C-mobiliteitsprogramma-van-eisen-waterlandkwartier
Tekst van het document
MPvE Waterlandkwartier Purmerend
Gemeente Purmerend Vervoerregio Amsterdam MRA Platform Smart Mobility 11 november 2022 Definitief
Inhoudsopgave Uitgangspunten
1. Inleiding Pagina 3
2. Ambities en uitgangspunten Pagina 5
Kern
3. Mobiliteitsconcept Pagina 8
4. Eisen, wensen en randvoorwaarden Pagina 12
Onderbouwing
5. Beleidsanalyse
6. Gebiedsanalyse
7. Netwerkanalyse
Pagina 23
Pagina 26
Pagina 29
8. Analyse mobiliteitsbehoeften Pagina 33
9. Governance en financiering
Bijlage A. Ambities op mobiliteitsthema’s
Bijlage B: Kenmerken bevolkingssegmenten
Bijlage C. Duurzame mobiliteitsbalans
Pagina 40
Pagina 43
Pagina 46
Pagina 49
MPvE Waterlandkwartier | November 2022
2
1. Inleiding Aanleiding, aanpak en programma
In dit hoofdstuk gaan we in op de aanleiding, aanpak en programma in Waterlandkwartier. Wat is de essentie van dit hoofdstuk? Met dit MobiliteitsProgramma van Eisen (MPvE) verankeren we mobiliteit op een toekomstbestendige manier in de ruimtelijke planvorming voor het Waterlandkwartier. Voor het opstellen van het MPvE Waterlandkwartier is de Leidraad Gebiedsontwikkeling & Smart Mobility van de MRA gevolgd. In het gebied is ruimte voor het toevoegen van 1.800 woningen in gemengd woonmilieu (minimaal 30% sociale huurwoningen en 40% middelduur huur/koop), en circa 23.500 m2 werkprogramma en voorzieningen.
1. Inleiding 1.1 Aanleiding
1.3 Programma Waterlandkwartier
In de Metropoolregio Amsterdam (MRA) worden tot 2040 meer dan 200.000 woningen gebouwd, waarvan circa 10.000 binnen de gemeente Purmerend. Gemeente Purmerend heeft de ambitie om het Waterlandkwartier gefaseerd te transformeren tot een levendige stadswijk. Meer woningen leidt tot meer verkeersbewegingen. Dit zorgt in toenemende mate voor extra druk op het regionale en lokale mobiliteitssysteem, de ruimte en de leefbaarheid in Purmerend. Slimme en schone mobiliteitsoplossingen zijn daarom belangrijke voorwaarden voor het realiseren van de woningbouwopgave.
Waterlandkwartier wordt stapsgewijs getransformeerd tot een levendige stadswijk met een eigen identiteit. Waterlandkwartier wordt een gemengd gebied met 50% wonen, 45% werken en 5% flexibel programma. Er is ruimte voor het toevoegen van 1.800 woningen in een gemengd woonmilieu: minimaal 30% sociale huurwoningen en 40% middeldure huurwoningen/betaalbare koopwoningen. Een deel van de huidige woningen blijft behouden, een ander deel wordt vervangen middels sloop/nieuwbouw. Dit betreffen woningen in de sociale huur, vrije sector en zorgwoningen.
Het Masterplan Waterlandkwartier en Structuurvisie Waterlandkwartier schetsen de plannen voor de ontwikkeling van het Waterlandkwartier. Voor een optimale afstemming tussen ruimtelijke ordening en bereikbaarheid is het belangrijk om vroegtijdig in het planvormingsproces de juiste randvoorwaarden te creëren voor het succesvol realiseren van slimme en schone mobiliteitsoplossingen. Met het MobiliteitsProgramma van Eisen (MPvE) Waterlandkwartier verankeren we mobiliteit op een toekomstbestendige manier in de ruimtelijke planvorming.
Voor de functie werken ligt de focus op een zo gunstig mogelijk werkklimaat, vooral gericht op zakelijke dienstverlening. Ook is er ruimte voor kleinschalige stadslogistiek en innovatieve maakindustrie. In het gebied is ruimte voor het toevoegen van circa 23.500 m 2 werkprogramma bovenop het bestaande kantoorprogramma. Daarnaast is de behoefte om in het gebied voorzieningen te realiseren, zoals een basisschool, horeca en ruimte voor detailhandel. De ambitie is tevens om een HBO-instelling en culturele voorziening zoals een museum of toeristenattractie in het gebied te vestigen.
1.2 Aanpak Voor het opstellen van het MPvE Waterlandkwartier is de Leidraad Gebiedsontwikkeling & Smart Mobility van de MRA gevolgd. Het opstellen van het MPvE bestond uit drie stappen: het benoemen van ambities, het concretiseren van maatregelen en het toetsen van de eisen. De beleids-, gebieds- en netwerkanalyse bepalen de uitgangspunten voor mobiliteit in het gebied. Op basis hiervan zijn de ambities voor het gebied geformuleerd. Vervolgens is op basis van het Masterplan Waterlandkwartier, de Gebiedsvisie en de Leidraad Gebiedsontwikkeling & Smart Mobility een longlist van mogelijke maatregelen opgesteld. Uit deze longlist zijn in overleg met betrokken specialisten kansrijke maatregelen voor het gebied geselecteerd in verschillende fasen van de transformatie. Daarnaast zijn de mobiliteitsbehoeften van de toekomstige doelgroep in beeld gebracht om inzicht te krijgen in passende mobiliteitsoplossingen. Aan de hand hiervan zijn de kansrijke maatregelen uitgewerkt in eisen, wensen en randvoorwaarden voor het gebied, die zijn vastgelegd in het MPvE Waterlandkwartier.
Benoemen van ambities
Concretiseren tot maatregelen
Toetsen van eisen, wensen en randvoorwaarden
Gebiedsindeling uit Masterplan Waterlandkwartier
MPvE Waterlandkwartier | November 2022
4
2. Ambities en uitgangspunten Formulering van belangrijkste uitgangspunten voor mobiliteit
In dit hoofdstuk zijn de ambities geformuleerd die bepalend zijn voor het mobiliteitsconcept in het Waterlandkwartier en bijbehorende eisen, wensen en randvoorwaarden. Wat is de essentie van dit hoofdstuk? De ambities voor de thema’s nabijheid van voorzieningen en arbeidsplaatsen en duurzame en actieve mobiliteit zijn onderscheidend. Voor mobiliteit in het gebied is het STOMP-principe leidend waarbij ingezet wordt op lopen, fietsen en OV. Het gebied wordt daarmee grotendeels autovrij.
2. Ambities en uitgangspunten Als uitgangspunt voor mobiliteit in het Waterlandkwartier zijn voor de verschillende mobiliteitsthema’s uit de Leidraad Smart Mobility & Gebiedsontwikkeling ambities geformuleerd. In de leidraad worden negen mobiliteitsthema’s behandeld die het grootste deel van het mobiliteitsspectrum beslaan. Deze ambities vormen de basis voor de uitwerking van de eisen, wensen en randvoorwaarden voor het plangebied. De exacte invulling hiervan is afhankelijk van het gewenste ambitieniveau per thema. Voor de ambitieniveaus onderscheiden we minimum, basis, prioriteit en onderscheidend (zie kader). Op basis van de beleidsanalyse is een eerste aanzet gedaan voor de ambitieniveaus. Deze ambities zijn in een brede werksessie met specialisten van de Gemeente Purmerend, de vervoerregio, Provincie Noord-Holland, Heijmans en stedenbouwkundigen geverifieerd en aangescherpt. Per thema is in deelgroepen aan de hand van een overzichtstabel met ambities per thema gesproken over het gewenste ambitieniveau en de inhoud en formulering van de ambitie (zie bijlage A). Tijdens het opdrachtgeversoverleg zijn deze ambities voor het Waterlandkwartier formeel vastgesteld. De ambities zijn inhoudelijk samengevat op de volgende pagina.
Welk ambitieniveau hanteren we? 1. Minimum
3. Prioriteit
Voor dit thema volstaat wat minimaal (wettelijk) noodzakelijk is.
Dit thema heeft prioriteit en gaat een ambitieuze invulling krijgen. We gaan nieuwe dingen proberen.
2. Basis
4. Onderscheidend
Voor dit thema gaan we net iets meer doen dan het (wettelijk) minimum. We zetten het volgende stapje.
Dit thema krijgt een heel hoog ambitieniveau. We gaan iets doen dat in Nederland nog amper vertoond is.
MPvE Waterlandkwartier | November 2022
6
Ambitie
Ambitieniveau
Ambitie
Nabijheid van voorzieningen en arbeidsplaatsen Alle dagelijkse voorzieningen zijn op logische plekken aanwezig, te bereiken via aantrekkelijke en inclusieve, verkeers- en sociaalveilige wandel- en fietsroutes.
