D Accountantsrapport 2020 gemeente Purmerend was getekend

IPA-ACON ASSURANCE B.V.

Henk Schijvenaarstraat 1 Postbus 6222 2001 HE HAARLEM Telefoon 023 – 531 95 39 Fax 023 – 531 1700 info@ipa-acon.nl www.ipa-acon.nl

ACCOUNTANTSRAPPORT 2020 GEMEENTE PURMEREND

IPA-ACON ASSURANCE B.V. is een onderdeel van de IPA-ACON GROEP KvK nr. 34081093, ING Bank IBAN NL69INGB0670760374, Aangesloten bij het SRA (nationaal) / INAA (internationaal)

INHOUDSOPGAVE

PAGINA

1. 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7

BESTUURLIJKE SAMENVATTING ................................................................................... 1 Algemeen ........................................................................................................................... 1 Opvolging 7 speerpunten ................................................................................................... 1 Interne beheersing Wmo en Jeugdhulp is verbeterd ......................................................... 2 Covid-19 en impact op uw organisatie ............................................................................... 2 Bevindingen rechtmatigheid ............................................................................................... 2 Controleaanpak .................................................................................................................. 3 Samenvatting bevindingen ................................................................................................. 4

2. 2.1 2.2 2.3 3. 3.1 3.2 3.3 3.3.1 3.3.2 3.3.3. 3.4 3.5

CONTROLEPLAN, RISICOANALYSE, TOLERANTIES .................................................... 5 Controleplan, -aanpak en -protocol .................................................................................... 5 Risicoanalyse start van de controle .................................................................................... 5 Controletoleranties ............................................................................................................. 5 UITVOERING VERBIJZONDERDE INTERNE CONTROLES EN INTERIM-CONTROLE 7 Intern controleplan 2020 ..................................................................................................... 7 Review bevindingen VIC (en IC) ........................................................................................ 7 Aanbestedingen .................................................................................................................. 7 Externe inhuur en DAS ....................................................................................................... 7 Spendanalyse en langdurige samenwerking ..................................................................... 7 Follow-up en adviezen aanbestedingen ............................................................................. 8 Bevindingen overige processen .........................................................................................

9 Opvolging bevindingen interim-controle ............................................................................. 9

4. 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 4.8 4.9 4.10

WMO, JEUGDHULP EN PGB .......................................................................................... 11 Interne beheersing Jeugdhulp en Wmo ........................................................................... 11 Jeugdhulp - SPIC ............................................................................................................. 11 Aansluitingen Jeugdhulp en Wmo en jaarrekening .......................................................... 12 Afwikkeling Jeugdzorg m.b.t. voorgaande jaren .............................................................. 12 Beoordeling status productieverklaringen 2020 ............................................................... 13 Controle op de levering van zorg ..................................................................................... 13 Omzetgarantie Jeugdzorg, Wmo, meerwerk 2020 en afwikkeling ................................... 13 Continuïteitsbijdrage doelgroepen vervoer ...................................................................... 14 Persoonsgebonden budgetten (de SVB) ......................................................................... 14 Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) .................................................. 14

5. 5.1 5.2 5.3 5.3.1 5.3.2 5.4 5.5

ADMINISTRATIE EN FINANCIEEL RESULTAAT 2020 .................................................. 15 Jaarrekeningproces .......................................................................................................... 15 Begrotingsrechtmatigheid ................................................................................................. 15 Administratievoering ......................................................................................................... 16 Vennootschapsbelasting .................................................................................................. 16 Stadsverwarming .............................................................................................................. 16 Opmerkingen jaarverslaggeving ....................................................................................... 17 Programmarekening van baten en lasten ........................................................................ 17

6. 6.1 6.2 6.2.1 6.2.2 6.2.3 6.2.4 6.3

BALANS EN FINANCIELE POSITIE ................................................................................ 18 Ontwikkeling eigen vermogen .......................................................................................... 18 Grondexploitaties.............................................................................................................. 18 Actualisatie grondexploitaties 2021 .................................................................................. 18 Stand van zaken faciliterend grondbeleid ........................................................................ 19 Baanstede Noord.............................................................................................................. 19 Grondexploitaties woningbouw ........................................................................................ 19 Voorzieningen ................................................................................................................... 20

7. 7.1 7.2 7.3 7.4

SINGLE INFORMATION EN SINGLE AUDIT (SISA) ...................................................... 21 Algemeen ......................................................................................................................... 21 Toenemend aantal regelingen .......................................................................................... 21 Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) ................................... 22 Rapport van bevindingen ................................................................................................. 23

8. 8.1 8.2 8.3 8.4 8.5

OVERIGE BEVINDINGEN ............................................................................................... 24 Onderzoek IT auditor kern applicaties.............................................................................. 24 Voortgang ENSIA ............................................................................................................. 24 Wet Normering Topinkomens (Wnt) ................................................................................. 24 Rechtmatigheidsverantwoording ...................................................................................... 24 Fraude .............................................................................................................................. 25

9. 9.1 9.2

CONCLUSIE ..................................................................................................................... 26 Geconstateerde fouten en onzekerheden ........................................................................ 26 Controleverklaring ............................................................................................................ 26

Bijlage : Tabel bevindingen SiSa 2020 ............................................................................................ 28

2

IPA-ACON ASSURANCE B.V.

Henk Schijvenaarstraat 1 Postbus 6222 2001 HE HAARLEM Telefoon 023 – 531 95 39 Fax 023 – 531 1700 info@ipa-acon.nl www.ipa-acon.nl

Aan de gemeenteraad van de gemeente Purmerend Postbus 15 1440 AA PURMEREND

Haarlem, 26 mei 2021

Reg.nr. : 1007193/215/421/1655 Betreft : Accountantsrapport 2020 gemeente Purmerend

Geachte leden van de raad, Wij hebben de jaarrekening 2020 van de gemeente Purmerend gecontroleerd. In dit accountantsrapport geven wij onze belangrijkste controlebevindingen weer.

1.

BESTUURLIJKE SAMENVATTING

1.1

Algemeen

In dit rapport kijken wij terug naar de algemene ontwikkelingen op het gebied van het financieel administratief beheer en de interne beheersing. Het zal u niet verbazen dat de Covid-19 als een rode draad door de jaarstukken van de gemeente Purmerend loopt en ook een belangrijk aandachtspunt is geweest voor onze controle, al was het maar vanwege de verschillende (nieuwe) regelingen en afspraken vanuit het Rijk en het thuiswerken. Wij besteden in dit rapport tevens aandacht aan de ontwikkelingen in het sociaal domein in relatie met de Covid-19, de geactualiseerde grondexploitaties, de ontwikkeling van de financiële positie, maar ook aan de (verbijzonderde) interne controles, de verbonden partijen (o.m. de deelneming stadsverwarming) en de SiSa-verantwoording. 1.2

Opvolging 7 speerpunten

De directie van de gemeente Purmerend heeft vorig jaar ‘7 speerpunten’ benoemd. Deze speerpunten volgde uit de interne en externe controlebevindingen van 2019. Afgesproken is dat aan deze ‘speerpunten’ prioriteit zal worden gegeven. Wij constateren dat tot op heden de speerpunten voor een belangrijk deel zijn opgepakt en gerealiseerd, en deels nog in bewerking zijn. De nog openstaande speerpunten betreffen de beheersmaatregelen met betrekking tot het vaststellen van de rechtmatigheid van geleverde Jeugdzorg, het parkeren en tenslotte het proces aanbesteden waarbij het oordeel aanzien van de externe inhuur overeenkomstig het voorgaande jaar is. Wij constateren dat het inkoop- en aanbestedingsbeleid in algemene zin beter wordt nageleefd, dat het bewustzijn bij budgethouders is vergroot en dat de externe inhuur vanaf 1 november 2020 verloopt via een dynamisch aankoopsysteem (DAS). Ook aan de verplichtingenadministratie, het dossier- en contractbeheer - onder meer bij inkoop en aanbestedingen en op onderdelen van het sociaal domein – wordt nog gewerkt en zal doorlopen in 2021.

