G Motivaction rapport Vijf tinten groener in Purmerend
Tekst van het document
Vijf Tinten Groener in Purmerend
Weg naar aardgasvrij: communicatie, participatie, opinies en attitudes Marco Sodderland Lieke van Duist Rebecca van der Grient Project B5633 19 februari 2021
Onderzoeksrapport voor:
Inhoudsopgave Achtergrond
3
Mentality
5
Vijf Tinten Groener
10
Gebiedsanalyse VTG Purmerend
14
De Vijf Tinten Groenerprofielen
15
Kwantitatieve survey
26
Methode en opzet | Leeswijzer
27
Conclusies en samenvatting
28
Resultaten •
Belang van maatregelen
35
•
Aardgasvrij wonen
38
•
Financieren van aardgasvrij wonen
45
•
Informatie- en participatiebehoefte
53
Surveyresultaten per Vijf Tint Groener
58
Overige surveyresultaten
61
Bijlage
66
Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
Foto voorzijde: inloopwoning Purmerend, via groenehuisvesters.nl
2
Achtergrond De gemeente Purmerend werkt hard aan de energietransitie, zowel in regionaal verband als met lokale initiatieven. Eén aspect hiervan is het aardgasvrij maken van de gemeente, te beginnen met een proeftuin in de wijk Overwhere-Zuid. Een deel van de proeftuin is afgerond, de gemeente staat voor de verdere uitrol van de overige delen van deze wijk. Daarnaast is de gemeente druk doende met het schrijven van een transitievisie warmte (TVW). In deze TVW beschrijft ze hoe de bebouwde omgeving in rest van de gemeente aardgasvrij gemaakt kan worden. De gemeente kiest ervoor om bij het schrijven van de TVW niet alleen te kijken naar technische criteria, maar ook maatschappelijke criteria mee te nemen. Zo kijkt Purmerend naar beelden die leven bij woningeigenaren die nog aardgas gebruiken. Welke type mensen wonen er, en wat betekent dat voor de communicatie en de verdere aanpak? De gemeente en haar partners willen een helder beeld krijgen van kennis, houding, gedrag van inwoners met betrekking tot dit thema, zodat ze mensen goed kunnen betrekken bij de energietransitie. Meer betrokkenheid houdt meer verantwoordelijkheid in en dat leidt tot hogere participatiegraad. Meer participatie op haar beurt, leidt tot meer eigenaarschap en bereidwilligheid. In concreto is de gemeente Purmerend op zoek naar informatie op gemeente- en wijkniveau.
Aardgasvrij is voor Purmerend geen nieuwe materie, de aanwezigheid van het hoogtemperatuur warmtenet van Stadsverwarming Purmerend (SVP), heeft er sinds de jaren ’80 van de vorige eeuw voor gezorgd dat de uitbreidingswijken allemaal vanaf de aanleg op dat warmtenet zijn aangesloten. De bewoners in die wijken koken ook allemaal elektrisch. In het licht van bovenstaande heeft Motivaction primair onderzoek uitgevoerd dat is uitgemond in het (concept) rapport ‘B5633 Gemeente Purmerend RP02’, dat de gemeente begin februari 2021 heeft ontvangen. Een andere deliverable was de workshop die op 26 auguatus 2020 in Purmerend heeft plaatsgevonden. De nadruk van het conceptrapport lag op het primaire (survey) onderzoek, bij de workshop waren dat met name het secundaire onderzoek, de gebiedsanalyse en de duurzame segmentering Vijf Tinten Groener. Deze rapportage verenigt het primaire en secundaire deel van de studie. We zullen dit rapport inleiden met een omschrijving van Mentality, Motivactions algemene waardensegmentatiemodel. Vervolgens bespreken we de specifieke segmentatie Vijf Tinten Groener. Daarna gaan we in op de gebiedsanalyse van de gemeente Purmerend en op de duurzame segmentatie en de gevolgen daarvan voor Purmerend in termen van communicatie. Hierna komen de resultaten van het primaire onderzoek aan de orde.
Wij pretenderen niet dat dit rapport alle vragen beantwoordt die bij de gemeente Purmerend leven inzake de energietransitie, wij verwachten wél dat Purmerend met de handreikingen eruit en de bevindingen uit de workshop veel beter beslagen ten ijs komt bij het betrekken van de inwoners bij deze grote opgave in de komende jaren. Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
3
Mentality, VTG & gebiedsanalyse
Introductie in het Mentality-model Mentality is de naam van het waarden- en leefstijlmodel dat Motivaction op eigen initiatief en in samenwerking met buitenlandse partnerbureaus sinds 1997 uitvoert. Waarden vormen de sleutel die toegang geeft tot de belevingswereld en de leefstijl van de hedendaagse Nederlander. Ze maken inzichtelijk waarom mensen ambiëren wat ze ambiëren, kopen wat ze kopen, zien wat ze zien en waarom zij zich bij verschillende media thuisvoelen. Het Mentality-onderzoek gaat ervan uit dat de mentaliteit van de consument niet alleen kan worden verklaard via sociodemografische variabelen. Mensen met een gelijk sociodemografisch profiel vertonen vaak een zeer uiteenlopende leefstijl en consumptiepatroon. Het toevoegen van waardengegevens aan statistische analyses geeft een betere voorspelling van gedrag dan wanneer alleen wordt uitgegaan van sociodemografische criteria. De waarden van de consument zijn hiermee een belangrijke verklarende factor geworden bij de keuzes die mensen maken, naast de bekende sociaaleconomische zaken als inkomen, levensfase en leeftijd.
Burgers en consumenten kunnen ingedeeld worden in een sociaal milieu op basis van scores op een groot aantal waardestellingen over diverse aspecten van het leven, zoals doelen die men wenst te behalen, inrichting van de maatschappij, visie op milieu en overheid, belang van werk, invulling vrije tijd, koopgedrag en consumptiepatroon en sociale relaties. De uitkomsten van de analyse van deze stellingen leiden tot drie waardenoriëntaties, die bij de schematische, modelmatige weergave van de sociale milieus als uitgangspunt zijn genomen. Deze waardeoriëntaties zijn weergegeven op de horizontale as van de milieuindex. De verticale as van de milieu-index is samengesteld aan de hand van de sociaaleconomische status (onder meer opleiding, inkomen, vermogen). Sociaaleconomische status wordt alleen gebruikt voor de schematische weergave.
Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
5
Typeringen van de Mentality-milieus De open en kritische wereldburgers die postmoderne waarden als ontplooien en beleven integreren met moderne waarden als maatschappelijk succes, materialisme en genieten.
De maatschappijkritische idealisten die zichzelf willen ontplooien, stelling nemen tegen sociaal onrecht en opkomen voor het milieu. kosmopolieten 13% nieuwe conservatieven 8%
De liberaal-conservatieve maatschappelijke bovenlaag die alle ruimte wil geven aan technologische ontwikkeling, maar terughoudend staat tegenover sociale en culturele vernieuwing.
opwaarts mobielen 15%
traditionele burgerij 13%
moderne burgerij 22%
postmaterialisten 8%
De pioniers van de beleveniscultuur, waarin experiment en het breken met morele en sociale conventies doelen op zichzelf zijn geworden. postmoderne hedonisten 10%
De carrièregerichte individualisten met een uitgesproken fascinatie voor sociale status, nieuwe technologie, risico en spanning.
gemaksgeoriënteerden1 10%
De moralistische, plichtsgetrouwe en op status-quo gerichte burgerij die vasthoudt aan tradities en materiële bezittingen.
De impulsieve en spontane consument die in de eerste plaats streeft naar een onbezorgd, plezierig en comfortabel leven.
De conformistische, statusgevoelige burgerij die het evenwicht zoekt tussen traditie en moderne waarden als consumeren en genieten.
Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
6
Mentality-milieus kijken anders aan tegen duurzaamheid
‘Ik voel me verantwoordelijk voor een duurzamer samenleving.’
Significant méér dan Nederland totaal
‘Ik geloof niet dat de mens klimaatverandering kan stoppen.’
Significant minder dan Nederland totaal
Wijkt niet significant af van Nederland totaal
Percentages (helemaal) eens Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
7
Zoals tegen aardgasvrij wonen voor Nederland Deze houding over duurzaamheid heeft bijvoorbeeld gevolgen voor de acceptatie van aardgasvrij wonen:
‘Alle woningen in Nederland moeten gasloos worden opgeleverd.’