Onderscheidend
Actieve mobiliteit Lopen: Verplaatsingen te voet hebben prioriteit. Vrijwel het hele gebied is voetgangerszone. Directe, aantrekkelijke en toegankelijke wandelroutes verbinden het gebied met de binnenstad en omgeving. Fietsen: De fiets is na lopen de belangrijkste manier van verplaatsen in het gebied en de belangrijkste manier van verplaatsen van/naar de rest van de stad. Directe, aantrekkelijke en sociaal veilige fietsroutes verbinden Waterlandkwartier met de rest van de stad én met de regio.
Onderscheidend
Auto, parkeren en (smart)infra Bewoners/werknemers: De openbare ruimte van waterlandkwartier is grotendeels autovrij. De autoafhankelijkheid is laag, parkeren gebeurt inpandig (uit het zicht) en de parkeernorm is progressief. Bezoekers: De ruimte voor de auto in het gebied is zeer beperkt. Waterlandkwartier is bereikbaar voor bestemmingsverkeer en daar is beperkt parkeerruimte in de openbare ruimte voor. Er wordt maximaal ingezet op dubbelgebruik met andere functies.
Openbaar vervoer Trein: Station Purmerend op lange termijn via IC-verbinding met de regio verbinden om meer snelle en comfortabele alternatieven te bieden op de auto. Bus/HOV: Waterlandkwartier is met betaalbaar hoogfrequent openbaar busvervoer verbonden met de regio en vormt daarmee een volwaardig alternatief voor de auto.
Prioriteit
MaaS, deelmobiliteit en mobiliteitshubs Deelauto en deelbakfiets: Deelauto en deelbakfiets vormen een betaalbaar en gelijkwaardig alternatief voor de eigen auto. Het aanbod staat op prominente en zichtlocaties in het gebied. Overige vormen van deelmobiliteit: Een mix van betaalbare deelmobiliteit wordt aangeboden op meerdere centrale punten in het gebied gericht op het vervangen van autobezit en (binnenstedelijke) autoritten.
Onderscheidend
Ambitieniveau Onderscheidend
Prioriteit
Logistiek Het aantal logistieke bewegingen in Waterlandkwartier wordt verminderd om de leefbaarheid in het gebied te verbeteren.
Prioriteit
Zero emissie & laadinfrastructuur Het gebruik van zero emissie vervoermiddelen wordt gestimuleerd om de uitstoot van mobiliteit zoveel mogelijk te beperken. Alle deelmobiliteit, OV en logistiek is zero emissie.
Prioriteit
Datadelen & digitalisering Bestaande slimme mobiliteits- en datatoepassingen worden gebruikt als ondersteuning voor de mobiliteitstransitie in Waterlandkwartier.
Basis
Prioriteit
Basis
MPvE Waterlandkwartier | November 2022
7
3. Mobiliteitsconcept Het narratief van de mobiliteitstransitie in het Waterlandkwartier
In dit hoofdstuk wordt het overkoepelde verhaal verteld van de mobiliteitstransitie die in het Waterlandkwartier wordt beoogd. In dit naratief wordt duidelijk hoe de diverse ambities samenhangen en hoe het mobiliteitssysteem er uitgaat zien. Tijdens het MPvE proces bleek dat dit overkoepelende verhaal een belangrijke schakel is om te zien wat de hoge ambities voor mobiliteit in de praktijk gaan betekenen. Wat is de essentie van dit hoofdstuk? In dit mobiliteitsconcept wordt duidelijk hoe de diverse ambities samenhangen en hoe het mobiliteitssysteem er uitgaat zien. In het Waterlandkwartier stimuleren we lopen en fietsen en bieden we hoogwaardig OV en goede deelmobiliteitsopties, zodat de inwoners, werkenden en bezoekers minder afhankelijk worden van een eigen auto.
3. Mobiliteitsconcept In 2021 is het masterplan voor het Waterlandkwartier vastgesteld. Het Waterlandkwartier wordt een hoogstedelijk en gemengd gebied. Het Waterlandkwartier vormt straks samen met de binnenstad het centrumgebied van Purmerend met centraal in het gebied een OV knooppunt. Het Waterlandkwartier moet uitdragen en uitstralen waar Purmerend voor staat. In dit gebied komen belangrijke opgaven als wonen, duurzame mobiliteit, klimaatadaptatie, leefbaarheid en werken bij elkaar. Het is een gebied voor de inwoners van Purmerend en voor de regio. Het ambitieniveau is dan ook hoog. Duurzame mobiliteit krijgt met dit MPvE een solide basis en is mede bepalend voor de ruimtelijke indeling en uitstraling van het gebied. De duurzame mobiliteitsmaatregelen die invulling geven aan de hoge ambitie zijn samen verkent en vastgesteld. In dit hoofdstuk worden ze per thema beschreven als: • Eis: Welke toetsbare eis wordt gesteld om de ambitie te behalen? • Wens: Welke wens kan bijdragen aan het behalen van de ambitie? • Randvoorwaarde: Welke randvoorwaarden moeten door de gemeente worden ingevuld om de ambitie te halen? Een bewoner of omwonende van het Waterlandkwartier vindt een groot deel van de dagelijkse voorzieningen in of rondom de eigen wijk.
De afstand tot voorzieningen is dus kort en daarbij geeft de inrichting van de openbare ruimte prioriteit aan alle soorten voetgangers en fietsers. Dit resulteert direct in een lagere auto afhankelijkheid van bewoners in en bezoekers aan het gebied en dat is terug te zien in de ruimte die voor automobiliteit in het Waterlandkwartier is voorzien. Bron: Masterplan Waterlandkwartier Purmerend (BURA urbanism & LOLA Landscape architects)
MPvE Waterlandkwartier | November 2022
9
Bewoners verplaatsen zich dan ook te voet omdat dit de voor de meeste verplaatsingen de voor de hand liggende keuze is. Binnen Waterlandkwartier omdat dit veilig en snel is, naar de binnenstad omdat dit de gezonde, veilige én aantrekkelijke keuze is. Bewoners van het Waterlandkwartier verplaatsen zich binnen Purmerend of daarbuiten per fiets omdat dit de voor de hand liggende keuze is. De fiets kom je in je woongebouw tegen op je weg naar buiten en pak je zo even mee. Als je eigen fiets tekort schiet kun je op mobiliteitshubs kiezen voor een elektrische deelstadsfiets of deelbakfiets. Binnen no-time ben je onderweg en de goede aansluiting van het Waterlandkwartier op de hoofdfietsinfrastructuur brengt bestemmingen voor het gevoel dichterbij. De auto afhankelijkheid daalt hierdoor wat het mogelijk maakt om minder auto’s per huishouden te faciliteren en deze op grotere afstand van de woning te parkeren. Bezoekers met de fiets parkeren in daarvoor bestemde ruimte in mobiliteitshubs of in gebouwde stallingen in bouwvelden. Voor locaties waar slechts kort geparkeerd wordt is de openbare ruimte voorzien van parkeervakken.
Bestaande en nieuwe bewoners profiteren van de snelle busverbinding tussen Purmerend en Amsterdam. Dat doen ze voor hun woon-werk verplaatsing maar ook in hun vrije tijd biedt deze verbinding uitkomst. De bushaltes liggen op loopafstand en de routes ernaartoe zijn prettig en veilig, zoals in heel Waterlandkwartier. Maar heeft de fiets toch je voorkeur dan stal je die veilig en droog bij de bushalte. In de toekomst is het mogelijk dat de bushalte dichterbij/in het Waterlandkwartier komt te liggen wat het voor bewoners van en bezoekers aan het Waterlandkwartier of de binnenstad nóg makkelijker/aantrekkelijker wordt de bus te pakken. Het treinstation biedt directe verbindingen naar Hoorn en Amsterdam Sloterdijk/Schiphol/Hoofddorp en brengt zo veel werkgelegenheid dichterbij Purmerenders en bewoners van Waterlandkwartier en binnenstad in het bijzonder. De openbaar vervoersalternatieven samen bieden comfortabele en snelle alternatieven voor de auto die zo belangrijk zijn voor met name woonwerkreizen. Met dezelfde betrouwbaarheid en frequentie in het weekend en buiten kantoortijden is het mogelijk de voordelen voor de reiziger zo groot te maken dat de flexibiliteit om te reizen met het OV als alternatief voor de auto het gewoontegedrag (iedere dag automatisch in de eigen auto stappen) te doorbreken.
