C jaarstukken-2021-GGD-voor-zienswijze

Planning en Control Cyclus Jaarstukken 2021 1 Jaarstukken 2021

2021.1.0

INHOUDSOPGAVE

___________

Inhoud INHOUDSOPGAVE ......................................................................................................................... 2 VOORWOORD ............................................................................................................................... 4 Inleiding .................................................................................................................................... 4 1 JAARVERSLAG ............................................................................................................................ 5 1.1 Programmaverantwoording ................................................................................................... 6 1.1.1 Aanpak Coronacrisis .......................................................................................................

7 1.1.2 Programma 1 Monitor, signaleren en adviseren ...............................................................14 1.1.3 Programma 2 Uitvoerende taken gezondheidsbescherming ..............................................18 1.1.4 Programma 3 Publieke gezondheid bij rampen en crises ..................................................28 1.1.5 Programma 4 Toezicht houden ......................................................................................30 1.1.6 Programma 5 Contracttaken ..........................................................................................32 1.1.7 Algemene dekkingsmiddelen ..........................................................................................34 1.2 Paragrafen ..........................................................................................................................35 1.2.1 Inleiding .......................................................................................................................35 1.2.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ......................................................................35 1.2.3 Verbonden partijen........................................................................................................37 1.2.4 Onderhoud kapitaalgoederen .........................................................................................38 1.2.5 Financiering

..................................................................................................................38 1.2.6 Bedrijfsvoering ..............................................................................................................40 2 JAARREKENING .........................................................................................................................49 2.1 Balans per 31 december 2021 GGD Zaanstreek-Waterland .....................................................50 2.2 Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening ..................................................................52 2.3 Toelichting ..........................................................................................................................54 2.3.1 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling .........................................................54 2.3.2 Toelichting op de balans per 31 december 2021 .............................................................55 2.3.3 Toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2021 .........................62 2.3.4 Resultaatbestemming ....................................................................................................70 2.3.5 Wet Normering Topinkomens .........................................................................................70 2.3.6 Gebeurtenis na balansdatum

..........................................................................................72 2.3.7 Claim datadiefstal ..........................................................................................................72 2.3.8 Rechtmatigheid .............................................................................................................72 BIJLAGEN ....................................................................................................................................74 Afkortingenlijst ..........................................................................................................................74 Taakvelden ...............................................................................................................................76 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant ......................................................................77 2 Jaarstukken 2021

2021.1.0

3 Jaarstukken 2021

2021.1.0

VOORWOORD

___________

Inleiding Voor u ligt het jaarverslag en jaarrekening 2021 van GGD Zaanstreek-Waterland (GGD). Met het jaarverslag en jaarrekening legt het Algemeen Bestuur van de GGD verantwoording af over de uitvoering van de voorgenomen werkzaamheden uit de programmabegroting binnen de Gemeenschappelijke Regeling (GR). Wij rapporteren graag over stand van zaken in de programma’s: 1. Monitoren, signaleren en Adviseren 2. Uitvoerende taken gezondheidsbescherming 3. Publieke gezondheidszorg bij rampen en crises 4. Toezicht In deze rapportage is ter informatie de financiële stand van zaken van de projectmatige werkzaamheden vermeld, maar niet opgenomen in het resultaat. Inhoudelijk verslag en de financiële rapportage over projectmatige werkzaamheden gebeurt separaat aan de opdracht gevende gemeenten. Naast de 4 programma’s speelt de aanpak van de Corona crises nog een grote rol. Sinds begin 2020 worden we geconfronteerd met een crisis veroorzaakt door de infectieziekte COVID-19 (corona). Een infectieziektecrisis, en dus nauw verbonden met één van de basistaken van de GGD, namelijk infectieziektebestrijding. In september 2020 is een sector Corona gevormd om alle corona gerelateerde werkzaamheden onder te brengen en deze financieel te scheiden van de overige GGD taken. In de jaarverantwoording wordt ook aandacht besteed aan de werkzaamheden die samenhangen met de bestrijding van COVID-19.

GGD Zaanstreek-Waterland ondersteunt de gemeenten bij het realiseren van hun doelstellingen in het kader van preventie, de publieke gezondheid en sociale veiligheid. De GGD werkt en denkt vanuit preventie en eigen regie van mensen op hun gezondheid. Gemeenten hebben daarin een belangrijke verantwoordelijkheid. De nadruk ligt niet alleen op de aanpak van problemen van burgers, maar veel meer op het voorkomen daarvan. Dit is waar ook in 2021 onze professionals vol enthousiasme samen met de gemeenten en ketenpartners aan hebben gewerkt. Dit heeft mooie resultaten opgeleverd. Wij rapporteren hierover bij de programma’s in de volgende hoofdstukken. Een aantal algemene ontwikkelingen halen wij graag naar voren. Zoveel mogelijk is getracht om de reguliere processen doorgang te laten vinden met in achtneming van de landelijke maatregelen, door waar mogelijk thuis te werken en afstand te houden. Deze maatregelen hebben ook gevolgen voor de werkwijze van de GGD. Zo heeft de 1,5 meter afstand tot gevolg dat er minder kinderen op de spreekuren kunnen komen. In het najaar 2021 is het bestuur gestart met GGD 3.0 gericht op het toekomstbestendig maken van de GGD-organisatie. De GGD geeft dit vorm onder leiding van de heer Anton Kok, die per november 2021 voor een jaar is aangesteld na het vertrek van de heer F. Strijthagen, die de GGD per 1 oktober de GGD verlaten.

4 Jaarstukken 2021

2021.1.0

1 JAARVERSLAG

___________

5 Jaarstukken 2021

2021.1.0

1.1 Programmaverantwoording ___________ De programmaverantwoording heeft dezelfde opzet als de programmabegroting. In de programmabegroting zijn de vragen gesteld “Wat willen we bereiken?”, “Wat doen we hiervoor?” en “Wat kost het?”. In de programmaverantwoording worden de vragen beantwoord “Hebben we bereikt wat we wilden bereiken?” en “Wat heeft het gekost?”.

6 Jaarstukken 2021

2021.1.0

1.1.1 Aanpak Coronacrisis __________ Vanaf september 2020 is de tijdelijke sector Corona ingericht. In deze sector zijn alle corona gerelateerde activiteiten ondergebracht. Ook in 2021 heeft de coronacrisis nog veel aandacht gevraagd. Per januari 2021 is de sector uitgebreid met een derde team, team Vaccinatie. Naast het team Vaccinatie bestaat de sector Corona uit de teams Testen en Bron- en contactonderzoek. De sector Corona bestaat uit een vaste kern van flexibel inzetbare medewerkers, aangevuld met een flexibele pool van medewerkers, zodat de sector snel kan op- en afschalen. Al deze medewerkers worden tijdelijk ingehuurd. In de meest intensieve periode waren bestond in de sector circa 720 medewerkers werkzaam waarvan 380 ingehuurd door de GGD en de overige medewerkers door contractpartijen. Bij de personele inrichting van de sector Corona dient in ogenschouw genomen dat het verloop van de coronacrisis ongewis is en er steeds sprake is van op- en afschalen. Wat heeft de GGD het afgelopen jaar in de aanpak van het coronavirus gedaan? • Het testen Testen is een belangrijk instrument in de bestrijding van het coronavirus. Hierdoor wordt de verspreiding van het virus inzichtelijk. Bij de ontwikkeling van de testmogelijkheden volgt de GGD het landelijk beleid. De GGD had begin 2021 drie permanente testlocaties in Zaandam, Purmerend en Wormerveer.

Het aantal geteste personen schommelt per week. De GGD speelt hierop in door het aantal teststraten per locatie uit te breiden of in te krimpen en extra testlocaties in te richten. Om de testbereidheid te verhogen en vroegtijdige besmettingen op te sporen, heeft de GGD vanaf januari 2021 een mobiele testlocatie geplaatst in Volendam (Edam-Volendam) en Poelenburg (Zaanstad). Daarnaast is, door middel van extra publiekscampagnes - filmpjes en folders in verschillende talen - het belang van testen onder de aandacht gebracht. In verband met het tegenvallend aantal bezoekers heeft de testbus in Poelenburg één maand in de wijk gestaan. De testlocaties in Wormerveer en Volendam zijn door afnemende bezoekersaantallen in juni 2021 gesloten. Eind 2021 is de mobiele testbus in Volendam teruggeplaatst. In 2021 zijn circa 260.000 mensen getest. Inwoners die op medische gronden niet naar de testlocatie kunnen komen, kunnen thuis worden getest. In deze periode zijn ruim 3.400 thuistesten uitgevoerd. De testbus wordt eveneens ingezet als er een cluster van besmettingen op één (zorg)locatie is. In de periode juli en augustus heeft de GGD ook het testen voor reizigers uitgevoerd. • Traceren: Bron- en contactopsporing Bron- en contactonderzoek (BCO) is een essentieel onderdeel van de bestrijding van de corona pandemie.

Het doel van het BCO is om contacten te identificeren, hen te informeren over de blootstelling en de risico’s op besmetting, en hen te wijzen op maatregelen die genomen moeten worden om verdere verspreiding te voorkomen. Landelijk worden verschillende fasen in het BCO onderscheiden: volledig BCO en risico gestuurd BCO. Een volledig BCO is het meest wenselijk met het oog op het bestrijden van het coronavirus. Het percentage positief getesten schommelt en is in onze regio met regelmaat hoger geweest dan het landelijk gemiddelde. Als het aantal positief geteste mensen (zeer) hoog is, dan is het uitvoeren van een volledig BCO niet altijd mogelijk en wordt overgegaan op risico gestuurd BCO. Landelijk zijn hiervoor richtlijnen opgesteld die de GGD volgt. Bij piekbelastingen bij het BCO (tijdelijk hoge aantallen besmettingen) is volgens landelijk protocol de aard van het BCO aangepast (risico gestuurd BCO). Daarnaast was er ondersteuning vanuit het landelijke BCO-team. Vanaf september is een regionale BCO pool op het niveau van Noordwest 6 (bestaande uit de GGD regio’s Noord-Holland Noord, Kennemerland, Zaanstreek-Waterland, Amsterdam, Gooi- en Vechtstreek en Flevoland) beschikbaar. Deze pool van medewerkers biedt ondersteuning bij 600 besmettingen per dag.

- Vaccineren Op 16 december 2020 is de Directeur Publieke Gezondheid door de minister van VWS gevraagd om de uitvoering van de eerste fase van de vaccinatiecampagne zo vroeg mogelijk in januari 2021 op te 7 Jaarstukken 2021

2021.1.0

pakken. De GGD volgt de landelijke vaccinatiestrategie. Deze strategie bepaalt wanneer, welke burgers worden gevaccineerd, wie de vaccinatie uitvoert, welk vaccin wordt gegeven en de hoeveelheid vaccins dat de GGD ontvangt. De GGD heeft de Topsporthal De Beuk in Purmerend als regionale vaccinatielocatie ingericht. Deze vaccinatielocatie was 7 dagen per week geopend van 8.00 20.00 uur. Op 15 januari is begonnen met het vaccineren van zorgpersoneel van de verpleeghuizen, verzorgingshuizen en thuiszorgorganisaties. Begin februari zijn de oudste inwoners in de regio uitgenodigd voor vaccinatie, in maart volgden de 75+-ers. Gefaseerd zijn alle leeftijdsgroepen opgeroepen. 18 juni hebben alle 18- en 19-jarigen een uitnodiging gekregen voor vaccinatie. De Gezondheidsraad heeft op 2 juli besloten dat ook 12 t/m 17-jarigen gevaccineerd kunnen worden. Vanaf 12 april heeft de GGD een tweede vaccinatielocatie geopend in de Topsporthal in Koog aan de Zaan. Ruim 211.000 inwoners uit de regio hebben een eerste vaccinatie gehad en ruim 182.000 inwoners een tweede vaccinatie. De vaccinatiegraad wordt gemonitord. De vaccinatiegraad verschilt per leeftijdsgroep en gemeente/wijk. Bij de leeftijdsgroep 50+ is de vaccinatiegraad meer als 80%.

In verband met afname van het aantal vaccinaties en de openstelling van het onderwijs en sport zijn in augustus en september 2021 de vaccinatielocaties De Beuk en de Topsporthal gesloten. In september 2021 is een kleinere vaccinatielocatie geopend in PG1 (Zaandam). Gelijktijdig is vanaf juli 2021 begonnen met het fijnmazig vaccineren. In de periode juli t/m november hebben twee mobiele vaccinatie units alle gemeenten in de regio bezocht om de drempel om een vaccinatie te krijgen te verlagen. In de mobiele units kon men zonder afspraak terecht. Er zijn in deze mobiele units 12.728 mensen gevaccineerd. Vaccinatiebereidheid verhogen Vanaf mei 2021 zijn voorbereidingen getroffen om ‘moeilijk bereikbare groepen’ te bereiken en te vaccineren. Het ministerie heeft deze doelgroepen gedefinieerd. Het zijn: - Dak en thuislozen. In samenwerking met het Leger des Heils, Algemeen Opvangcentrum Purmerend en Straathoekwerk zijn hun cliënten gevaccineerd. - Cliënten Vrouwenopvang. In samenwerking met de Blijfgroep zijn hun cliënten op locatie gevaccineerd. - Ongedocumenteerden. Vanaf eind juni zijn de beide vaccinatielocaties toegankelijk voor ongedocumenteerden. Zij kunnen zonder afspraak terecht. Zorginstellingen en wijkteams zijn hierover geïnformeerd. Arbeidsmigranten. De verblijfplaatsen van arbeidsmigranten zijn in kaart gebracht en er is contact gelegd met uitzendbureaus.

Verblijfplaatsen de Kogge (Koog aan de Zaan), Marina park (Volendam) en de Rijssenhoutstraat (Zaandam) zijn bezocht. Ook is er gevaccineerd bij het AHdistributie centrum. - Asielzoekers: de noodopvang voor asielzoekers is medio november geopend. In december is deze locatie bezocht en zijn bewoners gevaccineerd. - Mensen met een lage sociaaleconomische status, laag geletterden en mensen met een migratie achtergrond. In mei heeft een webinar voor gemeenten plaatsgevonden om hen te betrekken bij het vinden van sleutelpersonen om deze doelgroepen te bereiken. Landelijk is bepaald dat vanaf 25 juni gerichte acties voor deze doelgroep mogen plaatsvinden. De GGD zet in op voorlichting aan sleutelpersonen, informatie via de sociale media, filmpjes rond thema’s in verschillende talen, inzet mobiele vaccinatie bus in wijken waar de vaccinatiegraad laag is en flyer acties. Boostervaccinatie November 2021 hebben de GGD-en de opdracht gekregen om de boosterprik aan te bieden. Voor de boostervaccinatie is PG1 beschikbaar. Omdat op deze locatie onvoldoende groot was en de GGD voor een regionale spreiding van een vaccinatie locaties koos, is gezocht naar extra ruimten. In december is zijn er twee extra vaccinatielocaties bij gekomen in Purmerend en Middenbeemster. De planning en uitnodiging voor de booster worden landelijk bepaald.

Evenals bij de eerste en tweede vaccinatieronde gaat dit per leeftijd van oud naar jong. In december hebben ook de bewoners van een zorginstelling zonder medische dienst een boostervaccinatie van de GGD gehad. Voor de niet-mobiele inwoners heeft de GGD een thuisvaccinatieteam. De huisarts meldt de inwoners hiervoor aan. Eind december hebben 55.812 inwoners een boostervaccinatie gehad. 8 Jaarstukken 2021

2021.1.0

- Het monitoren van de verspreiding van infectieziekten en het duiden van de cijfers De GGD verzamelt en analyseert gegevens over het coronavirus. Hierdoor ontstaat inzicht in verspreiding van het coronavirus in de regio en per gemeenten. Ook wordt gekeken naar verspreiding onder verschillende leeftijdsgroepen en per wijk. In 2021 zijn 46.436 besmettingen vastgesteld. Deze gegevens werden gedeeld in het Regionaal Beleidsteam. Wekelijks worden de cijfers geduid. - Ontwikkeling dashboard In het voorjaar 2021 is het regionale Corona dashboard gelanceerd. Het dashboard is door de GGD en GHOR gezamenlijk ontwikkeld. Naast een algemeen toegankelijk gedeelte met cijfers over het aantal testen, vaccinaties en besmettingspercentages, is een deel van het dashboard besloten. In het besloten gedeelte is informatie over de zorgcontinuïteit opgenomen. Het dashboard is te benaderen via https://ggdzw.incijfers.nl/dashboard/dashboard/. De GGD heeft het Corona dashboard gepresenteerd tijdens de landelijke ‘dashboard battle’ van het Instituut Fysieke Veiligheid (IFV) en daar de derde plaats behaald. •

Informeren en adviseren van gemeentebesturen en relevante partners over de ontwikkelingen en gewenste maatregelen Sinds de start van de coronacrisis wordt periodiek, samen met de veiligheidsregio, een bestuurlijke nieuwsbrief opgesteld voor de burgemeesters en wethouders zorg met daarin relevante informatie over het verloop en de aanpak van de coronacrisis. In totaal zijn in de eerste helft van 2021 19 nieuwsbrieven verstuurd. Vanaf de zomerperiode nam het aantal besmetting sterk af en is de frequentie van het verschijnen van de bestuurlijke nieuwsbrief verminderd. Voor de directeuren van de zorginstellingen is periodiek een zoomsessie georganiseerd om hen te informeren over de ontwikkelingen omtrent de vaccinatie aanpak en om beschikbaar te zijn voor vragen. Ook voor de bestuurders van het onderwijs werd regelmatig een zoomsessie georganiseerd om hen te informeren en beschikbaar te zijn voor vragen. - Advisering Tijdelijke wet maatregelen COVID-19 Van december 2020 tot 1 juni 2021 was de Tijdelijke wet maatregelen COVID-19 van kracht. De Tijdelijke wet gaf de burgemeester in bijzondere gevallen bevoegdheden met betrekking tot het verlenen van ontheffingen van de landelijke coronamaatregelen. Voordat de burgemeester hierover een besluit neemt moet de gemeente advies aanvragen bij de GGD. De GGD heeft in 2021 drie verzoeken van Zaanstad gehad om te adviseren bij een ontheffing.

Dit betrof de openstelling van het zwembad, de herdenking van de februari-staking en het uitreiken van een koninklijke onderscheiding. • Informeren en adviseren van de inwoners Inwoners hebben veel vragen omtrent het coronavirus. Het call centrum dat in juni 2020 is opgezet, is in 2021 gecontinueerd. Bij het call centrum worden deze vragen beantwoord. Ook de website en sociale mediakanalen worden voortdurend aangepast met de laatste informatie. In 2021 zijn ruim 46.000 adviezen gegeven. • Onderzoek naar de beleving van de coronacrisis onder de inwoners van de regio Het panelonderzoek onder de inwoners van de regio naar de beleving van de coronacrisis is in 2021 driemaal herhaald. Hieraan namen tussen de 600 en 712 inwoners deel. De rapportages van de panelonderzoeken zijn te vinden op https://www.panel.ggdzw.nl/ • Psychosociale hulpverlening In 2020 is besloten om aan de reguliere vragenlijsten Jeugdgezondheidszorg extra vragen over corona toe te voegen. In mei 2021 heeft de GGD, samen met het RIVM, voor gemeenten een webinar georganiseerd over de effecten van corona op het welbevinden. Tijdens dit webinar zijn de resultaten van de Jeugdgezondheidszorg vragenlijsten en de gegevens uit het panelonderzoek gepresenteerd. Er werd ingegaan op de lichamelijk en psychische effecten en de te verwachten effecten op leefstijl.

Naast de onderzoeksresultaten werden de steunpakketten vanuit het Rijk op 3 actielijnen (psychisch, leefstijl en kwetsbare groepen) toegelicht. De resultaten van de Jeugdgezondheidszorg vragenlijsten zijn met de scholen gedeeld en kunnen door hen gebruikt worden bij de onderbouwing van de aanvraag Coronaondersteuning bij het Rijk. 9 Jaarstukken 2021

2021.1.0

De GGD biedt het onderwijs ondersteuning bij de implementatie van het certificaat Welbevinden van de Gezonde school en specifieke lespakketten als De Gelukskoffer, lessen in geluk, voor het basisonderwijs en Happy Les en Je brein de baas?! voor het voortgezet onderwijs. In maart is voor ouders een webinar georganiseerd ‘omgaan met jongeren in coronatijd’. Sprekers waren Steven Pont, ontwikkelingspsycholoog en gezinstherapeut, en Dieuwke Tolsma, stafpedagoog van de GGD. Tijdens het webinar zijn er 332 personen ingelogd (waarvan sommige met meerdere mensen tegelijk keken) en hebben 499 personen de webinar teruggekeken. Naar aanleiding hiervan hebben ook scholen aangegeven de webinar te willen volgen. Financiering werkzaamheden De komst van COVID-19 in Nederland vraagt een grote inspanning van de GGD en extra inzet op bijbehorende taken zoals bron- en contactonderzoek, bemonstering en vaccinatie. Voor deze taken maakt de GGD meer kosten dan normaal. Daarnaast veranderen onze reguliere taken: dienstverlening wordt stilgelegd en inkomsten blijven uit. Het ministerie van VWS stelt groot belang in een slagvaardige GGD en heeft daarom besloten dat de GGD’en op sterkte moeten blijven. Om dit te kunnen verwezenlijken heeft het ministerie van VWS in overleg met de VNG een aantal uitgangspunten opgesteld.

Het belangrijkste uitgangspunt daarbij is dat medewerkers die in dienst zijn bij de GGD en die (tijdelijk) ingezet worden voor de bestrijding van de pandemie reeds betaald worden uit de gemeenschappelijke regeling. Voor deze uren wordt de GGD niet vanuit het ministerie van VWS gecompenseerd. Dit om te voorkomen dat de GGD voor deze inzet zowel vanuit de gemeenschappelijke regeling, als vanuit het ministerie van VWS betaald wordt. Wat wel door VWS gecompenseerd wordt is eventueel inhuur van personeel om de taken uit te voeren die de medewerkers van de GGD vanwege inzet op de bestrijding van de pandemie niet kan uitvoeren, of extra uren en piketdiensten die door medewerkers van de GGD in het kader van de bestrijding van de pandemie bovenop hun normale aanstellingsuren maken. GGD Zaanstreek-Waterland heeft de uitgangspunten als volgt toegepast: • •

•

•

• • •

Alle extra kosten die de GGD maakt in het kader van de COVID-19 bestrijding kan worden gedeclareerd bij het ministerie van VWS. Vaste medewerkers van de GGD kunnen worden ingezet bij de COVID-19 bestrijding. Doordat de GGD voor deze vaste medewerkers reeds financiering ontvangt via de gemeenten, worden deze kosten niet gedeclareerd bij het ministerie van VWS. Sinds begin 2021 komt dit sporadisch voor en vooral bij de ondersteunende diensten. Taken van deze medewerkers die blijven liggen worden uitgevoerd door tijdelijke medewerkers. De kosten van deze tijdelijke medewerkers worden bij het ministerie van VWS gedeclareerd. Vaste medewerkers die meer dan de contracturen werken in verband met de COVID-19 bestrijding kunnen deze meeruren declareren bij de GGD. De GGD declareert alleen de extra kosten voor die meeruren bij het ministerie van VWS. Dit geldt ook voor overwerk en beschikbaarheidsdiensten vanwege de COVID-19 bestrijding. Personeelskosten voor personeel dat is aangetrokken voor specifiek de COVID-19 bestrijding (diagnostiek, bco en vaccinatie) wordt gedeclareerd bij het ministerie van VWS. Het gaat hier om zowel de extra medewerkers waarmee de GGD een tijdelijk contract aangaat, als om medewerkers die worden ingehuurd op “uitzendbasis”.

Wanneer er extra personeel wordt aangetrokken om opgelopen achterstanden in de primaire taak, als gevolg van de coronamaatregelen, in te halen, dan worden deze extra kosten gedeclareerd bij het ministerie van VWS. Kosten voor huisvesting, laboratorium, beveiliging, verkeersregulatie, enzovoort ten behoeve van de COVID-19 bestrijding wordt volledig gedeclareerd bij het ministerie van VWS. Alle minder opbrengsten als gevolg van de coronamaatregelen, worden gedeclareerd bij het ministerie van VWS onder aftrek van de minderkosten.