IPA-ACON ASSURANCE B.V. is een onderdeel van de IPA-ACON GROEP KvK nr. 34081093, ING Bank IBAN NL69INGB0670760374, Aangesloten bij het SRA (nationaal) / INAA (internationaal)

1.3

Interne beheersing Wmo en Jeugdhulp is verbeterd

Bij het sociaal domein blijft de gemeente afhankelijk van verantwoordingen van de zorgleveranciers en de inzet vanuit de gemeenschappelijke regeling Zaanstreek-Waterland (contractenbeheer, aanlevering gegevens). Een positieve ontwikkeling is dat de aansluitingen tussen de sub-administratie Suites voor het sociaal domein en de financiële administratie (Decade) zichtbaar gedurende 2020 is bewaakt. De geconstateerde verschillen zijn minimaal en ook de onzekerheden met betrekking tot de nog te vorderen, respectievelijk nog te betalen bedragen Jeugdzorg uit voorgaande jaren zijn bijna allen tot een finale afwikkeling gekomen. Kortom, de interne beheersing, voor zover de gemeente dit zelf in de hand heeft, is verbeterd. In algemene zin is de stijging van de uitgaven in de Jeugdzorg en Wmo zorgwekkend te noemen. Of deze toename van de uitgaven aan de Wmo en Jeugdzorg door de toestroom van nieuwe zorgcliënten mede het gevolg is van de Covid-19 maatregelen, is lastig te duiden. Overigens is dit een landelijke ontwikkeling. 1.4

Covid-19 en impact op uw organisatie

Zoals voorgaand jaar verwoord is uw organisatie qua interne beheersing in algemene zin op orde en dat zal er ook zeker aan hebben bijgedragen dat alle werkzaamheden en bijzonderheden die de coronacrisis met zich mee brengt op redelijk adequate wijze zijn meegenomen in de reguliere werkprocessen. De afzonderlijke maatregelen die door uw gemeente dan wel het Rijk getroffen zijn in het kader van de crisis kennen, veelal door het ad-hoc karakter van de maatregelen, weer hun eigen dynamiek. Wij verwijzen naar bijlage 9 ‘Coronacrisis/Covid-19’ in de jaarrekening’, alsmede naar de afzonderlijke programma’s waarin (financiële) effecten inzake de Covid-19 voor uw gemeente per programma nader zijn toegelicht1. De oorzaak van de afwijkingen ten opzichte van de begroting ligt dan veelal in het niet doorgaan van activiteiten en/of derving van inkomsten. Daarnaast zijn er aanvullende bijdragen vanuit het Rijk ontvangen in verband met de Covid-19. 1.5

Bevindingen rechtmatigheid

Wmo en Jeugdhulp Op het moment van afsluiting van onze controle zien wij voor de Wmo en Jeugdhulp een overwegend positief beeld als wij kijken naar de aangeleverde productieverantwoordingen en controleverklaringen over 2020. Nu blijkt dat veel zorgverantwoordingen en controleverklaringen van zorgleveranciers tijdig aan de gemeente Purmerend zijn toegezonden. De ontvangen controleverklaringen over de zorgleveringen 2020 zijn dit jaar alle goedkeurend van aard - voor zowel de getrouwheid als de rechtmatigheid. De Sociale Verzekeringsbank (SVB) heeft dit jaar bij de verantwoordingen Jeugdwet en Wmo nog steeds geen goedkeurende controleverklaringen ontvangen (beperking getrouwheid en afkeuring voor de rechtmatigheid). Omdat uw gemeente (nog) niet van alle instellingen productieverantwoordingen en/of controleverklaringen heeft ontvangen, hebben wij een ‘rest' onzekerheid meegenomen bij onze oordeelvorming. Tozo (Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers) De Tozo verdient toch een bijzondere aandacht vanwege de snelheid van invoering van deze regeling alsmede de financiële omvang en risico’s rondom deze regeling. Ondanks dat uw gemeente de 1 Zie Notitie effecten en risico’s voor decentrale overheden vertaald naar de jaarrekening 2020, Commissie Bedrijfsvoering

Auditing Decentrale Overheden (BADO) d.d. 26 februari 2021.

2

uitvoering van de rijksregeling heeft ‘uitbesteed’ blijft de gemeente Purmerend zelf verantwoordelijk voor de verantwoording van deze bestedingen richting het Rijk. De regeling is in 2020 door Halte Werk vormgegeven en uitgevoerd binnen de kaders die het Rijk gesteld heeft. Alhoewel bij de besluitvorming rondom de Tozo nadrukkelijk is vastgelegd dat er met een ‘menselijke maat’ wordt gewerkt, bestaat er een ‘gerede’ kans dat er nog correcties plaatsvinden op toegekende uitkeringen in een volgend boekjaar. Omdat wij voor onze controle gebruik maken van werkzaamheden van de accountant van Halte Werk hebben wij na de interim-controle afspraken gemaakt over aan te leveren documenten om de rechtmatigheid van de bestedingen voor de gemeente te kunnen controleren. Op basis van de aangeleverde documenten en bescheiden resteren er geen fouten of onzekerheden voor de jaarrekening 2020 en de SiSa-verantwoording van de gemeente Purmerend. Overige fouten en onzekerheden Bij de aanbestedingen zijn fouten en onzekerheden geconstateerd. Het betreft inkopen die de Europese aanbestedingsdrempel in 2020 overschrijden. De geconstateerde fouten en onzekerheden houden verband met het nog eenmaal verlengen van inhuurcontracten vanwege de implementatie van het DAS en met leveranciers waarbij de gemeente al jaren samenwerkt waarbij contracten/opdrachten stilzwijgend zijn verlengd.

Tenslotte zijn er ‘niet gecorrigeerde’ afwijkingen. Na het opstellen van de jaarrekening zijn er in april 2021 nog verschillende afrekeningen van derden ontvangen. Het college heeft besloten om deze afwijkingen vanwege het beperkte effect op het totale saldo niet meer in de voorliggende jaarrekening te verwerken. 1.6

Controleaanpak

Onze controleaanpak bestaat in hoofdlijnen uit de planning en risicoanalyse, de interim-controle en de jaarrekeningcontrole. Het controleplan komt aan bod in hoofdstuk 2. In hoofdstuk 3 wordt ingegaan op de uitvoering van de verbijzonderde interne controle en geven wij een samenvatting van de belangrijkste bevindingen uit de interim-controle. In hoofdstuk 4 gaan wij specifiek in op het sociaal domein. De bevindingen van de eindejaarscontrole zijn opgenomen in hoofdstuk 5 en 6. Daarna zullen de bevindingen in het kader van de SiSa (Single information Single audit) aan de orde worden gesteld. Na de overige bevindingen en actualiteiten sluiten wij het rapport af met de conclusies. Conclusie oordeel 2020 De fouten en ingeschatte onzekerheden rechtmatigheid en getrouwheid overstijgen de goedkeuringstoleranties op jaarrekeningniveau niet. Rekening houdend met de overige (niet gecorrigeerde) fouten en onzekerheden in de controle zijn wij voornemens bij de jaarrekening 2020 van de gemeente Purmerend een goedkeurende controleverklaring af te geven voor zowel de getrouwheid als de rechtmatigheid. Wij hebben in onze controleverklaring vanwege de Covid-19 en de daarmee samenhangende onzekerheden een (onverplichte) toelichtende paragraaf opgenomen.

3

1.7

Samenvatting bevindingen

In deze paragraaf geven wij onze bestuurlijk belangrijkste conclusies naar aanleiding van de door ons uitgevoerde controle van de jaarrekening 2020 weer. In onderstaande tabel hebben wij de in deze rapportage opgenomen aanbevelingen, bevindingen als volgt samengevat. Par.

Onderwerp

Oordeel

Aanbeveling / toelichting

9.

Getrouwheid en rechtmatigheid

Goedkeurend

Zie ook controleverklaring.

7.