Het deelmobiliteitsaanbod in het Waterlandkwartier fungeert ook als verlengstuk van het OV. Want het OV krijgt met deelmobiliteit meer bereik. En deelmobiliteit biedt een manier om zakelijke mobiliteit te bieden aan werknemers in het gebied, die daardoor minder noodzaak hebben met de privé auto naar hun werkgever in of nabij het Waterlandkwartier te reizen. Deelmobiliteit als alternatief voor de privé auto is gemeengoed en is prominent beschikbaar. In de diverse mobiliteitshubs ontmoeten verschillende mobiliteitsvormen elkaar. Het dient als op- of overstappunt. Het accent per mobiliteitshub is afgestemd op de ligging in het gebied. De hub die het dichtstbij station of bushalte ligt heeft naast privéparkeren ook (freefloating) deelauto’s beschikbaar voor de last-mile vanaf het OV of voor zakelijke mobiliteitsbehoefte. Een andere meer centrale hub in het gebied heeft het aanbod afgestemd op deelmobiliteit voor bewoners en privéparkeren.
Om de afhankelijkheid van privéauto’s te verlagen zullen deelauto’s onderdeel van je mobiliteitsaanbod moeten zijn. Het geeft bewoners de mogelijkheid om auto te rijden wanneer dit nodig is, zonder een auto te bezitten. De manier waarop en mate waarin deelauto’s aangeboden worden, is bepalend voor de populariteit. Een bewoner van Waterlandkwartier moet straks ervaren dat het gebruiken van een deelauto meer voordelen heeft dan het bezitten en gebruiken van een eigen auto. Maar ook binnen het deelmobiliteitsaanbod concurreren verschillende mobiliteitsvormen met elkaar. Zo is de elektrische deelbakfiets voor verplaatsingen binnen Purmerend een alternatief voor de auto. Bijvoorbeeld het ritje voor de weekboodschappen, de basisschool, bouwmarkt of het tuincentrum. Bron: Masterplan Waterlandkwartier Purmerend (BURA urbanism & LOLA Landscape architects)
Bron: Masterplan Waterlandkwartier Purmerend (BURA urbanism & LOLA Landscape architects)
MPvE Waterlandkwartier | November 2022
10
Omdat al in zo’n groot deel van de mobiliteitsbehoefte van bewoners van het Waterlandkwartier wordt voorzien, kan de ruimte voor privéauto’s een stuk kleiner blijven. Privéautobezit ligt dus ook lager dan gemiddeld in Purmerend, terwijl de bereikbaarheid van Waterlandkwartier en haar bewoners verbeterd ten opzichte van de huidige situatie, simpelweg omdat er zoveel keuze is. Het gebied kan daarom ook autoluw worden ingericht en biedt ruimte voor een exclusief domein van voetgangers en fietsers. Tijdens de ontwikkeling van het gebied zal het publieke parkeeraanbod geleidelijk in z’n geheel verplaatsen naar de te ontwikkelen mobiliteitshubs. Daar wordt in de eindsituatie al het bewoners-en bezoekersparkeren opgelost. De ambitie is om zoveel mogelijk parkeercapaciteit in het gebied te benutten voor de parkeerbehoefte van verschillende type gebruikers. Bewoners, bezoekers en werknemers. Dus zowel bestaande private parkeercapaciteit van bijvoorbeeld werkgevers in het gebied als de capaciteit die in mobiliteitshubs wordt met slimme oplossingen toegevoegd. Op straat blijft ruimte beschikbaar voor logistiek/pakketbezorging (beperkt), verhuizingen en hulpdiensten. Deze ruimte is flexibel en past zich aan naar de behoefte van dat moment met middelen als coding the curbs.
Deze oplossing helpt steden hun stoepen en straten actief te beheren in directe interactie met voetgangers en bestuurders van voertuigen en de omgeving. (http://thefuturemobility.network/coding-the-curbs-2/)
In een autoluw gebied met een groot deel autovrije zone wordt het aantal vervoersbewegingen door logistieke bedrijven zoals bezorgdiensten beperkt, zonder dat bewoners of bedrijven daarvoor hun (online) bestelgedrag hoeven aan te passen. Dit gebeurt door het instellen van venstertijden voor bevoorrading van winkels en bedrijven en door bezorgbusjes zoveel mogelijk te laten lossen op daarvoor bestemde plekken; bij de mobiliteitshubs waar ook de pakketwanden te vinden zijn. Het blijft mogelijk om bezorgingen met afwijkend formaat tot achter de voordeur geleverd te krijgen, maar dit gebeurt met een tijdelijke ontheffing om buiten de spits op momenten dat er minder gefietst en gelopen wordt door het gebied (bijvoorbeeld tussen 09:30 en 11:30 uur en tussen 13:30 en 16:00 uur). Voor fietskoeriers en LEV’s zijn geen beperkingen om het gebied te betreden maar waar het kan zijn ook de pakketwanden voor hen de aangewezen plek om hun goederen te lossen. Bewoners van het Waterlandkwartier zonder auto ervaren op deze manier geen drempel om iets te laten bezorgen wat ze ‘normaal’ met de eigen auto zouden vervoeren/ophalen. De mobiliteit van/naar het gebied wordt zo veel mogelijk zeroemissie uitgevoerd. Hiervoor is de laadcapaciteit in de mobiliteitshubs voor nu al aanwezig en zijn voor de toekomst de voorbereidingen getroffen om dit uit te breiden.
Deelauto’s zijn enkel 100% elektrisch en een milieuzone voorkomt dat fossiel logistiek verkeer het gebied in kan rijden. Dit heeft tot effect dat de openbare ruimte in Waterlandkwartier geen CO2 uitstoot.
MPvE Waterlandkwartier | November 2022
11
4. Eisen, wensen en randvoorwaarden Relevante ambities verder geconcretiseerd en toetsbaar gemaakt Voorgaande hoofdstukken gaan in op de ambities en het mobiliteitsconcept in het Waterlandkwartier. Dit vormt gezamenlijk het uitgangspunt voor mobiliteit in het gebied. In dit hoofdstuk zijn de ambities en het concept uitgewerkt in concrete en toetsbare eisen, wensen en randvoorwaarden. Wat is de essentie van dit hoofdstuk? De ambities zijn per thema uitgewerkt in eisen, wensen en randvoorwaarden. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen maatregelen die vanaf de start genomen moeten worden en maatregelen die in de eindsituatie gerealiseerd moeten zijn. In het geval van eindsituatie is dit expliciet bij de betreffende maatregel genoemd.
Nabijheid en voorzieningen Ambitie Alle dagelijkse voorzieningen zijn op logische plekken aanwezig, te bereiken via aantrekkelijke en inclusieve, verkeers- en sociaalveilige wandel- en fietsroutes.
ID
Eisen
Wensen & Randvoorwaarden (W & R)
N1
Dagelijkse voorzieningen (maatschappelijke voorzieningen, kleinschalige detailhandel en horeca) zijn bereikbaar op maximaal 10 minuten loopafstand.
R: Directe en aantrekkelijke loop- en fietsroutes verbinden Waterlandkwartier met de omliggende wijken zodat herkomsten en bestemmingen direct met elkaar zijn verbonden.
N2
De volgende voorzieningen worden in Waterlandkwartier gerealiseerd: wonen, werken, supermarkt, kleinschalige detailhandel, horeca, bioscoop, basisschool, kinderdagverblijf en bibliotheek (eindsituatie).
R: De gemeente faciliteert de juiste vergunningen om deze type bestemmingen mogelijk te maken. W: In Waterlandkwartier komt bij voorkeur een HBO-instelling passend bij de profielen van Purmerend, een stedelijke hotelaccommodatie en een museum/toeristische attractie (eindsituatie). W: In Waterlandkwartier wordt één grote culturele, regionale trekker en icoon toegevoegd.
N3
De bestaande en nieuwe voorzieningen in Waterlandkwartier zijn complementair aan elkaar en versterken de bestaande voorzieningen zoals het poppodium en de muziekschool, het ziekenhuis en de historische binnenstad.
N4
Werkgelegenheid in Waterlandkwartier wordt uitgebreid, zodat hoogwaardig OV en deelmobiliteit rendabel kunnen worden georganiseerd.
N5
Een werkgeversaanpak voor bedrijven wordt gefaciliteerd om minder, andere en duurzamere mobiliteit onder werkgevers te stimuleren.
N6
De openbare ruimte is aantrekkelijk om te verblijven (groen, rust, ruimte, uitstraling), te spelen en een ommetje te maken. Dit betekent onder andere dat er een goede balans moet zijn tussen verblijfs-, stallings- en verkeersruimte.
N7
De entree van woningen en voorzieningen krijgen een primaire oriëntatie op de voetgangers- en fietsontsluiting.
