f-nota-van-beantwoording-regionale-propositie-805-versie-mra-agenda

5.8

Lobby voor middelen en ondersteuning in het ontwikkelen van belangrijke hubs/landingsplaatsen waarbij knooppunt Crailo, Muiden P+R en de stations Hilversum Sportpark en Bussum Zuid prioriteit hebben. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Zie beantwoording bij 5.1.

5.9

Bereikbaarheid en dienstregeling op de Gooilijn verbeteren o.a. via vervolgonderzoek OV SAAL en GNOE. Op korte termijn is een alternatief voor goederenvervoer daarbij van groot belang. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 8 (mobiliteit voor inwoners en bezoekers).

30

6. Amstelland - Meerlanden Algemeen Uit de propositie van Amstelland – Meerlanden komt de urgentie naar voren om op verschillende niveaus afwegingen en keuzes te maken. De deelregio heeft een stevige economische positie binnen de MRA, en door nieuwe ruimte claims (o.a. door opwek van energie en klimaatadaptatie) in combinatie met de groei van inwoners, bedrijvigheid en infrastructuur ontstaat druk op het landschap en de natuur. Een toekomstbestendige en evenwichtige ontwikkeling van de metropool wordt daarom belangrijk gevonden. Reflectie De noodzaak om afwegingen of keuzes te maken is herkenbaar voor het Bestuur, en sluit goed aan bij de oproep anders kijken, anders doen die is gedaan bij de State of the Region in de zomer van 2023, die tevens aan de basis staat van deze nieuwe MRA Agenda. Welke afwegingen en keuzes gemaakt moeten worden, en op welk schaalniveau (EU, Rijk, provincie, regio, gemeente) moet nog goed inzichtelijk gemaakt worden. In onderstaand overzicht wordt inzichtelijk gemaakt hoe alle losse inhoudelijke punten uit de propositie een plek hebben gekregen in de nieuwe MRA Agenda. 6.1

Integrale aanpak Zuidflank: waaronder leefkwaliteit rondom Schiphol en verrommeld glastuinbouwgebied (via ‘NOVEX Schiphol’ en aanpak ‘Westeinderscheg’) Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt raakt aan veel ambities, waaronder 4 (werklocaties), 5 (woningen) en 8 (mobiliteit).

6.2

Meer mogelijkheden voor ruimtelijke mogelijkheden zoals woningbouw in Luchthavenindelingbesluit-gebieden (LIB), onder andere ter versterking van de leefkwaliteit en vitaliteit in de kleine kernen. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt raakt aan veel ambities, waaronder 4 (werklocaties), 5 (woningen) en 8 (mobiliteit).

6.3

Stimuleren van geluidadaptief bouwen Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 4 (werklocaties) en ambitie 5 (woningen).

31

6.4

De hinder van Schiphol verminderen Plek in de nieuwe MRA Agenda: Voor dit punt is geen aparte ambitie opgenomen, maar het raakt wel aan ambitie 8 (verduurzamen internationale connectiviteit), en valt onder het begrip Brede Welvaart dat centraal staat bij alle ambities uit de MRA Agenda.

6.5

Een oplossing vinden voor de ruim 800 hectare verrommeld glastuinbouwgebied Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 4 (werklocaties).

6.6

Versnelling van grootschalige woningbouw op locaties: westflank Haarlemmeer, Hoofddorpcentrum, Nieuw Legmeer en De Nieuwe Kern en de ontwikkeling Kronenburg/Uilenstede, naast transformatie en kleinere ontwikkelingen. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 5 (woningen).

6.7

Het open en groene karakter van de Houtrakpolder behouden door in te zetten op beheersing van de waterproblematiek onder andere door de Houtrakpolder aan te (laten) wijzen als de locatie voor waterpiekberging. Daarbij ook te kijken naar een mogelijke combinatie van goed ingepaste voorzieningen die nodig zijn voor de energietransitie/het op peil brengen van het energienetwerk. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt gaat over ruimtelijke keuzes maken (zie hiervoor hoofdstuk 1 van de Agenda), en raakt aan een aantal ambities, waaronder ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio), 4 (werklocaties), 5 (woningen) en 8 (mobiliteit).

6.8

Versterking van wonen, werken en recreëren in de Stadsharten Hoofddorp en Amstelveen (onderdeel van het programma ‘Bereikbare Steden’). Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 4 (werklocaties) en ambitie 5 (woningen).

6.9

Naast de meerkernige ontwikkeling, ook een perspectief ontwikkelen voor de kleinere kernen. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Voor dit punt is geen aparte ambitie opgenomen in de nieuwe MRA Agenda, maar onder het begrip Brede Welvaart kan over dit onderwerp wel het gesprek gevoerd worden, en richting geven aan keuzes die we bij de overige ambities maken.

32

6.10 Inzetten op multimodale bereikbaarheid, met onder andere: OV-verbinding AmsterdamHaarlemmermeer (voorheen: Noord-Zuidlijn), MRA fietsnetwerk en het versterken en behouden van OV-knooppunten. Deze inzet is gericht op de bereikbaarheid en verbindingen binnen de MRA-regio, maar óók op de verbindingen aan de zuidgrens: het belang van goede bereikbaarheid en verbindingen gaat juist ook over de grens van de MRA regio heen. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers). 6.11 Versterking en verbeteren van de toegankelijkheid, van uitloop- en groengebieden voor recreatie. Dit vraagt naast ruimte ook om voldoende middelen voor inrichting en beheer. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Voor recreatie is in de nieuwe MRA Agenda geen aparte ambitie opgenomen. Het valt onder ambitie 5 (woningen) en 7 (toerisme en recreatie) 6.12 Aandacht voor achteruitgang van de natuur, zowel in gebieden als in verbindingen tussen gebieden, waaronder de NatuurNetwerkNederland-verbindingen (provinciaal beleid) Plek in de nieuwe MRA Agenda: Voor natuur / biodiversiteit is geen aparte ambitie opgenomen, omdat ze raken aan veel van de andere ambities. Het moet als criterium / waarde worden meegenomen in de keuzes die we maken bij andere ambities. Zie ook hoofdstuk 1 van de agenda hierover.

Wel is een ambitie opgenomen voor cultuurhistorisch erfgoed en landschap (ambitie 6). 6.13 Behoud en versterking van de Amstelscheg en het ontwikkelen van de Westeinderscheg, ten behoeve van de toenemende recreatiebehoefte en versterking van de natuurwaarden. Inclusief ecologische verbindingszones Groene Hart (via PARK21) en de Westeinderplassen. En Diemerscheg gericht op natuur, recreatie, klimaatadaptatie en hernieuwbare energieopwekking. Benutten aantrekkelijkheid van Recreatiegebied Vinkeveense Plassen voor de regio. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt krijgt vorm onder ambitie 6 (cultuurhistorisch erfgoed en landschap) en ambitie 7 (toerisme en recreatie). Daarnaast raakt het ook aan ambitie 5 (woningen) en ambitie 2 (concurrentie en innovatiekracht) 6.14 Zorg voor een robuuster watersysteem in relatie tot ruimtelijk economische, recreatieve en landschapsontwikkelingen (bv doorspoelproblematiek, verzilting). Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt krijgt vorm onder ambitie 6 (cultuurhistorisch erfgoed en landschap) en ambitie 7 (toerisme en recreatie). Daarnaast raakt het ook aan ambitie 5 (woningen) en ambitie 2 (concurrentie en innovatiekracht) 6.15 Werkstad OverAmstel: bedrijventerrein transformeren tot een dynamisch woonwerkgebied Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 4 (werklocaties).