SiSa-verantwoording

Geen overschrijding

Geen bijzonderheden. Mogelijk correcties Tozo n.a.v. interne controles in de SiSa 2021.

5.4

Naleving BBV

Jaarrekening is BBV

Covid-19 paragraaf is in de jaarrekening op-

proof

genomen (advies Commissie BBV).

Toereikend

Uitvoering conform intern controleplan 2020.

3.1,

Verbijzonderde interne contro-

3.2

les (VIC)

3.2,

Opvolging aanbevelingen

Pragmatisch aanpak, Belangrijkste adviezen en aanbevelingen

3.4,

Managementletter, VIC, waar-

loopt door naar 2021

3.5

onder de 7 speerpunten

Eindrapportage 2020 vastgesteld. zijn door het college opgepakt. De follow-up wordt intern bewaakt. 7 speerpunten zijn opgepakt in 2020, schuift deels naar 2021.

3.3

(EU) Aanbestedingsbeleid incl.

Er zijn aandachts-

Naleving aanbestedingsregels en betrok-

inhuur

punten

kenheid inkoopadviseurs is verbeterd, maar

Begrotingsrechtmatigheid

Er zijn overschrijdin-

Geen (verwijtbare) programmaoverschrij-

gen op programma’s

ding van de lasten, geen begrotingsonrecht-

er zijn nog afwijkingen geconstateerd. 5.2

matigheid. We hebben rekening gehouden met de Covid-19 crisis (coulance). 4.

Sociaal domein (Wmo en

Er zijn nog verbeter-

Periodieke aansluitingen gemaakt. Beleid

Jeugdhulp, Pgb)

punten

om rechtmatigheid (kleine) zorgleveranties vast te stellen is nog niet opgepakt. Advies om beheersmaatregelen zoals beschreven in de SDO-Notitie ‘Controle interne beheersing Jeugd en Wmo voor gemeenten en accountants’ d.d. 21 januari 2019 blijft staan.

6.2

Grondexploitaties / MPG 2021

Toereikend

Blijvend aandacht voor ontwikkelingen in de regio, wijzigingen in parameters, invloed op winstverwachting, en ook de BBV. Resultaten vanwege Covid-19 op langere termijn lastig voorspelbaar (ontwikkeling rente, conjunctuur, gronduitgifte tempo e.d.). Vooralsnog zijn de vooruitzichten positief.

5.3

Waardering deelneming Stads-

Voldoende

Positieve ontwikkeling resultaat. Dividend-

verwarming

uitkering 2020 volgens raming en ook beoogd voor de komende jaren. Geen duurzame waardevermindering.

8.1,

ICT

Voldoende

Aandacht voor onderdelen BIO informatie-

8.2

beveiliging (procesbeschrijvingen).

4

2.

CONTROLEPLAN, RISICOANALYSE, TOLERANTIES

2.1

Controleplan, -aanpak en -protocol

Onze controle is onderverdeeld in twee perioden, de interim-controle en de eindejaarscontrole. Tijdens de interim-controle richten wij ons op de opzet, het bestaan en de werking van de financiële processen alsmede op de kwaliteit van de uitvoering van interne controlemaatregelen en -programma’s, dit zowel ten aanzien van getrouwheids- als rechtmatigheidsaspecten. Tijdens de eindejaarscontrole richten wij onze controle met name op de jaarrekeningposten en de SiSa bijlage en voeren wij aansluitcontroles, cijferbeoordelingen, verbandscontroles en daar waar noodzakelijk aanvullende gegevensgerichte controlewerkzaamheden uit. De reikwijdte van de opdracht tot controle van de jaarrekening 2020 is vastgelegd in het ‘Controleprotocol voor de accountantscontrole op de jaarstukken 2018-2021 van de gemeente Purmerend’, vastgesteld in uw raadsvergadering van 26 juni 2019. Daarnaast maken wij bij de planning van onze controle gebruik van het normenkader, dat jaarlijks wordt geactualiseerd. Het geheel van het controleprotocol voor de accountantscontrole jaarrekening 2018-2021 inclusief het geactualiseerde normenkader 2020 (zoals door het college op 5 februari 2021 ter kennisname aan de raad is toegezonden) is het uitgangspunt geweest voor de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden met betrekking tot de jaarrekening en het jaarverslag 2020.

Wij hebben tevens in samenwerking met uw gemeente onze planning en aanpak zo veel mogelijk afgestemd op de situatie in de gemeente Purmerend. Het gevolg van deze aanpak is dat hierdoor het jaarrekeningproces conform uw planning is gerealiseerd. 2.2

Risicoanalyse start van de controle

Bij aanvang van de controleopdracht hebben wij een (eerste) risico-inventarisatie uitgevoerd, waarbij de belangrijkste risico’s waarmee de gemeente Purmerend te maken heeft, zijn geïdentificeerd. Deze risicoanalyse is een belangrijk onderdeel van de accountantscontrole en maakt derhalve deel uit van ons pre-audit gesprek. De risicoanalyse richt zich op zowel de externe risico’s als de risico’s in de bedrijfsvoering. Bij de inventarisatie is onze insteek primair gericht op de risico’s in de processen die leiden tot mutaties in de balans en de programmarekening. Deze risico’s zijn ondervangen in onze controleaanpak. 2.3

Controletoleranties

Op grond van het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO) stelt de raad de goedkeuringstolerantie vast die de accountant bij zijn jaarrekeningcontrole dient te hanteren. U heeft ons opgedragen om bij onze oordeelsvorming uit te gaan van de hierna vermelde goedkeuringstolerantie: Goedkeuringstolerantie Fouten in de jaarrekening (in % lasten) Onzekerheden in de controle (in % lasten)

Goedkeurend ≤ 1%

> 1% < 3%

Oordeel-onthouding –

> 3% < 10%

≥ 10%

Beperking

≤ 3%

5

Afkeurend ≥ 3% –

Op basis van de jaarrekening 2020 van uw gemeente betekenen bovengenoemde percentages dat een totaalbedrag aan fouten in de jaarrekening van circa € 2,6 miljoen en een totaal van onzekerheden van circa € 7,8 miljoen de goedkeurende strekking van de controleverklaring niet zullen aantasten. In het vigerende controleprotocol 2018-2021 heeft u een rapporteringsgrens van € 100.000,- vastgesteld.

6

3.

UITVOERING VERBIJZONDERDE INTERNE CONTROLES EN INTERIM-CONTROLE

3.1

Intern controleplan 2020

De basis voor de verbijzonderde interne controle is het ‘Interne controleplan gemeente Purmerend en de gemeente Beemster 2020’. De gekozen aanpak in dit VIC-plan is risico-gericht. Voor de verbijzonderde interne controle (VIC) voor 2020 zijn in totaal 16 processen geselecteerd voor beoordeling. De aanpak/diepgang per proces is mede gebaseerd op een risico-inschatting en is gebaseerd op het model ‘three lines of defence’. Wij zijn van oordeel dat het controleplan 2020 in algemene zin voldoende kwalitatief is, zodat wij er in het kader van de jaarrekeningcontrole hierop mede kunnen steunen. De afronding van de laatste procesbeoordelingen vond op 11 maart 2021 plaats en de eindrapportage is op 23 maart jl. aan de directie toegezonden. De ‘Rapportage bevindingen verbijzonderde interne controle (VIC) 2020’ is op 6 april 2021 door uw college vastgesteld. 3.2

Review bevindingen VIC (en IC)

De uitvoering van de verbijzonderde interne controle (VIC) vindt bij de gemeente Purmerend plaats aan de hand van het hiervoor genoemde Intern controleplan. Conform het Intern controleplan zijn de overall bevindingen vanuit de VIC 2020 gerapporteerd. Uit de rapportage blijkt dat eerdere bevindingen vanuit de VIC zo veel mogelijk zijn opgepakt. Hierna zijn de belangrijkste bevindingen samengevat. 3.3

Aanbestedingen

Wij constateren dat het naleven van de (Europese) aanbestedingsregels aanbestedingsbeleid nog niet in alle gevallen conform de regels heeft plaatsgevonden. Zoals ook blijkt uit de VIC-rapportages en de boardletter 2020 krijgt dit proces intern veel aandacht: de inkoopadviseurs worden vaker gevonden, er wordt vanuit de VIC aandacht gevraagd voor het aanbestedingsproces en vanaf 2021 zal ook het contractenmanagement een impuls moeten krijgen om te zien hoe contracten worden nageleefd dan wel er bestedingen zijn buiten de afgesloten inkoopcontracten. 3.3.1 Externe inhuur en DAS Voor de externe inhuur geldt vanaf 1 november 2020 het gebruik van het Dynamisch Aankoopsysteem (DAS) van Flextender. Wij begrijpen dat per medio januari 2021 al een 29-tal inhuurcontracten zijn geregeld via dit platform en dat hierop ook scherp wordt toegezien. Zoals wij vorig jaar al hebben gerapporteerd kan, mits adequaat toegepast, hiermee niet alleen de rechtmatigheid van externe inhuur worden geborgd, maar zal er ook meer grip zijn op het proces externe inhuur (w.o. kostenbeheersing). Omdat de implementatie van dit platform vanaf 1 november 2020 is gerealiseerd zijn voor 2020 tot die datum inhuurcontracten nog een keer verlengd. Een deel van die verlengingen is als gevolg daarvan als onrechtmatig gekwalificeerd. Het bedrag is vastgesteld op € 1,4 miljoen.

Overigens maakt het gemeentelijk aanbestedingsbeleid geen onderdeel uit van het normenkader en daarom wegen eventuele fouten die hier mee samenhangen niet mee in ons oordeel. 3.3.2 Spendanalyse en langdurige samenwerking Vanuit de VIC-functie is voor het bepalen van de volledigheid van de aanbestedingen een integrale (gegevensgerichte) crediteuren-analyse uitgevoerd. Daarna zijn analyses gemaakt: welke posten in

7

aanmerking komen voor een Europese aanbesteding en daar is vervolgens een interne controle op uitgevoerd. De aanpak van de interne controle is integraal, immers over 2020 en voorgaande jaren (er geldt een referentietermijn van 4 jaar) zijn leveranciers die met meer dan € 50.000,- aan diensten en of leveringen op jaarbasis leveren, betrokken. Hierbij is overigens rekening gehouden met de beoordeling (en eerdere foutenafweging) van aanbestedingsdossiers uit voorgaande jaren. Uit de analyse en review van de crediteurenanalyse blijkt dat verschillende inkopen als onrechtmatig zijn aangemerkt. In de kern gaat het om de volgende constateringen: - de gemeente werkt soms langdurig samen met leveranciers waarvan de opdracht in het verleden wel juist is aanbesteed, maar daarna steeds stilzwijgend is verlengd; - na afloop van een inkoopcontract worden nog steeds producten afgenomen, terwijl de opdracht had moeten worden aanbesteed; - het komt voor dat budgethouders meerdere, kleinere opdrachten met een leverancier zelf regelen zonder tussenkomst van een inkoopadviseur, maar dat die opdrachten opgeteld aanbesteed hadden moeten worden . Wij hebben de betreffende opdrachten besproken met uw inkoopadviseur. Op ons verzoek is hierbij tevens een standpunt aangeleverd ten aanzien van verschillende aanbestedingsdossiers.

Op basis daarvan hebben wij geconcludeerd dat, rekening houdend met alle feiten en omstandigheden inclusief de Covid-19, een bedrag van € 0,5 miljoen als onrechtmatig moet worden gekwalificeerd en een bedrag van € 0,7 miljoen wegen wij mee als onzekerheid rechtmatigheid. 3.3.3. Follow-up en adviezen aanbestedingen Naast bovengenoemde bevindingen met betrekking tot de aanbestedingen is van belang dat de gemeente de geconstateerde fouten en onzekerheden rechtmatigheid met betrekking tot concrete aanbestedingsdossiers oplost. De adviezen en aanbevelingen zijn ook opgenomen in de VIC-eindrapportage 2020: • Geadviseerd wordt om zo veel mogelijk raamcontracten met aannemers en andere dienstverleners te sluiten als regelmatig gedurende langere tijd gelijksoortige opdrachten voor de gemeente worden uitgevoerd. Deze contracten kunnen ter bewaking worden opgenomen in het nieuwe contractenbeheerssysteem; • Wij hebben het college geadviseerd om een ‘position paper’ inclusief een adequate motivatie op te laten stellen indien de gemeente van mening is dat langdurige verlenging noodzakelijk is, dit uiteraard voorafgaande de aanbesteding/verlenging. Hiervan kan overigens alleen sprake zijn in het geval van cruciale activiteiten.

Bijvoorbeeld ten aanzien van de uitbesteding van IT of als sprake is van materiële investeringen waarbij een aanbesteding na 3-4 jaar zou leiden tot onevenredige kapitaalvernietiging. Als uw gemeente hiervan gebruik maakt dient de opdrachtverlening in formele zin nog wel te worden vermeld op Tenderned; • Wij hebben geadviseerd om bij (Europese) aanbestedingen optioneel rekening te houden met langere termijnen (bijvoorbeeld 10-12 jaar in plaats van 3-4 jaar). Hiermee kan worden voorkomen dat moet worden aanbesteed terwijl dit wellicht bedrijfseconomisch niet wenselijk is. Zoals bekend verondersteld mag worden, stelt uw college bij de jaarrekening 2021 voor het eerst een rechtmatigheidsverantwoording op. Ten opzichte van de huidige systematiek, de accountant geeft een direct oordeel over de rechtmatigheid, verschuift de weging feitelijk naar het college.

8

Mits de bevindingen dan adequaat zijn opgeschreven, is de verantwoording voor ons oordeel getrouw. De nieuwe systematiek geeft het college naar ons oordeel ook meer ruimte om over de aanbestedingen te rapporteren. 3.4

Bevindingen overige processen

Uit de beoordeling van de overige processen zijn geen materiele afwijkingen naar voren gekomen. Wel zijn er verschillende aandachts- en/of verbeterpunten. Samenvattend: • Voor de Tozo heeft het Rijk in totaal € 11,3 miljoen aan voorschotten uitbetaald. Per ultimo februari 2021 heeft de gemeente aan Halte Werk in totaal € 15,9 miljoen doorbetaald. Dat betekent dat per saldo de gemeente op de balans een vordering heeft openstaan van € 4,5 miljoen. De verantwoording van de bestedingen door Halte Werk m.b.t. de Tozo was ten tijde van onze controle nog niet beschikbaar (zie verder paragraaf 7.3 van dit rapport); • Bij de Wmo en Jeugdzorg zijn door instellingen in verband met de Covid-19 op aanvraag aanvullende bijdragen toegekend (continuïteitsbijdrage en/of meerkosten). Bij het afsluiten van onze controle zijn de uitbetaalde bedragen nog niet vastgesteld. De stand van zaken nemen wij op in hoofdstuk 4 resp. paragraaf 4.7 van dit rapport; • Bij de verstrekte subsidies is geconstateerd dat het standaard beoordelingsformulier (t.b.v. de voortgangsbewaking subsidies) niet meer actueel is passend op de nieuwe Algemene subsidieverordening van de gemeente. Uw gemeente is geadviseerd om dit formulier te actualiseren en tevens te harmoniseren met de subsidieverordening van de gemeente Beemster; • Bij het proces parkeeropbrengsten heeft in 2020 de nodige interne controle plaatsgevonden.