Alle éxtra kosten die de GGD maakt ten behoeve van de COVID-19 bestrijding, worden gedeclareerd bij het ministerie van VWS. Alle vaste medewerkers van de GGD worden gefinancierd vanuit de gemeenschappelijke regeling of vanuit een contracttaak of project. Met vaste medewerkers wordt eenieder bedoeld die zich binnen de GGD bezighoudt met de primaire taak, niet zijnde de bestrijding 10 Jaarstukken 2021

2021.1.0

van COVID-19, of hier ondersteuning aan verleend. De uitgangspunten, zoals deze hierboven staan beschreven, voorkomen dubbele financiering. Er vindt dus geen financiering plaats vanuit zowel de gemeenten als vanuit het Rijk, noch voor de materiële, noch voor de personele lasten. De sector Bedrijfsvoering heeft de sector Corona ondersteund bij alle interne processen. Zo zijn er door Inkoop middels een wettelijk toegestane verkorte aanbestedingsprocedure contracten afgesloten met een 25-tal bedrijven waarvan personeel voor de sector Corona wordt ingehuurd. Sinds begin 2021 is door P&O enkele honderden tijdelijke vacatures ingevuld. ICT en Facilitaire Zaken hebben de vaccinatielocaties (mede) ingericht en van apparatuur en netwerk voorzien. Binnen ICT en Communicatie draaien de medewerkers van deze (kleine) teams sinds 2020 bereikbaarheidsdiensten in het weekend. Kwaliteit, Privacy en Informatiebeveiliging en Juridische Zaken zijn nauw betrokken bij het op een wettelijk juiste en veilige manier inrichten van de processen en de informatievoorziening, en het afsluiten van samenwerkingsovereenkomsten en contracten. Communicatie werd geconfronteerd met een aanzienlijk aantal persvragen terwijl de informatie aangaande corona en vaccineren met de dag veranderde.

Dit vroeg meer dan ooit om 24/7 snel en adequaat handelen bij het beantwoorden van binnenkomende vragen en het delen van informatie via social media en de website. Speciale aandacht is uitgegaan naar het in contact komen met en informeren van moeilijk bereikbare doelgroepen ter verhoging van de vaccinatiebereidheid. Samen met gemeenten is er veel werk verzet, en succesvol, om onder andere via sleutelfiguren deze doelgroepen te bereiken. Aanvullend is veel tijd besteed aan de implementatie van de GGD Contact-app. Het op- en afschalen van vaccinatielocaties heeft communicatief ook de nodige aandacht gevraagd, evenals doorvertaling van de niet aflatende corona informatiestroom ter ondersteuning van belanghebbenden. Kwaliteit Januari 2021 heeft de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd een bezoek gebracht aan de vaccinatielocatie in Purmerend en Koog aan de Zaan en aan de mobiele testlocatie in Volendam. Doel van het bezoek was om toezicht te houden op het verloop van het vaccinatieproces. In de terugkoppeling sprak de inspecteur zijn complimenten uit over hoe de vaccinatie locatie in korte tijd gedegen is opgezet. Juridische zaken en AVG Naar aanleiding van de datadiefstal in CoronIT in januari ontving de GGD 50 vernietigingsverzoeken. Op een na zijn de verzoeken allemaal gehonoreerd.

De sector Corona is gevoelig voor menselijke fouten of vergissingen, met name bij het versturen van mail. 79 datalekken zijn geconstateerd en aan de functionaris gegevensbescherming gemeld. De sector Corona heeft 15 keer gebruik gemaakt van de noodprocedure voor de uitleen van een CoronIT account, dit is in het datalek register opgenomen als een potentieel datalek. Klachten In 2021 zijn 407 klachten ontvangen over de aanpak van de coronacrisis. Het merendeel van deze klachten heeft geen betrekking op organisatie en dienstverlening door de GGD, maar zijn het gevolg van het landelijk beleid. Deze klachten gaan over de datadiefstal, het verkrijgen van de QR-code in de coronacheck app, de bereikbaarheid landelijk call centrum, de planning van de boosterprik en de afstand tot de vaccinatielocatie. Klachten die binnen de verantwoordelijkheid van de GGD lagen hadden betrekking op de drukte bij de teststraat en de samenloop van cliënten met een testafspraak en vrije inloop, de uitvoering van het bron- en contactonderzoek, bejegening in de teststraat en vaccinatielocatie en overlast van de test en vaccinatielocaties. Alle klachten zijn binnen de vastgestelde termijn van zes weken volgens het behandelprotocol afgehandeld. Wat heeft het gekost?

11 Jaarstukken 2021

2021.1.0

Baten regulier Baten bijdragen gemeenten Incidentele baten

Realisatie € 33.360.582 € € 335

Lasten primaire taak Overhead primaire taak

€ 32.959.025 € 401.892

Tussenresultaat Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Resultaat na bestemming

€ € € €

-

Hieronder wordt de totaaldeclaratie coronakosten weergegeven

12 Jaarstukken 2021

2021.1.0

Totaal Kostensoort Bron- en contactonderzoek Bemonstering Vaccinatie campagne Overige Meerkosten Infectieziektebestrijding (IZB) Tuberculosebestrijding (TBC) Medische Milieukunde (MMK) Technische Hygiënezorg (THZ) / Toezicht Seksuele Gezondheid (inclusief SOA poli) Reizigerszorg Gezondheidsbevordering (GB) Algemene Gezondheidszorg (AGZ) Jeugdgezondheidszorg (JGZ), incl. Rijksvaccinatie Openbare GGZ / Sociaal medische advisering Veilig Thuis Forensische Zorg (For) Regionale Ambulance Voorziening (RAV) Overig Ondersteuning Subtotaal Minder inkomsten (verrekend met minder uitgaven) Infectieziektebestrijding (IZB) Tuberculosebestrijding (TBC) Medische Milieukunde (MMK) Technische Hygiënezorg (THZ) / Toezicht Seksuele Gezondheid (inclusief SOA poli) Reizigerszorg Gezondheidsbevordering (GB) Algemene Gezondheidszorg (AGZ) Jeugdgezondheidszorg (JGZ), incl. Rijksvaccinatie Openbare GGZ / Sociaal medische advisering Veilig Thuis Forensische Zorg (For) Regionale Ambulance Voorziening (RAV) Overig Ondersteuning Subtotaal Laboratoriumkosten Totale uitgaven december 2021

Totaal € 5.986.165 € 7.745.803 € 17.173.592 € € € € € € € € € € € € € € € €

15.018 13.176 269 9.655 22.651 59.495 704 636.817 19.433 10.973 163.788 1.863.905 2.815.884

€ € € € 176.000 € € 177.730 € € € € € € € € € € 353.730 € € 34.075.174

13 Jaarstukken 2021

2021.1.0

1.1.2 Programma 1 Monitor, signaleren en adviseren __________

Inhoud van dit programma: De GGD adviseert de gemeenten over hun beleid op het gebied van gezondheidspreventie, -bevordering en –bescherming. Monitort, signaleert en adviseert op basis van de breed beschikbare gegevens. De GGD is kenniscentrum voor onderzoek en brengt gezondheidsproblematiek op wijk/buurtniveau in kaart, adviseert over effectieve aanpak, participeert in beleidsnetwerken en legt verbinding tussen partijen. Taken Onder dit programma vallen de volgende taken: Programma 1 Monitor, signaleren en adviseren 10117001 Advisering lokaal gezondheidsbeleid 10117002 Epidemiologie 10117003 Gezondheidsbevordering

Basistaak Basistaak Basistaak

Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? Uit te voeren activiteiten Vormgeven van de preventiecyclus door: A B C

D E

F

Gezondheidsmonitor Publicatie gezondheidsgegevens t.b.v. gemeenten en ketenpartners Advisering op het gebied van lokaal gezondheidsbeleid

Ondersteunen van het onderwijs bij het behalen van vignet Gezonde School Ontwikkelen en aanbieden van preventieprogramma's voor volwassenen en ouderen Academisering en innovaties