W: In de nabijheid van het station wordt hoogbouw toegepast om het aantal inwoners/werkplekken te maximaliseren. W: Thuiswerken in de wijk wordt gestimuleerd om het aantal verplaatsingen te beperken door het aanbieden van flexibele informele werkplekken. W: Het Waterlandkwartier bevat een diversiteit aan typen werkruimtes (van betaalbaar tot commercieel, van kleinschalig tot grootschalig, van denkplekken tot maakplekken).
W: Plinten worden zoveel mogelijk geactiveerd met publieke en commerciële functies, met gebouwentrees en woon(werk)ruimten en dus niet alleen met slaapkamers.
MPvE Waterlandkwartier | November 2022
13
Lopen Ambitie Verplaatsingen te voet hebben prioriteit. Vrijwel het hele gebied is voetgangerszone. Directe, aantrekkelijke en toegankelijke wandelroutes verbinden het gebied met de binnenstad en omgeving.
ID
Eisen
Wensen & Randvoorwaarden (W & R)
L1
Een fijnmazig, (sociaal) veilig en toegankelijk voetgangersnetwerk in Waterlandkwartier met goede oriëntatie en brede, vrijliggende en rolstoeltoegankelijke voetpaden met comfortabele verharding en duidelijke zichtlijnen.
R: Voetgangersroutes zijn sociaalveilig ingericht. Dit betekent op korte termijn een kwalitatieve verbetering van de spoortunnel op de Waterlandlaan/Purmersteenweg. Voetpaden voldoen onder andere aan de minimale breedte en zijn geschikt voor mindervaliden. De voetpaden voldoen aan de richtlijnen conform document ‘Voetpaden voor Iedereen’ van Bouw Advies Toegankelijkheid, 9 juni 2020.
L2
De Waterlandlaan is op meerdere plaatsen goed en veilig oversteekbaar voor voetgangers.
R: Bij geregelde kruispunten op de Waterlandlaan geldt de volgende prioritering: voetganger, fietser, OV, auto. W: Een nieuwe voetgangersverbinding mogelijk met voetgangersbrug wordt gerealiseerd tussen Cramwinckelplantsoen, het Pop & Cultuurpodium P3 en de Where (eindsituatie).
L3
Bij ongeregelde kruisingen in Waterlandkwartier krijgen voetgangers en fietsers op hoofdloop- en fietsroutes voorrang op het overige verkeer.
L4
Voetgangers op doorgaande looproutes in Waterlandkwartier hebben voorrang op kruisend verkeer.
L5
Waterlandkwartier is met een comfortabele, duidelijke en directe looproute verbonden met de binnenstad, het Dijklander Ziekenhuis en het Leeghwaterpark.
W: De looproute tussen station Purmerend Centrum en de binnenstad wordt heringericht en de bewegwijzering wordt verbeterd. Daarnaast wordt de looproute langs de Waterlandlaan richting het station verbeterd.
MPvE Waterlandkwartier | November 2022
14
Fietsen Ambitie De fiets is na lopen de belangrijkste manier van verplaatsen in het gebied en de belangrijkste manier van verplaatsen van/naar de rest van de stad. Directe, aantrekkelijke en sociaal veilige fietsroutes verbinden Waterlandkwartier met de rest van de stad én met de regio. ID
Eisen
Wensen & Randvoorwaarden (W & R)
F1
Een hoogwaardig fijnmazig fietsnetwerk in het Waterlandkwartier verbindt woningen, OVhaltes, voorzieningen en het stationsgebied, met goede oriëntatie en brede, vrijliggende en (sociaal) veilige fietspaden.
R: Lokale fietsverbindingen sluiten aan op het hoofdfietsnet, met een omrijdfactor van maximaal 1,4 gerekend vanaf de voordeur. R: De fietsaansluiting Purmerweg-Waterlandlaan wordt verbeterd en een fietspad langs het spoor tussen het station en Waterlandlaan/Purmerweg (oostzijde) wordt aangelegd. W: Maximaal 500 meter omreistijd voor fietsers als gevolg van 'missing links' bij barrières als spoor/waterwegen.
F2
Waterlandkwartier is met comfortabele, duidelijke en directe fietsroute verbonden met de regionale snelfietsroutes, de binnenstad, het Dijklander Ziekenhuis en het Leeghwaterpark.
R: Fietsstructuren vanuit de gehele stad komen samen in het Waterlandkwartier. Missende schakels worden toegevoegd aan het fietsnetwerk. W: Alle doorgaande fietsroutes zijn bij voorkeur vrijliggend of ingericht als fietsstraat.
F3
Vrijliggende fietspaden voldoen aan de eisen van de Ontwerpwijzer fietsverkeer van CROW. De minimale breedte van een tweerichtingenfietspad op een hoofdfietsroute is 4 meter. De minimale breedte voor overige fietsverbindingen is 3,5 meter.
R: Voetgangers- en fietstunnels zijn sociaalveilig ingericht. Dit betekent op korte termijn een kwalitatieve verbetering van de spoortunnel op de Waterlandlaan/Purmersteenweg.
F4
Voldoende opstelruimte voor fietsers op kruispunten met verkeerslichten op de routes van/naar Waterlandkwartier.
F5
Inpandige fietsenstallingen in nieuwbouwblokken voldoen aan de eisen en normeringen van de Purmerendse bouwbrief.
R: Van de fietsparkeerplaatsen moet minstens 20% geschikt zijn voor speciale fietsen (e-bikes, cargobikes, fietsen met mandjes, e-scooter) en voorzien van laadplekken.
F6
Beperkte ruimte voor fietsparkeren in de openbare ruimte om te zorgen voor verblijfskwaliteit en groenvoorzieningen.
R: Fietsparkeren op straat is alleen toegestaan voor kortparkeren van bezoekers van woningen of voorzieningen, op daarvoor ingerichte locaties (parkeervakken verspreidt over de wijk). W: Fietsenstallingen bij publieke voorzieningen en OV-haltes zijn bij voorkeur inpandig.
F7
Fietsenstallingen bij publieke voorzieningen, station Purmerend Centrum en OV-haltes zijn direct bereikbaar vanaf het fietspad, liggen op loopafstand en voorzien van voldoende stallingscapaciteit voor verschillende typen fietsen (stadsfiets, e-bike, scooter) om te voldoen aan de toekomstige vraag.
F8
Bij station Purmerend Centrum is een grote inpandige fietsenstalling aanwezig (eindsituatie).
MPvE Waterlandkwartier | November 2022
15
Openbaar vervoer Ambitie Trein: Station Purmerend op lange termijn via IC-verbinding met de regio verbinden om meer snelle en comfortabele alternatieven te bieden op de auto. Bus/HOV: Waterlandkwartier is met betaalbaar hoogfrequent openbaar busvervoer verbonden met de regio en vormt daarmee een volwaardig alternatief voor de auto.
ID
Eisen
Wensen & Randvoorwaarden (W & R)
O1
Station Purmerend Centrum wordt een regionaal OV-knooppunt waarbij je eenvoudig kan overstappen tussen trein, bus, deelmobiliteit en eigen fiets.
W: Station Purmerend Centrum wordt een Intercitystation (eindsituatie). W: De sprinterfrequentie tussen Amsterdam en Purmerend wordt verhoogd van 2x/u naar 4x/u. W: Waterlandkwartier heeft hoogfrequente OV-verbindingen met Amsterdam CS, AmsterdamNoord, -Zuidoost en -Sloterdijk. W: De directe busverbinding met Amsterdam-Noord en Amsterdam Centraal Station rijdt door het Waterlandkwartier en via station Purmerend Centrum. W: In de nieuwe busconcessie inzetten op goede busverbindingen vanaf Waterlandkwartier naar het centrum en nieuwe uitleglocaties (eindsituatie). R: Ruimtereservering van een keerspoor om een extra Sprinter-dienst op de Hoornse Lijn in de toekomst mogelijk te kunnen maken. R: Waterlandkwartier is zeven dagen per week van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat te bereiken met hoogfrequent busvervoer (minimaal vier keer per uur).
O2
Station Purmerend Centrum is een multifunctionele en aantrekkelijke verblijfslocatie die voorziet in de behoeften van reizigers.
W: Op het station worden duidelijke voorzieningen voor toeristen, zoals fietsverhuur, infopunt en horeca, aangeboden als sprake is van een sluitende business case (eindsituatie).
O3
De OV-haltes in Waterlandkwartier zijn zichtbaar vanuit het ontwikkelgebied door heldere loop- en zichtlijnen (eindsituatie).
O4
Alle OV-haltes zijn toegankelijk voor mensen met een mobiliteitsbeperking.
O5
Publieke voorzieningen bevinden zich op loopafstand (maximaal 10 minuten lopen) van station Purmerend Centrum.
R: Station Purmerend Centrum is bereikbaar via doorgaande loop- en fietsroutes. R: Duidelijke loop- en fietsroutes verbinden station Purmerend Centrum met de binnenstad.
