c.-begroting-2025-ggd-zaanstreek-waterland
Tekst van het document
Planning en Control Cyclus Begroting 2025-2028 1 Begroting 2025-2028 2024.1.0
INHOUDSOPGAVE
___________
INHOUDSOPGAVE ..........................................................................................................................2 VOORWOORD ................................................................................................................................3 1 BEGROTING EN MEERJARENPERSPECTIEF ....................................................................................5 1.1 Samenvatting meerjarenperspectief ....................................................................................... 5 1.2 Bijdragen per gemeente 2025 ...............................................................................................
5 2 UITGANGSPUNTEN BEGROTING 2025-2028 ..................................................................................6 3 PROGRAMMABEGROTING ............................................................................................................9 3.1 Programma 1 Monitoren, signaleren en adviseren .................................................................10 3.2 Programma 2 Infectieziektebestrijding ..................................................................................13 3.3 Programma 3 Jeugdgezondheidszorg ....................................................................................15 3.4 Programma 4 Meldpunt en Adviespunt Bijzondere Zorg .........................................................18 3.5 Programma 5 Publieke gezondheidszorg bij rampen en crises ................................................20 3.6 Programma 6 Toezicht houden .............................................................................................22 3.7 Programma 7 Veilig Thuis ....................................................................................................23 3.8 Programma 8 Contracttaken ................................................................................................25 3.10 Deelnemersbijdrage Gemeenschappelijke Regeling ..............................................................27 4 PARAGRAFEN
............................................................................................................................ 28 4.1 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing .............................................................28 4.2 Paragraaf Verbonden partijen ..............................................................................................30 4.3 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................30 4.4 Paragraaf Financiering .........................................................................................................31 4.5 Paragraaf Bedrijfsvoering .....................................................................................................33 5 FINANCIËLE BEGROTING ...........................................................................................................
36 5.1 Staat van baten en lasten in het meerjarenperspectief ...........................................................36 5.2 Investeringen ......................................................................................................................38 5.3 Verloop van reserves en voorzieningen .................................................................................39 5.4 Geprognosticeerde balans 2025 ...........................................................................................40 5.5 Taakvelden .........................................................................................................................41 Bijlagen ....................................................................................................................................... 42 Bijlage Afkortingenlijst ...............................................................................................................42 Contracttaken overzicht .............................................................................................................44
2 Begroting 2025-2028 2024.1.0
VOORWOORD
___________
Samen werken aan de gezondheid van inwoners in de regio Zaanstreek-Waterland. Dat is de opgave waarvoor de 7 gemeenten en de Gemeentelijke Gezondheidsdienst Zaanstreek-Waterland (GGD ZW) zich samen hard voor gaan maken. In de gezamenlijke regionale visie op gezondheid Zaanstreek-Waterland wordt gekeken naar alle aspecten van het leven. We willen doen wat nodig is, niet meer maar ook niet minder. In de gezamenlijke aanpak van de gezondheidsopgave hanteren we als gemeenten en GGD drie centrale uitgangspunten (medische preventie, normaliseren en differentiëren) en 5 strategische lijnen. 1. 2. 3. 4. 5.
Inzetten op verbeteren leefstijl als belangrijke bijdrage aan de gezondheid van inwoners Gezondheidsachterstanden verkleinen met daarin een focus op kinderen Meer structurele aandacht voor gezondheid en veiligheid in de fysieke en sociale leefomgeving Inzetten op verlagen van de druk op het dagelijks leven bij jeugd en jongvolwassenen Vitaal ouder worden - wie gezond is ook gezond houden
In voorliggende begroting wordt zichtbaar aan welke strategische lijnen een programma bijdraagt. De begroting 2025 is opgebouwd aan de hand van 8 programma’s. Het betreft de 4 pijlers die het ministerie van VWS heeft benoemd in de kamerbrief Betrouwbare Publieke Gezondheid, te weten Pijler 1: Monitoren, signaleren, adviseren; Pijler 2: Infectieziektebestrijding, voorheen uitvoerende taken Gezondheidsbescherming Pijler 5: Publieke gezondheidszorg bij rampen en crisis Pijler 6:Toezicht. De voormalige pijler 2 Uitvoering Gezondheidsbescherming is opgesplitst in 3 afzonderlijke pijlers Infectieziektebestrijding (pijler 2), Jeugdgezondheidszorg (pijler 3), Meldpunt en Advies Bijzondere Zorg (pijler 4). Toegevoegd zijn Veilig Thuis en contracttaken. Deze laatste 2 programma’s vallen buiten de Gemeenschappelijke regeling, hierover worden separate afspraken gemaakt met de 7 gemeenten. In de nieuwe Gemeenschappelijke regeling wordt voorgesteld om Veilig Thuis onderdeel van de deelnemersbijdrage te maken. Deze nieuwe Gemeenschappelijke regeling is nog niet bekrachtigd, hierdoor is Veilig Thuis in deze begroting nog onderdeel van de contracttaakportefeuille. De afspraken met de gemeenten over de contracttaken 2025 moeten veelal nog plaatsvinden, voor deze begroting is zodoende uitgegaan van de afspraken 2024.
De nu voorliggende begroting is opgesteld binnen de kaders van de kadernota 2025, inclusief de incidentele impuls bedrijfsvoering ad € 725.000. Aan de hand van een programma indeling wordt inzicht gegeven in alle activiteiten van de GGD.
3 Begroting 2025-2028 2024.1.0
Kadernota 2025 versus Begroting 2025
A Saldo kadernota 2025
Bedrag € 19.285.737
B Voor zienswijze Deelnemersbijdrage GHOR
€
37.489
€
-114.406
€ € €
192.369 -192.369 4.724
C Autonome ontwikkelingen Lagere indexatie loonkosten Medische milieukunde Naar programma 1 MSA Van programma 2 IZB Afronding en kleine correcties Deelnemersbijdrage
€ 19.213.544
De begroting 2025 sluit niet aan met de kadernota 2025. De verschillen zijn als volgt gedefinieerd: • Het product Medische Milieukunde is verplaatst van programma Infectieziektebestrijding naar programma Monitoren, Signaleren en Adviseren; • In de kadernota 2025 is voor de indexering van de loonkosten uitgegaan van 5,2%, volgens het Centraal Economisch Plan (CEP) van februari 2024 is de loonvoet sector overheid vastgesteld op 4,4% voor 2025. Dit is aangepast in de begroting 2025 en resulteert in € 114.406 lagere deelnemersbijdrage; • In voorgaande begrotingen is nooit een deelnemersbijdrage begroot voor het programma Publieke Gezondheid bij Rampen en Crises. Dit betekent echter niet dan de deelnemende gemeenten nooit een bijdrage hebben geleverd. In de jaarrekeningen van de jaren 2021 tot en met 2023 hebben de gemeenten respectievelijk € 3.380, € 16.926 en € 14.694 bijgedragen. Sinds de verzelfstandiging van de GHOR in Zaanstreek-Waterland, zijn de afspraken veranderd met betrekking tot de vergoedingen die worden verstrekt aan de GGD. Waar voorheen alle kosten werden vergoed, worden nu voor bepaalde zaken nog maar een deel vergoed. Deze afspraken zijn gemaakt ten tijde van de vorming van de GHOR Zaanstreek-Waterland. Waar voorheen 100% van de piketkosten voor Psychosociale Hulpverlening werden vergoed, is de vergoeding nu 50%.
Ook voor de Directeur Publieke Gezondheid lag de vergoeding in het verleden hoger namelijk, 0,3 fte ten opzichte van 0,2 fte nu. De GGD ontkomt er niet aan om deze kosten ook mee te begroten; • Wat resteert zijn afrondingsverschillen. Overhead en de deelnemersbijdrage Gemeenschappelijke regeling (GR) worden apart opgenomen conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Dagelijks Bestuur GGD Zaanstreek-Waterland Namens deze,
4 Begroting 2025-2028 2024.1.0
1 BEGROTING EN MEERJARENPERSPECTIEF
___________
1.1 Samenvatting meerjarenperspectief In onderstaande tabel het meerjarenperspectief voor de periode 2025-2028. De baten en lasten worden in hoofdstuk 3 per programma toegelicht. 2024
2025
2026
2027
2028
GR taken
€
11.322.254 €
13.972.363 €
14.397.894 €
14.836.192 €
15.287.638
Toezicht
€
570.381 €
809.334 €
833.614 €
858.623 €
884.382
Veilig Thuis
€
4.836.004 €
5.176.080 €
5.331.362 €
5.491.303 €
5.656.042
Contracttaken
€
5.004.687 €
4.706.210 €
4.847.396 €
4.992.818 €
5.142.603
Overhead
€
6.138.325 €
5.241.181 €
5.942.929 €
6.125.708 €
6.302.757
Totaal
€
27.871.651 €
29.905.168 €
31.353.196 €
32.304.645 €
33.273.423
* Er zijn nog geen afspraken gemaakt over de contracttaken 2025, de begroting 2025 gaat uit van de omvang contracttaken 2024 van april 2024. Contracttakenoverzicht staat in bijlage.
1.2 Bijdragen per gemeente 2025 In het volgende overzicht staan de verwachte deelnemersbijdragen, de bijdrage Veilig Thuis en overhead, de deelnemersbijdrage voor Toezicht is bij het opstellen van deze begroting nog niet bekend. De deelnemersbijdrage Toezicht wordt op basis van afname bij de desbetreffende gemeente in rekening gebracht. De contracttaken zijn verdeeld conform de portefeuille van 2024. GR Taken
Toezicht
Veilig Thuis
Contracttaken
Overhead
Totaal
Edam Volendam
€
1.436.274
€
387.989 €
61.949 €
556.812 €
2.443.024
Landsmeer
€
502.552
€
123.542 €
12.096 €
177.298 €
815.488
Oostzaan
€
376.586
€
102.591 €
27.462 €
147.231 €
653.870
Purmerend
€
3.651.429
€
992.053 €
657.533 €
1.423.718 €
6.724.732
Waterland
€
691.845
€
185.857 €
52.093 €
266.727 €
1.196.522
Wormerland
€
635.247
€
175.334 €
51.960 €
251.626 €
1.114.167
Zaanstad
€
6.678.431
€
3.204.714 €
3.624.035 €
2.417.769 €
15.924.949
€
223.084
€
809.334
5.241.181 €
29.905.170
Overige
€
Nader te bepalen Totaal
€ €
13.972.363 €
223.084
809.334 809.334 €
5.172.080 €
5 Begroting 2025-2028 2024.1.0
4.710.212 €
2 UITGANGSPUNTEN BEGROTING 2025-2028
__________
Uitgangspunten De basis voor de begroting 2025 vormt de kadernota 2025. Daarnaast zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: •
Loonkosten
De salarissen worden geraamd op maximale schaal en periodiek. Garantieschalen en toelagen worden niet in de raming meegenomen, omdat de raming op maximale schaal en periodiek voldoende dekking hiervoor moet bieden; •
Overheadkosten
•
Loonindex
De totale overhead van de GGD moet worden gedekt uit enerzijds de deelnemersbijdrage en anderzijds uit de contracttaken. Conform de financiële verordening is afgesproken dat het percentage overhead op het maatwerk 38,65% is boven op de betreffende maatwerktaak. Voor de overhead van de GR taken geldt dat de werkelijke kosten worden verdeeld in de deelnemersbijdrage, o o o
o
Indexatie loonkosten 2025-2028: De indexering van de lonen is 4.4%, gelijk aan de loonvoet sector overheid jaarpercentage 2025 uit de CEP-februari 2024 Voor de jaren 2026 en verder is 3% opgenomen. Deze inschatting is gebaseerd op de huidige economische situatie in Nederland. Volgens de huidige trend neemt de inflatie af. Daarom is ervoor gekozen om de loonkostenindexatie ten opzichte van 2025 naar beneden bij te stellen. Elk jaar wordt het percentage voor de loonkostenindexatie opnieuw bekeken en wordt de meest actuele informatie verwerkt in het percentage. De ontwikkeling van de loonkosten is een autonoom en ligt buiten de invloedsfeer van de GGD; Mocht de ontwikkeling van de loonkosten anders blijken te zijn, dan zal er te zijner tijd worden bekeken of een begrotingswijziging moet worden ingediend.
•
Meerjarige begroting
•
Prijsindex
De begroting 2025 wordt meerjarig opgesteld, te weten over de jaren 2025-2028; De indexering van de materiele kosten is 2,2%, gelijk aan de Prijsindex Materiele Overheidsconsumptie IMOC-jaarpercentage 2025 uit de CEP-februari 2024;
•
Rekenrente
Voor de berekening van de kapitaallasten wordt een rentepercentage van 4% gehanteerd. De rekenrente op investeringen is een middel ten behoeve van de interne kostendoorbelasting en heeft daardoor geen invloed op deelnemersbijdrage; •
Impuls bedrijfsvoering
De impulsgelden voor 2025, € 725.000, zijn onderdeel van de begroting 2025 •
De businesscase Samen Sterker
•
Verdeelsleutel deelnemersbijdrage
De volledige businesscase Samen Sterker is opgenomen in de begroting en heeft een voordelig effect van € 515.115. Voor de jaren 2026 en verder wordt een extra bijdrage gebudgetteerd van omennabij € 1 mln. De financiële effecten van Samen Sterker worden uiteengezet in de kadernota 2025. De deelnemersbijdrage wordt berekend op basis van het definitieve inwonersaantal op 1 januari 2023. Deze verdeelsleutel wordt toegepast op programma’s Monitoren, Signaleren en Adviseren, Infectieziektebestrijding, Publieke gezondheidszorg bij rampen en crises, Overhead en Veilig Thuis. De verdeling is als volgt:
6 Begroting 2025-2028 2024.1.0
Regio's Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Wormerland Zaanstad Bron: CBS
Totaal aantal 36.760 11.705 9.720 93.992 17.609 16.612 159.618 346.016
De deelnemersbijdrage Jeugdgezondheidszorg worden berekend op basis van het definitieve inwonersaantal 0 tot 18 jaar op 1 januari 2023 (t-2) en is als volgt:
Regio's Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Wormerland Zaanstad Bron: CBS
0-18 aantal 6.905 2.463 1.839 16.900 3.329 2.947 31.049 65.432
De deelnemersbijdrage voor het Meldpunt en Advies Bijzondere Zorg worden berekend op basis van het gemiddeld aantal meldingen per gemeente over 2021 t/m 2023 en is als volgt: Aantal meldingen MABZ
2021
2022
2023
gemiddeld
%
Edam Volendam
63
59
56
59,33
6,35%
Landsmeer
32
16
11
19,67
2,10%
Oostzaan
10
6
15
10,33
1,11%
Purmerend
326
207
237
256,67
27,47%
Waterland
33
25
28
28,67
3,07%
Wormerland
40
37
49
42,00
4,50%
Zaanstad
543
399
611
517,67
55,40% 100%
Mocht de situatie zich voordoen dat zich een nieuw programma presenteert, dan wordt met de deelnemende gemeenten besproken, welke verdeelsleutel wordt toegepast, of dat er nieuwe afspraken moeten worden gemaakt. •
Contracttaken
Er zijn nog geen afspraken gemaakt over de contracttaken 2025, de begroting 2025 gaat uit van de omvang contracttaken 2024; Veilig thuis is in deze begroting een contracttaak. In de nieuwe Gemeenschappelijke regeling is voorgesteld om Veilig Thuis onderdeel van de deelnemersbijdrage te laten zijn. Deze nieuwe Gemeenschappelijke regeling is nog niet bekrachtigd, hierdoor is Veilig Thuis in deze begroting nog onderdeel van de contracttaakportefeuille; •
Corona
In de begroting is geen rekening gehouden met extra kosten voor Corona.
Het gepresenteerde meerjarenbeleid in de vastgestelde programmabegroting 2025 is als volgt:
7 Begroting 2025-2028 2024.1.0
Gemeenschappelijke regeling P1 Monitoren,
2024
2025
2026
2027
2028
Baten
€
€
63.000
€
63.000
€
signaleren en
Lasten
€
848.298 €
1.153.392
€
1.184.214
€
1.215.960
€
1.248.659
adviseren
Saldo
€
848.298 €
1.090.392
€
1.121.214
€
1.152.960
€
1.185.659
P2 Algemene
Baten
€
731.103
€
745.266
€
759.853
€
774.878
Lasten
€
1.684.941
€
1.632.243
€
1.678.210
€
1.725.557
€
1.774.323
Saldo
€
1.025.455
€
901.140
€
932.945
€
965.704
€
999.446
Baten
€
116.000
€
116.000
€
116.000
€
116.000
Lasten
€
8.702.006
€
11.115.676
€
11.449.147
€
11.792.621
€
12.146.400
Saldo
€
8.559.803
€
10.999.676
€
11.333.147
€
11.676.621
€
12.030.400
P4 Meldpunt en Advies
Baten
€
-
€
-
€
-
€
-
€
-
Bijzondere Zorg
Lasten
€
888.697 €
943.666
€
971.976
€
1.001.135
€
1.031.169
MABZ
Saldo
€
888.697 €
943.666
€
971.976
€
1.001.135
€
1.031.169
P5 Publieke gezondheid
Baten
€
208.966 €
178.897
€
184.263
€
189.791
€
195.485
bij Rampen en Crises
Lasten
€
208.966 €
216.385
€
222.877
€
229.563
€
236.450
Saldo
€
€
37.489
€
38.613
€
39.772 €
40.965
Baten
€
570.381 €
809.334
€
833.614
€
858.623
€
884.382
Lasten
€
570.381 €
809.334
€
833.614
€
858.623
€
884.382
Saldo
€
-
€
-
€
-
€
-
€
-
Baten GR
€
3.313.660
€
8.493.940
€
3.507.630
€
3.571.543
€
3.642.319
Baten Projecten
€
2.831.322
€
1.764.657
€
2.012.663
€
2.087.470
€
2.164.521
Lasten GR
€
9.451.985
€
13.735.121
€
9.450.558
€
9.697.251
€
9.945.077
Lasten Projecten
€
2.831.322
€
1.764.657
€
2.012.663
€
2.087.470
€
2.164.521
Saldo
€
6.138.325
€
5.241.181
€
5.942.929
€
6.125.708
€
6.302.757
€
17.460.578 €
19.213.544 €
20.340.823 €
20.961.900 €
21.590.396
2024
2025
2026
2027
2028
Baten
4.836.004
5.176.080
5.331.362
5.491.303
5.656.042
Lasten
4.836.004
5.176.080
5.331.362
5.491.303
5.656.042
gezondheidszorg
P3 Jeugdgezondheidszorg
P6 Toezicht houden
Overhead
-
659.486 €
142.203 €
-
63.000 €
63.000
Totaal bijdrage Gemeensch. regeling
Contracttaken P7 Veilig Thuis
Saldo P8 Contracttaken
-
-
-
-
-
Baten
5.004.687
4.706.210
4.847.396
4.992.818
5.142.603
Lasten
5.004.687
4.706.210
4.847.396
4.992.818
5.142.603
Saldo
-
-
-
-
-
Totaal budget contracttaken
9.840.691
9.882.290
8 Begroting 2025-2028 2024.1.0
10.178.759
10.484.122
10.798.645
3 PROGRAMMABEGROTING
__________
De GGD kent de volgende programma’s: Programma 1 Programma 2 Programma 3 Programma 4 Programma 5 Programma 6 Programma 7 Programma 8
Monitoren, adviseren en signaleren Infectieziektebestrijding Jeugdgezondheidszorg Meldpunt en Advies Bijzondere Zorg Publieke gezondheidszorg bij rampen en crises Toezicht houden Veilig Thuis Contracttaken
Overhead en de deelnemersbijdrage Gemeenschappelijke Regeling (GR) zijn als een aparte paragraaf opgenomen conform het BBV. De programmabegroting behandelt per programma de maatschappelijke effecten en de beoogde resultaten die worden nagestreefd en de wijze waarop deze worden verwezenlijkt (de uit te voeren activiteiten). Dit wordt gedaan aan de hand van drie vragen: • Wat willen we bereiken? • Welke ontwikkelingen zijn er? • Wat kost het?
9 Begroting 2025-2028 2024.1.0
3.1 Programma 1 Monitoren, signaleren en adviseren De GGD adviseert de gemeenten over hun beleid op het gebied van gezondheidspreventie, -bevordering en –bescherming. Daartoe behoort het monitoren en signaleren van gezondheidsrisico’s. We adviseren op basis van breed beschikbare gegevens, onder andere uit eigen onderzoek. De GGD is kenniscentrum voor onderzoek en brengt gezondheidsproblematiek op wijk-/buurtniveau in kaart, adviseert over effectieve aanpak, participeert in beleidsnetwerken en legt verbinding tussen partijen. Maatschappelijke effecten: Wat willen we bereiken? In Nederland leven we langer, hebben we vaker chronische aandoeningen maar voelen ons daardoor niet beperkter. De psychische druk onder jongeren neemt toe en ook zullen er naar schatting de komende jaren meer volwassenen met burn-out klachten zijn. De zorg en zorgvraag verandert. De complexiteit en de druk op de zorg nemen toe. De gezondheid van de burgers staat onder druk door toename van ongezond gedrag: Nederlanders eten ongezond en bewegen te weinig. Chronische aandoeningen nemen toe en het aantal kinderen en volwassenen met (extreem) overgewicht stijgt zorgwekkend snel. De corona-epidemie heeft dit alles versterkt.
Dit blijkt uit de resultaten van de Integrale Gezondheidsmonitor Covid-19,waarmee de lichamelijke, geestelijke en sociale effecten van de coronacrisis tussen 2021 en 2025 in kaart worden gebracht. De GGD is een uitvoeringsorganisatie van de gemeenten en gaat uit van de behoeften van gemeenten en sluit daarbij aan op alle strategische opgaven uit de regiovisie: • Inzetten op leefstijl als belangrijk bijdrage aan de gezondheid van inwoner; • Gezondheidsachterstanden verkleinen met daarin een focus op kinderen; • Meer structurele aandacht voor gezondheid en veiligheid in de fysieke en sociale leefomgeving; • Inzetten op de druk op het dagelijks leven bij jeugd en jongvolwassenen; • Vitaal ouder worden - wie gezond is ook gezond houden. Wat doen we ervoor? Inzicht in de gezondheidssituatie in de regio Op grond van de wet Publieke Gezondheid dient op epidemiologische wijze inzicht worden verkregen in de gezondheidssituatie van de bevolking. De GGD monitort gezondheidsgedrag en -risico’s in de fysieke en sociale omgeving, en voert daartoe epidemiologische analyses uit. Op basis van de analyse van data, beschrijft de GGD de gezondheidssituatie in de regio. De resultaten worden vervolgens in iedere gemeente gepresenteerd. Mede hierop baseren de gemeenten het gezondheidsbeleid en worden preventie-activiteiten ontwikkeld of aangescherpt.
In 2024 komen de resultaten beschikbaar van de gezondheidsmonitor Jeugd (leeftijdsgrenzen) en de jong volwassenenmonitor (16-25 jaar). Deze resultaten leveren input aan de preventieactiviteiten 2025. In 2024 worden de monitors kind en volwassenen en ouderen uitgevoerd. De resultaten komen in de loop van 2025 beschikbaar. Daarnaast voert de GGD, in 2025, twee panel-onderzoeken uit. Het onderzoek panel wordt door de GGD standaard ingezet om op een snelle en eenvoudige wijze de meningen, ervaringen en behoeften van inwoners te peilen met betrekking tot diverse gezondheidsonderwerpen. Hiermee levert het panel informatie op die de GGD en gemeenten kunnen gebruiken om gerichte activiteiten te organiseren om de gezondheidssituatie van de inwoners te verbeteren. Advisering lokaal gezondheidsbeleid In 2020 is de landelijke nota Gezondheidsbeleid 2020-2024, die elke vier jaar verschijnt, verschenen. Deze landelijke nota geeft richting aan het gemeentelijk gezondheidsbeleid. De regionale visie Samenwerken aan gezondheid (januari 2023) is mede gebaseerd op de opgaven uit de landelijk nota gezondheidsbeleid. In 2025 zal de volgende landelijke gezondheidsnota verschijnen. Eventuele nieuwe landelijke speerpunten worden in 2025 verder vertaald. 10 Begroting 2025-2028 2024.1.0
Gezond en actief Leven Akkoord (GALA) pdf (overheid.nl) en samenhang met Integraal Zorg Akkoord (IZA) integraal-zorg-akkoord (3).pdf Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) is sinds februari 2023 van kracht. Het akkoord omvat zes doelen voor het bereiken van een gezonde generatie in 2040. Deze doelen sluiten nauw aan op de strategische lijnen uit de regionale gezondheidsvisie Samenwerken aan gezondheid. Met het werken aan de GALA doelen, wordt ook bijgedragen aan de doelstellingen uit het Integraal Zorgakkoord (IZA). Afspraken binnen het IZA zijn erop gericht om de zorg in de toekomst voor alle groepen in de samenleving goed, toegankelijk en betaalbaar te houden. In de ontwikkeling van de regionale preventiestructuur en de verschillende ketenaanpakken komen de doelstellingen uit het IZA en GALA samen. De grote gemene deler bij de vijf verschillende ketenaanpakken is dat voor iedere ketenaanpak een regionale, domein-overstijgende samenwerking georganiseerd wordt tussen het sociale domein en het zorgdomein. Deze samenwerking kan samen komen in de regionale preventieinfrastructuur. Regionaal is een uitvoeringsagenda IZA opgesteld met zes opgaven: Ouder worden, Informele zorg en mantelzorg, Mentale gezondheid, beschikbaarheid passende ggz, Gezonde leefstijl, Arbeidsmarkt en Gezond en gelukkig opgroeien.
Uit de lokale plannen GALA en het IZA-uitvoeringsagenda worden regionale acties gedistilleerd, die met elkaar input geven voor een uitvoeringsplan van de regionale visie op gezondheid. Het is op dit moment nog niet duidelijk wat de gevolgen voor 2025 zijn. Bestuurlijke afstemming t.b.v. te bereiken doelen uit de regiovisie is van groot belang. Omgevingswet De GGD wil bevorderen dat gezondheid in een vroeg stadium wordt meegewogen in omgevingsvisies en ruimtelijke plannen van gemeenten omdat dat de beste garanties biedt voor gezondheidswinst (beter dan achteraf repareren). De Omgevingswet beoogt een meer samenhangende afweging van belangen en een verbetering van de fysieke leefomgeving. De komst van de Omgevingswet stimuleert dat medewerkers vanuit de beleidsterreinen gezondheid en ruimtelijk ordening gezamenlijk nieuwe duurzame oplossingen ontwikkelen. De ambitie van de Rijksoverheid is om op langere termijn te komen tot een leefomgeving die een positieve invloed heeft op de gezondheid en gezond gedrag stimuleert. Deze ontwikkeling leidt waarschijnlijk tot een toenemende vraag om advies. De GGD kijkt op welke wijze hieraan tegemoet kan worden gekomen. De GGD werkt nauw samen met twee Omgevingsdiensten: regio Noordzeekanaalgebied (Zaanstad) en regio IJmond (overige gemeenten). Vanuit de omgevingsdiensten wordt vormgegeven aan de advisering en vergunningverlening.
Hierbij wordt samengewerkt met o.a. de gemeenten, de Veiligheidsregio, het Hoogheemraadschap en provincie. Omdat de regio’s voor de uitvoering van de Omgevingswet niet congruent zijn aan de GGD-regio vergt dit een extra investering door de GGD, doordat verschillende overlegvormen tweemaal worden bijgewoond. Gezondheidsbevordering In het kader van het verbeteren van een gezonden leefstijl (pijler regiovisie) adviseert de GGD scholen in de regio op gezondheidsbevordering van de leerlingen, ouders en het team. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de Gezonde School-aanpak. De Gezonde School-aanpak is een landelijk initiatief dat scholen ondersteunt bij het planmatig werken aan de gezondheid van leerlingen. Scholen moeten binnen een gekozen thema alle vier de pijlers (gezondheidseducatie, fysieke en sociale omgeving, signaleren en beleid) van de Gezonde School gereed hebben om zich te kunnen profileren als Gezonde School. Scholen kiezen voor één of meerdere thema’s waarop zij zich specifiek richten in hun aanpak. Dit kan zijn Voeding, Bewegen en sport, Roken, alcohol- en drugspreventie, Welbevinden, Relaties en seksualiteit, Fysieke veiligheid en Milieu en natuur. Scholen die structureel werken aan het verbeteren van de gezondheid op minimaal één van de thema’s kunnen een vignet Gezonde School aanvragen met bijbehorend themacertificaat.
De GGD stimuleert scholen met deze aanpak aan de slag te gaan en begeleid ze bij de implementatie. Om een doorlopende lijn te creëren adviseert de GGD ook de Gezonde Kinderopvang-aanpak voor de 0-4 locaties in de regio. Tevens voert de GGD op het voortgezet onderwijs jaarlijks een gesprek naar aanleiding van het schoolgezondheidsrapport van de school. Dit rapport wordt opgemaakt aan de hand van de 11 Begroting 2025-2028 2024.1.0
uitkomsten van de (individuele) JGZ-screening in klas 1 en 3 en geeft een collectief beeld van de gezondheid van de leerlingen. Scholen krijgen een advies op maat hoe ze preventief kunnen werken aan de gezondheidsthema’s en een vignet Gezonde School. De resultaten van de landelijke gezondheidsmonitor wijzen uit dat preventieve ouderenzorg een steeds grotere plaats inneemt vanwege de dubbele vergrijzing, het langer zelfstandig blijven wonen van ouderen, en kwaliteit van leven. Deze prioriteit zien we ook in de lokale nota’s volksgezondheid en de wensen van ketenpartners en lokale teams. Preventieve activiteiten die effect hebben op de kwaliteit van leven zijn onder andere activiteiten met betrekking tot eenzaamheid, vallen, bewegen en mantelzorg. Programma Monitoren Signaleren en Adviseren, voert jaarlijks 1 of meer bevolkingsonderzoeken uit. Om ervoor de zorgen dat de jaarlijkse kosten enigszins gelijk blijven, is ervoor gekozen om de een bestemmingsreserve te vormen. Deze bestemmingsreserve bevolkingsonderzoek wordt elk jaar gedoteerd met € 63.000. Dit wordt ook zo in de begroting weergegeven. Wat in het verleden echter niet in de begroting werd opgenomen is de structurele onttrekking. Deze is met ingang van 2025 toegevoegd aan de begroting. Tezamen met deze structurele onttrekking van € 63.000, zijn ook de lasten met € 63.000 verhoogd. Dit is een logisch gevolg.
Het effect is derhalve nihil, maar laat wel zien dat er elke jaar een onttrekking plaatsvindt uit deze bestemmingsreserve. Daarnaast ondersteunt de GGD de landelijke preventiecampagnes als Stoptober en Ikpas Wat kost het? Monitoren, Signaleren en Adviseren
2024
2025
2026
2027
2028
Baten regulier
-
Lasten regulier
785.298
1.090.392
1.121.214
1.152.960
1.185.659
785.298
1.090.392
1.121.214
1.152.960
1.185.659
Toevoeging aan reserves
63.000
63.000
63.000
63.000
63.000
Onttrekking aan reserves
-
63.000
63.000
63.000
63.000
1.090.392
1.121.214
1.152.960
1.185.659
Bijdrage gemeenten
848.298
-
-
12 Begroting 2025-2028 2024.1.0
-
-
3.2 Programma 2 Infectieziektebestrijding De GGD beschermt, bevordert en bewaakt de gezondheid en veiligheid van mensen in de regio. De wet Publieke Gezondheid omschrijft een aantal gezondheid beschermende taken die om specifieke (medische) deskundigheid vragen. Dit programma is gericht op het bevorderen van de gezondheid van de inwoners van de regio. Hiertoe worden de volgende taken binnen dit programma uitgevoerd: de bestrijding van infectieziekten, (waaronder tuberculose en seksueel overdraagbare aandoeningen). Daarnaast voert de afdeling een markttaak uit, te weten reizigersadvisering. Maatschappelijke effecten: Wat willen we bereiken? Infectieziektebestrijding draagt bij aan het voorkomen en beperken van gezondheidsschade door infectieziekten, die vanwege de verspreidingskansen een risico kunnen vormen voor de volksgezondheid. Sommige infectieziekten komen veel voor en genezen relatief snel (griep), andere ziekten kunnen ernstiger zijn en vragen een medische behandeling (bijvoorbeeld tuberculose, seksueel overdraagbare aandoeningen, hepatitis en legionella). Ook bron- en contactonderzoek na besmetting zijn onderdeel van de infectieziektebestrijding. Door toenemende internationale contacten en de resistentie tegen antibiotica neemt de kans op, en ernst van, besmetting door infectieziekten toe. Voor veel besmettelijke ziekten geldt een wettelijke meldingsplicht.
De vaccinatiegraad blijft punt van aandacht, zeker met uitbraken van infectieziekten in andere Europese landen. De GGD richt zich op het geven van passende voorlichting aan de diverse doelgroepen om de vaccinatiegraad te waarborgen en/of te verhogen. Binnen de strategische lijnen van de regionale gezondheidsvisie sluit de infectieziektebestrijding aan Bij: • Inzetten op verbeteren leefstijl als belangrijke bijdrage aan de gezondheid van inwoners; • Meer structurele aandacht voor gezondheid en veiligheid in de fysieke en sociale leefomgeving. Wat doen we ervoor? Algemene Infectieziektebestrijding (IZB) en Centrum Seksuele Gezondheid Met de huidige formatie en schaalgrootte is het niet meer mogelijk om aan alle wettelijke taken te voldoen en de medewerkers bekwaam en bevoegd te houden. Nadat een verkenning naar een functionele samenwerking met GGD Hollands Noorden onvoldoende heeft opgeleverd, is er door AEF in 2023 een onderzoek gedaan naar de mogelijkheden van structurele samenwerking met GGD Amsterdam. GGD Amsterdam staat hier positief tegen over. In 2024 wordt deze samenwerking nader uitgewerkt. In de loop van 2024 zal bekend worden op welke wijze vorm wordt gegeven aan deze samenwerking. Versterking Infectie ziektebestrijding en pandemische paraatheid (VIP) Door de Corona pandemie is het werkveld van de algemene infectieziektebestrijding volop in ontwikkeling.
Het kabinet heeft het vergroten van de pandemische paraatheid tot één van haar speerpunten in het regeerakkoord gemaakt en is er een beleidsagenda Versterking infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid GGD ’en opgesteld. In 2023 en 2024 zijn hiervoor specifieke gelden beschikbaar, vooruitlopend op een structurele investering vanuit VWS vanaf 2025. Door de schaalgrootte, de krapte op de arbeidsmarkt en beperkte mogelijkheden tot opleiden kan de GGD Zaanstreek-Waterland minimaal gebruik maken van de vip gelden. IZB-formatie normeringsonderzoek In opdracht van het ministerie van VWS heeft onderzoeksbureau AEF begin januari 2023 het eindrapport ‘Capaciteit infectieziektebestrijding in beeld’ opgeleverd met als doel, samen met veldpartijen, in beeld te brengen wat benodigd is voor structurele versterking van de GGD ‘en op het terrein van de infectieziektebestrijding vanaf 2025. In dit onderzoek is ook gekeken naar geleerde 13 Begroting 2025-2028 2024.1.0
lessen uit de COVID-19-periode voor de capaciteit (kwantitatief en kwalitatief) en organisatie van de reguliere IZB en de paraatheid ervan. Een van de conclusies uit dit onderzoek was dat de bestaande normen en kaders, voor zover aanwezig, veelal verouderd en aan herziening toe waren. Dat bracht AEF tot de aanbeveling om een adequate formatienormering IZB uit te werken. Naar aanleiding hiervan heeft GGD GHOR Nederland, namens de GGD ‘en, aan onderzoeksbureau Berenschot verzocht om het IZB-formatie normeringsonderzoek uit te voeren. Dit onderzoek is momenteel nog gaande. Over de uitkomsten van dit onderzoek willen GGD ‘en gezamenlijk met gemeenten het gesprek voeren hoe hier een vervolg aan te geven. Tbc-bestrijding Op het gebied van de tbc-bestrijding is er een toename van het aantal mantouxtesten en IGRAverwijzingen (micro bacteriologisch onderzoek naar latente tbc-infectie). Hiermee wordt niet alleen tbc aangetoond maar ook latente tbc-infectie (LTBI).
Deze cliënten worden door de GGD behandeld en gecontroleerd om de latente infectie weg te nemen en te voorkomen dat zij tbc krijgen en een gevaar vormen voor de volksgezondheid Regionaal Expertise Centrum Noordwest Nederland (REC Noordwest NL) is een bovenregionaal samenwerkingsverband van de teams tuberculosebestrijding van 7 GGD-en; Zaanstreek Waterland, Utrecht, Kennemerland, Hollands Noorden, Gooi & Vechtstreek, Flevoland en Amsterdam. Vanuit een context van teruglopende incidentie van tuberculose gevallen en toenemende personele krapte willen de 7 GGD-en de continuïteit en kwaliteit van tuberculose-zorg doelmatig borgen. Concentratie van expertise is hierbij nodig. Anderzijds is er behoefte aan regionale verankering en een goede decentrale uitvoering. Op projectmatig wijze willen de GGD ’en werken aan de doorontwikkeling van het GGD Tuberculose REC Noordwest NL naar één Centrum Organisatie met flexibele lokale teams. Technische hygiëne zorg Door de Corona pandemie is de aandacht voor de preventie van infectieziekten toegenomen alsmede de technische hygiëne zorg (THZ). Deze THZ-taak beperkt zich tot het toezicht op tatoeage- en piercing shops en de locaties voor de opvang van Oekraïners en (crisis)noodopvang asielzoekers. De GGD Amsterdam verzorgt sinds 2009 de Inspecties aan boord van schepen (t.b.v. ship sanitation certificering).
Technische hygiëne zorg is een van de onderwerpen die wordt meegenomen in de samenwerking met de GGD Amsterdam.
Samenwerking met GGD-Amsterdam:
Door het niet compleet kunnen krijgen van de formatie bij de GGD-ZW, neemt de GGD-Amsterdam sinds 2023 een groot deel van de taken van IZB waar. Op dit moment is er een onderzoek gaande hoe dit op een structurele manier te gaan organiseren. Hierbij rekening houdend met enerzijds de bestuurlijke verantwoordelijkheid van de DPG van de GGD-ZW en de wettelijke taken die GGD-ZW moet uitvoeren. De kosten zijn in deze begroting nu meegenomen op basis van de huidige tijdelijke inzichten. Zodra er duidelijkheid is over de werkelijke kosten zullen deze worden gecommuniceerd en zo nodig door middel van een begrotingswijziging via de gebruikelijke kanalen worden ingediend. Wat kost het? Infectieziektebestrijding
2024
2025
2026
2027
2028
Baten regulier
659.486
731.103
745.266
759.853
774.878
Lasten regulier
1.684.941
1.632.243
1.678.210
1.725.557
1.774.323
1.025.455
901.140
932.945
965.704
999.446
-
-
-
-
Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Bijdrage gemeenten
1.025.455
901.140
932.945
14 Begroting 2025-2028 2024.1.0
965.704
999.446
3.3 Programma 3 Jeugdgezondheidszorg De GGD beschermt, bevordert en bewaakt de gezondheid en veiligheid van mensen in de regio. De wet Publieke Gezondheid omschrijft een aantal gezondheid beschermende taken die om specifieke (medische) deskundigheid vragen. De Jeugdgezondheidszorg ondersteunt ouders, verzorgers en kinderen bij het opvoeden en opgroeien, vanaf de zwangerschap tot 18 jaar. Maatschappelijke effecten: Wat willen we bereiken? Als jeugdgezondheidszorg Zaanstreek Waterland dragen wij bij aan het bevorderen en beschermen van de gezondheid en de lichamelijke, sociale en geestelijke ontwikkeling van jeugdigen van -9 maanden tot 18 jaar. Binnen de strategische lijnen van de regionale gezondheidsvisie sluit de jeugdgezondheidszorg aan bij; • Gezondheidsachterstanden verkleinen met daarin een focus op kinderen; • Inzetten op verbeteren leefstijl als belangrijke bijdrage aan de gezondheid van inwoners; • Inzetten op verlagen van de druk op het dagelijks leven bij jeugd en jongvolwassenen; • Meer structurele aandacht voor gezondheid en veiligheid in de fysieke en sociale leefomgeving. De GGD biedt preventieve jeugdgezondheidszorg aan middels individuele en collectieve screening, voorlichting en/of begeleiding. Ons aanbod is afgestemd op de vraag van het kind/ouder en sluit aan op wat zij op dat moment nodig hebben.
We staan dicht bij de ouders en versterken de eigen verantwoordelijkheid en regie van ouders ten aanzien van de opvoeding en gezondheid van hun kinderen. Samen met ouders wordt het traject van ondersteuning afgestemd (Samen Beslissen). Bij (hulp)vragen is het niet altijd nodig om een traject op te starten maar zetten we ook de kracht van de ouder zelf in om veerkracht te bevorderen en te normaliseren waar kan. Binnen onze werkwijze staat het belang van het kind centraal, waarbij wij met jeugdige en/of ouder(s)/verzorgers nadenken over passende ondersteuning. Naast nauwe afstemming met het kind en gezin, zijn wij onderdeel van het sociaal domein. Wij werken met diverse partners samen en brengen onze expertise in vanuit sociaal medisch perspectief. Door in contact te zijn met de netwerkpartners kunnen we signalen delen en aansluiten bij de behoeften die we horen en zien. Door stil te staan bij de verschillen tussen wijken en groepen, willen we meer ondersteuning bieden aan de groepen die dat nodig hebben. Alle kinderen in onze regio moeten de kans krijgen om zich gezond te ontwikkelen. Hiervoor hebben wij een basisaanbod voor de hele populatie bestaande uit (medisch) screenen, signaleren, vaccineren, preventieve voorlichting, adviseren en ondersteuning.
Om nog meer in te zetten op het verkleinen van gezondheidsverschillen is gekozen voor een extra ondersteuningsaanbod aan kinderen en gezinnen waar gezond en veilig opgroeien niet vanzelfsprekend is. Het basisaanbod dient te voldoen aan de benedengrens van momenten van contact, zoals vastgesteld in het Landelijk Professioneel Kader en het Rijksvaccinatieprogramma. Welke ontwikkelingen zijn er? In de huidige maatschappij hebben gezinnen flinke uitdagingen te verdragen, denkende aan groeiende armoede, de energiecrisis maar ook individualisering en digitalisering. Al deze ontwikkelingen hebben grote impact op het dagelijks functioneren en gezondheid van onze inwoners. Zo zal naar verwachting het aantal gezinnen in kwetsbare omstandigheden toenemen en daarmee ook de druk op de jeugdgezondheidszorg. Als gevolg van de coronacrisis en maatschappelijke (prestatie) druk ervaren jongeren mentale klachten. De mentale gezondheid van jongeren blijft zorgelijk en uit gezondheidsonderzoek onder de doelgroep blijkt het aantal jongeren met suïcidale gedachten onverminderd hoog. Jongeren ervaren psychische klachten als angst en depressie, voelen zich eenzaam en ervaren stress. 15 Begroting 2025-2028 2024.1.0
Qua maatschappelijke ontwikkelingen is er krapte op de arbeidsmarkt en dat neemt de komende jaren nog verder toe. Voor de (jeugd)artsen is dat nu al een grote uitdaging, maar dat zal zich naar verwachting uitbreiden naar jeugdverpleegkundigen. Tegelijkertijd zien we onze rol in het sociaal domein en de samenwerking met partners groter worden. Dit dwingt ons tot het maken van slimmere keuzes om zo toch alle gezinnen te kunnen blijven ondersteunen. Door meer te gaan werken naar behoefte van het gezin, vraagt dit een andere houding en gedrag van onze professionals. Hiervoor is het nodig dat professionals meer afstemming hebben met ouders voor het bepalen van een volgend moment van contact. Het contact is wederkerig om interactie aan te gaan en samen te beslissen. De professional stemt samen met de jeugdige/de ouder(s)/verzorgers af wanneer, door welke discipline, waar en in welke vorm zorg geboden wordt. We hanteren een basiszorg voor iedereen en extra aanbod voor gezinnen in kwetsbare omstandigheden. Professionals moeten ervaren dat er ruimte en vertrouwen is om zorg op maat te bieden. Hiervoor investeren we in het ontwikkelen en bekwamen van professionals door training en intervisie structureel aan te bieden. Wijzigingen Rijksvaccinatieprogramma (RVP) In 2023 is, naast de maternale kinkhoestvaccinatie, een maternale griepvaccinatie toegevoegd aan het RVP vanuit VWS/RIVM.
Een aanbod aan zwangere vrouwen die uitgerekend zijn in de griepperiode. Daarnaast zijn per 1 januari 2024 de vaccinaties tegen het Rota virus voor zuigelingen onderdeel van het RVP geworden. Dit betreft een serie van 3 die oraal wordt toegediend. Voor beide geldt dat financiering in eerste instantie via het RIVM zal verlopen, zoals met alle toevoegingen in het RVP het geval is. Op een later moment wordt deze financiering omgezet naar het gemeentefonds en dus een onderdeel van de begroting van de GGD. Voor een aantal vaccinaties aan kinderen geldt dat het moment van vaccineren gaat worden gewijzigd. Dit gaat starten per 2025. Op dit moment wordt inhoudelijk beoordeeld of het schuiven met momenten van contact dat hiervoor nodig is, maakt of er extra afspraken nodig zijn in de leeftijd 0-4. Tevens komt 1 van de vaccinaties op een moment dat er geen regulier moment van contact is (namelijk de leeftijd van 6 jaar). Dit vraagt nader onderzoek naar de te volgen werkwijze. Het ziet er naar uit dat er meer momenten van contact nodig zullen zijn voor het uitvoeren van dezelfde vaccinaties, maar dan op een ander moment. Herijken takenpakket JGZ In het Algemeen Bestuur van de GGD d.d. 30 oktober 2023 is een herijkt takenpakket JGZ vastgesteld.
Het takenpakket JGZ bestaat uit een basispakket, dat in de gehele regio wordt aangeboden, een regionaal pluspakket met de mogelijkheid om lokaal (extra) afspraken te maken. Dit herijkt takenpakket komt voort uit een traject dat in februari 2023 is een gestart waarin samen met de zeven gemeenten het JGZ-pakket is bekeken. In dit proces is gekeken naar de inhoud, het belang en de samenhang van de verschillende producten binnen de JGZ. Hierbij is de regionale visie op gezondheid gebruikt als inhoudelijke basis. Deze visie is gecombineerd met de deskundigheid van de GGD op het gebied van JGZ, het Landelijk Professioneel Kader en de wetgeving en omgevormd tot passende uitgangspunten. Belangrijke uitgangspunten die hierbij zijn gehanteerd zijn: normaliseren, flexibiliteit, samenwerking en differentiëren. Aanleiding voor het herijken van het takenpakket JGZ was het proces GGD 3.0 waaruit bleek dat een zeer versnipperd takenpakket JGZ bestond waardoor lastig in te spelen was op situaties die zich voordeden. Uit GGD 3.0 bleek ook dat sprake was van een bewerkelijk P&C-proces, geen eenduidige werkwijze voor contractafspraken met gemeenten en een bewerkelijk verantwoordingsproces van contracttaken. In de praktijk betekende dit dat op momenten van afschalen de consequenties moeilijk over de regio te verdelen waren.
Met dit takenpakket heeft de GGD samen met gemeenten een inzichtelijk, uitlegbaar en stuurbaar pakket gemaakt. Dit takenpakket vormt een eerste stap naar een flexibelere JGZ met raakvlakken in het sociaal domein en doorlopende samenwerking met gemeenten. Dit herijkt takenpakket vormt een mooie basis voor 2025 met als belangrijk vervolg dat GGD en gemeenten doorlopend met elkaar evalueren en bijsturen. De GGD kan zo samen met gemeenten in de toekomst flexibeler inspelen op 16 Begroting 2025-2028 2024.1.0
veranderingen in financiering, crisissen, de inwoner en de maatschappelijke behoefte. Het totaalbedrag van het takenpakket JGZ blijft nagenoeg gelijk, door de vaststelling van dit pakket vindt er wel een verschuiving van kosten tussen de gemeenten onderling plaats. In deze begroting is de kadernota 2025 als basis genomen. Ook in de kadernota werd al aangegeven dat een aantal ontwikkelopdrachten zijn vastgesteld die mogelijk later nog een effect hebben. De ontwikkelopdrachten kwamen voort uit een aantal dilemma’s dat overbleef en nog verdere uitwerking verdiende. De ontwikkelopdrachten worden gedurende 2024 verder uitgewerkt door de werkgroep JGZ. Mochten uit de ontwikkelopdrachten wijzigingen in de opdracht voortkomen worden financiële consequenties hiervan in afstemming met het bestuur na afronding verwerkt in het dan eerstvolgend P&C product. Aangezien de werkgroepen nog geen overeenstemming hebben over de eerdergenoemde ontwikkelopdrachten, volgt deze begroting 2025 de kadernota 2025 en is geen wijziging basis van de ontwikkelopdrachten meegenomen. Wat kost het? Jeugdgezondheidszorg
2024
2025
2026
2027
2028
Baten regulier
142.203
116.000
116.000
116.000
116.000
Lasten regulier
8.702.006
11.115.676
11.449.147
11.792.621
12.146.400
8.559.803
10.999.676
11.333.147
11.676.621
12.030.400
Toevoeging aan reserves
-
-
-
-
Onttrekking aan reserves
-
-
-
-
Bijdrage gemeenten
8.559.803
10.999.676
11.333.147
11.676.621
12.030.400
De verhoging van 2024 naar 2025 van het JGZ-pakket heeft de volgende oorzaken. Enerzijds zijn er de autonome ontwikkelingen (CAO en prijsindexatie; conform de vastgestelde uitgangspunten) Anderzijds er door de herijking een verschuiving van kosten geweest tussen maatwerk opdrachten richting de GR. Deze maatwerkopdrachten hadden een kostenniveau van € 1,5 mln. euro. Waarbij de grootste financiële effecten zaten op (Centrum jong, Logopedisch spreekuur, opvoedingsondersteuning en Kansrijke start). Per saldo voor alle gemeenten samen heeft dit geen kostenverhogend effect. Doordat van de verschuivende maatwerk producten de meeste van Zaanstad waren € 1,1 mln., is deze verschuiving ten faveure van Zaanstad en betalen de overige gemeenten over het algemeen meer. De argumentatie hierachter was dat enerzijds deze activiteiten al (gedeeltelijk) werden uitgevoerd bij andere gemeenten dan Zaanstad (solidariteit), anderzijds dat de GGD-ZW op deze onderdelen dan een grote efficiency slag kon maken. De financiële onderbouwing is terug te vinden in de kadernota 2025.
17 Begroting 2025-2028 2024.1.0
3.4 Programma 4 Meldpunt en Advies Bijzondere Zorg De GGD beschermt, bevordert en bewaakt de gezondheid en veiligheid van mensen in de regio. Daarbij is specifieke aandacht voor kwetsbare individuen of groepen die onvoldoende in staat zijn om op eigen kracht in hun bestaansvoorwaarden te voorzien of belemmeringen hebben om volwaardig aan de samenleving deel te nemen. De individualisering van de maatschappij, de complexer wordende samenleving, hogere werkloosheid en grotere schuldenproblematiek heeft een aantal negatieve maatschappelijke effecten. Tegelijkertijd is er een trend dat er wordt aangestuurd op meer eigen kracht en meer eigen verantwoordelijkheid van de burger voor de eigen gezondheid en leefsituatie. Sommige mensen zijn echter niet in staat op eigen kracht het hoofd te bieden aan bovengenoemde problemen. Zij zijn aangewezen op professionele ondersteuning en hulpverlening. De GGD bevordert de optimale coördinatie en begeleiding van inzet van hulp voor deze groep mensen. De GGD heeft de functie als vangnet voor mensen die niet door het reguliere zorgsysteem geholpen worden en tussen wal en schip dreigen te vallen. Verschillende soorten interventiestrategieën worden in samenwerking met andere partners ingezet. De GGD is verantwoordelijk voor de coördinatie en afstemming van de zorg voor deze kwetsbaren, wanneer zij geen passende zorg ontvangen.
Maatschappelijke effecten: Wat willen we bereiken? De individualisering van de maatschappij, de complexer wordende samenleving, hogere werkloosheid en grotere schuldenproblematiek heeft een aantal negatieve maatschappelijke effecten. Tegelijkertijd is er een trend dat er wordt aangestuurd op meer eigen kracht en meer eigen verantwoordelijkheid van de burger voor de eigen gezondheid en leefsituatie. Sommige mensen zijn echter niet in staat op eigen kracht het hoofd te bieden aan bovengenoemde problemen en zelden uit eigen beweging gebruik maken van professionele ondersteuning. Hun gedrag is ernstig zorg mijdend. Zij dreigen de grip op hun leven te verliezen en kunnen daardoor een risico vormen voor zichzelf of anderen. Deze burgers/huishoudens worden getypeerd door hun complexe en langdurige zorgvragen. Zij zijn aangewezen op professionele ondersteuning en hulpverlening. Zorgtoeleiding naar reguliere zorg is het hoofddoel van het meldpunt MABZ. De GGD bevordert de optimale coördinatie en begeleiding van inzet van hulp voor deze groep mensen. De GGD heeft de functie als vangnet voor mensen die niet door het reguliere zorgsysteem geholpen worden en tussen wal en schip dreigen te vallen. Verschillende soorten interventiestrategieën worden in samenwerking met andere partners ingezet.
De GGD is verantwoordelijk voor de coördinatie en afstemming van de zorg voor deze kwetsbaren, wanneer zij geen passende zorg ontvangen. Het MABZ sluit hierop aan bij de strategische opgaven uit de regiovisie: • Meer structurele aandacht voor gezondheid en veiligheid in de fysieke en sociale leefomgeving; • Inzetten op de druk op het dagelijks leven bij jeugd en jongvolwassenen. Wat doen we ervoor? Voor deze groep cliënten is er het Meldpunt en Adviespunt Bijzondere zorg (MABZ). In het MABZ zijn inmiddels de meldpunten OGGZ, zoals het Meldpunt Overlast en Bemoeizorg (MOB), Vroeg signalering (VSO), Meldpunt Bijzondere Zorg (MBZ), Meldpunt Onverzekerden (MOZ), Meldpunt Suïcide ondergebracht. Ook het Meldpunt voor de uitvoering van de wet verplichte GGZ is organisatorisch bij het MABZ ondergebracht. Het MABZ biedt advies en ondersteuning bij signalering van verward gedrag zonder acute dreiging of spoed, maar wel met reden tot zorg. Het MABZ biedt hulp buiten de gebaande paden en leidt deze cliënten toe naar passende hulp of ondersteuning. Voor elke cliënt wordt maatwerk geleverd. Het meldpunt is bedoeld voor zowel burgers, politie als professionals. Het MABZ beoordeelt de situatie en spreekt een geschikte aanpak af met de melder. Door vroeg signalering en goede ketensamenwerking komen we tot een geschikte preventie aanpak per situatie en voorkomen we dat situaties escaleren.
18 Begroting 2025-2028 2024.1.0
Personen met onbegrepen gedrag waarbij zorg mijdend gedrag een grote rol speelt, hebben het soms nodig dat een ander zaken in gang zet, alvorens zij kunnen profiteren van het aanbod en/of ondersteuning. Ook kan de GGD voor de personen die niet in zorg komen, voor wie de zorgbehoefte niet aansluit of waarvoor geen passende hulp wordt gevonden, het verschil maken door een verkennend onderzoek te starten vanuit de WVGGZ. In uiterste gevallen wordt de route naar een zorgmachtiging ingezet. Vrijwilligheid van het accepteren van zorg is hiermee van de baan. Met het team Suïcide preventie is het streven vooral daarin gelegen dat we de zorg kunnen geven aan mensen met suïcidale gedachten en gevoelens, die geen andere uitweg meer zien, om een suïcide te voorkomen. Het voorkomen en een begeleidingstraject starten is in het kader van preventie waardevol. Er kan nazorg worden geboden aan de persoon na een suïcidepoging, aan nabestaanden, aan scholen en sportverenigingen. Het helpen bij rouw en verwerking van deze impactvolle gebeurtenissen wordt aangemerkt als Nazorg. Wat kost het? Meldpunt en advies bijzondere zorg
2024
2025
2026
2027
2028
Baten regulier
-
-
-
Lasten regulier
888.697
943.666
971.976
1.001.135
1.031.169
888.697
943.666
971.976
1.001.135
1.031.169
Toevoeging aan reserves
-
-
-
-
Onttrekking aan reserves
-
-
-
-
Bijdrage gemeenten
888.697
943.666
971.976
19 Begroting 2025-2028 2024.1.0
-
1.001.135
-
1.031.169
3.5 Programma 5 Publieke gezondheidszorg bij rampen en crises Wettelijk is vastgelegd dat de directeur Publieke Gezondheid bij rampen en crises verantwoordelijk is voor het gezondheidskundig advies aan de burgemeesters. De GGD voert in het kader van rampen taken uit op het terrein van infectieziektebestrijding, medisch milieukunde, psychosociale hulpverlening en gezondheidsonderzoek na rampen. Maatschappelijke effecten: Wat willen we bereiken? Rampen en crises kennen vele verschijningsvormen. Behalve acute crises of een zogenoemde flitsramp kan er sprake zijn van ‘sluimerende’ of langdurige crises. De GGD draagt bij om de impact en de maatschappelijke gevolgen van een crisis te beperken. Daarnaast wil de GGD de bedrijfs- en zorgcontinuïteit in alle omstandigheden garanderen. Wat doen we ervoor? De GGD beschikt over een crisisorganisatie, die bij alle soorten kleine en grote rampen en crises kan worden ingezet. Kleinere en sluipende crises komen doorgaans vaker voor dan grootschalige ‘flitsrampen’. De decentralisatie van zorgtaken naar gemeenten betekent dat gemeenten vaker te maken krijgen met incidenten, die een bestuurlijk afbreukrisico en media-aandacht met zich meebrengen. De GGD ondersteunt de gemeenten hierbij.
De GGD werkt vanuit een crisisplan waarbij medewerkers op de vier crisisprocessen van de GGD (Infectieziektebestrijding, Medische milieukunde, Psychosociale hulpverlening en Gezondheidsonderzoek bij rampen) en de GGD-processen Jeugdgezondheidszorg, Veilig Thuis en MABZ bij een incident kunnen worden opgeroepen om ondersteuning te bieden. Hierbij kan gedacht worden aan grote uitbraken van infectieziekten, familiedrama’s of een evacuatie van bewoners na een brand. De GGD coördineert de psychosociale nazorg en verzorgt gezamenlijk met de GGZ, Slachtofferhulp en maatschappelijk werkers de eerste psychosociale opvang. Getroffenen die (psychosociale) nazorg nodig hebben worden gesignaleerd en verwezen naar de geëigende organisaties. De GGD heeft hiervoor medewerkers beschikbaar. Voor de OTO (opleiden, Trainen, