is het effect van de twee varianten op de bomen. Een algemene waardering van de bomen/groenstrook ter hoogte van locatie 22, 23, 24 en 25.

Deelvragen locatie Luitje Broekemastraat, variant 1 en 2 • • •

Wat is de minimale afstand tot boom 6 en 7 , boom 5 wordt gekapt. Kan het gebouw zuidelijker geplaatst worden richting boom 6, 7 en 8? Kan het gebouw westelijker geplaatst worden richting boom 1, 2, 3 en 4?

Deelvragen locatie Koggenland • • •

Wat is de minimale afstand tot boom 9, 10 en 11? Wat zijn de effecten van de parkeerplaatsen tussen boom 13, 14, 15, 16 en 17? Wat is de minimale afstand tot boom 19, 20 en 21?

Bij deze onderzoeksvragen worden de bomen beoordeeld of deze duurzaam te handhaven zijn. Ook wordt het effect van bouwwerkzaamheden ten opzichte van huidige toekomstverwachting hierin meegenomen. De huidige toekomstverwachting mag niet verminderen met de bouwwerkzaamheden. 1.2

Leeswijzer

In hoofdstuk 2 is de conclusie te vinden met in hoofdstuk 3 een advies. Hoofdstuk 4 beschrijft de werkzaamheden en de invloed daarvan op de boom. De onderzoeksmethodes zijn beschreven in hoofdstuk 5 met de resultaten in hoofdstuk 6. Tenslotte leest u in hoofdstuk 7 de analyse van de onderzoeksresultaten.

6|6

Boom Effect Analyse Ten behoeve van de nieuwbouw bij de locaties Koggenland en Luitje Broekemastraat te Purmerend

2

Conclusie

Uit de resultaten van het onderzoek is de volgende conclusie te trekken. De minimale afstanden zijn weergegeven in de afbeelding 5 hieronder. boomnummer minimale afstand cm 1 325 2 325 3 325 4 325 5 wordt gekapt 6 325 7 340 8 340 9 340 10 340 11 340 12 wordt gekapt 13 250 14 250 15 230

boomnummer minimale afstand cm 16 230 17 230 18 niet aanwezig 19 340 20 340 21 340 22 nvt 23 nvt 24 nvt 25 nvt 26 340 27 340 28 340 29 340 30 340

Afbeelding 5; de minimale afstanden van hart boom tot aan bebouwing/bestrating

Dan blijven de volgende vragen nog over: Locatie Luitje Broekemastraat • • •

Kan het gebouw zuidelijker geplaatst worden richting bomen 6, 7 en 8? Kan het gebouw westelijker geplaatst worden richting bomen 1, 2, 3 en 4? Wat is het effect van de twee varianten op de bomen.

De bovenstaande vragen worden beantwoord per variant. Variant 1; Het gebouw en het terrein kan hier 30 cm zuidelijker worden geplaatst. Naar het westen toe is het niet mogelijk. Bij Variant 1 is het zelfs nodig om het gebouw en de terreininrichting op te schuiven naar het oosten toe. Er is aangegeven door de gemeente dat opschuiven naar het oosten niet de voorkeur heeft. Variant 2; Het gebouw en het terrein is 150 cm op te schuiven in zuidelijke richting. Hierdoor zal er genoeg ruimte ontstaan voor een voetpad aan de noordzijde van het gebouw. Ook is het mogelijk om het terrein naar het westen op te schuiven. Wel moet men hier het ‘langs’ parkeren zodanig situeren dat wel de minimale afstand tot de bomen wordt gehandhaafd. Locatie Koggenland • • •

Wat is de minimale afstand tot boom 9, 10 en 11? Wat zijn de effecten van de parkeerplaatsen tussen boom 13, 14, 15, 16 en 17? Wat is de minimale afstand tot boom 19, 20 en 21?

De minimale afstanden zijn weergegeven in afbeelding 5, hierboven. De effecten van de parkeerplaatsen tussen bomen 13 en 14 is als volgt. Bij deze bomen hebben niet alleen de parkeerplaatsen invloed maar ook de aanleg van de toegangsweg aan de zuidzijde van de bomen 13 en 14. Hierdoor is er meer wortelverlies dan wenselijk. Bij boom 13, 14 zijn de parkeerplaatsen niet uit te voeren; er zal teveel wortelverlies optreden en er is geen mogelijkheid voor compensatiemogelijkheden (groeiruimte). Het wortelverlies zal hier rond de 15-25% zijn. Bij de parkeerplaatsen tussen bomen 15 en 16 heeft ook de toegangsweg aan de zuidzijde van de bomen 15 en 16 invloed. Hierdoor zal er ook meer wortelverlies zijn. De bomen 15 en 16 staan geheel in het zand. Doordat het zand 7|7

Boom Effect Analyse Ten behoeve van de nieuwbouw bij de locaties Koggenland en Luitje Broekemastraat te Purmerend

weinig tot geen voeding bevat en vocht slecht kan vasthouden, wortelen de bomen hier erg oppervlakkig. Bij boom 15 wordt de parkeerplaats op 150 cm vanaf de boom gesitueerd. Hierdoor zal er teveel wortelverlies optreden. Om het wortelverlies te minimaliseren is de minimale afstand 230 cm bij bomen 15 en 16. De parkeerplaatsen kunnen gerealiseerd worden, alleen moeten deze opschuiven richting boom 16. Boom 17 heeft alleen wortelverlies bij de aanleg van de toegangsweg. Hierdoor is het wortelverlies minimaal, wel een enkele dikkere wortel (max 5 cm doorsnede) zal worden verwijderd. Minimale afstand is hier 230 cm. Bij bomen 19, 20, 21, 29 en 30 is minimale afstand 340 cm. Hierdoor zal het wortelverlies maximaal 10% zijn. Als deze afstand kleiner wordt zal er teveel wortelverlies zijn: >15%. Hier zal de keuze gemaakt moeten worden om (3) parkeerplaatsen te laten vervallen bij boom 29. Eventueel is het mogelijk om de parkeerplaatsen op te schuiven. Algemene waardering groenstrook bij bomen 22, 23, 24 en 25. Aangezien de bomen hier op einde levensduur komen, er flink gesnoeid moet worden en er meerdere risico bomen staan, is het advies om deze allemaal de kappen en op te rooien. De bomen hebben een achterstallig of verwaarloosd boombeeld. Er zijn dode bomen, bomen met rotting, bastbeschadiging en dood hout. Meerdere bomen hebben door de meerstammigheid aanhechtingsproblemen.

Deze zijn kwetsbaar waardoor stammen kunnen uitbreken.

8|8

Boom Effect Analyse Ten behoeve van de nieuwbouw bij de locaties Koggenland en Luitje Broekemastraat te Purmerend

3

Advies

Locatie Luitje Broekemastraat Het advies is om de minimale afstanden aan te houden zoals is weergegeven in afbeelding 5. Hierbij zal de stabiliteit van de boom worden behouden en is het wortelverlies minimaal. De gemeente heeft aangegeven dat variant 1 de voorkeur heeft. Het advies is te kiezen voor variant 2 vanwege de minimale afstanden en het nog kunnen schuiven met het terrein in zuidelijke richting, rekening houdend met de resultaten uit deze Boom Effect Analyse. Locatie Koggenland Zoals ook bij locatie Luitje Broekemastraat is aangegeven, is het advies om de minimale afstanden van afbeelding 5 aan te houden. De parkeerplaatsen tussen bomen 13 en 14 kunnen niet worden aangelegd. Er is bij deze bomen teveel wortelverlies. Doordat bomen 15, 16 en 17 in een stoep staan, zijn ze aangeplant in het zand. Er is bij deze bomen weinig tot geen voeding en geen grond met een goede organische stof gehalte van ongeveer 8%. Door dit tekort blijven de bomen achter in ontwikkeling. Dit is goed te zien in vergelijking met de andere iepen op deze locatie. Het advies is om te kijken of deze bomen gekapt kunnen worden. Door de slechte groeiplaatsen zullen de bomen nooit volledig volgroeide volwassen bomen worden. Daarnaast zullen de bomen qua gezondheid eerder problemen krijgen.