MPvE Waterlandkwartier | November 2022
16
MaaS, deelmobiliteit en mobiliteitshubs Ambitie Deelauto en deelbakfiets: Deelauto en deelbakfiets vormen een betaalbaar en gelijkwaardig alternatief voor de eigen auto. Het aanbod staat op prominente en zichtlocaties in het gebied. Overige vormen van deelmobiliteit: Een mix van betaalbare deelmobiliteit wordt aangeboden op meerdere centrale punten in het gebied gericht op het vervangen van autobezit en (binnenstedelijke) autoritten. ID
Eisen
Wensen & Randvoorwaarden (W & R)
M1
Het aanbod deelmobiliteit in Purmerend/Waterlandkwartier is flexibel/aanpasbaar, inspelend op veranderende marktomstandigheden en mobiliteitsbehoeften.
R: De gemeente faciliteert het publiek-toegankelijke aanbod van deelmobiliteit in Waterlandkwartier met vergunningen met deelmobiliteitsaanbieders. R: De opschaling van deelmobiliteit in Purmerend/Waterlandkwartier moet ondersteunend zijn aan de regionale ambities en opgaven op het gebied van mobiliteit en verstedelijking. W: Waterlandkwartier biedt ruimte voor experimenteren met nieuwe deelmobiliteit/MaaSconcepten. W: In Waterlandkwartier wordt ruimte geboden aan (de ontwikkeling van) coöperatieve deelmobiliteitsconcepten.
M2
Een mix van betaalbare deelmobiliteit wordt aangeboden gericht op het vervangen van autobezit en (binnenstedelijke) autoritten. In eerste instantie worden elektrische deelauto's, elektrische deelbakfietsen, (elektrische) deelfietsen en elektrische scooters aangeboden.
R: In het kader van inclusiviteit dient de betaalbaarheid van het aanbod deelmobiliteit voor alle doelgroepen te worden onderbouwd. R: Een reductieregeling in parkeerbeleid wordt toegepast bij de inzet van deelmobiliteit. Het aanbod deelmobiliteit staat daarmee in verhouding tot de reductie van privé parkeren.
M3
Deelauto’s zijn aanwezig in elke parkeervoorziening op vaste standplaatsen.
R: Deelauto’s parkeren in de mobiliteitshubs en zijn door kentekenherkenning geen parkeerkosten verschuldigd aan de parkeerexploitant.
M5
Deelmobiliteit mag niet te leiden tot overlast in de openbare ruimte. Deelscooters en (elektrische) deel(bak)fietsen zijn aanwezig op enkele daarvoor aangewezen centrale publiek-toegankelijke locaties (hubs).
M6
Bij station Purmerend Centrum worden deelfietsen en deelscooters aangeboden om het natransport (last-mile) te faciliteren. Dit geldt ook voor het OV-fiets aanbod op station Purmerend.
M7
Alle deelmobiliteit in Waterlandkwartier is interoperabel, zodat gebruikers eenvoudig kunnen plannen, reserveren en betalen via MaaS-apps.
R: Aanbieders van deelmobiliteit dienen aan te sluiten bij tenminste twee landelijke MaaS-apps. W: In Waterlandkwartier worden bestaande MaaS-apps gepromoot, waarmee alle deelmobiliteit kan worden gereserveerd en gebruikt.
MPvE Waterlandkwartier | November 2022
17
Auto, parkeren en (smart)infra Ambitie De openbare ruimte van waterlandkwartier is grotendeels autovrij. De auto-afhankelijkheid is laag, parkeren gebeurt inpandig (uit het zicht) en de parkeernorm is progressief.
ID
Eisen
Wensen & Randvoorwaarden (W & R)
A1
In Waterlandkwartier geldt een parkeernorm die tegemoet komt aan de hoge ambitie die gesteld is. De norm is passend/vindt aansluiting bij centrumgebied of in het geval van voorzieningen en kantoren; voetgangerszone.
R: Bewoners van nieuwe woningen parkeren inpandig. R: Er wordt maximaal ingezet op dubbelgebruik met andere functies, conform regulering dubbelgebruik op basis van aanwezigheidspercentages.
A2
In Waterlandkwartier geldt gereguleerd parkeren (vergunning/betaald) om autogebruik en autobezit te verminderen.
R: De zone voor gereguleerd parkeren in Purmerend wordt uitgebreid.
A3
Parkeren vindt plaats in geclusterde parkeervoorzieningen op loopafstand van woningen en voorzieningen.
R: Het opvangen van de auto’s als bestemmingsverkeer (bezoekers) vindt plaats bij de entrees van het gebied in centrale collectieve parkeervoorzieningen, mits ruimtelijk inpasbaar. R: Parkeren wordt zoveel mogelijk geclusterd in centrale ondergrondse parkeergarages of bovengrondse parkeergebouwen om parkeren zo veel mogelijk uit de openbare ruimte te halen en verharding in straten tot een minimum te beperken. R: Parkeervoorzieningen zijn op loopafstand van woningen en voorzieningen bereikbaar.
A4
Parkeeroverlast in het Waterlandkwartier en omliggende wijken wordt zo veel mogelijk voorkomen.
R: Nieuwe bewoners van Waterlandkwartier maken gebruik van gebouwde parkeervoorzieningen en hebben geen recht op een parkeervergunning voor parkeren in de openbare ruimte. R: Invoering parkeerregulering omliggende wijken n.a.v. monitoring extra parkeerdruk (waterbedeffect).
A5
Voorzieningen zijn te voet goed bereikbaar vanuit parkeergarages in het gebied.
R: Parkeergarages zijn middels looproutes verbonden met (eind)bestemmingen.
A6
Parkeren in de openbare ruimte is alleen beschikbaar voor laden en lossen (logistiek/bezorgdiensten) en hulpdiensten (eindsituatie).
R: Bestaande parkeerplekken op maaiveld worden stapsgewijs vervangen door inpandige parkeerplekken.
A7
Parkeercapaciteit in de mobiliteitshubs is beschikbaar voor bewoners van en bezoekers/gebruikers in het Waterlandkwartier. Bewoners parkeren met een vergunning, bezoekers aan de voorzieningen betalen een parkeertarief, bezoek van bewoners betalen een gereduceerd tarief.
W: Dubbelgebruik van parkeerplekken in de mobiliteitshubs (met uitzondering van de plekken voor deelauto’s) wordt op een slimme manier gestimuleerd zodat er meer verblijfsruimte overblijft.
MPvE Waterlandkwartier | November 2022
18
Auto, parkeren en (smart)infra ID
Eisen
Wensen & Randvoorwaarden (W & R)
A8
De openbare ruimte van Waterlandkwartier is grotendeels autovrij.
R: Waterlandkwartier is alleen per auto bereikbaar voor bestemmingsverkeer. W: Extra autoverkeer van en naar het gebied wordt niet gefaciliteerd middels capaciteitsuitbereidingen. De haalbaarheid hiervan dient te worden onderzocht (netwerkstudie), in samenhang met verkeersmanagementmaatregelen.
A9
Het Waterlandkwartier is autoluw. De locaties binnen het plangebied waar de auto aanwezig is (buiten de doorgaande structuur van de Waterlandlaan en mogelijk Weteringstraat) bestaan uit erftoegangswegen met een snelheidsregime van 15 of 30 km/uur.
W:Waterlandkwartier kent twee ontsluitingen voor voor bestemmingsverkeer die niet op elkaar aangesloten zijn om te voorkomen dat verkeer door het Waterlandkwartier rijdt.
A10
Alle autovrije en autoluwe gebieden zijn toegankelijk voor nood- en hulpdiensten.
A11
A12
W: De Waterlandlaan is in de eindsituatie niet langer een doorgaande route voor autoverkeer, maar alleen een verbindingsweg met het centrum. De haalbaarheid hiervan dient te worden onderzocht (netwerkstudie), in samenhang met verkeersmanagementmaatregelen. Via dynamische parkeerverwijssystemen (VRIJ/VOL) op omliggende infrastructuur is de huidige beschikbaarheid in de mobiliteitshubs af te lezen om zoekverkeer te voorkomen.
MPvE Waterlandkwartier | November 2022
19
Logistiek Ambitie Het aantal logistieke bewegingen in Waterlandkwartier wordt verminderd om de leefbaarheid in het gebied te verbeteren.
ID
Eisen
Wensen & Randvoorwaarden (W & R)
L1
Pakketten worden bij voorkeur bezorgd en afgehaald bij publiek-toegankelijke pakketwanden op mobiliteitshubs, bij winkels en op station Purmerend Centrum.
R: Uitwerking dient aan te sluiten bij de visie logistiek hubs en handelingsperspectief voor overheden (VRA) dat in de maak is.