33

6.16 Realisatie van 30.550 woningen t/m 2030; met daarbij het streven om toe te groeien naar 30% sociale huur in de bestaande voorraad en 2/3 betaalbaar in de woningbouwprogrammering (onder voorbehoud van randvoorwaarden) Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 5 (woningen). 6.17 Inzet op extra middelen vanuit het Rijk om voldoende betaalbare woningen te bouwen en voor het wegnemen van verschillende knelpunten (stikstof, infra, voorzieningen, geluidsoverlast). Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 5 (woningen). 6.18 Integraal aanpakken van huisvesting en ondersteuning/zorg voor mensen die extra aandacht behoeven: opstellen woonzorgvisie. (Programma huisvesting aandachtsgroepen MRA) Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 5 (woningen). 6.19 Alle ontwikkelingen vinden plaats in het licht van CO2 reductie. Dat betekent rekening houden met voldoende ruimte voor: o Energietransitie: opwek en opslag hernieuwbare energie (zie Regionale Energie Strategie) warmtetransport, elektra knooppunten etc. o Ruimte voor lokale circulaire bedrijvigheid, recycle- en maakcapaciteit. We willen meer in de regio kunnen produceren. o Klimaatadaptieve inrichting, naast water betekent dat ook aandacht voor droogte en hittestress bestrijding.

o Natuurinclusief ontwikkelen Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio), en is ook geborgd door het leidend principe Brede Welvaart, waardoor het bij alle overige ambities ook als afweging meegenomen wordt. 6.20 Voldoende en een kwalitatief passend aanbod van toekomstbestendige en duurzame werklocaties: gemengde kantoorgebieden, informele werkmilieus en monofunctionele bedrijventerreinen met voldoende beschikbare (lokaal opgewekte hernieuwbare) energie. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 4 (werklocaties). 6.21 Aansluiting bij de actuele marktvraag – en aandacht voor de connectie tussen wonen en werken. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 4 (werklocaties) en ambitie 5 (woningen).

34

6.22 Aandacht voor kwalitatieve en toekomstbestendige arbeidsmarkt Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 3 (arbeidsmarkt). 6.23 Verbindingen leggen tussen (internationale) werknemers en opleidingsinstituten Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 3 (arbeidsmarkt). 6.24 Aandacht voor huisvesting internationale medewerkers Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 5 (woningen). 6.25 Verbeteren van de fysieke bereikbaarheid van werklocaties met OV, auto en fiets met daarbij ook aandacht voor alle verbindingen van en naar de MRA regio voor aangrenzende regio’s: toekomstbestendig & duurzaam mobiliteitssysteem o OV-verbinding Amsterdam-Haarlemmermeer (voorheen: Noord-Zuidlijn), & behoud van NS stations Diemen-Zuid en Duivendrecht o Aanleg Amsteltram met haltes bij bedrijventerreinen Amstelveen Zuid (BTAZ) en Uithoorn Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers). 6.26 Digitaal goed ontsloten regio; duurzame connectiviteit. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 2 (digitale concurrentie en innovatiekracht) en ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers en verduurzamen internationale connectiviteit).

6.27 Sturing op de vestiging van datacenters; selectief op een aantal plekken Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 2 (digitale concurrentie en innovatiekracht). 6.28 Circulaire economie en duurzame bedrijventerreinen zijn daarbij onderdeel van het vestigingsklimaat. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 4 (werklocaties) en ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio)

35

6.29 Passende inzet van lopen, fietsen, OV en (uitstootvrije) auto toepassen op de bereikbaarheid van regio, op een manier die aansluit op de diversiteit van het gebied en de leefbaarheid in het gebied vergroot. o Stimuleren van duurzame energiebronnen voor mobiliteit (o.a. waterstofnetwerk voor zware mobiliteit). o Behoud en versterking van OV bereikbaarheid. De fijnmazige en inclusieve bereikbaarheid van met name landelijke gebieden blijft een punt van aandacht. Invoering van het concept publieke mobiliteit* biedt mogelijk kansen om dit te verbeteren. o Aandacht voor de extra druk op het landelijk gebied door inktvlekwerking vanuit de verdichte gebieden. o Aandacht voor N-wegen. Voor veel (toekomstige) ruimtelijke projecten zijn provinciale N-wegen belangrijke (regionale) ontsluitingen. Inzichtelijk moet worden wat de effecten van deze ontwikkelingen zijn op de N-wegen. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers). 6.30 De woningbouwopgave vraagt om integratie van wonen, werken en mobiliteit in gebiedsontwikkelingen zoals Spoorzone Hoofddorp, Lisserbroek, Nieuw-Vennep West, CruquiusZwaanshoek, Amstelveen Legmeer, Oosteindedriehoek en woonwijk de Scheg en OuderAmstel De Nieuwe Kern en Diemen Holland Park. Zo ontstaan (hoog)stedelijke gemengde woonwerkmilieus die direct bereikbaar zijn met trein en/of HOV (o.a.

OV Amsterdam-Haarlemmermeer). Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 4 (werklocaties) en ambitie 5 (woningen) 6.31 Fiets als uitgangspunt: verbeteren stedelijke en regionale fietsnetwerken, binnen de MRA regio en de verbindingen met aangrenzende regio’s. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers). 6.32 Inzet op deelmobiliteit, flexvervoer, hubs en ketenmobiliteit (inclusief MaaS*) Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers). 6.33

Vergroten van de inzet op verkeersveiligheid, om zo het aantal verkeersslachtoffers terug te brengen. Zwaar vrachtverkeer en landbouwverkeer dat samengaat met andere vervoersmiddelen vraagt in dit gebied extra aandacht, zowel in kernen als op wegen in het landelijke gebied. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers).

36

7. Zuid-Kennemerland Algemeen Uit de propositie van Zuid-Kennemerland komen naast de inhoudelijke punten een aantal dingen scherp naar voren. De deelregio ziet een sterke rol voor de MRA op het gebied van kennisuitwisseling, best practices, dataverzameling en lobby richting Rijk en EU. Zij zien een aantal belangrijke thema’s waar we met elkaar (naar draagkracht en verantwoordelijkheid voor de opgaven) moeilijke keuzes moeten maken. Enerzijds is daarvoor focus nodig, en anderzijds moet een brede blik behouden worden om oog te houden voor de relaties tussen de opgaven. De MRA kan het verschil maken door allianties, relaties en lobby te faciliteren, waarbij op deelregionaal niveau (zelfstandig) invulling kan worden gegeven aan de ambities. Brede welvaart is nadrukkelijk het uitgangspunt voor de MRA samenwerking volgens de propositie van Zuid-Kennemerland, en vinden ze dat er meer aandacht moet komen voor de sociaal georiënteerde thema’s. Groei op verschillende vlakken (bevolking, recreatie, duurzaamheid) plaatsen ze nadrukkelijk in relatie tot leefbaarheid en landschap/natuur. Reflectie De afgelopen jaren is vanuit de MRA hard gewerkt aan kennisdeling, het delen van best practices en de lobby richting Rijk en EU. Dat zijn waardevolle rollen die het Bestuur graag voortzet in de komende periode.