Als deze bomen gekapt worden, is er de mogelijkheid om deze groeiplaatsen goed aan te pakken met een goede bomengrond in plaats van zand. Dan is het mogelijk de parkeerplaatsen tussen bomen 15 en 16 goed te verdelen, en eventueel is er de mogelijkheid om tussen bomen 16 en 17 parkeerplaatsen te realiseren. Bij bomen 29 en 30 is het niet mogelijk om de parkeerplaatsen aan te leggen. Hiervoor zal deze rij parkeerplaatsen moeten opschuiven of er zullen drie parkeerplaatsen komen te vervallen. Algemene waardering groenstrook bij bomen 22, 23, 24 en 25. Aangezien de bomen hier op einde levensduur komen, er flink gesnoeid moet worden en er meerdere risico bomen staan, is het advies om deze allemaal de kappen en op te rooien. Wel is het advies om een herplant doen, waarbij de lijn van de boomstructuur boom 19, 20 en 21 richting het noorden wordt verlengt. Wel moet er gekeken worden of aanplant van iepen gewenst is, en anders een andere cultivar dan die er nu staat in verband met aantasting door ziektes te beperken en eventueel de diversiteit te verhogen. Ook is er het advies om vooraf aan de werkzaamheden aan de locatie Luitje Broekemastraat en Koggenland de bomen te snoeien. Hierdoor zal de kroon kleiner worden, waardoor er minder verdamping zal optreden, waardoor de bomen de wortelschade beter overleven.

Ook zal er rekening mee gehouden moeten worden dat er niks mag worden opgeslagen van materiaal en materieel in de kroonprojectie van de bomen om onder andere verdichting tegen te gaan. Dit is ook nog eens aangegeven in bijlage 3, werken rond bomen.

9|9

Boom Effect Analyse Ten behoeve van de nieuwbouw bij de locaties Koggenland en Luitje Broekemastraat te Purmerend

4

De werkzaamheden

4.1

De geplande werkzaamheden

Op twee locaties staan nu panden die gesloopt gaan worden en daarna zal nieuwbouw plaatsvinden inclusief nieuwe inrichting van het terrein. Daarbij worden er toegangswegen en parkeerplaatsen aangelegd. Ook zal er op het werkterrein opslag zijn van materialen. De geplande werkzaamheden, bouw en terreininrichting, zijn te zien in afbeelding 1, 2 en 3. 4.2

Invloed van de werkzaamheden op de boom

De toekomstverwachting van de bomen kan ernstig verstoord worden door de werkzaamheden die uitgevoerd gaan worden. Hieronder vindt u een opsomming wat de gevolgen kunnen zijn. Schade bovengronds Door de inzet van zwaar materieel en het werken in korte nabijheid van de bomen is er een verhoogde kans op stam- en/of kroonbeschadiging. Schade ondergronds Tijdens de uitvoering van de werkzaamheden ontstaat er wortelverlies als gevolg van de graafwerkzaamheden. Tevens bestaat er een groot risico op bodemverdichting van de groeiplaats door inzet van zwaar materieel. Daarnaast kan er indirect wortelschade/sterfte ontstaan door een verstoorde uitwisseling van bodemgassen met de buitenlucht als gevolg van opslag van materiaal en materieel. Onder het begrip wortelschade wordt zowel schade aan de opnamewortels verstaan alsmede schade aan de stabiliteitswortels. De opnamewortels zorgen, zoals de naam al zegt, voor de opname van de voedingsstoffen en vocht vanuit de bodem. Met stabiliteitswortels worden de wortels bedoelt die zorgen voor de stabiliteit van de boom, oftewel dat de boom stevig staat. Bij vermelding van schade gaan we uit van percentages. Deze worden weergegeven ten opzichte van het geheel. Voor de opname- en stabiliteitswortels zal dit apart benoemd worden.

Voor het percentage schade aan de beworteling zijn onderstaande richtlijnen opgesteld: • Tot 10% verlies is acceptabel bij een goede groeiontwikkeling; • Bij 10-20% wortelschade is compensatie gewenst; • Bij 20-40% wortelverlies is individuele afweging noodzakelijk; • Bij meer dan 40% wortelverlies van de stabiliteitswortels (>5cm diameter) is er sprake van acute instabiliteit. In de regel heeft een boom 3 jaar nodig om het wortelverlies te compenseren als de doorwortelbare ruimte hiervoor toereikend zijn.

10 | 10

Boom Effect Analyse Ten behoeve van de nieuwbouw bij de locaties Koggenland en Luitje Broekemastraat te Purmerend

5

De toegepaste onderzoeksmethode

Er zijn verschillende stappen ondernomen voor deze Boom Effect Analyse: • Inventarisatie en conditiebepaling van de bomen. • Visuele controle op symptomen van verzwakking. • Toekomstverwachting. • Beoordeling van de groeiplaats. In hoofdstuk 5.1 t/m 5.4 worden de verschillende onderzoeksmethoden toegelicht. 5.1

Inventarisatie en conditiebepaling van de boom

Bij de inventarisatie en conditiebepaling is bepaald welke boom aanwezig is en wordt bepaald wat de conditie hiervan is. Inventarisatie Het gaat hierbij bijvoorbeeld om soort, grootte en locatie. Naast deze vaste gegevens worden ook variabele gegevens opgenomen, als stamomtrek en kroon afmeting. Conditiebepaling De conditiebepaling is een momentopname van de verschijningsvorm van de boom. Bij de conditiebepaling wordt er gebruik gemaakt van de conditiebepaling van Roloff. Roloff beschrijft met name de verandering van het vertakkingspatroon bij afname van de conditie. Bij de conditiebepaling van de bomen is gebruik gemaakt van 4 classificaties, te weten; goed(0), redelijk(1), matig(2) en slecht(3). In afbeelding 6 is de conditiebepaling volgens de methodiek van Prof. Dr A. Roloff toegelicht.

Afbeelding 6; conditiebepaling volgens Prof. Dr A. Roloff

11 | 11

Boom Effect Analyse Ten behoeve van de nieuwbouw bij de locaties Koggenland en Luitje Broekemastraat te Purmerend

5.2

Visuele controle op gebreken

VTA methode De boomveiligheidscontrole is uitgevoerd met behulp van de VTA methode. De afkorting VTA staat voor Visual Tree Assessment. Bij deze visuele beoordeling van de bomen, wordt gericht gekeken naar de bouw en het groeigedrag van de boom. Het breukrisico wordt beoordeeld door te kijken naar de stam, stamvoet, takaanzetten, kroonopbouw en aanwezigheid van zwammen. Bij de conclusie wordt de boom ingedeeld in één van de volgende categorieën: Zonder gebrek

Een boom wordt goedgekeurd als er geen symptomen bij een boom worden aangetroffen die op een defect wijzen.

Attentieboom

Bomen waarbij wel een symptoom gevonden wordt, maar waarvan duidelijk is dat deze op het moment van controle geen verhoogd risico veroorzaakt, worden als attentieboom aangeduid.

Risicoboom

Bomen waarbij een symptoom gevonden wordt die een verhoogd risico veroorzaakt en bomen waarbij een symptoom gevonden wordt waarvan op het moment van controle niet kan worden aangegeven of het een verhoogd risico veroorzaakt, worden aangemerkt als zijnde risicoboom.

Afgekeurd

Bomen waarvan op het moment van de controle duidelijk is dat zij een verhoogd risico veroorzaken, worden aangemerkt als afgekeurd. Vanuit het oogpunt van veiligheid dienen deze bomen verwijderd te worden.

5.3

Beoordeling van de groeiplaats boven- en ondergronds

De groeiplaats is visueel beoordeeld waarbij is opgelet op de bovengrondse ruimte. Verder zijn er proefsleuven gemaakt en grondboringen gedaan. Dit om de ondergrondse groeiplaats te beoordelen. Hierbij wordt ook de beworteling van de bomen bekeken en beoordeeld. De locatie van de proefsleuven en de grondboringen zijn weergegeven bij de resultaten van het groeiplaats onderzoek in hoofdstuk 6.2. Hieronder in afbeelding 7 staan de verhouding van de stamdiameter(in cm) tot de diameterwortelkluit(in meters). Deze verhoudingen houdt men aan om zodoende te kunnen garanderen dat de boom niet instabiel wordt. Wel is de kluitdiameter ook afhankelijk van hoe groot de kroon is ten opzichte van de stamdiameter van de stam.

Afbeelding 7; verhouding stamdiameter ten opzichte van de wortelkluit om een stabiele boom te houden 12 | 12

Boom Effect Analyse Ten behoeve van de nieuwbouw bij de locaties Koggenland en Luitje Broekemastraat te Purmerend

5.4

Toekomstverwachting

De toekomstverwachting wordt bepaald door de leeftijd, conditie, mechanische gebreken, groeiplaatsomstandigheden en in dit geval door de herinrichtingsplannen. Bij de uitslag wordt de boom ingedeeld in één van de volgende categorieën: Goed

Toekomstverwachting van minimaal 15 jaar en meer actieve groei.

Redelijk

Toekomstverwachting van 10 tot 15 jaar actieve groei.

Matig

Toekomstverwachting van 5 tot 10 jaar actieve groei.

Slecht

Toekomstverwachting van 0 tot 5 jaar actieve groei.

13 | 13

Boom Effect Analyse Ten behoeve van de nieuwbouw bij de locaties Koggenland en Luitje Broekemastraat te Purmerend

6

Onderzoeksresultaten

Zoals beschreven in hoofdstuk 5 zijn de onderzoeken uitgevoerd. Deze zijn opgedeeld in het bovengrondse- en ondergrondse gedeelte. De resultaten hiervan zijn hieronder te vinden. 6.1

Inventarisatie van de bomen en visuele controle

Voor het onderzoek heb ik gebruik gemaakt van de nummering die aangegeven is door de opdrachtgever. Deze is overgenomen op een nieuwe kaart zoals hieronder te zien is in afbeelding 8. De opdrachtgever had in eerste instantie genummerd tot boom 25. In overleg zijn boomnummers 26, 27, 28, 29 en 30 extra toegevoegd.

Afbeelding 8; de twee locaties met de boomnummers

In afbeelding 9, op de volgende pagina, zijn de gegevens van de bomen te vinden. Het gaat hier om boomnummers 1 t/m 21 en 26 t/m 30. Boomnummers 22 t/m 25 worden hieronder apart behandeld. Algemene waardebepaling van de beplanting aangeduid met nummer 22, 23, 24 en 25. De boomvormers zijn hier rond de 30 jaar oud. Ze hebben een hoogte tussen de 6 en 12 meter, met een diameter van 30-50 centimeter. De bomen bestaan voornamelijk uit Acer campestre (veldesdoorn) en een enkele Alnus glutinosa (els). Hier tussen staat een onderbeplanting van Crataegus monogyna (éénstijlige meidoorn), Sambucus nigra (gewone vlier) en Cornus (kornoelje). De meeste bomen zijn meerstammig. Door deze meerstammigheid kan de aanhechting kwetsbaar zijn en een probleem veroorzaken voor een duurzame levensduur. De aanwezig bomen worden gekwalificeerd als risicoboom. Er zijn afgestorven bomen aanwezig, bomen met dood hout en bomen met rotte plekken, inrotting en beschadiging van de bast. Ook is er een veelal achterstallige of zelfs verwaarloosd boombeeld doordat er nauwelijks gesnoeid is.

14 | 14

Boom Effect Analyse Ten behoeve van de nieuwbouw bij de locaties Koggenland en Luitje Broekemastraat te Purmerend Boomnummer Conditie Toekomstverwachting Stamdiameter cm Hoogte Opkroonhoogte cm Kroonbreedte N-Z m Kroonbreedte O-W m Gebreken

1 Goed > 15 jaar 55 12-18 meter 400 12,50 14,50 wortel opdruk attentie boom

2 Goed > 15 jaar 55 12-18 meter 420 13,00 14,00 wortel opdruk attentie boom

3 Goed > 15 jaar 53 12-18 meter 420 12,30 13,00 wortel opdruk attentie boom

4 Goed > 15 jaar 52 12-18 meter 430 13,30 12,50 wortel opdruk attentie boom

Boomnummer Conditie Toekomstverwachting Stamdiameter cm Hoogte Opkroonhoogte cm Kroonbreedte N-Z m Kroonbreedte O-W m Gebreken

8 Goed > 15 jaar 60 12-18 meter 430 13,60 11,90

9 Goed > 15 jaar 55 12-18 meter 3,9 12,30 13,60

10 Goed > 15 jaar 42 12-18 meter 420 9,20 10,90

11 Goed > 15 jaar 55 12-18 meter 400 11,70 13,60

Conclusie

zonder gebrek

zonder gebrek

zonder gebrek

zonder gebrek

Boomnummer Conditie Toekomstverwachting Stamdiameter cm Hoogte Opkroonhoogte cm Kroonbreedte N-Z m Kroonbreedte O-W m Gebreken

15 Goed > 15 jaar 26 6-12 meter 310 6,40 6,00 wortel opdruk attentie boom

16 Goed 5-15 jaar 28 6-12 meter 400 6,50 6,20

18 niet aanwezig

zonder gebrek

17 Goed > 15 jaar 36 6-12 meter 400 6,90 6,60 wortel opdruk attentie boom

Boomnummer Conditie Toekomstverwachting Stamdiameter cm Hoogte Opkroonhoogte cm Kroonbreedte N-Z m Kroonbreedte O-W m Gebreken

26 Goed > 15 jaar 50 12-18 meter 400 12,40 14,70

27 Goed > 15 jaar 50 12-18 meter 420 10,40 12,10

Conclusie

zonder gebrek

zonder gebrek

Conclusie

Conclusie

6 Goed > 15 jaar 39 12-18 meter 420 11,50 7,60

7 Goed > 15 jaar 56 12-18 meter 450 13,20 10,80

zonder gebrek

zonder gebrek

13 Goed > 15 jaar 43 12-18 meter 340 9,30 9,60

14 Goed 5-15 jaar 47 6-12 meter 400 11,60 8,60

zonder gebrek

zonder gebrek

19 Goed > 15 jaar 47 12-18 meter 400 10,00 9,50

20 Goed > 15 jaar 48 12-18 meter 420 9,40 9,80

zonder gebrek

zonder gebrek

zonder gebrek

21 Goed > 15 jaar 46 12-18 meter 400 10,20 8,80 beschadiging stamvoet attentie boom

28 Goed > 15 jaar 53 12-18 meter 390 12,50 13,20

29 Goed > 15 jaar 46 12-18 meter 380 10,30 10,40

30 Goed > 15 jaar 46 12-18 meter 360 10,10 13,30

zonder gebrek

zonder gebrek

zonder gebrek

Kap

Kap

5

12

Afbeelding 9; onderzoeksresultaten bovengronds onderzoek

6.2

Groeiplaatsonderzoek

De opdrachtgever heeft tekeningen aangeleverd met de afstanden van hart boom tot aan de toegangsweg of parkeerplaatsen. Middels deze tekeningen zijn tijdens het veldwerk de bestratingslijnen uitgezet en deze lijnen zijn gebruikt om te beoordelen of de bestrating schadelijk zou zijn voor de boom. Indien dit het geval is, is beoordeeld hoever de bestrating opgeschoven moeten worden. Op afbeelding 10 en 11 zijn de locaties aangegeven waar grondboringen zijn gedaan. Veelal is op de zelfde locatie ook een proefsleuf gegraven. In afbeelding 12, 13 en 14 zijn de resultaten van de grondboringen en proefsleuven weergegeven. 15 | 15

Boom Effect Analyse Ten behoeve van de nieuwbouw bij de locaties Koggenland en Luitje Broekemastraat te Purmerend

Afbeelding 10; grondboringen en proefsleuven locatie Koggenland (A t/m N), inclusief boomnummers

Afbeelding 11; grondboringen locatie Luitje Broekemastraat (O t/m T), inclusief boomnummers

Op de volgende pagina zijn te zien de bijbehorende resultaten van de grondboringen. Dit zijn afbeelding 12, 13 en 14.

16 | 16

Boom Effect Analyse Ten behoeve van de nieuwbouw bij de locaties Koggenland en Luitje Broekemastraat te Purmerend

Gemeente:

Locatie:

Boring A

0 - 10

10 - 20

20 - 30

30 - 40 40 - 50 50 - 60 60 - 70 70 - 80

Groeiplaatsonderzoek

Purmerend

Grondwaterstand op 90 cm

Luitje Broekemastraat en Koggenland

overig

lichte zavel

goede

veldvochtig

5-8%

reductie

0 - 10

zien op 40

20 - 30

lichte klei

zware klei

beworteling,

wortels 0,1-2

2,5-5%

cm

lichte

beworteling, wortels 0,1-

vochtig-nat

2,5-5%

tegel en

straatzand

30 - 40

lichte klei

70 - 80

zware klei

lichte klei

40 - 50

zware klei

50 - 60 60 - 70

beworteling,

80 - 90

30 - 40 40 - 50 50 - 60 60 - 70

80 - 90

zien op 40

20 - 30

cm onder

10 - 20

30 - 40

vocht

org. stof

overig

veldvochtig

0-2,5%

reductie

0 - 10

zien op 30

20 - 30

80 - 90

90 - 100

100 - 110 110 - 120

reductie

10 - 20

2,5-5%

vochtig-nat

2,5-5%

50 - 60 60 - 70 70 - 80

80 - 90

90 - 100

100 - 110 110 - 120

cm onder

maaiveld. Na 90 cm

boring niet

naar boven

te halen

beworteling

vocht

org. stof

goede

veldvochtig

0-2,5%

beworteling,

wortels 0,1-5 cm goede

8-12%

wortels 0,1-1 cm

2,5-5%

beworteling,

overig

onbekend

hoe dik de beton/puin laag is

Grondwaterstand op 70 cm profiel

beworteling

vocht

org. stof

overig

tegel en

goede

veldvochtig

0-2,5%

reductie

straatzand

30 - 40 40 - 50

kleuren te

zien op 40

cm

110 - 120

beworteling

maaiveld

5-8%

100 - 110

goede

70 - 80

zware zavel

beton/puin

90 - 100

tegel en

vochtig-nat

straatzand

80 - 90

profiel

geen

tegel en

te halen

cm onder

veldvochtig

Grondwaterstand niet gevonden i.v.m. beton/puinlaag

zware klei

70 - 80

Boring H

cm

overig

nattigheid

60 - 70

kleuren te

org. stof

door de

boring niet

Grondwaterstand op 70 cm

vocht

wortels 0,1-2

profiel

maaiveld. Na 40 - 50 50 - 60 80 cm naar boven

wortels 0,1-5

maaiveld. Na

naar boven

110 - 120

5-8%

kleuren te

nattigheid

beworteling,

cm onder

boring niet

100 - 110

overig

door de

straatzand

zien op 30

90 cm

90 - 100

reductie

110 - 120

20 - 30

te halen

naar boven

0 - 10

2,5-5%

beworteling,

zware klei

60 - 70

beworteling

lichte zavel goede

70 - 80

boring niet

5-8%

beworteling,

2,5-5%

cm

kleuren te

Grondwaterstand op 100 cm (geschat)