L2
Bevoorrading en ophalen van afval van winkels, horeca en bedrijven vindt plaats buiten de ochtendspits (7:00 - 9:00) en avondspits (16:00 - 19:00).
L3
Laad- en losplekken voor pakketbezorging worden op straat gerealiseerd waar nodig.
L4
In Waterlandkwartier geldt een milieuzone die alleen toegankelijk is voor dieselvrachtwagens met minimaal emissieklasse 6 of zoals voorgeschreven door de op dat moment vigerende norm.
L5
De Laan der Continenten/Aziëlaan, Jaagweg en Gorslaan worden gebruikt als logistieke corridor voor doorgaande logistiek, zodat de logistieke belasting op de Waterlandlaan geminimaliseerd wordt.
W: Op laad- en losplekken wordt rekening gehouden met toekomstige realisatie van laadinfrastructuur om elektrische trucks te laden.
L6
W: De gemeente onderzoekt of bouwlogistiek over water (De Where) kan worden gerealiseerd om het aantal verplaatsingen over de weg te beperken.
L7
W: Inzet van (tijdelijke) bouwhubs om tijdens de realisatie van het ontwikkelgebied het aantal (vracht)verplaatsingen en de uitstoot te verminderen.
L8
W: Logistieke hubs aan de rand van de stad worden ingezet, om het aantal en de omvang van logistieke bewegingen in het Waterlandkwartier te beperken. In combinatie met de inzet van kleine, schone, stille en veilige voertuigen naar en in het gebied, inclusief nieuwe vormen van goederenvervoer zoals Licht Elektrische Vracht Voertuigen en vracht(bak)fietsen. W: Voor partijen die niet zero emissie kunnen leveren is er de mogelijkheid om goederen af te geven bij een logistieke hub die goederen op gebiedsniveau (zoals centrum) herdistribueerd.
MPvE Waterlandkwartier | November 2022
20
Zero emissie & laadinfrastructuur Ambitie Het gebruik van zero emissie vervoermiddelen wordt gestimuleerd om de uitstoot van mobiliteit zoveel mogelijk te beperken. Alle deelmobiliteit, OV en logistiek is zero emissie.
ID
Eisen
Wensen & Randvoorwaarden (W & R)
Z1
Minimaal 20% van de publieke parkeerplekken in Waterlandkwartier is voorzien van een laadpunt.
Z2
Alle private parkeerplekken bij nieuwbouw van woningen zijn voorbereid op toekomstige installatie van laadpunten. Alle private parkeervakken bij woningbouw met meer dan 10 parkeervakken zijn voorzien van loze leidingen.
Z3
In Waterlandkwartier geldt een milieuzone waarmee vervuilende vracht- en personenvoertuigen worden geweerd.
Z4
Alle aangeboden deelvervoermiddelen (deelauto’s en deelscooters) zijn volledig uitstootvrij.
Z5
Station-based elektrische deelauto's hebben een gereserveerde plek met een laadpunt.
Z6
Piekbelasting van elektriciteitsnet wordt beperkt door en bidirectionele laadinfrastructuur en een Smart Charging eis.
W: Het openbaar vervoer in het gebied is volledig uitstootvrij (eindsituatie). W: De milieuzone wordt in de toekomst aangescherpt tot een zero-emissie zone.
R: Er wordt ruimte geboden voor innovatie en co-creatie/samenwerking met marktpartijen voor koppeling tussen opwek lokale energie, opslag en duurzame mobiliteit.
MPvE Waterlandkwartier | November 2022
21
Datadelen & digitalisering Ambitie Bestaande slimme mobiliteits- en datatoepassingen worden gebruikt als ondersteuning voor de mobiliteitstransitie in Waterlandkwartier.
ID
Eisen
Wensen & Randvoorwaarden (W & R)
D1
Real-time en geïndividualiseerde informatie over aanbod deelmobiliteit en OV en beschikbaarheid van fietsenstallingen en autoparkeerplaatsen.
R: Gebruik van landelijke datastandaarden en voldoen aan AVG.
D2
Gebruikers- en verkeersdata worden door de Gemeente Purmerend gebruikt voor monitoring en sturing van mobiliteitsbeleid in het gebied.
D3
Aanbieders van deelmobiliteit stellen hun gebruiksdata beschikbaar via het dashboard deelmobiliteit van CROW.
D5
Real-time informatie over parkeren voor auto's op parkeerverwijssystemen op doorgaande autoroutes om beschikbare capaciteit beter te benutten.
R: Gemeente neemt afspraken over data-dalen op in haar deelmobiliteitsbeleid/vergunningen.
MPvE Waterlandkwartier | November 2022
22
5. Beleidsanalyse Analyse van het mobiliteitsbeleid
Vanaf dit hoofdstuk volgt de onderbouwing voor gemaakte keuzes. Dit hoofdstuk gaat in op de beleidsanalyse. Wat is de essentie van dit hoofdstuk? Voor het Waterlandkwartier is de visie vastgelegd in het Masterplan Waterlandkwartier en Gebiedsvisie Stationsgebied en Waterlandkwartier. Aanvullend schetsen de Visie op mobiliteit 2040 en Verkeersplan Purmerend 2040 stadsbrede ambities. Dit vormt gezamenlijk de visie voor het gebied en het vertrekpunt voor dit MPvE. Uit de analyse komt naar voren dat voor de thema’s nabijheid, actieve mobiliteit, openbaar vervoer en auto, parkeren en (smart)infra concrete ambities terugkomen, terwijl de thema’s logistiek, zero emissie & laadinfrastructuur en datadelen en digitalisering nog een nadere uitwerking nodig hebben.
5. Beleidsanalyse Gebiedsvisie Stationsgebied / Waterlandkwartier
Geen ambitie benoemd
Masterplan Waterlandkwartier
Op gebiedsniveau zijn voor het plangebied concrete ambities benoemd op de thema’s nabijheid, actieve mobiliteit, openbaar vervoer en auto, parkeren en (smart)infra. Voor MaaS, deelmobiliteits en mobiliteitshubs zijn in beperktere mate ambities geformuleerd. Voor de thema’s logistiek, zero emissie & laadinfrastructuur en datadelen en digitalisering zijn zowel op gemeentelijk als gebiedsniveau weinig tot geen ambities geformuleerd.
Ambitie beperkt benoemd
Verkeersplan Purmerend 2040
In de tabel hiernaast is terug te zien in hoeverre de ambities op de verschillende thema’s terugkomen in de betreffende beleidsdocumenten. Hieruit komt naar voren dat op gemeentelijk niveau ambities worden benoemd voor de thema’s nabijheid en auto, parkeren en (smart)infra. Voor de andere thema’s zijn in de Visie op mobiliteit 2040 en Verkeersplan Purmerend 2040 in mindere mate ambities geformuleerd. Opgemerkt moet worden dat parallel aan dit proces wordt gewerkt aan het actualiseren van het Mobiliteitsplan voor Purmerend.
Ambitie benoemd
Visie op mobilitieit 2040
De visie en uitgangspunten voor mobiliteit in Purmerend zijn vastgelegd in de beleidsdocumenten Visie Mobiliteit 2040 en Verkeerplan 2040. Aanvullend daarop is voor het Waterlandkwartier de visie voor mobiliteit vastgelegd in het Masterplan Waterlandkwartier en Gebiedsvisie Stationsgebied en Waterlandkwartier. Uit deze beleidsdocumenten komen uitgangspunten naar voren op de verschillende mobiliteitsthema’s. Dezelfde indeling van mobiliteitsthema’s uit de Leidraad Gebiedsontwikkeling & Smart Mobility is aangehouden om gemakkelijker de stap te kunnen maken naar de ambities op de verschillende thema’s.
Nabijheid Actieve mobiliteit Openbaar Vervoer MaaS, Deelmobiliteit en mobiliteitshubs Auto, parkeren en (smart)infra
Logistiek Zero emissie & laadinfrastructuur Datadelen en digitalisering
MPvE Waterlandkwartier | November 2022
24
De volgende uitgangspunten op het gebied van de mobiliteitsthema’s komen naar voren in de beleidsdocumenten: Nabijheid van voorzieningen & arbeidsplaatsen Waterlandkwartier wordt een rijk en levendig gebied waar wonen, werken en recreëren samenvallen. Er wordt ingezet op behoud, versterking en vernieuwing van voorzieningen voor alle doelgroepen. Alle dagelijkse voorzieningen in Waterlandkwartier bevinden zich op maximaal 10 minuten loopafstand. Het gebied wordt een culturele hotspot en is een vestigingsplaats voor Purmerendse bedrijven en nieuwkomers.