De oproep om nu echt werk te maken van brede welvaart is in de nieuwe Agenda ten volle omarmd. Brede welvaart is het uitgangspunt voor alle 7 ambities. De verhouding tussen de MRA als regionaal schaalniveau en de andere schaalniveaus (provincies, deelregio’s, gemeenten) krijgt in het Meerjarig Uitvoeringsprogramma nadrukkelijk aandacht: daar operationaliseren we welke actie het beste op welk schaalniveau kan worden belegd, en wat dat betekent voor de andere niveaus. In onderstaand overzicht wordt inzichtelijk gemaakt hoe alle losse inhoudelijke punten uit de propositie een plek hebben gekregen in de nieuwe MRA Agenda. 7.1

In het algemeen hecht Zuid-Kennemerland waarde aan het meer in samenhang bezien van de fysieke en sociale opgaven. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt is geborgd door de begrippen Brede Welvaart en Meerkernigheid een centrale plek in de MRA Agenda en het Meerjarig Uitvoeringsprogramma te geven

37

7.2

Zuid-Kennemerland ziet een belangrijke en overkoepelende uitdaging én kans in het met elkaar in de Metropoolregio, mét bedrijven, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties, definiëren van waar de sectorale opgaven elkaar raken. Plek in de nieuwe MRA Agenda: In het Meerjarig Uitvoeringsprogramma maken we goed inzichtelijk hoe de verschillende ambities elkaar raken. Daarbij maken we ook inzichtelijk op welke vlakken we onze partners uit het bedrijfsleven, kennisinstellingen, sociaal maatschappelijke instellingen en andere overheden nodig hebben om onze ambities te verwezenlijken.

7.3

En vervolgens gezamenlijk invulling geven aan wat brede welvaart voor onze regio betekent en vergt van onze inzet en handelen, zowel nu als in de toekomst. Daarbij is het van belang dat de focus bij het thema economie (meer) verschuift naar circulair, lokaal en innovatief. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Brede Welvaart is in de nieuwe MRA Agenda een centraal begrip. Bij alle afwegingen die we moeten maken en alle acties die we willen gaan uitvoeren is een positieve bijdrage aan de Brede Welvaart uitgangspunt. Hoe we dit precies operationaliseren werken we de komende tijd concreter uit. Uitgangspunt daarbij is de systematiek die we reeds in de steigers hebben staan vanuit de Economische Verkenningen van de MRA (EVMRA).

7.4

De ambitie van Zuid-Kennemerland is om de kwaliteiten van de regio te beschermen, te benutten en te versterken voor het welzijn van iedereen. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Door Brede Welvaart centraal te stellen in de nieuwe MRA Agenda, en als leidraad te hanteren bij de keuzes die we moeten maken verwachten we dit punt goed te kunnen borgen.

7.5

Dit vergt een inzet die meer gericht is op duurzaamheid, energierechtvaardigheid, leefbaarheid, bestaanszekerheid, kansengelijkheid, gezonde leefstijl, innovatie, de aanpak van vervoersarmoede en arbeidsmarktproblematiek, het toevoegen en spreiden van betaalbare woningbouw, en natuur inclusieve ontwikkeling, wat in het geheel bijdraagt aan het welzijn van inwoners. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Zie beantwoording bij 7.3. Brede Welvaart is bij alle ambities en uit te voeren acties uitgangspunt.

38

7.6

Het is zaak balans te houden in de focus op economische en toeristisch-recreatieve groei, vanuit de gehele MRA en daarbuiten, en het creëren van een gezonde woon- en leefomgeving, het beschermen van kwetsbare natuur en het verstevigen van de inzet op klimaatadaptatie. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt wordt meegenomen bij ambitie 7 (recreatie en toerisme) en ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio).

7.7

Zuid-Kennemerland ziet mogelijkheden voor het handhaven en waar mogelijk versterken van de natuurkwaliteit door fraaie, aantrekkelijke en biodiverse landschappen aan elkaar te verbinden. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt krijgt vorm onder ambitie 6 (cultuurhistorisch erfgoed en landschap) en ambitie 7 (toerisme en recreatie). Daarnaast raakt het ook aan ambitie 5 (woningen) en ambitie 2 (concurrentie en innovatiekracht).

7.8

De samenwerking binnen de MRA richt zich voor een belangrijk deel op het leren, ontwikkelen en de lobby richting het rijk. Wat Zuid-Kennemerland betreft mag er meer focus zijn op (beleidsmatige) kennisdeling, monitoring en onderzoek, het faciliteren van financieringsmogelijkheden en het creëren en intensiveren van netwerken voor het delen van best practices. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit is een goed punt wat we zullen meenemen in de verdere versterking van de samenwerking. Op veel terreinen hebben we hier al ervaring mee opgedaan, we gaan dat de komende jaren verder verbreden en intensiveren.

7.9

Het is nodig om met de nieuwe MRA Agenda de samenwerking opnieuw zo concreet mogelijk te maken en zo zichtbaar relevant te blijven voor de leefwereld van inwoners. Plek in de nieuwe MRA Agenda: In de nieuwe MRA Agenda doen we dit door niet langer te redeneren vanuit uitvoeringslijnen, maar vanuit ambities: gezamenlijke stippen op de horizon, die we concreet maken door inzichtelijk te maken wanneer we de ambities hebben bereikt, en die we vervolgens uitwerken voor de komende vier jaar in een Meerjarig Uitvoeringsprogramma.

7.10 Brede welvaart is voor de regio daarbij het cruciale uitgangspunt, vanuit het besef dat dit verder gaat dan traditionele economische groei en meer gericht is op duurzaamheid, leefbaarheid, bestaanszekerheid, gezondheid, innovatie en natuurinclusieve ontwikkeling, wat in het geheel bijdraagt aan het welzijn van inwoners voor nu en later. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Zie beantwoording bij 7.3.

39

7.11 Tegelijkertijd ligt er de woningbouwopgave (het bieden van een plek voor iedereen) en de opgave om de werkgelegenheid te behouden én toe te voegen in relatie tot deze woningbouw, zodat een verdere groei van de uitgaande pendel wordt voorkomen en inwoners ongeacht hun opleidingsniveau en uitgangspositie toegang hebben tot de arbeids- en woningmarkt. Plek in de nieuwe MRA Agenda: dit punt valt onder ambitie 4 (werklocaties) en ambitie 5 (woningen). 7.12 Het is zaak balans te houden in de focus op economische en toeristisch-recreatieve groei, het creëren van een gezonde woon- en leefomgeving en het beschermen van kwetsbare natuur. Zuid-Kennemerland heeft de behoefte gezien de toename van het aantal bezoekers vanuit de gehele MRA en daarbuiten het cultuurhistorische (agrarisch)landschap in relatie tot natuurontwikkeling én recreatie te behouden en te versterken. Dit is een verantwoordelijkheid voor de MRA als geheel. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 7 (toerisme en recreatie) 7.13 Een grote uitdaging voor de komende jaren wordt gezien in het evenwichtig spreiden van (betaalbare) woningbouw en passende werkfuncties over de gehele MRA. Plek in de nieuwe MRA Agenda: dit punt valt onder ambitie 4 (werklocaties) en ambitie 5 (woningen). 7.14 Meer in het algemeen zullen de fysieke en sociale opgaven meer in samenhang moeten worden bezien.

Plek in de nieuwe MRA Agenda: Zie beantwoording bij 7.3. 7.15 Zuid-Kennemerland ziet een belangrijke en overkoepelende uitdaging én kans in het met elkaar in de Metropoolregio, mét bedrijven, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties, definiëren van waar de sectorale opgaven elkaar raken. En vervolgens gezamenlijk invulling geven aan wat brede welvaart voor onze regio betekent en vergt van onze inzet en handelen, zowel nu als in de toekomst. Plek in de nieuwe MRA Agenda: De ambities die in de nieuwe MRA Agenda worden opgenomen vinden we als samenwerkende overheden belangrijk als stip op de horizon, maar we beseffen ons ook dat we ze niet alleen kunnen realiseren. Bij alle ambities is samenwerking nodig met partners uit het bedrijfsleven, kennisinstellingen, sociaal-maatschappelijke instellingen, waterschappen, de Rijksoverheid en Europese partners, in wisselende coalities, afhankelijk van het onderwerp. Hoe we dit operationaliseren krijgt straks vorm in het meerjarig uitvoeringsprogramma.