Prestatiedoelstelling per jaar

Realisatie

Afwijking

6

+

8

+

77

=

117 4

= =

70

=

5

+

2

=

Monitor onderzoek onder 1 van de doelgroepen: kinderen, jongeren, volwassenen, ouderen of kwetsbare groepen 2 epi nieuwsbrieven, 2 panelonderzoeken, themagericht Aantal vragen ter verduidelijking gezondheidssituatie Aantal adviezen t.a.v. interventies en gemeentelijk beleid Participatie in lokale werkgroepen Ondersteunen van 100% scholen Zaanstreek ( 86); 100 % scholen Waterland ( 84) Aanbieden 3 thema's in overleg met lokale teams, ketenparters en GGD intern Ontwikkeling van 2 maatwerkprojecten op verzoek van gemeenten

Monitoring gezondheidssituatie De GGD monitort de gezondheid van de inwoners van de regio. In het najaar van 2020 zijn de Gezondheidsmonitor senioren, de Gezondheidsmonitor volwassenen en de Gezondheidsmonitor kinderen uitgevoerd. Het verzamelen van data eindigde eind 2020. In de verslagperiode zijn de data geanalyseerd met als doel het presenteren van de resultaten per doelgroep. Hiervoor is een nieuwe website gezondheidincijfers.ggdzw.nl ontwikkeld, zijn rapportages op gemeenteniveau gemaakt, heeft een regionale conferentie voor wethouders, ambtenaren en stakeholders plaatsgevonden en is gestart met de Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning (RVTV). Ook is een eerste presentatie gegeven op gemeenteniveau en zijn er voorbereidingen aan de gang voor meer - eerder vanwege Corona afgelaste- presentaties bij andere gemeenten. De Jongvolwassenenmonitor is een nieuwe monitor onder 16 tot en met 25-jarigen en is uitgevoerd in samenwerking met GGD Hollands Noorden, GGD Amsterdam en GGD Flevoland. De werving heeft gelopen van half mei tot eind juli 2021. Vernieuwend is dat sociale mediakanalen zijn ingezet om de doelgroep te bereiken. De analyse heeft plaatsgevonden en een deel van de cijferwebsite is hiermee gevuld. De rapportages worden begin 2022 afgerond.

Landelijk is besloten tot een 'brede corona gezondheidsmonitor' gericht op alle leeftijdsgroepen/ doelgroepen en in samenwerking met een breed consortium. Doel is om beleidsmakers op lokaal, regionaal en nationaal niveau te ondersteunen bij beleidsvorming. Op basis van de resultaten kan een 14 Jaarstukken 2021

2021.1.0

passend zorg- en ondersteuningsaanbod worden opgezet om de negatieve gezondheidseffecten van de Corona crisis te beperken. De monitor is ontwikkeld door het RIVM, de GGD’en, GGD GHOR Nederland, het Nivel en ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum. Het ministerie van VWS financiert deze extra monitors via ZonMw. In het kader hiervan is in het najaar van 2021 de Corona Gezondheidsmonitor Jeugd afgenomen, als extra editie van de reguliere Jeugdmonitor (normaliter 1x in de 4 jaar) om de gevolgen van corona op scholieren (klas 2 en 4 van het voortgezet onderwijs) te meten. Zeer positief is dat op 1 school na alle scholen voor voortgezet onderwijs hebben deelgenomen. Op dit moment vindt de data-analyse gericht op resultaten op het niveau van de school plaats. De resultaten worden in schoolrapportages gepubliceerd. Panel onderzoek Het onderzoekspanel wordt door de GGD standaard ingezet om op een snelle en eenvoudige wijze de meningen, ervaringen en behoeften van inwoners te peilen met betrekking tot diverse gezondheidsonderwerpen (3 tot 4 keer per jaar). Hiermee levert het panel informatie op die de GGD en gemeenten kunnen gebruiken om gerichte activiteiten te organiseren om de gezondheidssituatie van de inwoners te verbeteren. In april heeft het panelonderzoek ‘gezondheidstechnologie’ plaatsgevonden. De resultaten zijn verwerkt in een rapportage.

In februari, maart en mei heeft een panelonderzoek plaatsgevonden over gedrag tijdens en de beleving van de coronacrisis. De rapportages van de panelonderzoeken zijn te vinden op Panel GGD Zaanstreek-Waterland (ggdzw.nl). Advisering lokaal volksgezondheidsbeleid Het afgelopen jaar zijn in 117 vragen met betrekking tot gezondheid gesteld. Naast interne adviesvragen, zijn er 77 vragen door gemeenten gesteld over advies over of verduidelijking van de gezondheidssituatie. Vanuit het onderwijs kwamen er 13 vragen. De overige 23 vragen kwamen vanuit andere GGD’en, GGD-GHOR Nederland, veiligheidsregio, landelijke organisaties (RIVM, SOA-Aids Nederland), regionale krant en burgers. De meeste vragen van de gemeenten hadden betrekking op de aanpak van het coronavirus, maar ook waren er vragen over het preventieakkoord, de aanpak genotmiddelen & roken, gezond gewicht en de GLI (Gecombineerde leefstijl interventies). De vragen vanuit onderwijs en burgers betroffen met name vragen omtrent preventieprogramma’s zoals de Gezonde School, Relationele & Seksuele vorming, verdriet & rouw op school en stoppen met roken. Preventieakkoord De Rijksoverheid heeft een nationaal preventie akkoord afgesloten. Gemeenten kunnen op lokaal niveau een lokaal preventieakkoord afsluiten en voor de uitvoering financiële middelen verkrijgen.

De GGD heeft in 2021 geadviseerd over de lokale preventie akkoorden in Zaanstad, Purmerend/Beemster en Waterland. Bovendien hebben en houden de accounthouders van de GGD contact met de overige gemeenten om te ondersteunen bij het opstellen van lokale preventie akkoorden. Publicatie gezondheidsgegevens ten behoeve van gemeenten en ketenpartners De GGD informeert beleidsambtenaren, wethouders, wijkteams en (zorg)professionals met de nieuwsbrief epidemiologie over de onderzoeken en de resultaten daarvan. Deze nieuwsbrief is bedoeld voor onderzoeken met betrekking tot de doelgroep volwassenen. Daarnaast zijn er 5 Jeugdnieuwsbrieven (doelgroepen 0-4 jaar, 4-12 jaar en 12-18 jaar) verschenen. De GGD heeft op (bijna) alle 19 VO scholen in de regio Zaanstreek-Waterland een gesprek gevoerd over de resultaten van de vragenlijsten Zeg jij het maar! en geadviseerd over de mogelijke interventies. De Omgevingswet en openbare gezondheid De invoering van de Omgevingswet is weliswaar uitgesteld van januari 2021 naar juli 2022, maar de GGD werkt al een aantal jaar intensief samen met partners voor de Omgevingswet. Er wordt regionaal samengewerkt met gemeenten, de beide Omgevingsdiensten (NZKG, IJmond), Rijkswaterstaat, het Hoogheemraadschap en de veiligheidsregio. 15 Jaarstukken 2021

2021.1.0

Daarnaast is er specifiek geadviseerd over het Transformatiestation Oostzaan, woningbouw Oostzaan, Kogerveldwijk Zaanstad, Noorderveen Zaanstad, Sportpark Hoornseveld Zaanstad, woningbouwlocatie Paltrok Zaanstad, Hembrugterrein Zaanstad, Metropool Regio Amsterdam (MRA) gebied en de Omgevingsverordening provincie Noord-Holland. Aanbod van preventieprogramma’s

Gezonde School

De GGD besteedt structureel aandacht aan gezondheidsbevordering bij jeugdigen door middel van de Gezonde School methodiek. Momenteel zijn er 54 scholen met een vignet Gezonde School in onze regio. Gezamenlijk hebben deze scholen 71 certificaten behaald. De GGD begeleidt 70 scholen bij het behalen van een eerste, tweede of derde themacertificaat. Van deze scholen werken er 29 aan het thema Relaties & Seksualiteit (R&S) met behulp van de stimuleringsregeling R&S. Alle scholen in de regio zijn aangeschreven via de Nieuwsbrief Jeugd met het aanbod tot begeleiding bij de Gezonde School-aanpak en om in aanmerking te komen voor de nieuwe subsidierondes. 59 scholen hebben een landelijke subsidie Gezonde school toegekend gekregen. Er zijn scholen die hun certificaat na 3 jaar niet verlengen, maar wel dezelfde activiteiten blijven uitvoeren. Deze scholen tellen niet meer mee als Gezonde School. Het aantal scholen dat structureel aan een gezonde leefstijl werkt is dus in werkelijkheid hoger.