Er is een (resterende) beperkte onzekerheid inzake de volledigheid van de verantwoorde parkeeropbrengsten abonnementen, vergunningen en boetes/naheffingen. Wij hebben bij onze oordeelsvorming voor de getrouwheid maximaal € 50.000,- als (resterende) onzekerheid meegewogen. 3.5

Opvolging bevindingen interim-controle

Conform onze opdracht hebben wij alle relevante controlebevindingen in de managementletter aan het college toegezonden. De boardletter 2020 (samenvatting van de managementletter) is aan uw Raad toegezonden en tevens besproken met de leden van de Auditcommissie. De interim-controle is vooral gericht op de kwaliteit van de interne beheersing, inclusief het rechtmatigheidsbeheer, en voor zover relevant voor de controle van de jaarrekening. Onze belangrijkste bevindingen en adviezen uit de interim-controle zijn, samen met de voortgang resp. opvolging ervan, in de onderstaande tabel op hoofdlijnen weergegeven. Follow-up adviezen Ter bewaking van de voortgang wordt een actielijst bijgehouden waarmee de ontwikkelingen rondom aanbevelingen uit de laatste interim-controle, maar ook uit eerdere accountantsrapportages en de VIC wordt bewaakt. Deze voortgangslijst maakt onderdeel uit van de reguliere VIC rapportages 2x per jaar). De hieronder gemelde status/voortgang per aanbeveling, is mede daaraan ontleend. nr.

Aanbeveling

Opvolging aanbeveling (status april 2021)

1.

Werk wijze van vaststelling prestatie-akkoord nader uit. Advies om na te gaan of er (leesbare) lijstwerk en/of logging kan worden gegeneerd met betrekking tot het controleaspect functiescheiding in de applicatie Pro-Actis (digitale factuurverwerking). Bijvoorbeeld

Nog niet nader uitgewerkt

2.

9

Dit lijstwerk is niet standaard te genereren in ProActis. Uw gemeente is in overleg met de leverancier. Bij de interim-controle 2021 zullen wij dit beoordelen.

3.

uitvallijst(en) op selectie budgethouder / materiedeskundige. Implementeer een verplichtingenadministratie organisatie-breed en draag zorg voor de verdere uitrol van het contractenbeheer.

4.

Beoordeel de IT-risico’s rondom het thuiswerken (informatiebeveiliging).

5.

We hebben gevraagd aandacht te besteden aan de waardering van activa, debiteurenposities en afgegeven waarborgen en/of garanties in verband met de Covid-19.

6.

Wikkel de nog openstaande voorschotten uit 2017 op de Jeugdhulp af (ultimo 2020: € 0,5 miljoen).

7.

Advies vastleggen identificatie van cliënt bij het verstrekken van voorziening Wmo. Opstellen van een fraude-analyse document, vast te stellen door de directie (college) en te bespreken met de auditcommissie.

8.

9.

Nagaan procedure inzake toepassing BTW koepelvrijstelling bij Werkom. Het vervallen van de koepelvrijstelling leidt per saldo tot niet verrekenbare BTW en dus hogere kosten.

Vanaf 2020 is Pro-Actis operationeel en kan het contracten- en verplichtingenbeheer worden verbeterd. In de opzet is dit inmiddels geregeld en de bestaande contracten zijn in de applicatie gezet; de status zal bij de interim in 2021 worden beoordeeld. Gemeente heeft beheersmaatregelen getroffen. De IT-auditor heeft voorts in de rapportage van september 2020 hierover geen verdere opmerkingen gemaakt. Bewustwording bij medewerkers inzake informatiebeveiliging blijft uiteindelijk de belangrijkste schakel. Uit onze controle blijken geen significante risico’s en/of signalen dat activa/vorderingen moet worden afgeboekt, dan wel dat waarborgen of garanties op korte termijn worden ingeroepen jegens de gemeente2. Vooralsnog gaat de gemeente op basis van mededelingen van de zorgleverancier ervanuit dat de post kan worden verrekend. Een voorziening oninbaarheid is daarom niet nodig geacht. Opgelost. Frauderisico’s zijn opgenomen in de verschillende processen in KCD, maar niet afzonderlijk identificeerbaar. Advies om op hoofdlijnen een fraudeanalyse op te laten stellen en met de directie te bespreken (inventarisatie belangrijkste frauderisico’s, welke beheersmaatregelen).

Onze beroepsgroep, de NBA (werkgroep fraude) is bezig met een protocol fraude en er loopt nu al een pilot – met verzoek aan accountants – om voor wettelijke controles een (vormvrije) beschrijving over fraude op te nemen in de controleverklaring. Hiermee zal er meer nadruk op dit aspect in de controle gaan komen. De Belastingdienst heeft het bezwaar van Werkom op de BTW 2018 en 2019 recent afgehandeld. De uitspraak heeft geleid dat Werkom per saldo een flinke toename van het resultaat in de jaarrekening 2020 heeft verantwoord. Dit heeft geen effect voor de jaarrekening 2020 van de gemeente Purmerend.

2 Purmerend heeft een notitie opgesteld ‘standpunt inzake de effecten als gevolg van Covid-19 op de jaarrekening 2020 van

de gemeente Purmerend respectievelijk gemeente Beemster’ waarin de stand van zaken uiteen is gezet.

10

4.

WMO, JEUGDHULP EN PGB

In dit hoofdstuk gaan wij in op de verantwoording van de bestedingen Wmo en Jeugdhulp, inclusief de Persoonsgebonden budgetten over 2020 (Pgb’s). 4.1

Interne beheersing Jeugdhulp en Wmo

De processen rondom het sociaal domein zijn in de interne controle betrokken en er is per kwartaal een aansluiting gemaakt tussen de sub-administratie en de financiële administratie. Hierover is ook aan het college gerapporteerd. Ook blijkt uit de uitgevoerde interne controles dat er in algemene zin systematisch en beheerst wordt gewerkt, dat besluiten rechtmatig zijn en financiële en administratieve gegevens voldoende betrouwbaar worden vastgelegd. In de VIC rapportage wordt consequent weergegeven in hoeverre verbeterslagen zijn gerealiseerd en/of follow up van bevindingen/adviezen zijn uitwerking heeft. Daaruit blijkt dat er systematisch wordt gewerkt aan verbeteringen, maar blijkt ook dat bevindingen, ook uit voorgaande controles, zo veel mogelijk zijn opgelost. Een aantal bevindingen zijn in bewerking, of heeft nog geen (directe) opvolging gekregen. Verder hebben wij, in financieel opzicht, vastgesteld dat er vanwege de covid-19 maatregelen voorschotten zijn uitbetaald aan zorgleveranciers3. De formele afwikkeling vindt op dit monument nog plaats. Declaraties ingediend buiten het gegevensknooppunt om worden via de applicatie Suites voor het sociaal domein verwerkt, waardoor zo veel mogelijk een administratieve aansluiting blijft bestaan tussen de (sub-)administraties. 4.2

Jeugdhulp - SPIC

Zoals bekend is in Regio-verband besloten om per 1 januari 2018 op basis van de zogenaamde SPIC-tarieven (segment profiel intensiteit combinatie) af te rekenen. In de overeenkomst met de zorgleverancier staan nadere voorwaarden en is de definitie van de ‘prestatie’ beschreven. De zorgleverancier ontvangt voor niet duurzame SPIC bij de start van een zorgtraject meteen 70% van het tarief van het betreffende product. Voor duurzame SPIC’s (behandelingen langer dan 12-18 maanden) wordt maandelijks gefactureerd. Omdat SPIC’s gedurende het jaar ingaan is ook de toerekening van de kosten aan het boekjaar (baten en lasten stelsel) relevant. Uitgangspunten toerekening niet gewijzigd De gemeente heeft op basis van een (geactualiseerd) ‘position paper’ voor de niet duurzame SPIC’s voorgesteld om een correctie op de jaaruitgaven (ca. € 4 miljoen) over 2020 te bepalen aan de hand van praktische uitgangspunten om te komen tot een aanvaardbare toerekening van de jaarlast. Op basis van de ervaringscijfers van het afgelopen jaar heeft de gemeente voor 2020 de inschatting van de nog te betalen post op € 1,2 miljoen bepaald. Overigens hebben wij begrepen van uw medewerkers dat deze systematiek per 1 januari 2022 vervalt: er wordt dan weer op maandbasis gefactureerd door de zorginstellingen.