40

7.16 Binnen de MRA moeten we met elkaar naar draagkracht de verantwoordelijkheid voor deze opgaven en te maken moedige keuzes nemen. Met focus en tegelijkertijd behoud van een brede blik kan de MRA het verschil maken, door het faciliteren van allianties, relaties en lobby, mogelijk op maat per regio, zodat van daaruit op deelregionaal niveau (zelfstandig) invulling kan worden gegeven aan de ambities. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Zie beantwoording bij 7.15. Over de inhoud van onze lobby activiteiten stemmen we af in de Platforms, de PHO’s en het MRA Bestuur. 7.17

Het karakter van de economie verandert. Flexwerken, digitalisering (AI), circulaire economie, nieuwe vormen van logistiek en mobiliteit leiden tot andere ruimtevragen en locatiewensen van bedrijven. Circulaire economie leidt bijvoorbeeld tot nieuwe bedrijvigheid in het verzamelen, recyclen en opwaarderen van materialen. Hiervoor is ook een circulaire (fysieke) infrastructuur nodig. De transitie naar groene energie en circulaire economie biedt kansen voor innovatie en groei, maar drukt op de schaars aanwezige ruimte. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 4 (werklocaties), ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio).

7.18 De regio ziet zich gesteld voor nieuwe ecosystemen van start- en scale-ups die zich snel ontwikkelen. Dit vergt een toevoeging van kennisinfrastructuur met nieuwe kennispartners, waar de MRA een belangrijke rol bij kan spelen. Zuid-Kennemerland richt zich onder andere op intensivering van samenwerking met onderwijs-, kennis- en onderzoeksinstellingen en op een actieve afstemming met het ministerie van EZK over de ontwikkeling van innovatiedistricten en campusontwikkelingen. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 2 (concurrentie en innovatiekracht) . 7.19 Vooral voor kleinere ondernemingen is ondersteuning nodig bij de energietransitie en de overgang naar een circulaire economie. De MRA kan bijdragen met meer inzet op (beleidsmatige) kennisdeling, monitoring en onderzoek, het faciliteren van financieringsmogelijkheden en het creëren en intensiveren van netwerken voor het delen van best practices. Maar ook in de relatie en lobby richting het rijk, de provincie en de EU speelt de MRA een belangrijke rol, onder andere bij het gezamenlijk aanboren van fondsen en financiering voor het implementeren van duurzame en circulaire initiatieven en het bouwen aan een gezamenlijke regiomarketing. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 4 (werklocaties), ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire. Zie verder beantwoording bij 7.15 en 7.16.

41

7.20 De druk en krapte op de woningmarkt ziet de regio nadrukkelijk als een bredere opgave binnen de MRA (kern van de Verstedelijkingsstrategie). Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 5 (woningen). 7.21 Mede gezien de noodzaak deze grote woningbouwopgave in combinatie te bezien met de disbalans op de arbeidsmarkt, het mobiliteitsvraagstuk (zie verder), de energietransitie (en gepaard gaande energiearmoede), en de benodigde aandacht voor kwetsbare wijken en doelgroepen, is een intensieve kennisuitwisseling en samenwerking met de andere regio’s en partners binnen de MRA een prioriteit, en wordt veel verwacht van de lobby vanuit de MRA richting het rijk. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Zie beantwoording bij 7.15 en 7.16. 7.22 De problematiek rondom de luchtkwaliteit, de stikstofopgave, de algehele achteruitgang van de biodiversiteit en de effecten op de gezondheid wil de regio Zuid-Kennemerland nadrukkelijk in breder regionaal verband bezien. Ook de uitdagingen op het gebied van elektriciteitscongestie zijn voorbeelden van vraagstukken die niet stoppen bij de grenzen van gemeenten of regio’s. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Deze punten raken aan veel ambities, en vormen tegelijkertijd ook een stevig onderdeel van het begrip Brede Welvaart.

Door Brede Welvaart als uitgangspunt te nemen voor alle ambities, verwachten we dergelijke afwegingen straks bij alle ambities mee te kunnen nemen. 7.23 De groei van het aantal inwoners en het aantal bezoekers gaat gepaard met een toenemende vraag naar (groene) recreatieruimte. De regio wil recreatiemogelijkheden uitbreiden en/of beter ontsluiten, ook om kwetsbare natuur in het duingebied te ontlasten. Zuid-Kennemerland ziet mogelijkheden voor het handhaven en waar mogelijk versterken van de natuurkwaliteit door fraaie, aantrekkelijke en biodiverse landschappen aan elkaar te verbinden. Zo kan eveneens een betere spreiding van de toeristische en recreatieve druk plaatsvinden. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 7 (toerisme en recreatie).

42

7.24 Maatregelen om ons aan te passen aan het veranderend klimaat zijn noodzakelijk om schade door droogte, hitte en (extreme) neerslag te voorkomen. Schade aan de gezondheid van mens en natuur en ook schade in de gebouwde omgeving. Zuid-Kennemerland zet in op maatregelen die schade voorkomen. Dat gaat een grote inspanning vragen van ons allen, in Zuid-Kennemerland en ook in de andere deelregio’s van de MRA. Er is in de MRA een begin gemaakt met het convenant toekomstbestendige woningbouw en dit gebruiken we graag ook als basis voor het bestaande gebied. In die lijn willen wij door in de MRA en onze blik verbreden naar bestaand stedelijk en landelijk gebied. Onder andere de drinkwatervoorziening vergt aandacht, mede gezien de klimaatontwikkeling, zeespiegelstijging en de verdroging in de zomer versus de bevolkingsgroei, vervuiling van bodem, grond- en oppervlaktewater en het recreatieve gebruik van de drinkwatergebieden. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio), ambitie 4 (werklocaties) en ambitie 5 (woningen) . 7.25 De genoemde benodigde investeringen in het omliggend landschap en in groen-recreatieve oost west verbindingen, door een diversiteit van landschappen met elkaar te verbinden, zouden meer in de brede MRA regio moeten worden bezien.

Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt krijgt vorm onder ambitie 6 (cultuurhistorisch erfgoed en landschap) en ambitie 7 (toerisme en recreatie). Daarnaast raakt het ook aan ambitie 5 (woningen) en ambitie 2 (concurrentie en innovatiekracht) 7.26 De aandacht binnen de MRA voor de ring van landgoederen en buitenplaatsen in Zuid-Kennemerland en het Gooi kan worden versterkt. Met de andere MRA-deelnemers, waaronder ook de waterschappen, moet blijvend samen worden opgetrokken om de kwaliteit van het drinkwater en het oppervlaktewater te borgen. In de lobby voor aandacht voor schone lucht (grote vervuilers, houtstook) kan de MRA een grote rol spelen. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt krijgt vorm onder ambitie 6 (cultuurhistorisch erfgoed en landschap) en ambitie 7 (toerisme en recreatie). Daarnaast raakt het ook aan ambitie 5 (woningen) en ambitie 2 (concurrentie en innovatiekracht). Water en Bodemsturend als randvoorwaarde is onderdeel van de keuzes die we moeten maken (zie hiervoor hoofdstuk 1 van de Agenda)

43

7.27 Zuid-Kennemerland kent een hoge dichtheid van bevolking, bedrijven en bebouwing. De versnelde groei van de stedelijke populatie en de disbalans op de arbeidsmarkt stellen hogere eisen aan de infrastructuur en sociale, recreatieve en cultuurvoorzieningen. De uitdaging voor Zuid-Kennemerland is om deze groei duurzaam op te vangen en de leefbaarheid te behouden, vanuit een sociale en rechtvaardige benadering. Omdat de regio Zuid-Kennemerland een behoorlijke mismatch heeft tussen het grote aantal theoretisch opgeleide professionals en het werkaanbod (veel banen voor praktisch geschoolden), werken veel van onze inwoners elders in de MRA of daarbuiten. Dit zorgt voor een grote en bovendien groeiende woon-werkpendel. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt raakt aan ambitie 4 (werklocaties), ambitie 3 (arbeidsmarkt), ambitie 5 (woningen en ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers). 7.28 Momenteel zijn alternatieven voor de auto vooralsnog onvoldoende voorhanden. Behoud van het hoogwaardige woonmilieu vergt borging van de regionale bereikbaarheid door de ontwikkeling van ov-knooppunten, hoogwaardig openbaar vervoer en regionale doorfietsroutes. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers).