lichte klei

org. stof

100 - 110

10 - 20

30 - 40

veldvochtig

90 - 100

0 - 10

10 - 20

vocht

goede

wortels 0,1-2

door de

profiel

Boring F

wortels 0,1-2 cm

reductie

vochtig-nat

maaiveld. Na 40 - 50 50 - 60 110 cm

door de

wortels 0,1-1 vochtig-nat cm

70 - 80

Boring G

cm onder

Grondwaterstand op 70 cm

20 - 30

30 - 40

kleuren te

nattigheid

beworteling

5-8%

nattigheid

20 - 30

zware zavel goede

veldvochtig

beworteling,

110 - 120

zien op 30

0 - 10

goede

100 - 110

0 - 10

110 - 120

overig

90 - 100

reductie

100 - 110

org. stof

te halen

0-2,5%

0-2,5%

vocht

80 - 90

veldvochtig

cm

beworteling

70 - 80

geen

wortels 0,1-2

zware klei

B. Bankras

te halen

naar boven

overig

beworteling,

lichte klei

Onderzoeker:

60 - 70

org. stof

2,5-5%

Grondwaterstand op 90 cm

boring niet

vocht

90 - 100

10 - 20

30 - 40

Boring D

vochtig-nat

profiel

10 - 20

maaiveld. Na 40 - 50 50 - 60 90 cm

door de

goede

5-3-2020 profiel

beworteling

80 - 90

Boring E

cm onder

Grondwaterstand op 100 cm

10 - 20

60 - 70

kleuren te

nattigheid

profiel

50 - 60

Boring B

org. stof

110 - 120

40 - 50

Goed

vocht

100 - 110

20 - 30

Datum:

beworteling

90 - 100

0 - 10

Ulmus 'Plantijn'

Conditie:

profiel

80 - 90

Boring C

Boomsoort:

beworteling,

wortels 0,1-2

zien op 30

cm

lichte klei

goede

beworteling,

wortels 0,1-1 cm

kleuren te cm onder

vochtig-nat

2,5-5%

maaiveld. Na 100 cm

boring niet

naar boven

te halen door de

nattigheid

Afbeelding 12; resultaten grondboring-proefsleuven A t/m H

17 | 17

Boom Effect Analyse Ten behoeve van de nieuwbouw bij de locaties Koggenland en Luitje Broekemastraat te Purmerend Boring I

Grondwaterstand op 70 cm profiel

0 - 10

10 - 20

20 - 30

tegel en

straatzand

30 - 40 40 - 50 50 - 60 60 - 70

beworteling goede

beworteling,

Boring J vocht veldvochtig

org. stof 0-2,5%

wortels 0,1-2 cm

lichte klei

70 - 80

goede

beworteling,

90 - 100

vochtig-nat

2,5-5%

10 - 20

te halen

80 - 90

vocht

org. stof

overig

veldvochtig

5-8%

reductie

0 - 10

zien op 40

20 - 30

cm

zand

cm onder maaiveld

geen

10 - 20

30 - 40 40 - 50 50 - 60

80 - 90

90 - 100

100 - 110

110 - 120

Grondwaterstand op 80 cm

Boring N

profiel

beworteling

vocht

org. stof

overig

zware zavel

goede

veldvochtig

5-8%

reductie

0 - 10

20 - 30

lichte klei

wortels 0,1-2

2,5-5%

zien op 40

20 - 30

40 - 50

zware klei

50 - 60 60 - 70

beworteling, cm

kleuren te cm onder maaiveld

geen

70 - 80

50 - 60 60 - 70 70 - 80

80 - 90

90 - 100

100 - 110

wortels 0,1-2

zien op 30

cm

lichte klei

goede

kleuren te cm onder

vochtig-nat

beworteling,

maaiveld. Na 2,5-5%

100 cm

boring niet

naar boven

te halen

wortels 0,1-1 cm

door de

nattigheid

Grondwaterstand op 90 cm profiel

beworteling

vocht

org. stof

overig

zware zavel

goede

veldvochtig

5-8%

reductie

beworteling,

wortels 0,1-2 lichte klei

kleuren te

zien op 40

cm

2,5-5%

cm onder maaiveld

zware klei

geen

Grondwaterstand op 70 cm profiel

beworteling

vocht

org. stof

overig

zware zavel

goede

veldvochtig

5-8%

reductie

30 - 40

lichte klei

50 - 60

zware klei

40 - 50

vochtig-nat

beworteling,

wortels 0,1-2

2,5-5%

cm

geen

kleuren te

zien op 40 cm onder maaiveld

vochtig-nat

100 - 110 110 - 120 Grondwaterstand op 90 cm

Boring P

profiel

beworteling

vocht

org. stof

overig

zware zavel

goede

veldvochtig

5-8%

reductie

0 - 10

zien op 50

20 - 30

20 - 30 40 - 50

reductie

90 - 100

110 - 120

30 - 40

0-2,5%

beworteling,

80 - 90

100 - 110

10 - 20

veldvochtig

70 - 80

90 - 100

0 - 10

10 - 20

60 - 70

vochtig-nat

80 - 90

Boring O

goede

straatzand

110 - 120

0 - 10

30 - 40

tegel en

70 - 80

100 - 110

10 - 20

overig

60 - 70

0-2,5% vochtig-nat

90 - 100

org. stof

110 - 120

beworteling

wortels 0,1-2

vocht

100 - 110

Boring L

kleuren te

beworteling

90 - 100

goede

80 - 90

Boring M

70 - 80

zware zavel

40 - 50

70 - 80

60 - 70

profiel

beworteling,

profiel

30 - 40

boring niet

Grondwaterstand op 80 cm

30 - 40

60 - 70

10 - 20

maaiveld. Na 40 - 50 50 - 60 90 cm

nattigheid

20 - 30

50 - 60

20 - 30

door de

110 - 120

0 - 10

zien op 30

kleuren te

naar boven

100 - 110

Boring K

reductie

0 - 10

cm onder

wortels 0,1-1 cm

80 - 90

overig

Grondwaterstand op 70 cm

beworteling,

wortels 0,1-2 lichte klei

cm

2,5-5%

kleuren te cm onder maaiveld

10 - 20

30 - 40 40 - 50 50 - 60

Grondwaterstand op 90 cm profiel

beworteling

vocht

org. stof

overig

lichte zavel

goede

veldvochtig

5-8%

reductie

wortels 0,1-3 lichte klei

60 - 70

zware klei

vochtig-nat geen

110 - 120

90 - 100

100 - 110

kleuren te

zien op 50

cm. Hoe

2,5-5%

dieper, hoe fijner de

cm onder maaiveld

beworteling

70 - 80

80 - 90

beworteling,

zware klei

vochtig-nat

110 - 120

Afbeelding 13; resultaten grondboring-proefsleuven I t/m P

18 | 18

Boom Effect Analyse Ten behoeve van de nieuwbouw bij de locaties Koggenland en Luitje Broekemastraat te Purmerend Boring Q