3 Op basis van aanvragen heeft de gemeente op basis van facturen bedragen uitbetaald aan zorginstellingen in verband met

de Covid-19 (garantieomzet respectievelijk meerkosten).

11

Kosten voor ‘herstel’ cliënten In verband met de overgang naar SPIC’s per 1 januari 2018 waren er bij zorginstellingen cliënten die reeds in een traject zaten. Deze cliënten worden afgerekend op basis van werkelijke kosten. Dit is afgesproken in Regio Zaanstreek-Waterland verband. Ook in 2020 zijn hiervoor nog declaraties ontvangen. De gemeente schat per medio januari 2021 in dat nog een bedrag van € 0,86 miljoen moet worden betaald aan enkele zorginstellingen. Wij lezen in documenten dat het ROT Amsterdam in onderhandeling is zodat dit jaar nog de laatste vaststellingsovereenkomsten kunnen worden getekend. Voor 2019 en 2020 geldt dat is afgerekend op basis van trajecten voor de niet duurzame zorg (70-30). 4.3

Aansluitingen Jeugdhulp en Wmo en jaarrekening

Wij hebben van uw gemeente in het kader van de jaarrekeningcontrole onderliggende documentatie ontvangen over de aansluitingen van de bestedingen Jeugdhulp en de Wmo. Hierbij zijn naast aansluitingen tevens aanvullende toelichtingen (leeswijzers) aangeleverd. Wij plaatsen nog de volgende kanttekeningen: • De focus ligt op de cliëntgebonden kosten die hoofdzakelijk via de Suites worden gefactureerd. Bij de (tussentijdse) analyses zijn wel verschillen geconstateerd maar deze verschillen zijn beperkt en afdoende verklaard; • Na de bepaling van de balanspositie Jeugdhulp en Wmo in het kader van de concept jaarrekening 2020 zijn er in april 2021 nog declaraties en productieverantwoordingen ontvangen. En dit proces loopt nog steeds door. De verantwoorde balanspositie in de concept jaarrekening is niet meer aangepast aan de laatste bekende actuele situatie. Gezien de omvang van deze post (per saldo € 50.000,- aan niet gecorrigeerde verschillen voor de Jeugdzorg en Wmo) heeft geen correctie meer plaatsgevonden in de definitieve jaarrekening 2020. 4.4

Afwikkeling Jeugdzorg m.b.t. voorgaande jaren

Bij het bepalen van de nog te betalen resp. te vorderen bedragen over de Jeugdzorg en de Wmo 2020 hebben wij bij de interim-controle geconstateerd dat de gemeente met de Regio ZaanstreekWaterland dan wel met enkele instellingen financieel moet afwikkelen over voorgaande jaren. In de balans zijn hiervoor verschillende posten opgenomen. Over de ‘herstel’ cliënten verwijzen naar paragraaf 4.2 hiervoor. In de jaarrekening 2019 had de gemeente Purmerend over de werkelijke geleverde zorg 2018 een bedrag van € 690.000,- open staan gebaseerd op de toegepaste verdeelsleutel. Begin januari 2021 heeft er via de Regio Zaanstreek-Waterland een finale afrekening plaatsgevonden. De gemeente heeft overigens meer ontvangen dan ingeschat, namelijk afgerond € 890.000,-. Daarnaast stonden (en staan) er op de balans per 31 december 2020 nog vorderingen open op twee zorginstellingen van in totaal € 400.000,-. Deze openstaande vorderingen zijn begin 2021 volledig voldaan. Daarnaast zijn er nog enkele kleinere afwikkelingsverschillen met betrekking tot voorgaande jaren, zowel te vorderen als te betalen, welke zijn verrekend met de gevormde voorziening van € 200.000,-.

12

4.5

Beoordeling status productieverklaringen 2020

De cliëntgebonden kosten Jeugdzorg bedragen over 2020 afgerond € 19,5 miljoen. Voor circa 90% zijn deze kosten onderbouwd met een productieverklaring en een goedkeurende controleverklaring. Bij de Wmo zijn de bestedingen afgerond € 18 miljoen en is circa 93% van de bestedingen onderbouwd met een productieverklaring en een goedkeurende controleverklaring. De zorginstellingen waarvan geen productieverantwoording is ontvangen, is de dienstverlening heel beperkt. Alleen kleinere instellingen waarvan minder dan € 125.000,- aan zorg is geleverd, en die ook niet verplicht zijn om een controleverklaring te overleggen, hebben wij voor de rechtmatigheid een bedrag van maximaal 25% zijnde € 639.000,- als onzeker aangemerkt voor de Wmo en Jeugdzorg. 4.6

Controle op de levering van zorg

Wij hebben het al eerder gemeld, het is voor de gemeente lastig om zekerheid te krijgen over de feitelijke levering van zorg. Voor de ‘kleinere zorgleveranciers’ geldt een verlicht regime bij de jaarverantwoording. Zo hoeven ze onder meer geen accountantsoordeel te overleggen over de rechtmatige besteding van gelden. Bij de beoordeling van processen is geconstateerd dat de gemeente feitelijk wel een aantal acties uitvoert (onder meer in de periodieke afstemming met de cliënt) waaruit kan worden afgeleid dat er zorg aan de cliënt wordt geleverd. Kortom, rondom de ‘levering van zorg’ vinden wel acties plaats, maar nog niet vanuit een (beleids)visie. Uw gemeente dient, mede gezien het financiële belang van dit proces, op basis van het document ‘Handreikingsnotitie controle sociaal domein voor gemeenten en accountants werkprogramma Jeugd en Wmo’ d.d. 11 januari 2019, de adviespunten nog implementeren. 4.7

Omzetgarantie Jeugdzorg, Wmo, meerwerk 2020 en afwikkeling

De Covid-19 heeft een grote impact op de zorginstellingen. De rijksoverheid en de VNG hebben afspraken gemaakt over het bieden van financiële zekerheid aan zorgverleners in de coronatijd. Alhoewel deze afspraken natuurlijk nader zijn ingevuld, is het aan de gemeenten zelf om er feitelijke uitwerking aan te geven. Deze beleidsvrijheid komt ook terug in de wijze waarop het Rijk deze extra kosten bij de gemeenten financiert: via een deel (decentralisatie-uitkering) van de algemene uitkering. Er is dan ook geen verantwoording nodig aan het Rijk over de besteding van deze gelden. De omzetgarantie is aangevraagd door zorginstellingen en de declaraties zijn via facturen ingestuurd en beoordeeld door de gemeente Purmerend en afgestemd met de Regio Zaanstreek-Waterland. In totaal bedraagt de gevraagde omzetgarantie voor de Jeugdzorg afgerond € 144.000,- en zijn de aangevraagde meerkosten € 95.000,-. Gerelateerd aan de totale bestedingen voor Jeugdhulp is de omzetgarantie en meerkosten beperkt gebleven. De afwikkeling verloopt op basis van een vaststellingsovereenkomst na beoordeling van de ontvangen verantwoordingsinformatie. Gezien de financiele omvang hebben wij hieraan geen verdere aandacht besteed. Voor de Wmo liggen de bedragen wat hoger. Er is in totaal € 900.000,- uitbetaald als omzetgarantie. Daarnaast is voor een bedrag van € 284.000,- aan meerkosten aangevraagd.

Uit de interne analyses lezen wij af dat er nog discussie is met een drietal zorginstellingen over de juistheid en rechtmatigheid van de declaraties. De gemeente heeft het hiermee samenhangende bedrag van € 228.000,niet als verplichting opgenomen in de jaarrekening 2020.