7.29 Vanuit de rijk-regio trajecten Uitvoeringsagenda NOVEX MRA (economisch en ruimtelijke opgaven) en MIRT (terugbrengen pendel) mag meer aandacht zijn voor de noodzaak tot het borgen van ontwikkelruimte en het daarmee toevoegen van (kennis)intensieve werkgelegenheid in de regio (rondom de ov-knooppunten, de Zuidstrook Waarderpolder (link met MRA Bedrijventerreinenstrategie) en Werken aan Zee in Zandvoort). Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 4 (werklocaties) en ambitie 2 (concurrentie en innovatiekracht). 7.30 De regiopositie van NS-station Haarlem en bijvoorbeeld IC-station Heemstede-Aerdenhout zou gezien de landelijke ontwikkeling van verzwakking en verschraling van het openbaar vervoer binnen de MRA meer aandacht moeten krijgen. Tot slot mag de uitdaging om groei in bevolking en recreatie duurzaam op te vangen en de leefbaarheid te behouden meer worden gezien als een MRA-brede verantwoordelijkheid. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers).

44

8. IJmond Algemeen Deelregio IJmond vraagt in haar propositie aandacht voor een aantal punten. Brede welvaart beschouwen ze als een belangrijk uitgangspunt voor de MRA Agenda, en constateren daarbij dat men in de IJmond op een aantal punten (o.a. milieu, gezondheid) minder goed scoort dan de rest van de MRA. Ook de materiele welvaart en bevolkingsgroei ligt lager dan in de rest van de regio. De vraagstukken waar de IJmond voor staat overstijgen de IJmond, en die kunnen ze niet alleen oplossen. Daarbij valt te denken aan het verduurzamen van de industrie, het verbeteren van de ruimtelijke structuur en investeringen die nodig zijn om de mobiliteit te verbeteren. Ze zien de MRA dan ook als belangrijk middel om de lobby richting Rijk en EU stevig te voeren. Voor een aantal onderwerpen zijn ze op zoek naar ondersteuning in termen van expertise en menskracht. Daarnaast wordt de samenwerking met partners uit bedrijfsleven, kennisinstellingen en sociaal maatschappelijke instellingen als cruciaal gezien om onze ambities te verwezenlijken. Reflectie De oproep ‘anders kijken, anders doen’ die het Bestuur samen met de Amsterdam Economic Board heeft afgegeven bij de State of the Region in 2023 ligt aan de basis van de nieuwe MRA Agenda. Een belangrijk onderdeel van die oproep en daarmee ook de agenda is dat we als overheden de uitdagingen waar we voor staan niet alleen kunnen oplossen.

We hebben onze partners van het bedrijfsleven, kennisinstellingen en sociaal-maatschappelijke instellingen nodig om meer impact te maken. De afgelopen jaren is vanuit de MRA hard gewerkt aan kennisdeling, het delen van best practices en de lobby richting Rijk en EU. Dat zijn waardevolle rollen die het Bestuur graag voortzet in de komende periode. Ook hebben we ervaring op gedaan met het delen van expertise en menskracht, bijvoorbeeld bij de flexibele schil voor het versnellen van de woningbouwopgave. Dergelijke initiatieven geven we graag een goed vervolg bij de uitvoering van de nieuwe MRA Agenda. In onderstaand overzicht wordt inzichtelijk gemaakt hoe alle losse inhoudelijke punten uit de propositie een plek hebben gekregen in de nieuwe MRA Agenda.

45

8.1

Brede welvaart voor iedereen. De IJmond heeft veel natuur, een sterk voorzieningenniveau en prachtige kernen. De IJmond doet het echter niet goed op het gebied van gezondheid en milieu. We willen hierin balans brengen, onder meer door een kwalitatieve en kwantitatieve binnenstedelijke woningbouwimpuls, door groen en landschap te versterken en te verbinden, en de kwaliteiten daarvan beter te benutten. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Brede Welvaart is in de nieuwe MRA Agenda het uitgangspunt voor alle ambities. Bij alle afwegingen die we moeten maken en alle acties die we willen gaan uitvoeren is een positieve bijdrage aan de Brede Welvaart het doel. Hoe we dit precies operationaliseren werken we de komende tijd concreter uit. Uitgangspunt daarbij is de systematiek die we reeds in de steigers hebben staan vanuit de Economische Verkenningen van de MRA (EVMRA).

8.2

Een gezonde leefomgeving. De inwoners van de IJmond ondervinden meer dan in de rest van de regio de negatieve kanten van de uitstoot door de industrie, het wegverkeer en de lucht- en scheepvaart. Onze inzet is om deze negatieve effecten in samenwerking met MRA, provincie en rijk snel en slagvaardig naar aanvaarbare omvang terug te brengen en te investeren in de buitenruimte. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt wordt goed ondervangen door Brede Welvaart centraal te stellen voor al onze ambities. Op welke punten we gezamenlijk optrekken richting het Rijk, daarover wordt afgestemd in de PHO’s ,Platforms en het Bestuur.

8.3

Duurzame bereikbaarheid van, naar en binnen de IJmond. Een goede, duurzame bereikbaarheid is voor de IJmond als logistiek knooppunt cruciaal. De A9, oost-westverbindingen en ovbereikbaarheid (waaronder de Kennemerlijn en behoud intercity voor Beverwijk) vragen om een impuls. De infrastructuur (weg, water en spoor) in de IJmond zorgt voor versnippering, geluidoverlast en een verslechterde luchtkwaliteit. In dit kader zijn maatregelen nodig rond de A22, A208 en A9. Ook uitbreiding van (door)fietsroutes, het terugbrengen van de tweede pont en de Velserverbinding staan hoog op onze agenda. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers).

8.4

Een concurrerende IJmond. Economische pijlers van de IJmond en de MRA als internationale topregio zijn de industrie en de logistiek. Onze ambitie is om deze economische kracht te behouden en te versterken, maar onder strikte voorwaarden rond de uitstoot van gezondheidsbedreigende stoffen en CO2. Om de innovatiekracht van de IJmond verder te versterken en voldoende ‘slimme handen’ te houden, werken we in TechPort-verband samen aan de aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt en ondernemerschap. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 4 (werklocaties), ambitie 3 (arbeidsmarkt) en ambitie 2 (concurrentie en innovatiekracht).

46

8.5

Versnelling van de majeure transities. Door haar ligging, de aanwezige haven- en kadefaciliteiten en een innovatieve energie/offshore wind-sector draagt de IJmond substantieel bij aan de energie- en klimaatambities van de MRA en Nederland. De realisatie van de Energiehaven is van belang om deze transitie te versnellen. Beschermen van de gezondheid, voldoende milieuruimte, een goede bereikbaarheid en aanpak netcongestie zijn verder randvoorwaardelijk. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio)

8.6

Nieuwe voertuigtypes en de verwachte toename in drukte moeten en willen we opvangen. Duurzaam, veilig, gezond, toegankelijk en betaalbaar zijn daarbij belangrijke randvoorwaarden. Het gaat om alle vormen van vervoer: over de weg en het water, op de fiets en in het ov. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers).