Significant méér dan Nederland totaal
‘Als het aan mij ligt, heb ik morgen een gasloze woning.’
Significant minder dan Nederland totaal
‘Ben je bereid méér te betalen voor een gasloze woning?’
Wijkt niet significant af van Nederland totaal Percentages (helemaal) eens
Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
8
En daarom…duurzaamheidsstijlen •
Mentality-milieus hebben dus hun eigen kijk op duurzaamheidskwesties
•
We zochten naar overeenkomsten over duurzaamheid binnen die milieus
•
We vonden vijf groepen die qua duurzaamheid veel op elkaar lijken: Vijf tinten groener
kosmopolieten 13% nieuwe conservatieven 8% opwaarts mobielen 15%
traditionele burgerij 13%
moderne burgerij 22%
postmaterialisten 8% postmoderne hedonisten 10%
gemaksgeoriënteerden 10%
Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
9
Het Vijf Tinten Groenermodel Het Vijf Tinten Groenermodel bestaat dus uit vijf groepen, elk met andere waarden en een andere houding ten opzichte van duurzaamheid. Sommige groepen zijn makkelijker te verleiden dan andere. Verantwoordelijken zijn a priori bijvoorbeeld prima bij duurzaamheidsinitiatieven te betrekken. Ontplooiers zien duurzaamheid als onderdeel van hun persoonlijke groei en ontwikkeling en zijn om die reden wellicht interessant. Plichtsgetrouwen zijn al uit zichzelf bereid sober te leven. Structuurzoekers hebben vrij weinig met duurzaamheid en zijn daarom lastiger te motiveren duurzamere keuzes te maken. Voor statusbewusten is duurzaamheid bijzaak, het product of de dienst moet vooral (financieel) aantrekkelijk zijn. Op de volgende pagina staan kernschetsen van iedere groep, daarna volgen sociodemografische kenmerken en beknopte resultaten uit de survey.
Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
10
Vijf Tinten Groener | kernschets
Plichtsgetrouwen
Structuurzoekers
Statusbewusten
Verantwoordelijken
Ontplooiers
Plichtsgetrouwen hechten sterk aan traditionele normen en waarden, en het gezin. Ze houden van een rustig en regelmatig leven en godsdienst speelt daarin vaak een belangrijke rol. Plichtsgetrouwen zijn maatschappelijk betrokken. Deze betrokkenheid en het feit dat zij veel waarde hechten aan het gezin maken ook dat zij zich verantwoordelijk voelen om de wereld goed achter te laten voor de volgende generaties.
Structuurzoekers houden van een gemakkelijk en regelmatig leven. Ze leven in het hier en nu en vinden genieten en gezelligheid zeer belangrijk. Als het gaat om duurzaamheid zijn structuurzoekers de hekkensluiters. In het dagelijks leven houden ze zich weinig bezig met dit onderwerp.
Statusbewusten zijn individualistisch ingesteld en hun maatschappelijke betrokkenheid is terug te zien in ondernemerschap. Ze zijn ambitieus, prestatiegericht en zien de toekomst positief tegemoet. Ze streven in hun leven naar luxe en succes of hebben die al bereikt. Meer dan anderen lopen statusbewusten warm voor technologische ontwikkelingen en innovatieve producten. Ze beschikken vaak als eersten over de nieuwste snufjes en schromen niet die aan anderen te laten zien.
Verantwoordelijken dragen graag hun steentje bij aan een duurzamere samenleving en zien duurzaamheid allerminst als een hype. Ze zijn zich erg bewust van hun ecologische voetafdruk en het effect daarvan op toekomstige generaties. Zo maken verantwoordelijken zich oprecht zorgen over regionale en mondiale milieuschade. Deze groep is niet tegen innovaties op het gebied van duurzaamheid, maar ze hebben soms wel hun bedenkingen.
Ontplooiers staan open in het leven en gaan actief op zoek naar nieuwe ervaringen. Persoonlijke vrijheid is het uitgangspunt voor deze groep. Ontplooiers willen graag zelf een bijdrage leveren, creatief meedenken over oplossingen en volgen niet blindelings de massa. Ze kiezen hun eigen weg en nemen beslissingen met als doel zichzelf te ontwikkelen. Ontplooiers zijn optimistisch en toekomstgericht. Ze denken eerder in kansen dan in bedreigingen. Door hun brede interesse en omdat ze openstaan voor veel verschillende activiteiten, is hun aandacht vaak vluchtig.
Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
11
Vijf Tinten Groener | sociodemografie
Plichtsgetrouwen Dit milieu omvat ongeveer 2,3 miljoen Nederlanders, met ongeveer evenveel mannen als vrouwen. De groep mensen die ouder is dan vijftig jaar is relatief groot, dit betekent ook dat dit milieu, vergeleken met andere milieus, meer gepensioneerden telt. Over het algemeen zijn plichtsgetrouwen lager tot middelbaar opgeleid. Men heeft vaker een beneden modaal inkomen. Plichtsgetrouwen wonen minder vaak in de grote steden en juist vaker in kleinere gemeenten. Indien men werkt is dat relatief vaak in de industrie of bij nutsbedrijven, in een uitvoerende functie. Het overgrote deel van de groep is getrouwd of woont samen.
Structuurzoekers
Statusbewusten
Verantwoordelijken
Structuurzoekers vormen het grootste milieu met ongeveer 5,5 miljoen Nederlanders. Het milieu telt ongeveer evenveel vrouwen als mannen en relatief meer 25 t/m 34 jarigen. Er zijn daarentegen relatief minder 60plussers.
Deze groep telt ongeveer 4 miljoen Nederlanders. Statusbewusten zijn vaker mannen dan vrouwen. Hoewel alle leeftijden in gelijke mate voorkomen, zijn er binnen dit milieu relatief veel 15-24 jarigen. Dit milieu is over het algemeen middelbaar opgeleid en kent relatief minder lager opgeleiden. Hun inkomen is meestal modaal en relatief vaker boven modaal. Statusbewusten werken over het algemeen fulltime maar onder hen zijn relatief meer studenten met een bijbaan. Degenen die werken, werken vaker in de industriële sector, de horeca en communicatiesector. Statusbewusten zijn vergeleken met andere milieus minder vaak gehuwd of samenwonend.
De groep verantwoordelijken bestaat uit circa 3,8 miljoen Nederlanders. Verantwoordelijken zijn vaker vrouwen dan mannen. Hoewel alle leeftijden in redelijk gelijke mate voorkomen, zijn er binnen dit milieu relatief veel 60plussers. Verantwoordelijken zijn relatief vaker HBO of Universitair geschoold en hebben ook vaker een hoger inkomen. Verantwoordelijken werken relatief vaker als docent of hebben een vrij beroep (arts, advocaat). Zij zijn daarnaast vaker werkzaam in de sectoren; communicatie, wetenschap en onderwijs. Een aanzienlijk deel woont in de randstad en dan relatief vaker in de grote steden. Dit milieu telt relatief meer alleenstaanden zonder thuiswonende kinderen.
Over het algemeen zijn structuurzoekers lager tot middelbaar opgeleid. Binnen dit milieu hebben mensen vaker een beneden modaal, dan een boven modaal inkomen. Zij werken relatief vaker parttime in een uitvoerende functie in de productie, de zorg of verkoop. De meerderheid van de groep is getrouwd of woont samen met thuiswonende kinderen. Structuurzoekers wonen relatief minder vaak in de grote steden.
Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
Ontplooiers De groep ontplooiers bestaat uit circa 1,7 miljoen Nederlanders met ongeveer evenveel mannen als vrouwen. Deze groep telt relatief weinig 60-plussers. Het opleidingsniveau binnen dit milieu is relatief hoog net als het inkomen. Zij verdienen vaker tussen de 1 en 2 keer modaal. Ontplooiers wonen vaker in de grote steden, in een eenpersoonshuishouden. Men is relatief vaak studerend of werkt fulltime. Degenen die werken hebben vaker een technische functie, een functie als adviseur, consultant, of onderzoeker. Ze werken vaker bij de (semi)overheid.