Roken Door het ondersteuningstraject Rookvrije Omgeving van GGD GHOR Nederland heeft de GGD extra kunnen inzetten op preventieactiviteiten ten aanzien van roken. Dit bestond uit: - De sociale kaart Stoppen-met-roken met het (regionale) aanbod is uitgerold onder professionals om inwoners te ondersteunen in hun zoektocht naar de juiste hulp. - In overleg met de 8 gemeenten is het thema roken als speerpunt opgenomen in de gezondheidsnota’s (8) en lokale preventieakkoorden (6). Hierdoor is de inzet op een rookvrije omgeving voor lange termijn geborgd. - GGD en JOGG werken samen met de sportbedrijven aan het rookvrij maken van sportverenigingen en sportveldjes. Steeds meer verenigingen zijn/worden rookvrij. Ook gemeentelijke speeltuinen en openbare terreinen zijn/worden rookvrij. - Alle JGZ-collega’s volgen de e-learning Rookvrije Start zodat rookpreventie ook bij JGZ geborgd is.

Campagnes

In januari heeft de landelijke campagne “IkPas/Dry January” plaatsgevonden. Deze campagne is erop gericht om mensen bewust te maken van hun drinkgedrag en aan te zetten tot het maken van weloverwogen keuzes ten aanzien van zowel de momenten als de hoeveelheid alcoholconsumpties die zij nuttigen. In de Regio Zaanstreek-Waterland hebben dit jaar 608 inwoners meegedaan die zich hebben opgegeven via de landelijke website van IkPas, tegenover 724 in 2019. Deze daling is vergelijkbaar met het landelijke beeld en is te verklaren door een verminderd mediabudget bij de landelijke organisatie van IkPas. Van de deelnemers dit jaar waren 209 man, 397 vrouw en 2 waarvan het geslacht niet is doorgegeven. De meeste deelnemers waren tussen de 45 en 65 jaar (371 inwoners). In maart 2021 is de campagne 30dagengezonder uitgevoerd. 30dagengezonder is het initiatief van de GGD Gooi en Vechtstreek, GGD Hollands Noorden en de GGD Zaanstreek-Waterland. In 2021 is de campagne ondersteund door Groen Kapitaal van de Provincie Noord-Holland, Alles is Gezondheid en The Pando Network. In totaal hebben 7.450 mensen uit de drie GGD-regio’s deelgenomen aan de actie en zijn ongeveer 500.000 mensen bereikt via de werving. In oktober 2021 is de landelijke campagne ‘Stoptober’ uitgevoerd. Met deze campagne creëren we een jaarlijks stoppen-met-roken moment voor alle inwoners.

Dit jaar hebben we in september de campagne afgetrapt met een regionale aftrap in Monnickendam. In totaal hebben dit jaar 14.337 mensen in Nederland zich ingeschreven via de website. In regio Zaanstreek-Waterland waren er 311 inschrijvingen. Het totaalaantal deelnemers ligt hoger. Deelname door gebruik van de Stoptober app wordt het meest gedaan. In totaal hebben landelijk ruim 50.000 mensen meegedaan. 16 Jaarstukken 2021

2021.1.0

Subsidies GLI (Gezonde Leefstijl Interventie)-netwerken voor mensen met overgewicht en valpreventie

De GLI zit sinds 2019 in het basispakket van de ziektekostenverzekeraars. De GGD heeft een subsidieaanvraag ingediend bij ZonMW voor het regionaal doorontwikkelen van de GLI naar lokale netwerken om de keten van signalering naar follow-up zo effectief mogelijk te maken. Deze aanvraag is ondanks een goede beoordeling afgewezen. Omdat zowel Zilveren Kruis als de GGD hier allebei de grote toegevoegde waarde van inzien, zullen zij hier in 2022 financieel aan bijdragen. Eind december is door het RIVM aan de GGD een subsidieaanvraag van € 10.000 toegekend voor een pilot in Oostzaan en Wormerland om lokale valpreventie-ketens op te zetten en de senioren in de gemeenten te stimuleren meer te bewegen. Omdat de partners in de GLI-netwerken en de valpreventie-ketens elkaar deels overlappen hopen we de beweging naar lokale gezondheidsnetwerken te versterken. Wat heeft het gekost? Realisatie Begroting 43.458 € 986.851 € 986.851 279 € -

Baten regulier Baten bijdragen gemeenten Incidentele baten

€ € €

Lasten primaire taak Overhead primaire taak Overhead bedrijfsvoering Incidentele lasten

€ € € €

721.446 63.593 231.111 2.029

€ € € €

625.360 78.554 219.937 -

Tussenresultaat Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Resultaat na bestemming

€ € € €

12.409 63.000 41.501 -9.090

€ € € €

63.000 63.000 -

Voor de analyse van de afwijkingen van de realisatie ten opzichte van de begroting wordt verwezen naar de toelichting op de programmarekening § 2.3.3 (toelichting op overzicht van baten en lasten).

17 Jaarstukken 2021

2021.1.0

1.1.3 Programma 2 Uitvoerende taken gezondheidsbescherming __________

Inhoud van dit programma: In de wet Publieke Gezondheid zijn een aantal gezondheid beschermende taken opgenomen waarvoor specialistische deskundigheid van belang is. In de wet is vastgelegd dat een aantal gezondheid beschermende taken door de GGD moeten worden uitgevoerd. Daarnaast voert de GGD, voor de acht gemeenten, een aantal aanvullende contracttaken uit. Taken Onder dit programma vallen de volgende taken: Programma 2 Uitvoerende taken gezondheidsbevordering Algemene Gezondheidszorg 20205001 Infectieziektenbestrijding Basistaak 20205002 SOA-bestrijding Basistaak 20205003 TBC-bestrijding Basistaak 10218001 Medische milieukunde Basistaak 20205004 Reizigersadvisering en -vaccinatie Basis+taak Jeugdgezondheidszorg 20201001 Jeugd 0-4 Basistaak 20201002 Jeugd Basisonderwijs Basistaak 20201003 Jeugd Voortgezet Onderwijs Basistaak 20201004 Rijksvaccinatieprogramma Basistaak 20201005 Zorgcoördinatie kindgericht Basistaak 20201007 Speciaal Onderwijs Basistaak 20201008 Opvoedingsondersteuning en groepsvoorlichting Basistaak 20201009 Inloopspreekuren en telefonische bereikbaarheid Basistaak 20204002 Calamiteiten op school Basistaak 20204004 Prenatale en postnatale zorg Basistaak 20204006 Opvoedspreekuur en ondersteuning Basistaak 20204014 Coördinatie netwerk Integrale Vroeghulp Basistaak Maatschappelijke gezondheidszorg 10206001 Meldpunt overlast en bemoeizorg Basistaak 10206002

Vroegsignalering Basis+taak

Uitvoerende taken gezondheidsbescherming: Algemene gezondheidszorg Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? A B C D E F G H I J K L

Uit te voeren activiteiten Prestatiedoelstelling per jaar Aantal adviezen meldingsplichtige infectieziekten 250 Aantal adviesaanvragen afhandeling 450 Informeren burgemeesters, burgers en organisaties 6 nieuwsbrieven per jaar Contactonderzoek 40 Aantal SOA spreekuren 145 Verzorgen van voorlichting seksuele gezondheid 3 Uitvoeren Mantouxtesten 400 BCG vaccinaties 250 Maken röntgenfoto’s 350 Bron- en contactonderzoek 180 Vaccinaties en advisering van reizigers 5000 consulten 6600 vaccinaties Advisering m.b.t. milieufactoren 90 adviezen per jaar