8.7

Ook goederenvervoer over water, zoals nu al intensief gebeurt in de havenrijke IJmond, biedt kansen om de logistiek in de regio verder te verduurzamen. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 8 (mobiliteit en verduurzaming goederenvervoer en logistiek).

8.8

Uitbreiding en verbetering van de fietsinfrastructuur en realisatie van de tweede-pontverbinding en de Velserverbinding zijn gewenste en noodzakelijke ingrepen. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers).

8.9

De IJmond heeft een verouderde woningvoorraad die niet voldoet aan de eisen van deze tijd. Transformatie, functiemenging en revitalisering bieden kansen om de woningkwaliteit te versterken en gelijktijdig te verdichten. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 5 (woningen).

8.10 De IJmond zet in op het verduurzamen van de bestaande (sociale) bouw met budgetten voor stedelijke vernieuwing samen met BZK en provincie. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 5 (woningen).

47

8.11 De ruimte in de IJmond is zeer beperkt (zee, duin, nationaal park, industrie en andere bedrijvigheid, kernen, infrastructuur). De locatie voor woningbouw is dan ook geen keuze, het moet binnenstedelijk. Maar ook binnenstedelijk is de ruimte schaars. Dat roept op zichzelf al dilemma’s op. Maar dat vraagt - mede gezien onze kwetsbare leefbaarheid - om extra impulsen in kwalitatief groen, recreatie, (fiets)verbindingen, minder autogebruik. Zonder afbreuk te doen aan de leefbaarheid en het vestigingsklimaat is het toevoegen van woningen dus gelimiteerd. Daarnaast is de ruimte in de ondergrond ook steeds vaker een beperking. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 5 (woningen) 8.12 Om toch onze ambities voor een sterk leef- en woonklimaat te realiseren vragen we ondersteuning bij het bewerkstelligen van de benodigde differentiatie in woonmilieus. In termen van: expertise en menskracht, ruimte om te experimenteren in Heemskerk met woonconcepten die schaalbaar zijn naar grootstedelijk gebied en middelen om te verdichten en te versterken. De uitdaging is om een goede en gezonde leefomgeving te creëren met voldoende groen, water en voorzieningen. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 5 (woningen) 8.13 Beverwijk en Velsen zetten verder in op de bouw van aanzienlijke woningaantallen in de komende 25 jaar.

Dat is niet alleen van belang voor woningzoekenden in de IJmond, maar ook voor de hele MRA. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 5 (woningen). 8.14 Kennemerlijn opwaarderen en Intercity voor Beverwijk behouden. Vanaf 2023 stopt er geen intercity meer in Beverwijk. Daarmee staat de bereikbaarheid van de noordelijke IJmond onder druk en stappen treinreizigers over op de eigen auto. Dit heeft nadelige gevolgen voor de luchtkwaliteit, gezondheid, verkeersdrukte en klimaat. Wij moeten als (westflank van de) MRA-regio gezamenlijk optrekken in het opwaarderen van de Kennemerlijn, zodat Beverwijk weer een volwaardig intercitystation wordt. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers). 8.15 Verbeteren van de OV-bereikbaarheid. De frequentie van het busverkeer in het concessiegebied boven het Noorzeekanaal is nu te laag om aantrekkelijk te zijn voor de reiziger. Om de reiziger (terug) in het OV te krijgen moeten de buslijnen die onderdeel vormen van de ketenmobiliteit (ook buiten de spits) een ritfrequentie hebben van minimaal twee keer per uur. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers).

48

8.16 Verhogen vaarfrequentie IJmondpont bij Velsen naar zes keer per uur. De IJmondpont is in de regio de enige reële oversteek over het Noordzeekanaal voor fietsers en voetgangers. Als essentiële schakel in het regionale fietsnetwerk moet de dienstregeling versterkt worden om actieve, duurzame en betaalbare mobiliteit in de regio te behouden en te versterken. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers). 8.17 Velserverbinding als onderdeel van de verbetering van de bovenregionale, regionale en lokale bereikbaarheid over de weg. Bij knooppunt Velsen komen de A9, A22, en A208 samen. Vanuit de A208 is nu geen verbinding naar de A9. De aanleg van de Velserverbinding, die het knooppunt volledig maakt, is nodig om de regio in de toekomst bereikbaar te houden. De eerste stap hierin is dat een quickscan wordt opgestart, waarvan de uitkomsten gebruikt kunnen worden in SBaB en in het MIRT. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers). 8.18 De rijksweg A22 bedient voornamelijk lokale bestemmingen en loopt rakelings langs het binnenstedelijk gebied in de noordelijke IJmond. De leefbaarheid (luchtkwaliteit en geluidshinder) rond dit gebied staat sterk onder druk en daarnaast ligt er in dit gebied een binnenstedelijke bouwopgave: de Spoorzone-ontwikkeling in Beverwijk.

Het is nodig om de milieuimpact van de A22 te verminderen én een extra aansluiting (toe- en afrit) op de A22 ter hoogte van de wijk Broekpolder te onderzoeken in het kader van de ontwikkelingen en de leefbaarheid in dit gebied. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 8 (mobiliteit inwoners en bezoekers). 8.19 Om de potenties van de IJmond als knooppunt van energietransitie ten volle te benutten moeten we gezamenlijk de lobbykracht inzetten richting rijk en EU. De aanleg van, en investering in de Energiehaven is van belang om de bouw van windmolenparken op zee mogelijk te maken en daarmee de energietransitie-doelen te behalen. Het behalen van deze nationale doelen vraagt in de toekomst mogelijk om aanvullende investeringen. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio). Over de inhoud van onze lobby activiteiten stemmen we af in PHO’s de Platforms en het MRA Bestuur.

49

8.20 In de IJmond zijn tal van innovatieve bedrijven actief. De maakindustrie maakt een slag van ‘smart industries’ naar ‘smart energy’. De Nederlandse energiesector is zeer concurrerend en vernieuwend. Innovatieprocessen hebben daarbij een open karakter. Samenwerking is dus cruciaal, niet alleen tussen bedrijven maar ook met kennisinstellingen en met de overheid. Tevens vraag dit om voldoende technisch en theoretisch opgeleid personeel. In dit kader werken in TechPort-verband bedrijven, kennisinstellingen en overheid intensief samen om jonge mensen te enthousiasmeren en op te leiden, kennis uit te wisselen en ondernemerschap te stimuleren. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 2 (concurrentie en innovatiekracht) en ambitie 3 (arbeidsmarkt). 8.21 De samenwerking tussen TechPort en Sciencepark Amsterdam biedt kansen waar we nog meer uit kunnen en willen halen. Hiervoor moeten relaties tussen bedrijven onderling en met kennis- en onderwijsinstellingen in de MRA worden versterkt en uitgebreid. We willen inzetten op een doorlopende leerlijn van basisonderwijs tot mbo, hbo en universitair op het gebied van techniek die aansluit op de behoefte in de arbeidsmarkt. Het opzetten van een duurzaamheidscampus voor technische scholing behoort hier ook toe.

Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 2 (concurrentie en innovatiekracht) en ambitie 3 (arbeidsmarkt). 8.22 De IJmondgemeenten grenzen aan Natura 2000-gebieden. De kwaliteit van de natuur gaat hard achteruit. Daarom is bescherming, nieuwe natuur en spreiding van de recreatie over de aangrenzende groene gebieden nodig. Cultuurhistorische belangrijke elementen moeten tevens worden beschermd en versterkt. Het verbeteren van de bereikbaarheid van de recreatieve gebieden voor de inwoners van de IJmond en de MRA als geheel heeft in deze lijn prioriteit. Voor de verbinding met de stad werken we aan aantrekkelijke groene fiets- en wandelroutes met duidelijke bewegwijzering, waarbij het de uitdaging is om de barrièrewerking te verminderen van spoor, water en wegen. Investeringen in het landschap en de verbindingen tussen de grotere groengebieden zijn van cruciaal belang om aan al deze functies invulling te kunnen geven. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt krijgt vorm onder ambitie 6 (cultuurhistorisch erfgoed en landschap) en ambitie 7 (toerisme en recreatie). Daarnaast raakt het ook aan ambitie 5 (woningen) en ambitie 2 (concurrentie en innovatiekracht).