12
Regionale verschillen Vijf Tinten Groener Waardenpatronen verschillen per regio, waardoor ook de verdeling van de Mentality-milieus (en daarmee dus de duurzaamheidsstijlen) per regio verschilt…
(Coevorden, Drenthe)
Plichtsgetrouwen 16%
(Purmerend, Noord-Holland)
(Amsterdam, Noord-Holland)
Verantwoordelijken 18%
Verantwoordelijken 36%
Statusbewusten 21%
Statusbewusten 23% Ontplooiers 8%
Structuurzoekers 37%
Meer dan in Nederland
Plichtsgetrouwen 5%
Verantwoordelijken 18% Statusbewusten 23%
Ontplooiers 20% Structuurzoekers 16%
Evenveel als in Nederland
Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
Plichtsgetrouwen 13%
Ontplooiers 8% Structuurzoekers 38%
Minder dan in Nederland
13
Gebiedsanalyse Vijf Tinten Groener De gebiedsanalyse van Purmerend op resultaat laat zien dat in vrijwel alle Purmerendse wijken op de binnenstad (Wijk 01 Centrum) na, structuurzoekers de grootste VTG-groep vormen (zie tabel). In het algemeen kan worden gesteld dat de Purmerendse populatie een relatief groot deel kent met een wat traditionelere levensopvatting (i.c. plichtsgetrouwen en structuurzoekers samen). Postmoderne inwonersgroepen (verantwoordelijken en ontplooiers) zijn minder vertegenwoordigd. Verdeling VTG op CBS-wijkniveau
02 03
01 07
05
04
06
Wijk
Naam
Inwonertal
Plicht
Struct
Status
Verantw
Ontpl
WK043901
Wijk 01 Centrum
4.460
11%
21%
29%
33%
5%
WK043902
Wijk 02 Overwhere
13.595
16%
33%
24%
18%
10%
WK043903
Wijk 03 Wheermolen
7.240
9%
43%
22%
16%
9%
WK043904
Wijk 04 Gors
9.015
15%
33%
23%
20%
9%
WK043905
Wijk 05 Purmer-Noord
14.310
13%
49%
16%
17%
6%
WK043906
Wijk 06 Purmer-Zuid
12.615
9%
40%
25%
19%
8%
WK043907
Wijk 07 Weidevenne
18.735
13%
37%
24%
17%
7%
Totaal
79.970
13%
38%
23%
18%
8%
Nederland
~17,3 mln
13%
32%
23%
22%
10%
Op de pagina’s hierna bespreken we kenmerken van de Vijf Tinten Groener en dan met name hun houding aangaande duurzaamheidsinitiatieven en communicatiegerelateerde thema’s. Verderop in dit rapport gaan we summier in op resultaten uit de survey, uitgesplitst naar VTG. Oververtegenwoordiging t.o.v. verdeling Purmerend
Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
14
Plichtsgetrouwen Duurzaamheidsinitiatieven
Persuasion tactics
• Gevoelig voor geld/energie besparen, comfortabeler maken woning • Niet zo open voor verandering, minder positief over verduurzaming woning • Vaak al wat maatregelen genomen • Niet zo geïnteresseerd in informatie over verduurzaming • Geen behoefte aan participatie
• Guarantees: geef het vertrouwen dat ze nergens aan vastzitten, dat ze een beslissing altijd ongedaan kunnen maken. • Fear: benadrukken van risico’s als je niet de juiste keuze maakt.
Veel in Overwhere, Gors Wijk
Naam
Inwonertal
Plicht
WK043901
Wijk 01 Centrum
4.460
11%
WK043902
Wijk 02 Overwhere
13.595
16%
WK043903
Wijk 03 Wheermolen
7.240
9%
WK043904
Wijk 04 Gors
9.015
15%
WK043905
Wijk 05 Purmer-Noord
14.310
13%
WK043906
Wijk 06 Purmer-Zuid
12.615
9%
WK043907
Wijk 07 Weidevenne
18.735
13%
Totaal Purmerend
79.970
13%
~17,3 mln
13%
Nederland
Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
Motto: “Ik ben niet duurzaam, ik ben zuinig.” 15
Plichtsgetrouwen Communicatieve do’s en dont’s
Communicatie
Do’s • Informeer proactief • Wil geholpen, bijna betutteld worden • Geef een duidelijke afzender, plichtsgetrouwen zijn gevoelig voor autoriteit • Benadruk hun goede burgerschap
• • •
Dont’s • Met ‘je’ aanspreken
Tone of voice •
Respectvol, beleefd, plichtsgetrouw, formeel, concreet, praktisch, bezorgd, normatief en sturend
Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
Duidelijk, praktisch en persoonlijk Zoek aansluiting bij hun waarden en interesses Boodschap verkondigd door autoriteit wordt serieuzer genomen
Afzenders en beïnvloeders: • Gemeente, maatschappelijke organisaties, lokale autoriteiten: burgemeester, onderwijzer, huisarts, mantelzorger, wijkagent Kansrijke kanalen: • Regionale media en huis-aan-huis bladen, persoonlijk gesprek, folders, buurtcentra, kerk, lokale, kleine winkels, verenigingsleven, thuiszorg, vrijwilligerswerk
16
Structuurzoekers Duurzaamheidsinitiatieven
Persuasion tactics
• Hebben vaak geen beeld van energietransitie en de eigen woning • Gevoelig voor geld besparen • Minder positief over verduurzaming woning, denken vaak dat het niet kan • Relatief weinig maatregelen genomen • Geen behoefte aan participatie
• Attractiveness: inzetten van aantrekkelijke personen. • Fear: willen een goede deal niet missen! (Is dus ander soort ‘angst’ dan die van plichtsgetrouwen).
Veel in Wheermolen, Purmer-Noord Wijk
Naam
Inwonertal
Struct
WK043901
Wijk 01 Centrum
4.460
21%
WK043902
Wijk 02 Overwhere
13.595
33%
WK043903
Wijk 03 Wheermolen
7.240
43%
WK043904
Wijk 04 Gors
9.015
33%
WK043905
Wijk 05 Purmer-Noord
14.310
49%
WK043906
Wijk 06 Purmer-Zuid
12.615
40%
WK043907
Wijk 07 Weidevenne
18.735
37%
Totaal Purmerend
79.970
38%
~17,3 mln
32%
Nederland
Motto: “Duurzaamheid is prima, als ik er geen last van heb.”
Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
17
Structuurzoekers Communicatieve do’s en dont’s Do’s • Maak de (duurzame) keuze zo makkelijk en toegankelijk mogelijk • Leg de keuze niet op • Neem de drempels van de structuurzoeker waar mogelijk weg zodat hij of zij zo weinig mogelijk moeite hoeft te doen: bijv. zorg voor gratis installatie • Benoem financiële voordelen
Communicatie
Dont’s • Duurzaamheid mag niets extra`s kosten, let daarop
Afzenders en beïnvloeders: • Buurtgenoten, ‘gewone mensen’, vrienden/peers, BN’ers, succesvolle, aantrekkelijke mensen. Kansrijke kanalen: • Commerciële tv-zenders, brede publieksmedia, familiezenders, makkelijke/real life en humoristische programma’s, mannen- en vrouwenbladen/-zenders, regionale media, internet en social media, verenigingsleven, lokale winkels en scholen.
Tone of voice •
Respectvol, beleefd, vriendelijk, gewoon, laagdrempelig, amuserend, praktisch, informeel, concreet, optimistisch, gezellig.
Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
• • • • •
Praktisch, duidelijk en makkelijk Persoonlijk relevant en nabij Persoonlijk voordeel Stap voor stap meenemen Vermakelijke presentatie en humoristische boodschap
18
Statusbewusten Duurzaamheidsinitiatieven
Persuasion tactics
• Gevoelig voor geld besparen, rendement • Relatief positief over verduurzaming woning • Relatief bekend met maatregelen voor in de woning, vooral financiële kant • Geïnteresseerd in informatie over subsidie, pros & cons van maatregelen • Niet zozeer participeren, maar meebeslissen (bv. stemmen)
• Acknowledge resitance: het overwinnen van weerstand door zorgen simpelweg te erkennen. • Authority: boodschap door gezaghebbende personen of organisaties slaan beter aan.