Grondwaterstand op 90 cm profiel

0 - 10

10 - 20

lichte zavel

40 - 50 50 - 60 60 - 70 70 - 80

goede

vocht veldvochtig

org. stof 5-8%

beworteling,

20 - 30

30 - 40

beworteling

Boring R

lichte klei zware klei

wortels 0,1-3 cm. Hoe

2,5-5%

overig reductie

0 - 10

zien op 50

20 - 30

kleuren te cm onder maaiveld

vochtig-nat

30 - 40

beworteling

110 - 120

Boring S

Grondwaterstand op 70 cm

70 - 80

goede

veldvochtig

5-8%

reductie

beworteling,

wortels 0,1-2

kleuren te

zien op 50

cm

vochtig-nat

2,5-5%

cm onder maaiveld

geen

100 - 110

Boring T

Grondwaterstand op 70 cm

beworteling

vocht

org. stof

overig

profiel

beworteling

vocht

org. stof

overig

zware zavel

goede

veldvochtig

5-8%

reductie

0 - 10

zware zavel

goede

veldvochtig

5-8%

reductie

zien op 50

20 - 30

lichte klei

wortels 0,1-3

2,5-5%

zien op 40

dieper, hoe

5-8%

beworteling,

wortels 0,1-3

30 - 40

60 - 70

zware zavel

profiel

20 - 30

50 - 60

overig

80 - 90

110 - 120

40 - 50

org. stof

zware klei

90 - 100

10 - 20

vocht

60 - 70

fijner de

0 - 10

beworteling

lichte klei

50 - 60

90 - 100

100 - 110

profiel

40 - 50

70 - 80

dieper, hoe

80 - 90

10 - 20

Grondwaterstand op 60 cm

cm. Hoe

zware klei

cm onder

dieper, hoe fijner de

beworteling

kleuren te

vochtig-nat

2,5-5%

80 - 90

90 - 100

100 - 110 110 - 120

10 - 20

30 - 40

maaiveld. Na 40 - 50 50 - 60 80 cm boring niet

60 - 70

te halen

80 - 90

nattigheid

100 - 110

naar boven

door de

70 - 80

90 - 100

110 - 120

zware zavel zware klei

beworteling, cm. Hoe

fijner de beworteling

vochtig-nat

2,5-5%

kleuren te cm onder

maaiveld. Na 90 cm

boring niet

naar boven

te halen door de

nattigheid

Afbeelding 14; resultaten grondboring-proefsleuven Q t/m T

19 | 19

Boom Effect Analyse Ten behoeve van de nieuwbouw bij de locaties Koggenland en Luitje Broekemastraat te Purmerend

7

Analyse

De bomen hebben over het algemeen een goede beworteling. Een aantal wortels komen in conflict met de geplande parkeerplaatsen en toegangswegen. Er is genoeg groeiruimte voor de bomen, de grond van een goede kwaliteit en zit de grondwaterstand rond de 80 cm. Ook is de kwaliteit van de bomen goed te noemen. De bomen zijn goed ontwikkeld en hebben grote forse kronen. De analyse is gedaan per locatie. Locatie Koggenland Volgens het ondergronds onderzoek zal bij bomen 9, 10, 11, 26, 27 en 28 zal er wel wortelverlies optreden maar dit zal minimaal zijn, minder dan 10%. Boom 12 wordt gekapt in de plannen. Bij boom 13 is het onmogelijk om te graven en boringen te doen door de aanwezigheid van wortels van de bomen en beplating. Wel is te zien dat er wortelverlies zal optreden bij de aanleg van de parkeerplaatsen en de toegangsweg. Dit wortelverlies wordt geschat op 10-15%. Boom 14, graven en boren is hier onmogelijk met de wortelgroei van de boom en de beplanting. Er is geen wortelopdruk te zien, dus aangenomen kan worden dat de boom in het plantvak wortelt. Met de plaatsing van de parkeervakken tussen bomen 13 en 14 en de toegangsweg zal er teveel wortelverlies optreden, ongeveer 15-20%. Bij bomen 15, 16 en 17 is er wortelopdruk vanaf de boom richting de huidige bebouwing.

Tijdens de grondboringen F, G, H en I blijkt dat er veel zand aanwezig is en daardoor (te) weinig voedsel voor de bomen. Daardoor zal de boom oppervlakkig en vlak onder de bestratingslaag wortelen. Wel zijn er maar enkele wortels dikker dan 5 cm aanwezig. De rest van de wortels is 0,1-2 cm, is minder oppervlakkig en zit dichter bij de stam. Bij boom 16 is de parkeerplaats op 150 cm vanaf hart boom getekend. Hierdoor zal er teveel wortelverlies de consequentie zijn. Het wortelverlies geldt voornamelijk voor de opnamewortels. Ook zal er wortelverlies optreden bij de aanleg van de toegangsweg ten zuiden van de bomen. Het lijkt er op dat bomen 15, 16 en 17 in het zand is geplant in het verleden. Ook is er bij bomen 15, 16 en 17 duidelijk te zien dat ze in groei achter blijven. Aangenomen mag worden dat ze tegelijk zijn geplant als de andere iepen. Alleen de stamdikte en boomhoogte blijft in groei achter in vergelijking met de andere iepen. Boom 18 is niet meer aanwezig. Bomen 19, 20, 21, 29 en 30 hebben een goede wortelontwikkeling. Wel komen de parkeerplaatsen bij bomen 29 en 30 dichtbij in de buurt. Gezien de stamdiameter, 46 cm, zou de parkeerplaats op die locatie wel uitgevoerd moeten kunnen worden. Er zou een wortelkluit van 460 cm (10 x stamdiameter) minimaal aanwezig moeten zijn om een stabiele boom over te houden.

Alleen aangezien de sloot aan de westzijde van de bomen op minder dan 230 cm (helft van 460 cm) zit, zal de kluitgrootte gecompenseerd moeten worden aan de oostzijde. Ook vanwege de vrij forse kronen is het wenselijk dat er een grotere afstand dan 230 cm tussen boom en parkeerplaats. Er is nu aan de oostzijde van de boom een grasveld en kan de boom aan deze zijde vrij wortelen en zal er door de uitvoering van de parkeerplaatsen volgens tekening ongeveer een wortelverlies optreden van 20%. Volgens de bewortelings richtlijnen is er compensatie gewenst. Als men de minimale afstand van 350 cm aanhoudt, zal er minder wortelverlies zijn en meer compensatie mogelijkheid. Bij bomen 19, 20 en 21 is het wortelverlies minder dan 10% waardoor uitvoering hier mogelijk is.

20 | 20

Boom Effect Analyse Ten behoeve van de nieuwbouw bij de locaties Koggenland en Luitje Broekemastraat te Purmerend

Locatie Luitje Broekemastraat Bij bomen 1, 2, 3 en 4 is het uitvoerbaar als variant 2. Echter de voorkeur van de gemeente is variant 1. Bij variant 1 (voorkeur) zijn er geen consequenties bij bomen 1, 3 en 4. Hier is het wortel verlies minder dan 10%. Bij boom 2 geeft dit wel problemen. De parkeerplaatsen zijn getekend op 254 cm uit hart boom. Bij plaatsing van de bestrating en betonbanden zal men altijd over deze lijn heen gaan omdat men hier ook moet graven en werkruimte nodig heeft. De boom heeft een stamdiameter van 55 cm. De kluit zal 550 cm moeten zijn voor een stabiele boom. Dit betekent dat de straal van de kluit dus minimaal 275 cm is en dat er op minimaal 275 cm uit hart boom gewerkt kan worden. Door deze gegevens en de aanwezigheid van stabiliteitswortels zal er teveel wortelverlies optreden; 15-20%. Boom 5 wordt gekapt in de plannen. Boom 6, 7 en 8, hierbij is het wortelverlies minder dan 10% op een afstand van 340 cm vanuit hart boom. Dit geldt bij beide varianten.

21 | 21

Boom Effect Analyse Ten behoeve van de nieuwbouw bij de locaties Koggenland en Luitje Broekemastraat te Purmerend

BIJLAGE 1 Foto’s

foto 1; locatie boom 19, 20, 21, 29 en 30

foto 3; locatie boom 14, 15, 16 en 17

foto 6; parkeerplaats boom 13

foto 2; locatie boom 19, 20, 21, 29 en 30

foto 4; wortelopdruk boom 16

foto 5; parkeerplaats boom 14

foto 7; locatie boom 9, 10, 11 en 26

22 | 22

Boom Effect Analyse Ten behoeve van de nieuwbouw bij de locaties Koggenland en Luitje Broekemastraat te Purmerend

foto 8; locatie boom 7

foto 9; locatie boom 1, 2, 3 en 4

foto 11; locatie boom 22, 23, 24 en 25

foto 12; locatie boom 22, 23, 24 en 25

foto 14; locatie boom 22, 23, 24 en 25

foto 15; locatie boom 22, 23, 24 en 25

foto 10; locatie boom 22, 23, 24 en 25

foto 13; locatie boom 22, 23, 24 en 25

23 | 23

Boom Effect Analyse Ten behoeve van de nieuwbouw bij de locaties Koggenland en Luitje Broekemastraat te Purmerend

BIJLAGE 2 Situatieschetsen

Afbeelding 15; nieuwbouwplannen Koggenland

24 | 24

Boom Effect Analyse Ten behoeve van de nieuwbouw bij de locaties Koggenland en Luitje Broekemastraat te Purmerend

Afbeelding 16; nieuwbouwplannen Luitje Broekemastraat variant 1

25 | 25

Boom Effect Analyse Ten behoeve van de nieuwbouw bij de locaties Koggenland en Luitje Broekemastraat te Purmerend