50

9. Amsterdam Algemeen In haar propositie ziet de deelregio Amsterdam brede welvaart en meerkernigheid als belangrijke leidraad voor de ambities die we als MRA hebben en de wijze waarop we daar invulling aan geven. Ze zien de regionale samenwerking als noodzakelijk om gezamenlijk de opgaven waar we voor staan het hoofd te kunnen bieden. Daarbij zijn ze nadrukkelijk opzoek naar nauwere samenwerking met het Rijk, maar ook met partners van bedrijfsleven, kennisinstellingen en sociaal-maatschappelijke instellingen. Het belang om nu gezamenlijk keuzes te maken voor waar we op in zetten en waar niet op wordt onderschreven: brede welvaart moet leidend zijn bij het maken van die keuzes. Naast nieuwe of intensievere samenwerking is in sommige gevallen een nieuw instrumentarium wenselijk. Ook worden zorgen omschreven over groeiende ongelijkheid. Inkomensongelijkheid, maar bijvoorbeeld ook het voorzieningen niveau dat in sommige deelregio’s is uitgehold, en ook ongelijkheid in gezondheid. De volkshuisvesting staat onder druk; voor veel mensen is het lastig om in onze regio een betaalbare woning te vinden. Amsterdam zou die spiraal waar rijk rijker en arm armer wordt willen tegengaan. Dat heeft niet alleen een morele grondslag, maar ook een economische: we kunnen niet zonder leraren, loodgieters en winkelpersoneel.

Amsterdam zou daarom de komende jaren ongelijk investeren om gelijke kansen te creëren. Reflectie De oproep ‘anders kijken, anders doen’ die het Bestuur samen met de Amsterdam Economic Board heeft afgegeven bij de State of the Region in 2023 ligt aan de basis van de nieuwe MRA Agenda. Een belangrijk onderdeel van die oproep en daarmee ook de agenda is dat we als overheden de uitdagingen waar we voor staan niet alleen kunnen oplossen. We hebben onze partners van het bedrijfsleven, kennisinstellingen en sociaal-maatschappelijke instellingen nodig om meer impact te maken. Meerkernigheid is het centrale principe van de Verstedelijkingsstrategie die we met elkaar hebben afgesproken, en waar we vorm aangeven in de uitvoeringsstrategie voor de NOVEX. Zowel brede welvaart als meerkernigheid geven als belangrijke begrippen uit de nieuwe MRA Agenda een goede grondslag om met elkaar het gesprek te voeren over een meer evenwichtige ontwikkeling van de MRA. In onderstaand overzicht wordt inzichtelijk gemaakt hoe alle losse inhoudelijke punten uit de propositie een plek hebben gekregen in de nieuwe MRA Agenda.

51

9.1

Als regio zullen we de komende jaren werk moeten maken van onze ambitie om meerkernig te ontwikkelen, ons landschap open te houden, de duurzaamheidstransitie te bewerkstelligen, de arbeidsmarkt te versterken, het mobiliteitssysteem draaiend te houden, genoeg ruimte te behouden voor innovatie en groene ondernemers en de regio klimaatbestendig in te richten. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Meerkernigheid is in de nieuwe MRA Agenda een van de twee leidende principes. Bij alle afwegingen die we moeten maken en alle acties die we willen gaan uitvoeren is een positieve bijdrage aan die Meerkernigheid een uitgangspunt. Hoe we dit precies operationaliseren werken we de komende tijd concreter uit. De inhoudelijke wensen die in dit punt zijn genoemd komen terug in een flink aantal ambities, onder andere ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio), ambitie 3 (arbeidsmarkt) en ambitie 8 (mobiliteit voor inwoners en bezoekers).

9.2

De wederzijdse afhankelijkheid en gedeelde opgaven met de omliggende gemeenten wordt door Amsterdam in toenemende mate gevoeld. Het totale takenpakket van onze gezamenlijke overheden is bijna onuitputtelijk. Om ook op de lange termijn een internationale economische topregio met hoge leefkwaliteit te zijn, zullen we nu samen keuzes moeten maken waarop we inzetten, en wat we niet doen. Voor Amsterdam vormt het principe brede welvaart de leidraad voor deze keuzes. Amsterdam ziet dit graag terug in de nieuwe MRAagenda. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Brede Welvaart is in de nieuwe MRA Agenda het uitgangspunt voor alle ambities. Bij alle afwegingen die we moeten maken en alle acties die we willen gaan uitvoeren is een positieve bijdrage aan de Brede Welvaart het doel. Hoe we dit precies operationaliseren werken we de komende tijd concreter uit. Uitgangspunt daarbij is de systematiek die we reeds in de steigers hebben staan vanuit de Economische Verkenningen van de MRA (EVMRA).

9.3

Amsterdam wil de sterke positie in de wereldeconomie behouden en de welvaartsgroei, groei in de werkgelegenheid en daling van werkloosheid in de praktisch geschoolde sectoren bestendigen. Daarbij streven we naar brede welvaart, waarbij materiële rijkdom niet de enige maatstaf is voor een goed leven. Het gaat ook om welzijn, een goede gezondheid, een duurzame en prettige leefomgeving, voldoende vrije tijd en om ruimte voor persoonlijke groei. Bovendien zijn we ons bewust van het feit dat we alleen met een sterke economie de middelen hebben om de circulaire-en energietransitie te bekostigen en onze regio klimaatbestendig te ontwikkelen. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 2 (concurrentie en innovatiekracht).

52

9.4

De regio groeit als kool, maar helaas hebben we naast de groei van het aantal inwoners ook de ongelijkheid zien toenemen. De inkomensongelijkheid is gegroeid, het voorzieningenniveau is in sommige deelregio’s uitgehold en niet overal is het mogelijk om op een gezonde manier te wonen. Bovendien staat de volkshuisvesting onder druk; voor veel mensen lastig om in onze regio een betaalbare woning te vinden. Dit is extra cru omdat we zien dat de plek waar je opgroeit in belangrijke mate bepaalt wat de kansen in je leven zijn. Amsterdam wil deze spiraal waar rijk rijker en arm armer wordt, tegengaan. Dit heeft niet alleen een morele grondslag, maar ook een economische. We kunnen immers niet zonder leraren, loodgieters en winkelpersoneel. Amsterdam wil daarom de komende jaren ongelijk investeren om gelijke kansen te creëren. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder het begrip Brede Welvaart, zie beantwoording bij 9.2.

9.5

In de nieuwe MRA-agenda willen we een punt op de horizon zetten. De MRA moet een klimaatneutraal en groen industriegebied worden. Plek in de nieuwe MRA Agenda: De opbouw van de nieuwe MRA Agenda is gewijzigd ten opzichte van voorgaande versies: in plaats van acties of uitvoeringslijnen als vertrekpunt te nemen, redeneren we nu vanuit ambities: punten op de horizon die we gezamenlijk willen bereiken op de langere termijn. Daarin staan o.a. ook ambities als ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio) en ambitie 4 (werklocaties), die goed passen bij de wens om onze industrie te verduurzamen.