13

Inmiddels zijn voor de garantieomzet en meerkosten de eerste vaststellingsovereenkomsten ter ondertekening aan zorginstellingen toegezonden. Met de getekende vaststellingsovereenkomsten komt er ook overeenstemming over de omvang van de verleende omzetgarantie en meerkosten. Wij begrijpen dat uw gemeente - voor zover dat in haar macht ligt - navraagt wat het resultaat is over het boekjaar 2020 van de desbetreffende zorginstelling en dit meeneemt in de finale afweging ten aanzien van de garantieomzet. Bij het afwikkelen van onze controle was dit proces nog niet afgerond. Eventuele verschillen tussen de uitbetaalde garantieomzet en meerkosten en de vastgestelde bedragen zullen in 2021 in de financiële administratie worden verwerkt. 4.8

Continuïteitsbijdrage doelgroepen vervoer

Parallel aan de afspraken in de zorg is er ook voor het doelgroepenvervoer (Wmo, leerlingenvervoer) tussen Rijk en VNG afgesproken om compensatie geven voor de weggevallen vervoersvraag. Ook voor deze zgn. continuïteitsbijdrage is aangesloten bij de landelijk systematiek, en gelden dus dezelfde kanttekeningen als in de vorige alinea. Voor de gemeente Purmerend is door een vervoerder afgerond € 104.600,- aan compensatie aangevraagd. 4.9

Persoonsgebonden budgetten (de SVB)

Een deel van de Wmo- en Jeugdzorg wordt verstrekt in de vorm van persoonsgebonden budgetten (Pgb’s). Deze Pgb’s worden door de gemeente toegekend, maar het administratieve beheer wordt door de SVB verzorgd. De toekenning van Pgb’s door de gemeente wordt, bij de algemene beoordeling van de toekenningen Jeugdzorg en Wmo, door de interne controle beoordeeld en de conclusie daarvan is, zoals hiervoor al is weergegeven dat deze toekenningen rechtmatig zijn en juist verantwoord en doorgegeven zijn aan de SVB. Voor de feitelijke levering van de zorg en de verantwoording van de feitelijke kosten is de gemeente afhankelijk van de SVB. En de SVB had wederom problemen met het afronden van haar administratie en het afleggen van verantwoording daarover; ze heeft van haar accountant zowel voor de Jeugdhulp als de Wmo een controleverklaring met beperking ontvangen voor de getrouwheid. Voor de rechtmatigheid is het oordeel afkeurend. Wij wegen het oordeel mee bij onze foutenafweging. De omvang van de rechtmatigheidsfout voor de Wmo en Jeugdhulp gezamenlijk hebben wij bepaald op een totaal bedrag van € 115.600,- aan de hand van de ontvangen projectbrieven 2020 van de SVB. 4.10 Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) Eind 2020 heeft het Rijk de TONK (de regeling Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijk Kosten) ingevoerd.

Het is een aanvullende ondersteuning voor huishoudens die in ernstige financiële problemen dreigen te komen. De regeling richt zich dus op alle burgers en dus breder dan voorgaande regelingen, die specifiek voor ondernemers waren. Voor de uitvoering wordt aansluiting gezocht bij de bijzondere bijstand en wordt dus neergelegd bij de gemeenten. Daarmee is er een duidelijke parallel met de Tozo, waar aansluiting gezocht werd met de bijzondere bijstand zelfstandigen. Gegeven de ervaringen bij de Tozo ontwikkelt het ministerie van SZW voor deze regeling al bij de start een handleiding om de uitvoering te reguleren en waar mogelijk te vereenvoudigen en daarmee de uitvoeringslast te verlichten. Wij gaan ervanuit dat deze regeling ook bij Halte Werk zal wordt neergelegd.

14

5.

ADMINISTRATIE EN FINANCIEEL RESULTAAT 2020

5.1

Jaarrekeningproces

Medio april 2021 hebben wij de concept jaarrekening 2020 van de gemeente Purmerend ontvangen. Wij hebben tevens de volledige medewerking ontvangen van uw medewerkers bij het uitvoeren van de controle. Ondanks de perikelen rondom de coronavirus is de impact daarvan op het jaarrekeningproces qua planning heel beperkt. 5.2

Begrotingsrechtmatigheid

Voor de rechtmatigheidscontrole gaan wij onder meer na of de financiële beheershandelingen tot stand zijn gekomen binnen de grenzen van de door de raad geautoriseerde programmabegroting. Daarbij gebruiken wij zowel de budgetspelregels die u met het college heeft afgesproken, als ook de rechtmatigheidscriteria die de commissie BBV in de meest recente Kadernota 2018 heeft vastgelegd. Uit het jaarverslag 2020 blijkt dat er op 2 programma’s en de overhead een overschrijding heeft plaatsgevonden op de lasten ten opzichte van de begrote lasten 2020 (na begrotingswijziging). Omdat de overschrijdingen op programmaniveau uitgaan boven de door u gestelde rapporteringsgrens van € 100.000,- presenteren wij deze hieronder. Omschrijving programma

overschrijding van de lasten € 2.506.000,€ 185.000,€ 248.000,-

02. Samenleving 10. Bestuur en Concern Overhead

Analyse en weging over- en onderschrijdingen Wij hebben de overschrijdingen op de betreffende programma’s geanalyseerd. De meest materiele overschrijdingen hebben betrekking op de uitgaven bij programma 2. Samenleving en slaan op de Participatiewet (Tozo). Hierbij is sprake van zogenaamde open-einde regelingen waartegenover ook rechtstreekse baten namelijk de rijksbijdrage Tozo staan (tegenover de per saldo hogere lasten staan hogere baten van in totaal € 3,8 miljoen waarin de Tozo, budgetneutraal, is inbegrepen). In de 2e tussenrapportage 2020 heeft uw college al budget bij geraamd, maar nu blijkt toch dat er een hoger beroep is gedaan op deze voorzieningen. Voor programma 10. Bestuur en Concern constateren wij dat tegenover de hogere lasten inzake de dienstverleningsovereenkomst met de gemeente Beemster een direct hiermee samenhangende opbrengst is gerealiseerd. De andere overschrijding is veroorzaakt door een afrekening eind 2020 over 2018/2019 vanuit de gemeenschappelijke regeling Zaanstreek-Waterland; dekking is geregeld door Bestemmingsreserve Regionale Samenwerkingsverband Zaanstreek-Waterland en is daarmee rechtmatig. Op de overhead zijn de overschrijdingen grotendeels veroorzaakt door het sluiten van vaststellingsovereenkomsten in het kader van de beëindiging van dienstverbanden en hogere doorbelastingen van interne uren.

De vraag hierbij is dan of deze overschrijdingen al eerder bekend waren zodat tijdig een begrotingswijziging kon worden voorgelegd aan de raad. Omdat tegenover de lasten ook directe baten staan en wij niet ‘ondubbelzinnig’ verwijtbaarheid hebben kunnen vaststellen, zijn deze overschrijdingen niet mee geteld voor het oordeel rechtmatigheid. Wij hebben bij onze afweging mede rekening gehouden met de Covid-19 (coulance).

15

Conclusie Wij zijn van mening dat alle over- en onderschrijdingen voldoende herkenbaar in de programma’s en overige toelichtingen van de jaarrekening zijn verantwoord en passend zijn binnen het bestaande beleid en/of sprake is van ‘open-einde’ regelingen. Door het vaststellen van de programmarekening 2020 door de raad waarin de uitgaven (en ontvangsten) wel zijn opgenomen worden de betreffende posten alsnog geautoriseerd en zijn hiermee rechtmatig. Wij zijn bij onze oordeelsvorming rechtmatigheid hiervan uitgegaan. 5.3

Administratievoering

Vast onderdeel van de accountantscontrole is de beoordeling van de kwaliteit van de financiële administratie alsmede de overige administratieve vastleggingen. Wij hebben bij de jaarrekeningcontrole 2020 de stand van zaken ten aanzien van tussenrekeningen en overlopende activa en passiva (transitoria), alsmede de mutaties in kredieten, reserves, voorzieningen en memoriaalboekingen beoordeeld. Wij merken op dat de aanlevering van het jaarwerkdossier is verbeterd ten opzichte van voorgaand jaar. Wij hebben geconstateerd dat er geen achterstanden zijn in de financiële administratie. Balansposten, inclusief memoriaalboekingen, zijn in het algemeen onderbouwd met onderliggende specificaties. Onze vragen zijn snel beantwoord wat een positief effect heeft op de doorlooptijd van de jaarrekeningcontrole. Wij hebben nog enkele overige opmerkingen, met name rondom de fiscaliteit. 5.3.1 Vennootschapsbelasting Per 1 januari 2016 is de belastingplicht voor de vennootschapsbelasting voor gemeenten (en andere decentrale overheden) ingevoerd. Deze belastingplicht dient ertoe een gelijk speelveld te creëren ten opzichte van private ondernemingen. Verschillende economische activiteiten waarmee de gemeente in concurrentie treedt of kan treden kunnen onder de belastingplicht vallen.

De vennootschapsbelasting vormt een kostenpost en het is daarom van groot belang dat gemeenten hun organisatie optimaliseren om het nadelige effect zo beperkt mogelijk te houden. Over 2016 is een nihil aangifte vennootschapsbelasting verzonden aan de Belastingdienst. Inmiddels zijn in oktober 2020 de aangiften 2017, 2018 en 2019 verzonden aan de Belastingdienst. Op basis van de aangiften resteert er nog een verrekenbaar verlies. Wij begrijpen dat er nog steeds over de standpunten in de grondexploitaties discussie wordt gevoerd met de Belastingdienst wat er toe kan leiden dat de aangiften mogelijk nog zullen worden aangepast. Tegen de opgelegde aanslag 2016 heeft uw gemeente op 14 mei 2020 bezwaar aangetekend. We begrijpen dat eind april 2021 een (vervolg) overleg is ingepland met de Belastingdienst. Wij merken volledigheidshalve nog op dat ingediende Vpb-aangiften over 2017 tot en met 2019 nog niet door de Belastingdienst zijn vastgesteld. 5.3.2 Stadsverwarming Zoals ook al in voorgaande jaren is verwoord, vormt de deelneming in de Stadsverwarming (boekwaarde € 38 miljoen) en de daarmee samenhangende verstrekte lening van € 8 miljoen een materiele post in de jaarrekening van de gemeente Purmerend. De (nieuwe) accountant van de Stadsverwarming Holding BV heeft bij de jaarrekening 2020 een goedkeurende controleverklaring verstrekt.

De financiële administratie over 2020 van de SVP sluit dit boekjaar af met een positief resultaat van

16

€ 6,7 miljoen na belastingen (2019: € 5,7 miljoen). Wij hebben begrepen dat in 2021 over het boekjaar 2020 dividend is uitgekeerd van € 0,7 miljoen aan de aandeelhouder, de gemeente Purmerend. Waardering deelneming Voor de deelneming Stadsverwarming geldt volgens het BBV als waarderingsgrondslag de boekwaarde dan wel de duurzaam lagere marktwaarde. Gezien de ontwikkelingen en uitkomsten van voorgaande jaren en het boekjaar 2020 hebben wij uw gemeente in het kader van de jaarrekening 2020 niet gevraagd om een impairment-test. Covid-19 De accountant heeft in de controleverklaring 2020 een onverplichte paragraaf opgenomen over de impact van de Covid-19. Mede afhankelijk hoe de coronacrisis zich verder ontwikkelt (en effect heeft op de verschillende variabele) zullen wij in overleg met uw gemeente bepalen of voor het volgende jaar een impairment-test nodig is. 5.4

Opmerkingen jaarverslaggeving

De jaarstukken (jaarrekening en het jaarverslag) dienen te worden opgemaakt in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Het BBV geeft voor de opzet en de inrichting begroting en de jaarstukken van gemeenten de wettelijke kaders aan. Bij onze controle toetsen wij of de jaarrekening (het financiële verantwoordingsdocument) voldoet aan de formele aspecten van het BBV. Conform de verslaggevingsvoorschriften zijn wij nagegaan of het jaarverslag tenminste de (minimale) wettelijk voorgeschreven informatie bevat en of de inhoud van het jaarverslag geen tegenstrijdigheden bevat met de jaarrekening. Op basis van ons onderzoek hebben wij vastgesteld dat het jaarverslag niet in strijd is met de jaarrekening. 5.5

Programmarekening van baten en lasten

Het positieve gerealiseerde resultaat over 2020 bedraagt afgerond € 3,4 miljoen ten opzichte van een bijgesteld begroot resultaat van € 2,9 miljoen. Het gerealiseerd saldo van baten en lasten na begrotingswijziging (voor mutaties in de reserves) is € 0,97 miljoen negatief geraamd; het saldo van de baten en lasten (voor mutaties in de reserves) over 2020 komt uit op een bedrag van € 1,34 miljoen positief. Dit resultaat laat zich als volgt nader verklaren:

(in € 1.000,-)

Begroting na wijziging -970 3.868 2.898

Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten Saldo mutatie reserves Gerealiseerd resultaat

Realisatie

afwijking

1.347 2.052 3.399

2.317 -1.816 501

In de programmarekening is een nadere toelichting gegeven op de verschillen tussen de (bijgesteld) ramingen en de realisatie over 2020. Ook is een overzicht in de jaarrekening opgenomen van de baten en lasten per programma, per beleidsveld en per taakveld. Kortheidshalve verwijzen wij u naar de betreffende toelichtingen in de programmarekening.

17

6.

BALANS EN FINANCIELE POSITIE

6.1

Ontwikkeling eigen vermogen

Het eigen vermogen van de gemeente bedraagt ultimo 2020, inclusief het resultaat na bestemming, in totaal € 47,4 miljoen. Hiervan heeft € 19,5 miljoen betrekking op de bestemmingsreserves. In de onderstaande tabel is de financiële positie gespecificeerd. (in € 1.000)

begin 2020

eind 2020

toe/afname

24.014 18.858 3.192 46.064

24.518 19.494 3.399 47.411

504 636 207 1.347

Algemene reserve Bestemmingsreserve Saldo rekening Totaal eigen vermogen

De bestemmingsreserves zijn per saldo toegenomen met € 0,64 miljoen (hierin is de resultaatbestemming 2020 nog niet verwerkt). Uit paragraaf 5 behorende bij de jaarstukken ‘Overzicht reserves en voorzieningen’ blijkt dat de grootste mutaties zijn: • de toevoeging van € 2,4 miljoen aan de nieuwe bestemmingsreserve sociaal domein waarbij de saldi van de bestemmingsreserves gemeentelijke middelen participatie, transformatie 3D’s en risico’s 3D ultimo 2019 zijn overgeboekt; • de toevoeging van per saldo € 1,3 miljoen aan de bestemmingsreserve Gronden is grotendeels de winst-uitname over 2020 van € 2,45 miljoen, waarvan 50% wordt toegevoegd aan de reserve Gronden. De onttrekkingen van € 4,5 miljoen betreft grotendeels de gevormde verliesvoorziening van € 3,17 miljoen inzake de nieuwe grondexploitatie Wheermolen Oost. Wij hebben bij onze controle vastgesteld dat de mutaties in de reserves rechtmatig zijn, alsmede dat geen rechtstreekse vermogensmutaties in 2020 hebben plaatsgevonden. 6.2

Grondexploitaties

In de gemeente Purmerend hebben de grondexploitaties behoorlijke financiële omvang en een divers karakter. Met een boekwaarde van € 31,7 miljoen (inclusief verliesvoorziening) zijn de grondposities in de balans nog steeds fors maar neemt de boekwaarde mede vanwege de realisatie en verkopen wel af. Wij zien voor 2020 positieve ontwikkelingen inzake de grondverkopen zowel bij de woningbouw als bij het bedrijventerrein; en ook voor 2020 en verder zijn de verwachte vooruitzichten, mede op basis van de uitgangspunten in de Meerjaren Programma Grondexploitaties 2021 (MPG), nog steeds positief te noemen. 6.2.1 Actualisatie grondexploitaties 2021 Bij de gemeente Purmerend wordt in aanvulling op de begroting en de jaarstukken jaarlijks een Meerjaren Programma grondexploitaties (MPG) aan de raad aangeboden 4. Wij hebben hiervan kennis genomen en de gehanteerde uitgangspunten en parameters die zo goed mogelijk worden