Veel in Centrum, Purmer-Zuid Wijk
Naam
Inwonertal
Status
WK043901
Wijk 01 Centrum
4.460
29%
WK043902
Wijk 02 Overwhere
13.595
24%
WK043903
Wijk 03 Wheermolen
7.240
22%
WK043904
Wijk 04 Gors
9.015
23%
WK043905
Wijk 05 Purmer-Noord
14.310
16%
WK043906
Wijk 06 Purmer-Zuid
12.615
25%
WK043907
Wijk 07 Weidevenne
18.735
24%
Totaal Purmerend
79.970
23%
~17,3 mln
23%
Nederland
Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
Motto: “Groen staat mij goed.” 19
Statusbewusten Communicatieve do’s en dont’s
Communicatie
Do’s • Statusbewusten staan open voor duurzame oplossingen, maar duurzaam gedrag is daarbij niet hun belangrijkste overweging • Benadruk hun gewin: gemak, comfort of de techniek/innovatie • Vatbaar voor uiterlijk, status, kwaliteit.
• • •
Dont’s • Wees niet belerend of omslachtig.
Afzenders en beïnvloeders: • Bepaalde maatschappelijke organisaties, publicisten en opiniemakers, ondernemers en politici (in het ‘rechterdeel’ van het spectrum). Kansrijke kanalen: • Landelijke dagbladen, diverse media: nieuws, verdieping en opinie, politiek, talkshows, interactieve kanalen, zoals bijeenkomsten, fora.
Tone of voice •
Informeel, persoonlijk en direct, doelgericht, ter zake, adviserend, prikkelend, opgewekt, energiek en flitsend, ambitieus, exclusief.
Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
Snel en direct Op hoofdlijnen, geen onnodige details Functionele, concrete, no-nonsense boodschappen spreken het meest aan
20
Verantwoordelijken Duurzaamheidsinitiatieven
Persuasion tactics
• Gevoelig voor milieu-argument, bijdrage leveren, daarnaast ook geld besparen • Positief over verduurzaming woning • Goed bekend met maatregelen voor in de woning • Geïnteresseerd in informatie over mogelijkheden en pros & cons van maatregelen • Geïnteresseerd in participatie; meedenken, maar ook in uitvoeren
• Metaphores: beeldend verhaal door gebruik van metaforen • Disrupt and reframe: mensen anders naar een product of dienst laten kijken. • Humour: een humoristische ondertoon • Self-persuasion: uitdagen om zelf dingen voor elkaar te krijgen (“you can do it”)
Veel in Centrum Wijk
Naam
Inwonertal
Verantw
WK043901
Wijk 01 Centrum
4.460
33%
WK043902
Wijk 02 Overwhere
13.595
18%
WK043903
Wijk 03 Wheermolen
7.240
16%
WK043904
Wijk 04 Gors
9.015
20%
WK043905
Wijk 05 Purmer-Noord
14.310
17%
WK043906
Wijk 06 Purmer-Zuid
12.615
19%
WK043907
Wijk 07 Weidevenne
18.735
17%
Totaal Purmerend
79.970
18%
~17,3 mln
22%
Nederland
Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
Motto: “Hoe duurzamer, hoe beter.” 21
Verantwoordelijken Communicatie
Communicatieve do’s en dont’s Do’s • Wees eerlijk • Wees een gesprekspartner • Geef proactief advies over duurzaamheid Dont’s • Gebruik duurzaamheid niet als marketingtruc, daar prikt de verantwoordelijke snel genoeg doorheen.
Tone of voice •
Inhoudelijk, intellectueel, rationeel, kritisch, genuanceerd, optimistisch, open, zelfbewust, adviserend.
Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
• • • • • •
Inhoudelijk en goed beargumenteerd Inspireer op gebied van duurzaamheid Schets het volledige beeld, benoem moeilijkheden Serieuze boodschap, met een humoristische toon Zoek interactie Gevoelig voor mooie, betekenisvolle beelden
Afzenders en beïnvloeders: • Overheden, maatschappelijke organisaties, publicisten en opiniemakers, journalisten, wetenschappers, maatschappelijke ondernemers en politici Kansrijke kanalen: • Landelijke dagbladen, diverse gespecialiseerde media: nieuws, verdieping en opinie, kunst en cultuur, geschiedenis, politiek, talkshows, interactieve kanalen, zoals bijeenkomsten, fora.
22
Ontplooiers Duurzaamheidsinitiatieven
Persuasion tactics
• Gevoelig voor verandering, vernieuwing, daarnaast ook geld besparen en milieu • Iets minder positief over verduurzaming woning (kans: de volgende woning) • Relatief bekend met maatregelen voor in de woning • Minder geïnteresseerd in informatie over verduurzaming • Matig geïnteresseerd in participatie, misschien brainstorm
• Metaphores: beeldend verhaal door gebruik van metaforen • Self-persuasion: De beste persoon om iemand te motiveren zijn doelen te realiseren, is die persoon zelf (bijv. ‘Er zijn 1.000 manieren om energie te besparen, wat is de jouwe?)
Nergens veel Wijk
Naam
Inwonertal
Ontpl
WK043901
Wijk 01 Centrum
4.460
5%
WK043902
Wijk 02 Overwhere
13.595
10%
WK043903
Wijk 03 Wheermolen
7.240
9%
WK043904
Wijk 04 Gors
9.015
9%
WK043905
Wijk 05 Purmer-Noord
14.310
6%
WK043906
Wijk 06 Purmer-Zuid
12.615
8%
WK043907
Wijk 07 Weidevenne
18.735
7%
Totaal Purmerend
79.970
8%
~17,3 mln
10%
Nederland
Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
Motto: “Ik ben duurzaam als ik het leuk vind.” 23
Ontplooiers Communicatieve do’s en dont’s Do’s • Speel in op het feit dat ze continu actief zijn op social media • Speel in op hun grote informatiebehoefte en up-to-date willen zijn • Trigger zelfontplooiing en plezier Tone of voice •
Informeel, onconventioneel, opvallend, niet politiek correct, relativerend, ironisch, enthousiast en uitdagend.
Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
Communicatie • • •
Direct, functioneel, informeel en eerlijk Up-to-date, want dat is de ontplooier ook Boodschap valt op door grensverleggende of provocerende presentatie
Afzenders en beïnvloeders: • Vrienden/peers, onafhankelijke en eigenwijze geesten, creatieve ondernemers en stand-up- comedians, vernieuwers, uitdagers Kansrijke kanalen • Internet, sociale media, apps, nieuwsmedia, sport, technologie, netwerk (carrièresites).
24
Noot bij VTG en de gebiedsanalyse Door kennis, houding en gedrag m.b.t. duurzaamheid in acht te nemen, maar zéker ook door toepassing van de geschikte tones of voice en de juiste overtuigingsstrategieën, maar ook door rekening te houden met de communicatieve do’s en dont’s, is de gemeente Purmerend veel beter in staat om bij het opstellen van de TVW rekening te houden met de inwoners. Door de gebiedsanalyse toe te passen in combinatie met de profielkennis van de inwoners kan de gemeente op wijkniveau desgewenst maatschappelijke criteria koppelen aan technische of economische (zoals beschikbaar bij de gemeente). De informatie kan een mooie bijdrage leveren aan wijkuitvoeringsplannen. Zoals wij in onze workshop van eind augustus al met de gemeente deelden, vergt iedere wijk of buurt een specifieke eigen aanpak.
•
Wat wil je vertellen, wat is de inhoud van je boodschap? Wat wil je bereiken, wat is het doel van je boodschap?
•
Voor wie is de boodschap bestemd? Op wie richt je je (dus) eerst?
•
Welke wijk kies je als eerste? Waarom? Kies je voor de omvangrijkste groep (die misschien lastig te benaderen is vanwege een ‘afwijzende’ houding jegens duurzaamheidsinitiatieven) of voor een kleinere (die wellicht wél met open armen staat te wachten)?
•
Welke kanalen kies je? Welke tone of voice pas je toe? Wie kies je als afzender? Welke overtuigingsstrategie gebruik je?
Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
25
Kwantitatieve survey
Methode en opzet
Leeswijzer
Doelgroep en online onderzoek | De kwantitatieve survey is online uitgevoerd onder huiseigenaren in gemeente Purmerend die aangesloten zijn op het aardgasnetwerk. Om deze respondenten te bereiken zijn per post uitnodigingen verstuurd naar huishoudens in de proeftuin en daarbuiten. Adressen zijn verkregen via de gemeente Purmerend zelf. In totaal zijn 5.000 uitnodigingen verstuurd. 872 deelnemers hebben uiteindelijk meegedaan aan de enquête, hetgeen een netto respons van 17% inhoudt.