Afbeelding 17; nieuwbouwplannen Luitje Broekemastraat variant 2

26 | 26

Boom Effect Analyse Ten behoeve van de nieuwbouw bij de locaties Koggenland en Luitje Broekemastraat te Purmerend

BIJLAGE 3 Werken rond bomen

Afbeelding 18; werken rond bomen Handboek Bomen 2018

27 | 27

Bijlage 2 Boom Effect Analyse 2023

BOMEN EFFECT ANALYSE KOGGENLAND & LUITJE BROEKEMASTRAAT

BOMEN EFFECT ANALYSE KOGGENLAND & LUITJE BROEKEMASTRAAT

Opdrachtgever: Gemeente Purmerend

Projectnummer : Datum :

Projectleider Controle Paraaf

P23362 16 november 2023

: : :

Postbus 36233 1020 ME AMSTERDAM Telefoon: 06-50523935 E-mail: info@groenadviesamsterdam.nl

Groenadvies Amsterdam bv

Boomonderzoek Koggenland & Luitje Broekemastraat

INHOUDSOPGAVE

SAMENVATTING ...........................................................................................................................3 1

INLEIDING ..............................................................................................................................4

2

ONDERZOEKSRESULTATEN ...............................................................................................5 2.1 De bomen .......................................................................................................................5 2.2 De bodem en beworteling ...............................................................................................9 2.3 Kwaliteit van de bestrating ........................................................................................... 10

3

KWALITEIT VAN DE BOMEN ............................................................................................. 11 3.1 Conditie........................................................................................................................ 11 3.2 Levensverwachting ...................................................................................................... 11 3.3 Beschermde bomen en waardevol groen .................................................................... 11

4

WET NATUURBESCHERMING .......................................................................................... 12

5

EFFECT OP DE BOMEN..................................................................................................... 13 5.1 Het ontwerp ................................................................................................................. 13 5.2 Geplande werkzaamheden .......................................................................................... 14 5.3 Knelpunten en randvoorwaarden ................................................................................. 16

6

ALGEMENE BESCHERMENDE MAATREGELEN ............................................................. 20

BIJLAGEN: 1 2

Overzichtstekening Inventarisatielijst

Dit product van Groenadvies Amsterdam BV mag alleen geheel of gedeeltelijk worden vermenigvuldigd, openbaar gemaakt of ter beschikking van derden worden gesteld, na toestemming van Groenadvies Amsterdam BV en met bronvermelding. 16 november 2023

Pagina 2 van 20

Groenadvies Amsterdam bv

Boomonderzoek Koggenland & Luitje Broekemastraat

SAMENVATTING Aan de Luitje Broekemastraat en Koggenland in Purmerend staan werkzaamheden gepland. Het betreft de sloop van de bestaande bebouwing én de realisatie van nieuwbouw. In deze rapportage wordt het meest recente ontwerp getoetst aan de bestaande bomen, en worden gegevens uit de oude bomen effect analyse geactualiseerd en aangepast. Er zijn 31 bomen aanwezig binnen de projectgrenzen. Eén boom ontbrak in het veld (boom 18). Kwaliteit van de bomen: Onder de huidige omstandigheden: − verkeren 27 bomen in een redelijke conditie − verkeren 4 bomen in een matige conditie De levensverwachting bedraagt voor: − 29 bomen méér dan 25 jaar − 2 bomen 10-25 jaar De bomen zijn geïnspecteerd op planten (varens), nesten, spleten, spechtengaten of andere mogelijke verblijfsplaatsen van dieren. Hierbij zijn geen vaste rust- of verblijfsplaatsen van beschermde soorten in het kader van de wet Natuurbescherming gevonden. Beschermde bomen: Een aantal bomen is door de Gemeente Purmerend opgenomen in het register van ‘beschermde bomen’. Het gaat dan om de volgende bomen: Boom 1 t/m 8

9, 10, 11, 13 t/m 17 17, 19 t/m 21, 29, 30

Soort Iep cv. (Ulmus ‘Plantijn’)

Locatie Luitje Broekemastraat

Koggenland Iep cv. (Ulmus ‘Plantijn’)

Als de nieuwbouw er komt, dan dienen de bomen 1, 2, 20, 21 en 29 gesnoeid te worden. Er is een inschatting gemaakt van het percentage kroonverlies wat hierbij optreed: tussen 10 en 30%. Dit staat beschreven in paragraaf 5.3 Knelpunten en randvoorwaarden. Het uitgangspunt dat de bomen in hun huidige verschijningsvorm behouden blijven is met de benodigde snoei niet haalbaar. Daarnaast verwachten wij dat de frequentie van het onderhoud aan deze bomen zal toenemen, doordat takken van de bomen tegen de gevel aan groeien. Bewoners van dit nieuwe pand kunnen hierover gaan klagen. Er moet een afweging gemaakt worden om ofwel af te zien van het uitgangspunt dat de bomen in hun huidige verschijningsvorm behouden blijven, of de bebouwing bij de bomen 1 en 2 minimaal vier meter naar het oosten, en bij de bomen 20, 21 en 29 minimaal drie meter naar het oosten te verplaatsen. 16 november 2023

Pagina 3 van 20

Groenadvies Amsterdam bv

1

Boomonderzoek Koggenland & Luitje Broekemastraat

INLEIDING

Aan de Luitje Broekemastraat en Koggenland in Purmerend staan werkzaamheden gepland. Het betreft de sloop van de bestaande bebouwing én de realisatie van nieuwbouw. Deze bomen effect analyse is een vervolg op een eerder uitgevoerd onderzoek (Boom effect analyse, Smit Groenadvies, 6 maart 2020). Er zijn sindsdien wijzigingen in het ontwerp doorgevoerd, waardoor het rapport mogelijk verouderd is. In deze rapportage wordt het meest recente ontwerp getoetst aan de bestaande bomen, en worden gegevens uit de oude bomen effect analyse geactualiseerd en aangepast. Uitgevoerd onderzoek Om de in de vorige alinea beschreven vragen te beantwoorden, zijn zowel de bomen als hun groeiplaats onderzocht. Het veldwerk startte met een bovengrondse beoordeling van de 31 bomen binnen het aangegeven projectgebied. De beoordeling werd uitgevoerd volgens de VTA+ methodiek. Het verschil met de reguliere, alleen visuele methode is dat hierbij ook eenvoudig handgereedschap zoals prikpen en klophamer is ingezet om verborgen holten en rottingen op te sporen. Bij de bovengrondse keuring zijn gegevens verzameld over de soort (Nederlandse en wetenschappelijke naam), stamomtrek, kroondiameter, groei- en vitaliteitskenmerken, kwaliteit van stam en takken, mate van opdruk van de verharding, aanwezigheid van ziekten en plagen en de van belang zijnde omgevingsfactoren.

Aan de hand van deze informatie werden de conditie en levensverwachting bepaald. Het volgende onderdeel van het veldwerk was het bodem- en bewortelingsonderzoek. Op één locatie is een profielkuil gegraven. Op deze wijze is er inzicht verkregen in de bodemopbouw, het grondwaterregime en de verspreiding en kwaliteit van de beworteling.

Leeswijzer In de volgende hoofdstukken worden de volgende onderdelen beschreven: -

de onderzoeksresultaten; de kwaliteit van de bomen - conditie en levensverwachting; kwaliteit en verspreiding van beworteling; aanwezigheid in de bomen van planten (varens), nesten, spleten, spechtengaten of andere mogelijke verblijfsplaatsen van dieren; de (on-)mogelijkheden de bomen te behouden in relatie tot de plannen; eventuele maatregelen om negatieve gevolgen te beperken; algemene beschermende maatregelen voor het werken rondom bomen;

16 november 2023

Pagina 4 van 20

Groenadvies Amsterdam bv

Boomonderzoek Koggenland & Luitje Broekemastraat

2

ONDERZOEKSRESULTATEN

2.1

De bomen

De geïnventariseerde bomen zijn weergegeven op bijlage 1, de overzichtstekening. Op de inventarisatielijst in bijlage 2 zijn de gegevens per boom genoteerd. Voor het nummeren van de bomen is gebruik gemaakt van de eerder toegepaste nummering uit de bomen effect analyse uit 2020 (Boom effect analyse, Smit Groenadvies, 6 maart 2020). Binnen de projectgrenzen zijn 32 boompunten geïnventariseerd. Eén boom die op de kaart stond, ontbrak in het veld (boom nummer 18). Twee bomen stonden op de aangeleverde kaart, maar zijn niet meegenomen in het vorige onderzoek. Wij hebben geconstateerd dat de maaiveldinrichting rondom de bomen aanzienlijk veranderd, en daarom is besloten deze bomen toe te voegen. De bomen hebben een volgnummer gekregen op de kaart en zijn vervolgens meegenomen in de inventarisatie (boom nummer 31 en 32). De bomen zijn verdeeld over zes soorten/variëteiten, namelijk; Nederlandse naam Veldesdoorn Zwarte els Californische cipres Kornoelje Eenstijlige meidoorn Iep cv.