9.6

Kansen voor natuurinclusieve inrichting van de MRA zullen we optimaal moeten benutten, om de nodige ruimte te geven aan de natuur én te kiezen voor een klimaatadaptieve toekomst. Door zelf duurzaam te produceren nemen wij als regio onze verantwoordelijkheid in de transitie naar een duurzamere en socialere wereld. De ecologische transitie heeft haast, en daarom willen we deze missie in sneltreinvaart bereiken. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio) raakt aan het in samenhang afwegen van keuzes (zie hoofdstuk 1 uit de Agenda). Bij het afwegen van keuzes bij of tussen ambities zijn waarden als natuur, biodiversiteit, ecologie waarden die mee worden genomen in de afwegingen die we maken (met als bijvoorbeeld water- en bodem sturend).

53

9.7

In het verwezenlijken van deze ambitie neemt het Noordzeekanaalgebied, waaronder de havens, een bijzondere plek in. Hier moeten grote, noodzakelijke investeringen voor de energietransitie landen, hier zal ruimte moeten zijn voor de circulaire economie en hier zullen fabrieken in rap tempo moeten verduurzamen. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio) en ambitie 4 (werklocaties).

9.8

Daarnaast zullen we ons in MRA verband samen sterk moeten maken voor een transitie in de landbouw. De landbouw voor dierlijke producten moet transformeren naar een landbouw met minder milieubelastende activiteiten. Zo kunnen we ook verdere bodemdaling en veenoxidatie tegengaan. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Voor landbouw of bodemdaling zijn geen aparte ambities opgenomen in de MRA agenda: zij raken aan heel veel van de andere ambities, en zijn waarden / belangen die we bij de realisatie van onze andere ambitie als wegingsfactor mee moeten nemen. Zie ook antwoord bij 9.6

9.9

Maar om een klimaatneutraal en groen industriegebied te worden zullen we ook genoeg geschoold personeel moeten hebben. Voor de economische ontwikkeling van de MRA vormen arbeidstekorten een uitdagend probleem. Tekorten hebben gevolgen voor de economische groei, verduurzaming en de concurrentiekracht van de MRA. Het tegengaan van arbeidstekorten vereist een geïntegreerde benadering waarbij zowel de woningmarkt als de arbeidsmarkt worden aangepakt. Dit omvat het creëren van meer betaalbare huisvesting in de regio, het stimuleren van gemengde woon-werkgebieden en het bevorderen van de ontwikkeling van hoogwaardige werkgelegenheid in verschillende delen van de regio. Het streven naar een evenwichtige verdeling van woningen en economische kansen kan bijdragen aan het verminderen van arbeidstekorten en het bevorderen van inclusieve groei in de MRA. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Deze punten hebben we een plek gegeven in ambitie 3 (arbeidsmarkt) en ambitie 5 (woningen), en ambitie 4 (werklocaties).

9.10 Om deze evenwichtige verdeling te bewerkstellingen willen we, zoals afgesproken in de NOVEX MRA, werk maken van de meerkernige ontwikkeling. Dit ontlast niet alleen het lokale en regionale mobiliteitssysteem, maar moet vooral worden ingegeven door het verlangen een metropool voor iedereen te bouwen, waar woonlocatie niet een belangrijke voorspeller is voor geluk of een kans op een baan. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Zie beantwoording bij 9.1.

54

9.11 Naast de NOVEX-MRA is ook de bedrijventerreinenstrategie een belangrijk middel om de evenwichtige groei te bewerkstelligen. We vragen daarin speciale aandacht voor de grondstoffentransitie, aangezien bedrijven die essentieel zijn voor een circulaire economie, vaak milieucontouren kennen of extra opslagruimte vragen. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt is ondergebracht in ambitie 4 (werklocaties). 9.12 Tot slot willen we doorpakken met de Regionale Ontwikkelmaatschappij (ROM) InWest. De publiek-private samenwerking achten wij essentieel om onze duurzaamheidsdoelen te bewerkstelligen. Hierin zien we ook een belangrijke rol voor samenwerking met de Economic Board weggelegd. Plek in de nieuwe MRA Agenda: De ambities die in de nieuwe MRA Agenda worden opgenomen vinden we als samenwerkende overheden belangrijk als stip op de horizon, maar we beseffen ons ook dat we ze niet alleen kunnen realiseren. Bij alle ambities is samenwerking nodig met partners uit het bedrijfsleven, kennisinstellingen, sociaal-maatschappelijke instellingen, waterschappen, de Rijksoverheid en Europese partners, in wisselende coalities, afhankelijk van het onderwerp. Hoe we dit operationaliseren krijgt straks vorm in het meerjarig uitvoeringsprogramma. 9.13 We zullen als regio werk moeten maken van volkshuisvesting door veel, in het juiste segment, op een duurzame manier te bouwen.

Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 5 (woningen) 9.14 Daarnaast zullen we ons ruimtelijk beleid moeten stoelen op wat er vanuit water en bodem mogelijk is. We zullen de consequenties hiervan moeten durven aanvaarden. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Zie antwoord bij 9.6 9.15 Niet al onze plannen kunnen, en de daaruit komende pijn moeten we samen opvangen en verdelen. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt hopen we te ondervangen door Brede Welvaart en Meerkernigheid (als centraal begrip in onze Verstedelijkingsstrategie) goed te operationaliseren in het Meerjarig Uitvoeringsprogramma.

55

9.16 Om de stad en de regio verantwoord te laten groeien, heeft. Amsterdam een nieuwbouwambitie van 7.500 woningen per jaar. Met het 40-40-20 beleid willen we bewerkstelligen dat lage- en middeninkomens in de stad kunnen blijven wonen. De Amsterdamse productie is echter niet genoeg om de vraag vanuit deze groepen op te vangen. In de Woondeal MRA is dan ook afgesproken dat alle gemeenten binnen de regio hun aandeel nemen in de opgave voor meer betaalbare woningen waaronder meer sociale huur. Een evenredige inzet vanuit elke gemeente in de MRA is noodzakelijk om de groeiende groep mensen binnen de aandachtsgroepen te huisvesten Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 5 (woningen). 9.17 We willen daarnaast kijken of gesprekken over woonmilieus kunnen resulteren in afspraken over verschillende doelgroepen, zoals ouderen maar ook studenten. De afgelopen jaren hebben we als regio laten zien dat woningbouw en duurzaamheidsambities samen kunnen gaan. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 5 (woningen). 9.18 In de Green Deal Houtbouw hebben we de eerste stappen gezet naar circulair bouwen. De komende jaren willen we onderzoeken of we samen kunnen doorpakken op biobased bouwen, circulaire materialen en het creëren van energiezuinige woningen.

Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 5 (woningen), ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio) en ambitie 4 (werklocaties). 9.19 Daarbij willen we ook kijken naar energiearmoede, want iedereen moet mee kunnen profiteren van de energietransitie. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 1 (klimaat neutrale en circulaire regio), en is geborgd door Brede Welvaart als uitgangspunt te nemen voor al onze ambities. 9.20 Een andere duurzaamheidsambitie in de woningbouw die in regionaal verband meer aandacht verdient is natuurinclusiviteit, zowel in de bestaande bouw als in de nieuwbouw. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 5 (woningen) en ambitie 4 (werklocaties). 9.21 Als regio is het onze uitdaging om deze enorme groei een plek te geven, zonder onze identiteit te verliezen of in te boeten op ons welzijn. We bouwen immers niet alleen woningen, maar complete steden, met scholen, zorginstellingen, culturele voorzieningen en (natuur)recreatiemogelijkheden. Plek in de nieuwe MRA Agenda: Dit punt valt onder ambitie 5 (woningen) en ambitie 4 (werklocaties). Recreatie valt onder ambitie 5 (woningen) en 7 (toerisme en recreatie).