Opbouw rapport | We beginnen dit deel van het rapport met de conclusies en samenvatting van de resultaten van de survey. Hierna volgt het rapport de opbouw van de conclusie op pagina 29. Eerst werken we uit hoe huiseigenaren van Purmerend aankijken tegen klimaatverandering (p. 35). Vervolgens behandelen hoe zij tegen aardgasvrij wonen kijken. We kijken wat overwegingen zijn om wel aardgasvrij te wonen en wat de belangrijkste belemmering is (p. 38). In het volgende hoofdstuk gaan we in op het financieren van duurzame alternatieven. In dit hoofdstuk worden ook vier alternatieve warmtevoorzieningen behandeld (p. 45). Als laatste gaan we in op informatiebehoefte over aardgasvrij wonen en participatiebereidheid bij het aardgasvrij maken van de eigen wijk (p. 53).
Het onderzoek is uitgevoerd tussen periode 2 juni 2020 t/m 29 juni 2020.
Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
27
Conclusie en samenvatting
Hoofdconclusie (1/2) Huiseigenaren in Purmerend vinden het belangrijk dat er maatregelen worden genomen tegen de klimaatverandering. De meeste huiseigenaren zijn geïnteresseerd in de discussie rondom de warmtetransitie als manier om klimaatverandering tegen te gaan. Ze zien echter op tegen de kosten die deze transitie met zich meebrengt en weten niet waar ze moeten beginnen als ze wel aardgasvrij zouden willen wonen. Verder zijn veel huiseigenaren niet overtuigd of de alternatieve verwarmingsvoorzieningen hetzelfde wooncomfort leveren als het traditionele aardgasnetwerk.
Het is belangrijk om maatregelen te nemen tegen klimaatverandering, maar de betaalbaarheid van de maatregelen laat nu nog te wensen over.
Helft is negatief over het aardgasvrij maken van de eigen woning. De kosten zijn te hoog en het is niet bekend waar men moet beginnen bij het aardgasvrij maken van de woning.
• Kleine meerderheid vindt de mens verantwoordelijk voor klimaatverandering; meesten vinden het belangrijk dat er maatregelen worden genomen tegen klimaatverandering. • Men zou van het aardgas af gaan om morele redenen; geldbesparing en wooncomfort minder vaak genoemd. • Veel interesse in de warmtetransitie-discussie; maar de overheid houdt volgens huiseigenaren niet genoeg rekening met de betaalbaarheid van transitie.
• Gemengde gevoelens over aardgasvrij wonen in het algemeen. • Helft van de huiseigenaren negatief over het aardgasvrij maken van de eigen woning vanwege de kosten en de overtuiging dat aardgasvrij wonen niet duurzaam genoeg is. • Aardgasvrij wonen mag niet ten koste gaan van woongenot; kosten moeten terugverdiend worden. • Kosten zijn de belangrijkste belemmering om de stap te maken naar aardgasvrij wonen. • Meesten weten eigenlijk niet hoe ze hun woning aardgasvrij moeten maken.
Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
29
Hoofdconclusie (2/2)
Circa de helft wil zelf (deels) bijdragen aan verduurzaming, maar kosten vormen een drempel. Daarnaast is men niet altijd overtuigd van de effectiviteit van de alternatieve vormen.
De meeste huiseigenaren hebben behoefte om betrokken te worden in het proces rondom warmtetransitie.
• Bijna de helft wil niet meebetalen aan aardgasvrij maken van de woning; Een vijfde wil minder dan 2.500 euro bijdragen. • Geen van de voorgelegde financieringsmogelijkheden voor meer dan één op de vijf interessant. • Gemeente, overheid en eigenaar zijn verantwoordelijk voor het aardgasvrij maken van de woning. • Keuzeverlies in aanbieder en dus de mogelijkheid om kosten in bedwang te houden is drempel voor stadswarmte. • Geen vertrouwen in de warmtekracht van een warmtepomp en kosten vormen een belemmering. • Infraroodpanelen zijn volgens de helft niet krachtig genoeg om de woning te verwarmen. • Elektrische cv-ketel is niet per se beter voor het milieu; kosten vormen barrière.
• Huiseigenaren willen informatie over het financiële gedeelte voor aardgasvrij wonen, over de praktische kant en willen weten hoe effectief de maatregelen zijn voor het milieu. • Informatie over aardgasvrij wonen moet komen van de gemeente. • Meeste huiseigenaren willen op een manier betrokken zijn (geïnformeerd worden, meebeslissen e.d.) bij het aardgasvrij te maken van de eigen wijk. • Huiseigenaren willen met name op de hoogte blijven en hun mening kunnen geven over de plannen.
Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
30
Samenvatting (1/4) Belangrijk om maatregelen tegen klimaatverandering te nemen Een meerderheid (58%) gelooft dat de mens verantwoordelijk is voor de klimaatverandering. 21% gelooft niet dat de mens daarvoor verantwoordelijk is. Echter, een ruime meerderheid vindt het belangrijk om maatregelen tegen klimaatverandering te nemen (77%). 10% van de huiseigenaren vindt het niet belangrijk om maatregelen te nemen tegen klimaatverandering.
Er wordt te weinig rekening gehouden met de betaalbaarheid van de warmtetransitie voor burgers In Purmerend is ongeveer driekwart van alle gebouwen aangesloten op het warmtenet. Hiermee heeft Purmerend een voorsprong op de rest van Nederland, als het gaat om de warmtetransitie. 25% van de huizenbezitters (die nog op het aardgasnetwerk aangesloten zijn) is trots op deze voorlopers rol; 40% is dat niet. De huiseigenaren zijn wel geïnteresseerd in de discussie rondom warmtetransitie (70%). Echter, zij vinden vaak dat de overheid weinig rekening houdt met de betaalbaarheid van de warmtetransitie voor burgers (75%).
Helft staat negatief over het aardgasvrij maken van de eigen woning vanwege kosten De meningen over aardgasvrij wonen in Purmerend onder de huizenbezitters zijn verdeeld: 37% is er negatief over en 39% is positief. Wanneer het over de eigen woning gaat, is zelfs 51% negatief over aardgasvrij wonen. Deze huiseigenaren vinden de kosten om hun woning aardgasvrij te maken te hoog (52%) en vinden de alternatieve energievoorzieningen (nog) niet duurzaam genoeg (46%). 33% is wel positief over het aardgasvrij maken van de eigen woning, vooral vanwege duurzaamheidsovertuigingen (46%) en omdat men graag zijn steentje wil bijdragen aan beperken van klimaatveranderingen (32%). Eén op de vijf van deze groep huiseigenaren maakt wel de kanttekening, dat ze weliswaar positief zijn mits de vorm betaalbaar is voor hen (20%).
Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
31
Samenvatting (2/4) Huiseigenaren dragen morele redenen aan om van aardgas af te gaan; comfort van aardgasvrij wonen wordt bijna niet genoemd Redenen voor aardgasnetwerk-huiseigenaren om toch wel van het aardgas af te gaan, zijn vooral van morele aard. Ze zouden dit doen omdat dit goed is voor het milieu (40%), voor toekomstige generaties (32%) en omdat ze vinden dat iedereen een bijdrage hoort te leveren (24%). Daarnaast speelt mee dat men er subsidie voor kan krijgen (24%), dat de gemeente vraagt/oplegt om aardgasvrij te wonen (22%) of dat men denkt dat zij er geld mee kunnen besparen (22%). Daarnaast is het bij huizenbezitters nog niet duidelijk dat aardgasvrij wonen de woning comfortabeler kan maken (9%). Huiseigenaren vinden het daarentegen wel belangrijk dat de overgang naar aardgasvrij wonen niet ten koste gaat van hun woongenot (89%). 18% van de huiseigenaren geeft aan dat zij helemaal niet willen verduurzamen.
Circa de helft bereid om (mee) te betalen aan het aardgasvrij maken van de woning; rest wil liever wachten op andere opties of weet niet welke stappen ze moeten ondernemen De kosten voor het aardgasvrij maken van de eigen woning zijn de belangrijkste belemmering om van het aardgas af te gaan (65%). 47% van de huiseigenaren geeft aan dat zij niet zelf willen betalen voor het aardgasvrij maken van hun woning. Een even grote groep (47%) is wel bereid hiervoor te betalen. Zij zijn vaak bereid tot € 2.500 zelf bij te leggen. Belangrijk is dat de (eventuele kosten) voor de overstap op termijn terugverdiend worden (65%). Verder wacht circa de helft liever voor ze actie ondernemen. Ze willen wachten op goedkopere opties (47%) of stellen uit vanwege de aanpassingen die ze moeten doen in hun woning om deze aardgasvrij te maken (47%). Het is daarnaast voor bijna de helft van de huiseigenaren (47%) niet duidelijk welke stappen ze moeten zetten om hun woning aardgasvrij te maken.
Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
32
Samenvatting (3/4) Interesse in de verschillende financieringsmogelijkheden Aan de huiseigenaren die zelf financieel willen bijdragen aan het aardgasvrij maken van hun woning (47%) zijn verschillende mogelijkheden voorgelegd die de financiering geheel of deels kunnen bekostigen. De groep vindt de volgende mogelijkheden ongeveer even interessant: salderingsregeling met zonnepanelen (22%), het verrekenen van kosten met de energierekening (21%), investeringssubsidie voor Duurzame Energie (18%), (een deel van) eigen spaargeld (17%) en subsidie Energiebesparing Eigen Huis (16%). Ongeveer vier op de tien (39%) vinden geen van de voorgelegde opties interessant. Uiteindelijk zijn de gemeente (27%), de overheid (25%) en huiseigenaren zelf (22%) verantwoordelijk zijn voor het aardgasvrij maken van de woning, aldus huiseigenaren.
Participatiebehoefte hoog: huiseigenaren willen geïnformeerd worden en deels kunnen meebeslissen en denken De participatiebehoefte onder huiseigenaren is hoog. Zij willen graag informatie over: • financiën (over de kosten van de maatregelen (44%), subsidiemogelijkheden (41%) en informatie over wat aardgasvrij financieel oplevert (35%)); • de praktijk (voor- en nadelen van de mogelijke maatregelen (38%) en tips en adviezen over maatregelen (22%)); • effectiviteit (inzicht in wat aardgasvrij oplevert voor het milieu (22%). Informatie over aardgasvrij wonen zouden huiseigenaren het liefst van de gemeente zelf willen ontvangen (43%). Eventuele andere partijen zouden Gasvrij Purmerend (34%) en voorlichtings- of belangenorganisaties (29%) kunnen zijn. Verder wil 16% van de huiseigenaren niet betrokken zijn bij het aardgasvrij maken van de wijk. De meeste huiseigenaren willen dat echter wel (80%). Ze willen geïnformeerd worden (54%) en in enige mate ook kunnen meebeslissen (31%) en kunnen meedenken en -praten (22%). Wat deze huiseigenaren specifiek willen is het kunnen bezoeken van informatie- en inspraakavonden (40%), via een app of website op de hoogte blijven van ontwikkelingen in hun wijk (39%) of kunnen stemmen over concrete plannen (38%).
Verder wil een derde (33%) zijn mening kunnen geven in een (online) vragenlijst en 29% wil over de ontwikkelingen kunnen lezen op de gemeentepagina in het huis-aan-huisblad.
Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
33
Samenvatting (4/4) Kosten alternatieve warmtevoorzieningen vaak als (te) hoog waargenomen, niet in staat om te voorzien in het wooncomfort en niet goed (genoeg) voor het milieu In dit onderzoek zijn vier verschillende vormen van warmtevoorziening voorgelegd, namelijk een warmtepomp, infraroodpanelen, stadsverwarming en elektrische cv-ketel. Voor alle vormen geldt dat men financiële bezwaren heeft en niet overtuigd is van de effectiviteit van de alternatieve warmtevoorzieningen. Het meest bezwaar hebben huiseigenaren tegen stadsverwarming (53%). Met deze vorm verlies je, volgens de groep die negatief is, de keuzemogelijkheid voor een energieleverancier. Hierdoor heb je minder controle op de hoogte van je energierekening. Ze zijn dan ook bang dat met deze vorm de energiekosten zullen oplopen (43%). Daarnaast denkt circa een kwart (23%) dat deze alternatieve vorm voor hen te duur is (23%). Verder zijn huiseigenaren niet overtuigd dat deze vorm beter is voor het milieu (58%). 23% is positief over deze alternatieve warmtevoorziening. 16% beoordeelt de warmtepomp als aantrekkelijk, maar 51% van de huiseigenaren vindt dit alternatief onaantrekkelijk. Bijvoorbeeld omdat zij verwachten te moeten inleveren op hun wooncomfort. De warmtepomp zou volgens hen niet krachtig genoeg zijn om het huis goed te verwarmen (55%) en daarnaast te veel geluid maken (44%).
Ook verwacht circa de helft van de huiseigenaren dat de aanschaf voor hen te duur is (48%). Ook bij een warmtepomp verwacht men dat de energiekosten zullen oplopen (30%). 40% gelooft niet dat de warmtepomp beter is voor het milieu. 12% vindt infraroodpanelen aantrekkelijk; dit wordt overschaduwd door de 40% die in infraroodpanelen een onaantrekkelijk alternatief zien. Ook bij deze vorm verwachten huiseigenaren die negatief zijn dat ze moeten inleveren op hun wooncomfort. Infraroodpanelen zouden niet sterk genoeg zijn om het huis goed te verwarmen (53%). Infraroodpanelen zijn dan ook beter geschikt voor het bijverwarmen van de woonkamer en de ruimtes die weinig worden gebruikt. 26% heeft daarnaast geen zin in verbouwingen in huis om deze vorm mogelijk te maken. 28% denkt dat infraroodpanelen te duur zijn en dat de energiekosten zullen toenemen bij deze vorm (28%). 38% gelooft niet dat deze alternatieve vorm beter is voor het milieu. De elektrische cv-ketel wordt het best ontvangen: 32% vindt deze vorm aantrekkelijk en 27% onaantrekkelijk. De helft van deze laatste groep gelooft niet dat dit alternatief beter is voor het milieu (52%). Verder zijn ze bang voor een hogere energierekening (42%) en denken ze dat de aanschafkosten te hoog zijn (41%).
Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
34
Het is belangrijk om maatregelen te nemen tegen klimaatverandering, maar de betaalbaarheid van de maatregelen laat nog de wensen over
Kleine meerderheid vindt de mens verantwoordelijk voor de klimaatverandering; meesten vinden het belangrijk dat er maatregelen worden genomen tegen klimaatverandering Bijna drie op de vijf huiseigenaren* in Purmerend geloven dat de mens verantwoordelijk is voor de klimaatverandering (58%) . De meesten vinden het dan ook belangrijk dat er maatregelen worden genomen tegen de klimaatverandering (77%).
In hoeverre ben je het eens of oneens met de volgende stellingen? (Basis: allen, n=871) Het is belangrijk dat we maatregelen nemen tegen de klimaatverandering
Een relatief kleine groep huizenbezitters (10%) vindt het niet belangrijk dat er maatregelen genomen worden tegen de klimaatverandering. Ook is 21% niet overtuigd dat mensen de verantwoordelijken zijn voor de klimaatverandering.
6% 4%
12%
52%
25%
1%
Ik geloof er niet in dat mensen verantwoordelijk zijn voor de klimaatverandering
24%
Zeer oneens
34%
Oneens
Niet eens, niet oneens
18%
Eens
Zeer eens
14%
7% 2%
Weet niet / geen mening
*Huiseigenaren die aangesloten zijn op het aardgasnetwerk.
Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
36
Veel interesse in de warmtetransitie-discussie; maar overheid houdt volgens huiseigenaren niet genoeg rekening met de betaalbaarheid van de transitie In hoeverre ben je het eens of oneens met de volgende stellingen? (Basis: allen, n=871)
De meeste huiseigenaren geven aan geïnteresseerd te zijn in de discussie rondom warmtetransitie (70%). Daarbij komt wel kijken dat de meesten van hen vinden, dat de overheid te snel gaat met de warmtetransitie en weinig rekening houdt met de betaalbaarheid ervan voor burgers (75%).
Een kwart van de huizenbezitters is trots op de voorlopersrol van Purmerend in de warmtetransitie (25%). Twee op de vijf zijn dat niet (40%).