Wetenschappelijke naam Acer campestre Alnus glutinosa Chamaecyparis lawsoniana Cornus spec. Crataegus monogyna Ulmus ‘Plantijn’

Aantal 3 2 1 2 1 22

De groei van de bomen is voor dertien als redelijk beoordeeld en voor achttien als matig.

Enkele noemenswaardigheden over de bomen: •

•

•

Boom 3 heeft een afwijkende stamvoet: aan één zijde zijn geen wortelaanzetten te zien. De stamvoet loopt hier ’recht’ de grond in. Aan de zijde van het voetpad zien wij juist dat het asfalt omhoog wordt gedrukt. De boom staat licht scheef. Dit beeld kan duiden op uitgestelde onverenigbaarheid, een regelmatig voorkomend probleem bij geënte iepen. De stam en stamvoet vergroeien niet goed met elkaar, waardoor zich een onvoldoende sterke aanhechting vormt. Wij adviseren omwille van de veiligheid bij deze boom een trekproef uit te voeren. De uitkomst van deze trekproef heeft geen directe consequenties voor het realiseren van het aangeleverde ontwerp omdat deze boom op voldoende afstand van de nieuwbouw staat. De soort Ulmus ‘Plantijn’ is een boomsoort die in eerste instantie een opgaande takstructuur heeft. Naarmate de bomen ouder worden zakken de takken uit waardoor de boomkronen breder worden. De iepen in het projectgebied zijn volwassen exemplaren. Wij schatten in dat de hoogte- en breedtegroei zich beperken tot één à twee meter. De bomen worden dus niet veel groter dan zij nu zijn. Verder zijn bij de bomen geen aantastingen of beschadigingen aangetroffen die de conditie of levensverwachting negatief beïnvloeden.

Op de volgende pagina staan enkele gebiedsfoto’s weergegeven.

16 november 2023

Pagina 5 van 20

Groenadvies Amsterdam bv

Boomonderzoek Koggenland & Luitje Broekemastraat

Boven: de bomen 1 tot en met 4. Onder: de bomen 4 tot en met 7.

16 november 2023

Pagina 6 van 20

Groenadvies Amsterdam bv

Boomonderzoek Koggenland & Luitje Broekemastraat

Boven: rechts op de foto de bomen 9, 10 en 11. Links van de straatlantaarn staan een paar lage struiken. Volgens de BEA uit 2020 staan hier drie grote bomen, maar deze zijn niet meer aanwezig. Onder: de bomen 20, 21, 29 en 30.

16 november 2023

Pagina 7 van 20

Groenadvies Amsterdam bv

Boomonderzoek Koggenland & Luitje Broekemastraat

Boven: de bosschage met daarin de bomen 22 tot en met 25. Onder: de bomen 31 en 32 stonden wel op de aangeleverde kaart maar zijn in 2020 niet meegenomen in de BEA. Vanwege de verandering in de inrichting van het maaiveld hebben wij de gegevens van de bomen opgenomen.

16 november 2023

Pagina 8 van 20

Groenadvies Amsterdam bv

2.2

Boomonderzoek Koggenland & Luitje Broekemastraat

De bodem en beworteling

Bij boom 29 is een proefsleuf gegraven, met als doel inzicht te verkrijgen in de bodemopbouw en de kwaliteit van de beworteling. Volgens het ontwerp komt hier, op zes meter uit het hart van de boom, de nieuwe bebouwing te liggen. Op circa vijf meter uit de boom is de proefsleuf gegraven. Vanwege de hevige regenval de afgelopen dagen liep de proefsleuf vol met water. Er is om deze reden besloten te stoppen met graven. Enkele genoemde termen verklaard: -

cm-mv = centimeter beneden maaiveld. de grondwaterstand is een momentopname en staat in grote delen van laag Nederland onder invloed van bemaling op een vastgesteld polderpeil.

Beschrijving van de bodem: De bovenste tien cm-mv bestaat uit humeuze, lichte zavel. Hieronder wordt de grond steeds kleiiger. De klei is sterk verdicht en matig humeus.

Beschrijving van de beworteling: In de bovenste 15 cm-mv is de bewortelingmatig extensief en fijn. Vanaf circa 30 cm-mv wordt deze intensief, met een maximale diameter van 3,0 cm.

Links: de locatie van de proefsleuf ten opzichte van de boom. Rechts: de aangetroffen beworteling.

16 november 2023

Pagina 9 van 20

Groenadvies Amsterdam bv

2.3

Boomonderzoek Koggenland & Luitje Broekemastraat

Kwaliteit van de bestrating

De standplaats van bomen is in de stedelijke omgeving vaak niet optimaal en soms ronduit ontoereikend. Een gevolg van ontoereikende groeiplaatsen is, dat sommige bomen hun behoeften (voeding en water) in de directe omgeving zoeken. Daarvoor vormen ze rondom veel fijne wortels. Daar waar die wortels op voedsel of water stuiten, worden deze wortels belangrijker en groeien in omvang. Vaak zijn dit de oppervlakkige wortels onder de verharding omdat door de voegen hemelwater en voedingstoffen inzijgen. Bovendien slaat op de onderkant van tegels en klinkers condens neer, waarvan de wortels profiteren. Dit veroorzaakt opdruk van de bestrating. De mate van opdruk is meegenomen in de bovengrondse inventarisatie: -

Bij 2 bomen is de bestratingsopdruk zwaar; Bij 3 bomen is de bestratingsopdruk matig; Bij 5 bomen is de bestratingsopdruk licht; Bij 21 bomen is er geen bestratingsopdruk.

De zwaar opgedrukte bestrating bij de bomen 1 en 3 (zoals op de foto hieronder) wordt mogelijk veroorzaakt doordat de kleilaag sterk verdicht is (paragraaf 2.2 De bodem en beworteling). De boom maakt daardoor meer oppervlakkige beworteling aan.

Voorbeeld van zwaar opgedrukte bestrating. Dit is de situatie bij boom 1.

16 november 2023

Pagina 10 van 20

Groenadvies Amsterdam bv

3

Boomonderzoek Koggenland & Luitje Broekemastraat

KWALITEIT VAN DE BOMEN

De kwaliteit van bomen wordt over het algemeen uitgedrukt in de conditie en de levensverwachting.

3.1

Conditie

De conditie is bepaald aan de hand van de groei, de aan- dan wel afwezigheid van scheut- en taksterfte, de knopzetting en de mate van overgroeiing van snoei- en andere wonden. Onder de huidige omstandigheden: − −

verkeren 27 bomen in een redelijke conditie verkeren 4 bomen in een matige conditie

3.2

Levensverwachting

De levensverwachting is bepaald aan de hand van de conditie in samenhang met de aangetroffen gebreken en de lokale groeiplaatsomstandigheden. Uitgangspunt daarbij is dat de groeiplaatsomstandigheden niet wijzigen. De levensverwachting bedraagt voor: − −

29 bomen méér dan 25 jaar 2 bomen 10-25 jaar (boom 24 en 25. Beide bomen zijn elzen, Alnus glutinosa)

3.3

Beschermde bomen en waardevol groen

Een aantal bomen binnen het onderzoeksgebied is opgenomen in de lijst met beschermwaardige houtopstanden van de gemeente Purmerend (bron: https://purmerend.nl/afval-groen-en-dieren/groen/bomenkaart-purmerend-en-beemster, geraadpleegd op 3 november 2023). Het gaat om de volgende bomen: Boom 1 t/m 8

Soort Iep cv. (Ulmus ‘Plantijn’)

Locatie Luitje Broekemastraat

9, 10, 11, 13 t/m 17 17, 19 t/m 21, 29, 30

Iep cv. (Ulmus ‘Plantijn’)

Koggenland

16 november 2023

Pagina 11 van 20

Groenadvies Amsterdam bv

4

Boomonderzoek Koggenland & Luitje Broekemastraat

WET NATUURBESCHERMING

De bomen zijn geïnspecteerd op planten (varens), nesten, spleten, spechtengaten of andere mogelijke verblijfsplaatsen van dieren. Hierbij zijn geen vaste rust- of verblijfsplaatsen van beschermde soorten in het kader van de wet Natuurbescherming gevonden. De inspectie is uitgevoerd door de boominspecteur en niet door een ecoloog. Onder andere hierdoor heeft deze inspectie dan ook geen status als quickscan in het kader van de Wet natuurbescherming. Als er ingrepen plaatsvinden waarbij deze rustplaatsen verdwijnen of worden verstoord, is een dergelijke quickscan overigens aan te bevelen om te voorkomen dat de Wet natuurbescherming per abuis overtreden wordt.

16 november 2023

Pagina 12 van 20

Groenadvies Amsterdam bv

Boomonderzoek Koggenland & Luitje Broekemastraat

5

EFFECT OP DE BOMEN

5.1

Het ontwerp

Deze bomen effect analyse toetst het volgende aangeleverde ontwerp:

Naam/onderwerp: Status ontwerp: Datum:

Binnenwijkse ontwikkellocaties: Koggenland en Luitje Broekemastraat waterbergende ruimte Schetsontwerp 6 oktober 2023

Omdat er verschillende ontwerpen zijn aangedragen, met elk ook een andere werkafstand tot de bomen, is op basis van het meest recente ontwerp de begrenzing van de nieuwe bebouwing uitgezet door de landmeters van de Gemeente Purmerend. Deze lijnen zijn tijdens het veldwerk gebruikt om te bepalen welke invloed de bebouwing op de bomen heeft. De bevindingen staan beschreven in paragraaf 5.3 Knelpunten en randvoorwaarden.

16 november 2023

Pagina 13 van 20

Groenadvies Amsterdam bv

5.2

Boomonderzoek Koggenland & Luitje Broekemastraat

Geplande werkzaamheden

Luitje Broekemastraat Aan de Luitje Broekemastraat wordt het bestaande gebouw gesloopt. Deze staat ter hoogte van bomen 3 en 4. De nieuwe bebouwing komt meer naar het noorden, namelijk ter hoogte van de bomen 1 en 2. De nieuwbouw is ook een stuk hoger: de huidige is één verdieping hoog, maar dit worden drie à vier verdiepingen. Op de plek waar nu het gebouw staat, worden parkeerplaatsen aangelegd. Deze komen op circa 4,5 meter van de bomen 3, 4, 6, 7 en 8. Boom 5 wordt gekapt. Hier komt de toegangsweg naar de nieuwbouw en de parkeerplaatsen.

Uitsnede ontwerp Luitje Broekemastraat

16 november 2023

Pagina 14 van 20

Groenadvies Amsterdam bv

Boomonderzoek Koggenland & Luitje Broekemastraat

Koggenland De bebouwing ten westen van de bomen 9, 10 en 11 wordt gesloopt. Hier komt geen nieuwbouw terug, maar worden parkeerplaatsen aangelegd. Rondom de bomen 13, 14, 15 en 16 wordt het maaiveld aangepast: aan de zuidzijde van de bomen worden parkeerplaatsen aangelegd. Tussen de bomen staan nu verschillende struiken en heesters. Het is niet duidelijk wat hiermee gaat gebeuren. De bomen 12, 17, 31 en 32 worden gekapt. Hier komen toegangswegen naar de nieuwbouw. De bestaande bebouwing ten oosten van de bomen 20, 21 en 29 wordt gesloopt. Hier wordt nieuwbouw gerealiseerd. De nieuwbouw komt verder van de bomen af te liggen, namelijk op 6 à 7 meter, gemeten vanuit het hart van de stam.

Uitsnede ontwerp Koggenland

16 november 2023

Pagina 15 van 20

Groenadvies Amsterdam bv

5.3

Boomonderzoek Koggenland & Luitje Broekemastraat

Knelpunten en randvoorwaarden

Planvorming nieuwbouw: Luitje Broekemastraat: In het nieuwe ontwerp komt de bebouwing bij boom 1 op 7,7 meter en bij boom 2 op 6,7 meter uit de boom (afstand gemeten vanuit het hart van de stam). De kroon van de bomen groeit op dit moment ín de lijn van de nieuwbouw. Het zal dus, alleen al om deze lijn vrij te maken, noodzakelijk zijn om de bomen te snoeien. Daarnaast moet er circa anderhalve meter werkruimte gerealiseerd worden (bijvoorbeeld voor het plaatsen van steigers). Dit betekent dat er nog meer van de kroon moet worden ingenomen. Tijdens het veldwerk is de lijn van de nieuwe bebouwing uitgezet, om vervolgens een inschatting te kunnen maken van het percentage kroonverlies dat noodzakelijk is voor het realiseren van het ontwerp. Deze percentages staan hieronder weergegeven. Boomnummer 1 2

Kroonverlies ten opzichte van het huidige kroonvolume (%) 20 à 25 25 à 30

Lengte in te nemen takken (in meter) 4 meter 4,5 à 5 meter

Onderstaande afbeelding geeft een indicatie van de nieuwe gevellijn (de gele lijn), en de extra werkruimte die nodig is tijdens de uitvoering (de oranje lijnen).

16 november 2023

Pagina 16 van 20

Groenadvies Amsterdam bv

Boomonderzoek Koggenland & Luitje Broekemastraat

Koggenland: De nieuwe bebouwing komt bij de bomen 20, 21 en 29 op de volgende afstand: Boomnummer 20 21 29

Afstand (vanuit het hart van de stam) 6,7 meter 7,0 meter 6,0 meter

Op deze afstand raken de kronen van deze bomen de gevellijn (bijna). Vervolgens moet er nog ongeveer anderhalve meter werkruimte gerealiseerd worden (voor bijvoorbeeld steigers). Het is dan noodzakelijk om de bomen te snoeien. Het percentage kroonverlies staat hieronder per boom weergegeven. Boomnummer 20 21 29

Kroonverlies ten opzichte van het huidige kroonvolume (%) 10 à 15 10 à 15 15 à 25

Op onderstaande afbeelding is met geel de lijn van de nieuwe bebouwing aangegeven. De oranje lijnen geven de extra werkruime weer, en wat dit per boom betekent voor het percentage kroonverlies.

16 november 2023

Pagina 17 van 20

Groenadvies Amsterdam bv

Boomonderzoek Koggenland & Luitje Broekemastraat

Conclusie ‘Planvorming nieuwbouw’; Luitje Broekemastraat en Koggenland: Het uitgangspunt bij de uitvraag van de BEA uit 2020 was dat bomen in hun huidige verschijningsvorm behouden blijven, en geen schade ondervinden aan de werkzaamheden. Als het ontwerp wordt gerealiseerd zoals dat nu is, dan zullen de bomen gesnoeid moeten worden. De kroonvorm wordt daarbij flink aangetast. Het gestelde uitgangspunt dat de bomen in hun huidige verschijningsvorm behouden blijven is dan niet haalbaar. Houdt er overigens rekening mee dat als de bomen worden gesnoeid tot vlak buiten de erfgrens, de bomen de jaren daarna weer richting de bebouwing gaan groeien. Bewoners van dit pand kunnen hierover klagen. Het ligt in de lijn der verwachting dat de frequentie van onderhoud aan deze bomen gaat stijgen. Iepen verdragen snoei redelijk goed. Het is dus niet zo dat snoei direct tot een lagere toekomstverwachting leidt. Het kan echter wel leiden tot een tijdelijke afname in conditie, omdat de boom een verminderde opnamecapaciteit heeft (een kleinere kroon) en snoeiwonden moet afdichten. Er zal een afweging gemaakt moeten worden om ofwel (1) af te zien van het gestelde uitgangspunt dat de bomen behouden blijven in de huidige verschijningsvorm, of (2) in de planvorming rekening houden met de bomen door de nieuwbouw te verplaatsen.

Wij verwachten dat de hoogte- en breedtegroei zich beperken tot één à twee meter. Het volstaat dan om de nieuwe bebouwing bij de bomen 1 en 2 minimaal vier meter naar het oosten te verplaatsen. Bij de bomen 20, 21 en 29 dient de nieuwbouw minimaal drie meter van de bomen af verplaatst worden. De benodigde snoeimaatregelen komen daarmee zo goed als te vervallen. De bomen staan dan wel vlak tegen de gevellijn aan, dus het knelpunt van het toenemende onderhoud in de toekomst blijft wel bestaan. Besloten moet worden of deze situatie gewenst is. Sloop bestaande- en realisatie nieuwe bebouwing: De bestaande groeiplaats van de bomen dient zoveel mogelijk intact te blijven. Dit zijn gazons en heestervakken. Wij adviseren om deze groeiplaatsen af te zetten met behulp van een hekwerk. Het hek dient te worden geplaatst op de rand van de kroonprojectie. Zo wordt voorkomen dat de groeiplaats verslechtert. Als het toch noodzakelijk is om binnen de kroonprojectie van de bomen te werken of te rijden, dan adviseren wij de volgende randvoorwaarden te hanteren: - Binnen de kroonprojectie, waar geen verharding ligt, is het alleen toegestaan om over rijplaten te rijden. Dit voorkomt dat de bodem (ernstig) verdicht raakt. - Binnen de kroonprojectie verhardingen handmatig opnemen. - Binnen de kroonprojectie handmatig voorsteken.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14526959/1