Realistatie 46.828 1.566 elke week 60.100 131 0 333 316 631 211 1.207 1.188 104

Afwijking + + + + + + + +

Infectieziekten 18 Jaarstukken 2021

2021.1.0

De infectieziektebestrijding omvat de algemene infectieziektebestrijding, soa en TBC-bestrijding en reizigersvaccinatie. 2021 heeft grotendeels in het teken gestaan van de aanpak van het coronavirus. Dat is terug te zien in het aantal adviezen meldingsplichtige infectieziekten (A) en het aantal contactonderzoeken (D) die zijn uitgevoerd. Kortheidshalve wordt hierbij verwezen naar de paragraaf Aanpak Coronacrisis. Als gevolg van COVID-19 worden er minder andere infectieziekten gemeld, doordat mensen minder contacten hebben en de coronamaatregelen ook beschermend zijn voor andere infectieziekten. De huidige formatie Infectieziektebestrijding bij de GGD Zaanstreek-Waterland is te klein om de negen taken van de algemene Infectieziektebestrijding, de Sense/Soa- en reizigersadvisering op een voldoende niveau uit te voeren. De GGD verkent met de GGD Hollands Noorden mogelijkheden tot een eventuele functionele samenwerking. De TBC-zorg en Centrum voor Seksuele Gezondheid (de nieuwe naam voor de Sense/Soa advisering) hebben het afgelopen jaar hun reguliere activiteiten weer kunnen uitvoeren. Om de TBC-zorg in de regio te waarborgen is er regionaal overleg tussen de Noord-Hollandse GGD’en. Het aantal röntgenfoto’s is fors hoger. Dit wordt veroorzaakt doordat in deze telling ook de röntgenfoto’s gemaakt in de penitentiaire instelling Zaanstad zijn meegenomen.

Reizigers heeft nog maar een beperkt aantal spreekuren, er is een lichte vraag voor reizigersvaccinaties, maar nog lang niet op het niveau van voor corona. Wat heeft het gekost?

Baten regulier Baten bijdragen gemeenten Incidentele baten

Realisatie Begroting € 749.861 € 702.526 € 1.240.666 € 1.240.666 € 7.805 € -

Lasten primaire taak Overhead primaire taak Overhead bedrijfsvoering Incidentele lasten

€ 1.315.721 € 160.530 € 420.032 € 3.491

€ 1.385.355 € 214.801 € 343.036 € -

Tussenresultaat Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Resultaat na bestemming

€ € € €

€ € € €

98.558 98.558

-

Voor de analyse van de afwijkingen van de realisatie ten opzichte van de begroting wordt verwezen naar de toelichting op de programmarekening § 2.3.3 (toelichting op overzicht van baten en lasten).

19 Jaarstukken 2021

2021.1.0

Uitvoerende taken gezondheidsbescherming: Jeugdgezondheidszorg Hebben we bereikt wat we wilden bereiken? Indicator aantal dossiers 0 - 18 jaar Aantal geboortes

Percentage

Aantal

60.670 3.602

Aantal vluchtelingen en nieuwkomers en land van herkomst

478

2 weken huisbezoek Contactmoment 4 weken Contactmoment acht weken Contactmoment 3 maanden Contactmoment 4 maanden Contactmoment 6 maanden

98% 95% 90% 92% 86% 84%

3.392 3.294 3.112 3.174 2.984 2.914

Contactmoment 11 maanden Contactmoment 14 maanden Contactmoment 18 maanden Contactmoment 2-jarigen Contactmoment 3 jaar Contactmoment 3,9 jaar

86% 90% 68% 45% 63% 88%

2.995 2.923 2.208 1.585 2.209 3.065

CM groep 2 Inhaal PGO 2014-2015 (nov/dec 2021) Contactmoment groep 7 Contactmoment VO aantal Contactmoment (CM) indicatief 0 jaar aantal unieke kinderen met indicatief CM 0 jaar

107% 80%

3.905 656 2.786

39%

1.976 1.352

aantal cm indicatief 1 jaar aantal unieke kinderen met indicatief CM 1 jaar aantal cm indicatief 2 jaar aantal unieke kinderen met indicatief CM 2 jaar aantal cm indicatief 3 jaar aantal unieke kinderen met indicatief CM 3 jaar aantal cm indicatief 4 jaar aantal unieke kinderen met indicatief CM 4 jaar aantal cm indicatief 5 jaar aantal unieke kinderen met indicatief CM 5 jaar aantal cm indicatief 6 jaar aantal unieke kinderen met indicatief CM 6 jaar aantal cm indicatief 7 jaar aantal unieke kinderen met indicatief CM 7 jaar aantal cm indicatief 8 jaar aantal unieke kinderen met indicatief CM 8 jaar aantal cm indicatief 9 jaar aantal unieke kinderen met indicatief CM 9 jaar aantal cm indicatief 10 jaar aantal unieke kinderen met indicatief CM 10 jaar aantal cm indicatief 11 jaar 20 Jaarstukken 2021

17% 29% 31% 25% 21% 21% 10% 5% 4% 4%

868 562 1.849 1.032 1.799 1.082 1.451 887 936 767 933 722 483 337 258 157 228 152 170 129 254

2021.1.0

aantal unieke kinderen met indicatief CM 11 jaar aantal cm indicatief 12 jaar aantal unieke kinderen met indicatief CM 12 jaar aantal cm indicatief 13 jaar aantal unieke kinderen met indicatief CM 13 jaar

4%

159 168 116 169 103

3% 3%

aantal cm indicatief 14 jaar aantal unieke kinderen met indicatief CM 14 jaar aantal cm indicatief 15 jaar aantal unieke kinderen met indicatief CM 15 jaar aantal cm indicatief 16 jaar aantal unieke kinderen met indicatief CM 16 jaar

99 73 70 46 42 34

2% 1% 1%

aantal cm indicatief 17 jaar aantal unieke kinderen met indicatief CM 17 jaar aantal cm indicatief 18 jaar aantal unieke kinderen met indicatief CM 18 jaar

17 17 7 6

1% 2%

Contactmomenten logopedie, uitgesplitst naar type en indicaties Logopedisch consult 5 jarigen Indicatief consult 5 jarigen

69% 71%

2.514 1.793: articulatie, auditief geheugen, taalbegrip psychosociaal functioneren, gewicht/ eerproblemen, seksualiteit/ relaties

top 3 opgevraagde informatie door leerlingen VO vaccinatiegraad uitgesplitst naar leeftijd en type vaccinatie

aparte analyse In verband met de aangepaste werkwijze (corona) is dit niet voor alle leeftijdsgroepen te zeggen. Bij de 3,9 jarigen heeft 10% van de kinderen overgewicht

Overgewicht 2, 5 en 10-jarigen

N.B. Bovenstaande cijfers betreffen de hele regio. Cijfers per gemeente worden apart bij deze jaarstukken aangeleverd. Het huidige cliëntendossier maakt dat het geven van cijfers per gemeente dermate veel werk is dat dit niet lukt in de korte tijd tussen de afsluiting van het jaar en het aanleveren van de jaarstukken. Tot 2015 waren er ongeveer 3.150 geboorten per jaar, deze waren de afgelopen jaren tot en met 2020 al structureel hoger (ongeveer 200 kinderen) en nu zien we opnieuw een fors toename in 2021. Deze extra toename van nieuw geborenen in 2021 legt een wederom meer druk op de uitvoering van alle contactmomenten bij kinderen en jongeren omdat er relatief veel tijd naar de jonge zuigelingen gaat die veel contactmomenten hebben. Deze zorg voor (meer) jonge zuigelingen kan niet uitgesteld worden. In 2021 heeft een ware babyboom plaats gevonden. Er werden 3.602 kinderen geboren in Zaanstreek-Waterland. Dat is 8,2 % meer dan in 2020 (zie de tabel hieronder). De stijging van het aantal geboorten is het afgelopen jaar harder gegaan dan verwacht.