De overheid gaat veel te snel met de warmtetransitie er wordt te weinig rekening gehouden met de betaalbaarheid hiervan voor mensen 3% 7%
13%
18%
2%
31%
20%
5% 5%
De discussie rondom de warmtetransitie interesseert mij niet 28%
Zeer oneens
Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
43%
Ik ben er trots op dat Purmerend voorop loopt in de warmtetransitie 22%
13% van de huiseigenaren geeft aan dat de discussie rondom de warmtetransitie hen niet interesseert. Een meerderheid echter, is het juist (zeer) oneens met de stelling (70%).
32%
42%
Oneens
Niet eens, niet oneens
15%
Eens
Zeer eens
8%
5% 2%
Weet niet / geen mening
37
Helft is negatief over het aardgasvrij maken van de eigen woning. De kosten zijn te hoog en het is niet bekend waar men moet beginnen bij het aardgasvrij maken van de woning.
Gemengde gevoelens over aardgasvrij wonen in het algemeen Onder de huiseigenaren in Purmerend is de houding tegenover aardgasvrij wonen verdeeld: 39% staat er positief tegenover en 37% is negatief over aardgasvrij wonen. Een kwart (24%) heeft geen uitgesproken mening.
Hoe positief of negatief sta je tegenover het aardgasvrij wonen in het algemeen? (Basis: allen, n=872)
20%
Zeer negatief
Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
17%
24%
Negatief
Neutraal
29%
Positief
10%
Zeer positief
39
Helft van de huiseigenaren negatief over het aardgasvrij maken van de eigen woning vanwege de kosten en de overtuiging dat aardgasvrij wonen niet duurzaam genoeg is En hoe positief of negatief sta je tegenover het aardgasvrij maken van jouw eigen woning? (Basis: allen, n=872)
Een derde van de huiseigenaren (33%) staat positief tegenover het aardgasvrij maken van de eigen woning. Voor hen spelen duurzaamheid (46%) en de eigen verantwoordelijkheid (‘ik wil een steentje bijdragen’ (32%)) een rol. Echter, onder deze groep vormen de kosten wel een barrière: 20% is positief mits de vorm betaalbaar is.
30%
Zeer negatief
Een derde deel staat dus positief tegenover het aardgasvrij maken van de woning; de helft van de huiseigenaren staat er juist negatief tegenover (51%). Zij vinden de kosten om hun woning aardgasvrij te maken te hoog (52%). Daarnaast zijn zij er niet van overtuigd dat aardgasvrij het middel is in de strijd tegen klimaatverandering: ze vinden de vorm (nog) niet duurzaam genoeg (46%) of hebben geen vertrouwen in alternatieve energievormen (24%).
*Deze vraag is open gesteld en achteraf gecodeerd. Zie de bijlage voor het volledige overzicht van resultaten
21%
Negatief
17%
Neutraal
25%
Positief
8%
Zeer positief
Waarom ben je (zeer) negatief over het aardgasvrij Waarom ben je (zeer) positief over het aardgasvrij maken van jouw eigen woning? (n=379) (Top 5*) maken van jouw eigen woning? (n=256) (Top 5*) 52%
Ik vind de kosten te hoog
46%
Beter voor het milieu/duurzaamheid
46%
Alternatieven zijn (nog) niet duurzaam genoeg
32%
Ik wil een steentje bijdragen (tegen klimaatverandering)
24%
Geen vertrouwen in de alternatieven
20%
Positief mits betaalbaar
18%
Er is te weinig informatie over/ onderzoek gedaan naar alternatieven
16%
We moeten het verbruik van fossiele brandstoffen afschaffen/beperken
18%
Ik geloof niet dat dit klimaatverandering tegengaat
16%
Toekomstgericht
Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
40
Aardgasvrij wonen mag niet ten koste gaan van woongenot; kosten moeten terugverdiend worden De meeste huiseigenaren vinden dat de overgang naar aardgasvrij wonen niet ten koste mag gaan van hun woongenot (89%). Daarnaast vinden ze het belangrijk dat de (eventuele) kosten voor de overstap op termijn terugverdiend worden (65%). Het terugverdienen lijkt belangrijker dan een mogelijke besparing op korte termijn. De interesse in aardgasvrij wonen is namelijk niet zo sterk gekoppeld aan geldbesparing: 32% geeft aan geen interesse te hebben in aardgasvrij wonen, ook als ze daarmee geld kunnen besparen; 32% heeft wel interesse in aardgasvrij wonen als ze daarmee geld kunnen besparen.
Wil je steeds aangeven in hoeverre je het eens of oneens bent met die uitspraken?
Overgaan naar aardgasvrij wonen mag niet ten koste 2%7% gaan van mijn woongenot
Ik vind het belangrijk dat ik de (eventuele) kosten voor de overstap naar aardgasvrij wonen op termijn 5%7% terugkrijg
Van het aardgas af gaan is goed voor het milieu
Huiseigenaren zijn erover verdeeld of aardgasvrij wonen goed is voor het milieu: 37% denkt van niet en 34% denkt van wel. Dit zou invloed kunnen hebben op het belang dat men hecht aan aardgasvrij wonen. Zo geeft 44% aan het niet belangrijk te vinden dat de woning aardgasvrij gemaakt wordt, terwijl 30% het wel belangrijk vindt.
16%
19%
Ik heb alleen interesse in het aardgasvrij maken van 8% mijn woning als ik daarmee geld kan besparen
Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
45%
44%
36%
18%
24%
Ik vind het aardgasvrij maken van mijn woning belangrijk
27%
17%
Zeer oneens
Eens
Zeer eens
Oneens
Niet eens, niet oneens
29%
2%
6%
25%
25%
9% 4%
33%
23%
9% 2%
25%
25%
5%
Weet niet / geen mening
41
Men zou van het aardgas af gaan om morele redenen; geldbesparing en wooncomfort minder vaak genoemd Gevraagd naar redenen om van het aardgas af te gaan, noemen twee op de vijf dat het goed is voor het milieu (40%) en een derde de toekomstige generaties (32%). Nog eens een kwart wil van het aardgas af omdat iedereen een bijdrage zou moeten leveren en omdat de mogelijkheid van subsidie bestaat (beide 24%). Andere genoemde redenen zijn geldbesparing en omdat de gemeente dit vraagt/oplegt (beide 22%).
In beduidend mindere mate zijn huiseigenaren ervan overtuigd dat aardgasvrij wonen hun woning comfortabeler maakt (9%) of dat het een gevoel van vrijheid en onafhankelijkheid geeft (6%).
Wat zouden voor jou redenen kunnen zijn om van het aardgas af te gaan? Meerdere antwoorden mogelijk (Basis: allen, n=872) Omdat dit goed is voor het milieu
40%
Voor de toekomstige generaties (mijn kinderen en kleinkinderen)
32%
Omdat iedereen zijn bijdrage hoort te leveren
24%
Omdat ik er subsidie voor krijg
24%
Omdat de gemeente mij dit vraagt/oplegt
22%
Ik kan zo geld besparen
22%
Omdat het mijn woning comfortabeler maakt
18% van de huiseigenaren noemt geen redenen, omdat zij niet willen verduurzamen.
*Respondenten konden meerdere antwoorden aanvinken.
Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
Omdat het mij een gevoel van vrijheid en onafhankelijkheid geeft Omdat anderen in mijn omgeving het ook deden / doen
9%
6% 2%
Omdat ik toch al ga/ging verbouwen in het huis
2%
Omdat ik dan extra geld kan lenen voor mijn hypotheek
1%
Anders, namelijk:
18%
Geen, ik wil niet verduurzamen
18%
42
Kosten zijn de belangrijkste belemmering om de stap te maken naar aardgasvrij wonen Twee derde van de huiseigenaren (65%) noemt de kosten voor het aardgasvrij maken van de woning als belangrijkste belemmering. Circa de helft (47%) geeft aan liever te willen wachten op mogelijke goedkopere opties of dat de aanpassingen aan het huis een belangrijke belemmeringen zijn om van het aardgas af te gaan (47%).
30% wacht liever op instructies van de overheid voor ze actie ondernemen en 23% weet niet wat de mogelijkheden voor hun woning zijn om die aardgasvrij te maken. Daarnaast denkt 22% dat aardgasvrij wonen niets uitmaakt voor het milieu en 17% dat de eigen woning ongeschikt is voor aardgasvrij wonen.