Auto, parkeren en (smart)infra In Waterlandkwartier is de auto te gast. Er is sprake van een beperkt autobezit en geringe autoafhankelijkheid van bewoners, gebruikers en bezoekers van het gebied. De parkeernormen kunnen sterk worden verlaagd dankzij knooppuntontwikkeling rondom het station en de mobiliteitsstrategie.
Actieve mobiliteit Waterlandkwartier wordt een aantrekkelijke, levendige en groene wijk waarin de voetganger en fietser centraal staan. De focus van de mobiliteitsstrategie is gebaseerd op het STOMP-principe met prioriteit voor lopen en fietsen. Er komt meer ruimte voor voetganger en fiets op de Waterlandlaan en in het stationsgebied. Het autoverkeer wordt verminderd en de vrijkomende ruimte wordt benut voor langzaam verkeer, meer groene ontmoetingsplekken en een betere openbare ruimte. In het gebied wordt meer aandacht besteed aan de inrichting en gebruik voor recreatief verblijf en langzaam verkeer om bewoners een kans te geven gezond te verplaatsen en een gezonde levensstijl te ontwikkelen. Het station is bereikbaar en toegankelijk voor iedereen, ook voor mindervaliden.
Andere mobiliteitsthema’s In de beleidsdocumenten komen weinig uitgangspunten terug op het gebied van mobiliteitsthema’s logistiek, zero emissie & laadinfrastructuur en datadelen en digitalisering. In het gebied wordt ingezet op innovatie op het vlak van logistiek en afvalinzameling, plaatsen van voldoende laadinfrastructuur en de verbinding zoeken met E-sports op De Koog zodat synergie tussen beide gebieden ontstaat. Het is echter onduidelijk hoe de verdere uitwerking hiervan plaatsvindt.
Openbaar vervoer Het openbaar vervoer wordt in de breedste zin verbeterd om de concurrentiepositie t.o.v. de auto te verbeteren. Het station Purmerend Centrum verandert in een multimodaal knooppunt. De verdichtingsopgaven vinden nabij het knooppunt plaats. Het knooppunt wordt een ontmoetingsplek. MaaS, deelmobiliteit en mobiliteitshubs In Purmerend en Waterlandkwartier wordt ingezet op het faciliteren en stimuleren van het gebruik van deelauto’s. Met de OV-knoop Purmerend Centrum kan deelmobiliteit optimaal worden gebruikt om bewoners/bezoekers minder afhankelijk te maken van autobezit. In de beleidsdocumenten komt nog niet terug hoe en welke vormen van deelmobiliteit in Waterlandkwartier terugkomen.
Bron: Masterplan Waterlandkwartier Purmerend (Bura Urbanism)
MPvE Waterlandkwartier | November 2022
25
6. Gebiedsanalyse Analyse van het gebied
In dit hoofdstuk volgt een analyse van het gebied Waterlandkwartier. We gaan in op de ligging van het gebied, het bestaande gebied en belangrijke woonwerkrelaties voor het gebied. Wat is de essentie van dit hoofdstuk? Het gebied Waterlandkwartier ligt in het midden van Purmerend ten oosten van de spoorlijn Amsterdam-Hoorn. Het gebied ligt ingeklemd tussen de Where aan de noordzijde, de Gorslaan aan de oostzijde en de Boezemstraat, Kilstraat en het Beatrixplein aan de zuidzijde. Ondanks de ligging bij het station Purmerend Centrum is de auto op dit moment dominant in het gebied. Het Waterlandkwartier is een belangrijke werklocatie. Ruim 60% van de kantoorruimte in Purmerend bevindt zich in het gebied.
6. Gebiedsanalyse Ligging van het plangebied Het Waterlandkwartier bevindt zich zowel ten noorden als zuiden van de Waterlandlaan op loopafstand van de binnenstad van Purmerend. Station Purmerend Centrum is gelegen aan de rand van de westzijde van het plangebied. Het gebied wordt verder begrensd door de Purmerweg en de Where aan de noordzijde, de Gorslaan aan de oostzijde en de Boezemstraat, Kilstraat en het Beatrixplein aan de zuidzijde (zie onderstaande afbeelding). De binnenstad van Purmerend is op circa 600 meter loopafstand van station Purmerend Centrum gelegen. De relatie tussen de binnenstad en het plangebied is op dit moment echter nog onvoldoende. Zoals vastgelegd in de Gebiedsvisie vormt de Waterlandlaan in de toekomst de verbindende schakel tussen het stationsgebied en de binnenstad.
Ligging plangebied (Masterplan Waterlandkwartier)
Huidige situatie Waterlandkwartier Waterlandkwartier is op dit moment een gefragmenteerd gebied zonder sterke en eigen identiteit, zowel voor de programmatische invulling als de ruimtelijke kwaliteit. Het gebied kenmerkt zich door veel parkeren op straat, achterkanten van percelen zijn aangesloten aan de straatzijde, weinig groen, veel steen in de openbare ruimte en een drukke Waterlandlaan. Verschillende functies zijn in het Waterlandkwartier aanwezig, waaronder woningen, werkgelegenheid en voorzieningen. Ruim 60% van de beschikbare kantoorruimte in Purmerend is gelegen in het Waterlandkwartier. Tevens heeft het gebied een bioscoop, muziekschool en verschillende supermarkten. In onderstaande afbeelding zijn de verschillende voorzieningen weergegeven die nu in het Waterlandkwartier aanwezig zijn.
Huidige ligging voorzieningen
MPvE Waterlandkwartier | November 2022
Straatbeelden huidige situatie
27
Sterke woon-werkpendel richting Amsterdam Purmerend kende in 2019 ruim 40.000 werkende inwoners. Hiervan werken circa 10.800 mensen in eigen stad. Dit betekent dat circa 30.000 inwoners dagelijks vanuit Purmerend vetrekken naar hun werk. De belangrijke werkgemeenten en bestemmingen van Purmerenders zijn afgebeeld in onderstaand figuur. Hieruit komt naar voren dat er meer inwoners van Purmerend in Amsterdam werken dan in de eigen stad. Dit duidt op een sterke woon-werkpendel richting Amsterdam. Andere belangrijke werkgemeenten zijn Zaanstad (ca. 2.500), Haarlemmermeer (ca. 2.200) en Hoorn (ca. 1.000). Het is niet bekend hoe Purmerenders naar deze locaties reizen.
Waar werken inwoners van Purmerend?
Woon-werkpendel richting Purmerend Ruim 24.000 mensen werken in Purmerend, waarvan 10.800 mensen die in Purmerend wonen en werken. Dit resulteert in circa 13.000 werkenden van buiten Purmerend. Purmerend is met name een belangrijke werkbestemming voor inwoners van Edam-Volendam (ca. 1.600), Amsterdam (ca. 1.500), Zaanstad (ca. 1.500) en Hoorn (ca. 1.100). Ruim 60% van de kantoorruimte in Purmerend bevindt zich in het Waterlandkwartier. Het Waterlandkwartier is dus een belangrijke werklocatie in Purmerend. Een goede bereikbaarheid vanuit de genoemde woongemeenten is dus essentieel.
Waar wonen de mensen die in Purmerend werken? Totaal: 24.500
Totaal: 40.200
Werklocaties inwoners van Purmerend (data van CBS)
Woonlocaties werknemers in Purmerend (data van CBS)
MPvE Waterlandkwartier | November 2022
28
7. Netwerkanalyse Analyse van het omliggende mobiliteitsnetwerk
Dit hoofdstuk richt zich op een analyse van de bereikbaarheid van het gebied met verschillende modaliteiten. Wat is de essentie van dit hoofdstuk? De inzet op duurzame en actieve modaliteiten is nodig om de autodominantie in het gebied en druk op het autonetwerk te verminderen. De elektrische fiets en OV bieden kansen voor regionale woon-werkritten.
7. Netwerkanalyse Reistijdisochronen fiets, e-bike, OV en auto
Voor het Waterlandkwartier is het gebied in kaart gebracht dat men binnen 10, 20, 40 en 60 minuten met verschillende vervoermiddelen kan bereiken. De bereikbaarheid van het gebied en de kwaliteit van het bestaande netwerk worden hiermee getoetst.
Waterlandkwartier Werklocatie
Fiets (15 km/u)
Elektrische fiets (25 km/u)
Openbaar vervoer
Auto
< 10 min 10-20 min 20-40 min 40-60 min
De potentie voor de elektrische fiets is groot. Amsterdam-Noord en Zaanstad zijn binnen 40 minuten te bereiken, terwijl een groot deel van de belangrijke werkbestemmingen binnen 60 minuten fietsen te bereiken is. In vergelijking met de (elektrische) fiets is de OV-bereikbaarheid een stuk minder fijnmazig. Belangrijke werkbestemmingen zijn echter wel binnen een uur bereikbaar. De auto is het meest dominante vervoermiddel. Alle belangrijke werkbestemmingen in de omgeving zijn binnen 40 minuten bereikbaar.