Geboorten

2018 3.254

2019 3.369

2020 3.330

21 Jaarstukken 2021

2021 3.602

2021.1.0

+115

-39

+ 272

Deze toename van nieuw geborenen legt een extra druk op de uitvoering van alle contactmomenten bij kinderen en jongeren omdat er relatief veel tijd naar de jonge zuigelingen gaat die veel contactmomenten hebben. Deze zorg voor (meer) jonge zuigelingen kan niet uitgesteld worden. Er is ook een stijging te zien in het aantal nieuwkomers uit het buitenland. In 2021 waren dat 478 kinderen tegenover 327 in 2020. Een stijging van 46,2 %. De grootste groep wordt gevormd door kinderen uit Syrië en Bulgarije, gevolgd door Turkije, Egypte en Jemen. Deze stijging legt druk op de uitvoering gezien de problematiek die bij deze gezinnen speelt en in kaart gebracht moet worden voordat zorg van de JGZ of binnen het sociaal domein kan starten. Zorg in 2021, een jaar met coronacrisis Tijdens de coronacrisis zijn veel werkwijzen van de JGZ aangepast aan de omstandigheden. Bij de dalende infectiecijfers in de zomerperiode is de Jeugdgezondheidszorg weer terug gegaan naar oude oproepschema’s om geen nieuwe achterstanden op te lopen. Wel wordt de 1,5 meter afstand gehandhaafd en als dat niet lukt worden mondmaskers gedragen. Ook ouders is gevraagd een masker te dragen. Bij de weer oplopende infectiecijfers in het najaar is zoveel mogelijk geprobeerd toch de spreekuren met een normaal aantal kinderen door te laten gaan.

Vanaf half december zijn de JGZ medewerkers allemaal ingezet bij de boostercampagne die versneld uitgevoerd moest worden. Ondanks dat zijn er bijna geen spreekuren afgezegd, omdat medewerkers veelal in extra tijd zijn gaan helpen bij het vaccineren. De GGD had helaas ook te maken met een tekort aan artsen door krapte op de arbeidsmarkt (veel artsen worden ingezet bij bestrijding corona) en ziekte onder medewerkers. In 2021 is het gelukt om alle kritische processen binnen de Jeugdgezondheidszorg, zoals zorg voor jonge zuigelingen en vaccinaties voor kinderen onder de 4 jaar, door te laten gaan. Evenals de zorg op indicatie bij oudere kinderen en pubers. De professionals houden telefonisch of via beeldbellen contact met de bij hun bekende kwetsbare gezinnen. Waar nodig is contact gezocht met de collega’s uit de gemeentelijke teams in het sociale domein (CJG/CJ, Samen Doen). Uitvoering Consultatiebureau en prenatale zorg • De hielprik en de gehoorscreening zijn uitgevoerd tijdens een huisbezoek. • De prenatale en intake huisbezoeken zijn doorgegaan. Deze vonden plaats bij mensen thuis en als dat niet kon vanwege de veiligheid gebeurde dit door middel van beeldbellen. • De meeste contactmomenten met een vaccinatie of screening (heupen en hart) zijn uitgevoerd op het consultatiebureau.

• Sommige contactmomenten voerden de jeugdverpleegkundige en jeugdarts telefonisch uit (beeldbellen). Op indicatie werden kinderen en jeugdigen wel gezien. • De telefonische en digitale bereikbaarheid van de Jeugdgezondheidszorg en informatie op de website zijn uitgebreid om ouders en professionals te kunnen helpen bij vragen en hen te adviseren. Zo waren er dubbele telefonische advieslijnen van verpleegkundigen en pedagogen, wordt er gechat met pubers en is er gestart met het chatten met ouders. • De inloopspreekuren zijn als inloopmogelijkheid vervallen. Ouders dienden hiervoor vooraf een afspraak te maken. Dit bevalt erg goed bij zowel ouders als verpleegkundigen. • Om volle wachtkamers te voorkomen konden minder kinderen per spreekuur gezien worden, zodat extra spreekuren ingezet moesten worden voor de basiszorg. Vanaf 1 juni is het op de meeste locaties weer mogelijk een vol spreekuur te houden. Achterstanden jonge kinderen Er zijn nieuwe achterstanden ontstaan bij 2 en 3 jarigen. Hierop wordt een inhaaltraject gezet in het eerste halfjaar van 2022. Na opening van de kinderopvang kwam er een stroom aan aanvragen voor observaties in verband met gedrags- en ontwikkelingsproblematiek bij de jonge kinderen. Dit had vervolgens ook weer gevolgen voor de aanmeldingen voor VTO (Vroeg Tijdige Onderkenning van ontwikkelingsstoornissen), die mee stegen.

Het aantal VTO-vroeghulp aanvragen zijn verdubbeld in de afgelopen jaren. Gezinnen op de wachtlijst zijn niet losgelaten, daar wordt hulp op maat aangeboden. 22 Jaarstukken 2021

2021.1.0

Uitvoering Onderwijs (basisonderwijs, voortgezet onderwijs en speciaal onderwijs) • Contactmomenten zijn hervat en er is een inhaalslag gedaan. Voor een heel groot gedeelte fysiek en op het VO vooral door middel van (beeld) bellen. Vooral de pubers vonden bellen een fijne manier van contact. Jongeren wilden wel graag telefonisch met de arts of jeugdverpleegkundige praten, maar kwamen liever niet in beeld. Ook chatten zij graag of hebben what’s app contact met de jeugdverpleegkundige. • Reeds geplande schoolverzuimconsulten gingen door (fysiek of telefonisch) en schoolverzuim kon aangemeld worden. Hier hebben scholen ook gebruik van gemaakt. Tevens zijn veel zorg overleggen, met name van het speciaal onderwijs, doorgegaan. • De artsen en verpleegkundigen verbonden aan de scholen waren telefonisch bereikbaar voor vragen of overleg. Hier is verschillend gebruik van gemaakt door de scholen. • Afspraken op indicatie zijn allemaal doorgegaan, evenals de ondersteuning aan zorggezinnen. Scholen en kinderopvang zijn in het eerste half jaar van 2021 nog enige tijd gesloten geweest, waardoor ook het werk op de scholen door doktersassistenten en logopedisten vertraging opliep, echter de doktersassistenten hebben hun programma op het basisonderwijs en Voortgezet onderwijs volledig kunnen uitvoeren.

Het bereik op het Voortgezet Onderwijs is lager dan gebruikelijk door het op afstand afnemen van de gezondheidsvragenlijsten. • De achterstand die in 2020 was ontstaan bij de 5-jarigen (consult groep 2) is grotendeels weggewerkt in oktober t/m december omdat een aantal artsen tijdelijk voor de GGD konden werken. In de tweede helft van 2021 is het gelukt om een inhaalslag te maken bij groep 2 van het vorig schooljaar. In de cijfers te zien als inhaal PGO 2014-2015. • De logopedische screeningen op 5-jarige leeftijd hebben extra achterstand opgelopen omdat de logopedisten niet altijd terecht konden op de basisscholen in verband met de corona maatregelen. Er zijn extra logopedistes aangenomen om deze achterstand zo snel mogelijk weer in te lopen. • Het Voortgezet Onderwijs is in de eerste helft van 2021 het langst gesloten geweest. De 5.133 jongeren hebben wel bijna allemaal de mogelijkheid gekregen een vragenlijst in te vullen via de doktersassistente en de gelegenheid te geven een afspraak te maken met arts of verpleegkundige. Door de maatregelen is wegen en meten vaak niet mogelijk geweest. De scholen hebben de mogelijkheid gekregen met de GGD te overleggen over de resultaten van en het advies bij de Nationaal Programma Onderwijs schoolscan. Vanuit de GGD zijn de jeugdverpleegkundigen die op de VO-scholen werken zeer actief aan het chatten met de pubers.

Groepsvaccinaties en individuele vaccinaties • De “22-weken prik” (maternale kinkhoestvaccinatie voor zwangeren) ging door als maandelijks spreekuur op diverse locaties in de regio. • De groepsvaccinaties (MenACWY, HPV-DTP/BMR) vonden in februari en maart in de diverse gemeenten plaats met inachtneming van de coronamaatregelen. In oktober was een inhaalmoment en de 2e HPV-vaccinatie. Wat heeft het gekost? Realisatie

Begroting

Baten regulier Baten bijdragen gemeenten Incidentele baten

€ 991.349 € 201.920 € 9.624.795 € 9.624.795 € 2.106 € -

Lasten primaire taak Overhead primaire taak Overhead bedrijfsvoering Incidentele lasten

€ 6.919.675 € 6.921.725 € 883.708 € 689.079 € 2.692.238 € 2.215.911 € 22.326 € -

Tussenresultaat Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Resultaat na bestemming

€ € € €

23 Jaarstukken 2021

100.302 100.302

€ € € €

-

2021.1.0

Voor de analyse van de afwijkingen van de realisatie ten opzichte van de begroting wordt verwezen naar de toelichting op de programmarekening § 2.3.3 (toelichting op overzicht van baten en lasten).