Wat zijn voor jou de belangrijkste belemmeringen om van het aardgas af te gaan? Meerdere antwoorden mogelijk (Basis: allen, n=872) De kosten
65%
Ik wil liever nog even wachten, de toekomst brengt vast goedkopere duurzame opties
47%
De aanpassingen die daarvoor moeten worden gedaan in mijn woning
47%
Ik wacht op duidelijkheid vanuit de overheid
30%
Ik weet niet wat de mogelijkheden zijn voor mijn woning
23%
Ik denk dat het voor het milieu niets uitmaakt
22%
Mijn woning is hier niet geschikt voor
17%
Ik weet niet waar ik moet beginnen
11%
Ik ben niet van plan om nog lang in mijn huidige woning te blijven wonen
6%
Ik heb geen tijd/zin om mij er in te verdiepen
4%
*Respondenten konden meerdere antwoorden aanvinken.
Anders, namelijk: Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
14% 43
Meesten weten eigenlijk niet hoe ze hun woning aardgasvrij moeten maken Een kwart (25%) van de huiseigenaren geeft aan dat het hen duidelijk is welke stappen zij het beste kunnen zetten om hun woning aardgasvrij te maken. Ongeveer de helft (49%) van hen geeft aan dat dat proces voor hen niet duidelijk is.
In hoeverre ben je het eens of oneens met de volgende uitspraak: Het is voor mij duidelijk welke stappen ik het beste kan zetten om mijn woning aardgasvrij te maken (Basis: allen, n=872) 20%
Zeer oneens
29%
Oneens
Niet eens, niet oneens
18%
Eens
Zeer eens
20%
5%
8%
Weet niet / geen mening
Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
44
Circa de helft wil zelf (deels) bijdragen aan verduurzaming, maar kosten vormen een drempel. Daarnaast is men niet altijd overtuigd van de effectiviteit van de alternatieve vormen.
Bijna de helft wil niet meebetalen aan aardgasvrij maken van de woning; meesten willen tot 5.000 euro bijdragen 47% is niet bereid om zelf bij te dragen aan het aardgasvrij maken van de woning. 6% kan niet aangeven of hij/zij bereid is om bij te dragen of met welk bedrag hij/zij bereid is te investeren.
Hoeveel ben je zelf bereid bij te dragen voor het aardgasvrij maken van jouw woning? (Basis - allen, n=871) Meer dan €7.500 tot €15.000 €15.000 1% €5.000 tot €7.500 4%
47% is wel bereid zelf te investeren in de woning. 20% zou minder dan 2.500 euro willen bijdragen en 17% tot 5.000 euro. Een kleine groep is bereid meer te investeren dan 5.000 euro. €2.500 tot €5.000
Het is geen verrassing, dat huiseigenaren die negatief zijn over het aardgasvrij maken van de woning vaker niet bereid zijn om te investeren (76%) dan huiseigenaren die daar positief tegenover staan (11%).
Minder dan €2.500
17%
20%
47%, ik ben niet bereid hiervoor te betalen
Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
6%
6%, weet niet
46
Geen van de voorgelegde financieringsmogelijkheden voor meer dan één op de vijf interessant Er zijn enkele mogelijkheden waarmee huiseigenaren de kosten voor het aardgasvrij maken van de woning kunnen financieren of beperken. Iets meer dan de helft van de huiseigenaren die bereid zijn te investeren om hun woning aardgasvrij te maken (zie vorige pagina) of die niet woonachtig zijn in de proeftuin, kan zich vinden in een van de volgende opties: • Salderingsregeling met zonnepanelen (22%)
Welke van de onderstaande mogelijkheden lijken jou interessant? Meerdere antwoorden mogelijk (Basis: bereid om zelf te investeren of niet woonachtig in de proeftuin, n=846) Salderingsregeling zonnepanelen
22%
Het verrekenen van de kosten met mijn energierekening
21%
Investeringssubsidie voor Duurzame Energie
18%
(Een deel van mijn) Eigen spaargeld
17%
Subsidie Energiebesparing Eigen Huis
16%
• Kosten verrekenen met de energierekening (21%) • Investeringssubsidie voor Duurzame Energie (20% subsidie voor warmtepompen en zonneboilers) (18%)
• (Een deel van) het eigen spaargeld (17%) • Subsidie Energiebesparing Eigen Huis (20% subsidie voor grote isolatiemaatregelen) (16%).
Nationaal Energiebespaarfonds (NEF)/Warmtefonds
Het verhogen van mijn hypotheek
Circa vier op de tien (39%) vindt geen van de beschreven opties interessant.
Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
•
9% 2%
Geen van bovenstaande opties
•
39%
Anders, namelijk:
8%
Weet niet
7%
•
•
Ligt aan de hoogte van het bedrag, bij een laag een bedrag zelf betalen, bij een hoog bedrag een lening tegen een lage rente. Wat je niet hebt kun je niet uitgeven of lenen. Hogere subsidies dan 20 % en fiscale voordelen, bv. huurwaarde forfait omlaag, o.z.b. lager. Vrij advies en subsidiering
47
Gemeente, overheid en eigenaar zijn verantwoordelijk voor het aardgasvrij maken van de woning Volgens huiseigenaren zijn gemeenten (27%), de landelijke overheid (25%) en huiseigenaren (22%) in ongeveer gelijke mate verantwoordelijk voor het gasvrij maken van de woning.
Andere actoren, zoals energieleveranciers of netbeheerders, VvE’s en woningeigenaren samen met anderen in de buurt, worden mondjesmaat genoemd.
Wie is er volgens jou voornamelijk verantwoordelijk voor het aardgasvrij maken van een woning? (Basis: allen, n=871) De gemeente
27%
De landelijke overheid
25%
De eigenaar van de woning
22%
De eigenaar van de woning samen met andere buurtbewoners
3%
De energieleverancier (zoals Eneco, Essent, Greenchoice)
2%
De VvE
1%
De netbeheerder (Liander)
1%
• •
Anders, namelijk: Weet niet
Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
12% 7%
• •
Een combi van netbeheerder, overheid, gemeente en eigenaar De eigenaar gestimuleerd door de overheid. net als de overgang van kolen naar aardgas. Europa. Diegene die wilt dat wij veranderen, moet maar z'n beurs trekken, niet de bewoners/eigenaars. Ook niet gedeeltelijk.
48
Keuzeverlies in aanbieder en dus mogelijkheid om kosten in bedwang te houden is drempel voor stadswarmte 23% van de huiseigenaren is positief over stadsverwarming als alternatieve vorm om het huis te verwarmen. 2% denkt dat deze warmtevorm niet mogelijk is in zijn/haar huis.
53% van de huiseigenaren is negatief over stadsverwarming. Zij vinden dat je met stadsverwarming je keuzemogelijkheid voor leverancier verliest (69%). Hierdoor heb je minder controle over de hoogte van je energierekening. 43% is dan ook bang dat de energiekosten zullen oplopen. Daarnaast denkt 23% dat het te duur is voor hen om deze vorm te nemen.
Verder gelooft 58% niet dat deze vorm beter is voor het milieu en blijft 32% graag op gas koken.
Motivaction rapport B5633 | Aardgasvrij en Vijf Tinten Groener in Purmerend | Gemeente Purmerend
Hoe aantrekkelijk vind jij de volgende vormen van aardgasvrij verwarmen voor jouw eigen woning: Stadsverwarming (Basis: allen, n=870)
35%
18%
Zeer onaantrekkelijk Niet onaantrekkelijk, niet aantrekkelijk Zeer aantrekkelijk Dit is niet mogelijk in mijn woning
16%
19%
4%
6% 2%
Onaantrekkelijk Aantrekkelijk Weet niet / geen mening
Waarom vind jij stadsverwarming onaantrekkelijk? (n=457) (Top 5*) 69%
Ik verlies dan de vrijheid om zelf te kunnen kiezen voor een aanbieder omdat er slechts één aanbieder is
58%
Ik geloof niet dat dit beter is voor het milieu
43%
Ik ben bang voor oplopende energiekosten
32%
Ik wil niet van het gas worden afgekoppeld omdat ik graag op gas wil blijven koken
28%
Ik denk dat dit te duur is voor mij *Zie de bijlage voor het volledige overzicht van resultaten
49
Geen vertrouwen in de warmtekracht van een warmtepomp en kosten vormen een belemmering 16% van de huiseigenaren is positief over de warmtepomp als alternatieve vorm om het huis te verwarmen. 8% denkt dat deze warmtevorm niet mogelijk is in zijn/haar huis.