Deze analyse betreft een theoretische benadering van de reistijden vanaf station Purmerend Centrum en geeft een indruk van de bereikbaarheid met de verschillende vervoermiddelen. Voor de fiets en de elektrische fiets is uitgegaan van een gemiddelde snelheid van 15 km/u en 25 km/u. Voor het openbaar vervoer is uitgegaan van een vertrektijd op dinsdagochtend tussen 8 en 10 uur. Voor de auto is uitgegaan van een filevrije situatie. Tijd die kost om een parkeerplek te vinden is niet meegenomen. Dit betekent dat de autobereikbaarheid tijdens de spits iets minder dominant is.
MPvE Waterlandkwartier | November 2022
30
Zonder maatregelen loopt autoverkeersnetwerk vast Voor het Verkeersplan Purmerend 2040 zijn een laag woningbouwscenario (circa 4.000 woningen) en een hoog woningbouwscenario (circa 8.000 woningen) doorgerekend. In het lage woningbouwscenario is het druk, ontstaan wachtrijen, maar kan autoverkeer op een acceptabele manier worden afgewikkeld. Het hoge woningbouwscenario leidt echter tot aanzienlijke knelpunten, zoals weergegeven in onderstaande afbeelding. De achtergrondkaart geeft een indicatie van de grootte van de verkeersstromen (mvt/etmaal). Rondom het Waterlandkwartier ontstaan knelpunten op de route over de Gorslaan en de route over de Waterlandlaan langs de binnenstad. Dit toont aan dat zonder aanvullende maatregelen het verkeersnetwerk in Purmerend vastloopt met de bouw van ca. 8000 woningen. Purmerend gaat echter uit van de bouw van ca. 10.000 woningen tot 2030. De locatie van deze woningen was bij het vaststellen van het Verkeersplan nog niet bekend en kon daarom niet worden doorgerekend. Bij de bouw van 10.000 woningen nemen de knelpunten in het verkeersnetwerk verder toe en ontstaan mogelijk nieuwe knelpunten. Dit geeft aan dat het essentieel is om bij nieuwe woningbouwontwikkelingen zoals het Waterlandkwartier in te zetten op actieve en duurzame vormen van mobiliteit.
Fietsnetwerk met focus op noord-zuidverbindingen Het vrijliggende fietsnetwerk in Purmerend kenmerkt zich door de vele noord-zuid verbindingen. Deze verbindingen liggen hoofdzakelijk langs doorgaande autoroutes zoals de Jaagweg en de Gorslaan. Aanvullend daarop bestaan enkele directe fietsroutes tussen woonwijken zoals de routes tussen Weidevenne en de binnenstad via de Melkweg. Het huidige fietsnetwerk met veel noord-zuidverbindingen biedt met name potentie voor fietsverplaatsingen van en naar Amsterdam. Met de elektrische fiets is Amsterdam-Noord binnen 40 minuten fietsen te bereiken. Er bestaan echter weinig oost-west verbindingen en het aantal directe fietsroutes zoals de Melkweg is beperkt. De binnenstedelijke fietsbereikbaarheid is vanwege het gebrek aan directe routes een belangrijk aandachtspunt. Het stationsgebied van Purmerend is met een vrijliggend fietspad aangesloten op de Gorslaan en omsloten door fietspaden op de Waterlandlaan en Gorslaan. Directe fietsroutes door het hele gebied en (directe) verbindingen met andere woonwijken ontbreken echter. Daarnaast vormt de spoorverbinding tussen Zaandam en Hoorn een belangrijke barrière.
Binnenstad Toe- en afritten A7 Weidevenne Gorslaan Purmer-Zuid – N244
Verkeersknelpunten auto
Streefbeeld fietsnetwerk 2015 (bron: Beleidsplan fiets, 2010-2015)
MPvE Waterlandkwartier | November 2022
31
Directe treinverbinding met Schiphol en Hoorn Station Purmerend Centrum is één van de drie Sprinter-stations van Purmerend en is gelegen aan de rand van het Waterlandkwartier. Purmerend Centrum heeft twee keer per uur een treinverbinding met onder andere Hoorn (14 min), Zaandam (13 min), Amsterdam Sloterdijk (20 min), Schiphol (32 min), Leiden (55 min) en Den Haag (1:19). Het is tevens mogelijk binnenstedelijke treinverplaatsingen te maken naar Purmerend Weidevenne en Purmerend Overwhere (beiden 3 min). Doordat Purmerend geen directe treinverbinding met Amsterdam CS heeft is een groot aantal bestemmingen in Amsterdam, zoals de binnenstad, Amsterdam Amstel of Zuidoost het snelste te bereiken met de bus. Ter illustratie, vanaf bushalte Veenweidestraat op de Gorslaan aan de oostzijde van het Waterlandkwartier is de reistijd naar Amsterdam CS per bus circa 17 minuten, terwijl de reistijd vanaf station Purmerend Centrum per trein circa 32 minuten is. Voor veel woon-werkverplaatsingen richting Amsterdam is de trein daardoor een minder aantrekkelijk alternatief. Geen directe busverbindingen in het gebied richting Amsterdam In het Waterlandkwartier lopen geen buslijnen van/naar Amsterdam. Het gebied kent wel twee met name regionale busverbindingen. Buslijn 110 loopt via de Weteringstraat dwars door het plangebied heen en halteert ter hoogte van station Purmerend Centrum.
Met de buslijn is Waterlandkwartier 2x per uur verbonden met het Tramplein, de binnenstad, het Dijklanderziekenhuis, de Purmer, Baanstee, Edam en Volendam. Daarnaast halteert buslijn 416 ter hoogte van station Purmerend Centrum. Deze lijn vormt 1x per anderhalf uur de regionale busverbinding tussen het Dijklanderziekenhuis, het stationsgebied en de binnenstad, de Beemster en de Rijp. De buslijn rijdt het gebied in/uit via de Wielingenstraat en maakt gebruik van de keerlus. Aan de randen van het plangebied lopen echter wel verschillende buslijnen van/naar Amsterdam. Bushalte Veenweidestraat op de Gorslaan is met buslijnen 306 en 376 direct verbonden met Amsterdam CS en Amsterdam-Zuidoost. Buslijn 306 rijdt 4-8 keer per uur in de spitsuren en 4 keer per uur in de daluren. Buslijn 376 rijdt zowel in als buiten de spitsuren 2 keer per uur. Op bushalte Waterlandplein halteren naast buslijn 416 ook de buslijnen 103 en 413. Buslijn 103 verbindt Purmerend 2 keer per uur met Monnickendam, terwijl buslijn 413 Purmerend met de Zeevang verbindt.
OV-netwerk in Purmerend
MPvE Waterlandkwartier | November 2022
32
8. Analyse mobiliteitsbehoeften Analyse van autobezit en mobiliteitsgedrag
In dit hoofdstuk is het verwachte mobiliteitsgedrag van toekomstige bewoners van Waterlandkwartier inzichtelijk gemaakt. Het prognosticeren en reduceren van autobezit is daarin een belangrijk vraagstuk. Wat is de essentie van dit hoofdstuk? Het verwachte autobezit onder de toekomstige bewoners van Waterlandkwartier ligt op circa 0,85 auto/huishouden. Lage inkomensgroepen hebben naar een verwachting een autobezit van circa 0,3 auto/huishouden, midden inkomensgroepen circa 1,0 auto/huishouden en hoge inkomensgroepen circa 1,2 auto/huishouden. Sturen op de beoogde woningbouwprogramma en doelgroep is de meest effectieve manier om het autobezit verder te verminderen.
8. Analyse mobiliteitsbehoeften In deze verdiepende mobiliteitsanalyse is op basis van een kwantitatieve data-analyse inzicht gegeven in het te verwachten mobiliteitsgedrag van toekomstige bewoners van het Waterlandkwartier. De analyse richt zich op het autobezit, het gebruik van verschillende vervoermiddelen en het budget dat bewoners besteden aan mobiliteit. Het geeft daarnaast inzicht in factoren waarmee je kunt sturen op autobezit.
Waterlandkwartier Binnenstad Omliggende buurten
Opzet van de analyse
Overige selectie bij HOV
Om mobiliteit in het Waterlandkwartier succesvol te organiseren is het belangrijk om aan te sluiten op de mobiliteitsbehoeften van de toekomstige gebruikers van het gebied (bewoners, bezoekers, werkenden). Deze analyse maakt op basis van verschillende databronnen een prognose van het verwachte autobezit, mobiliteitspatronen en –bestedingen van de toekomstige doelgroep.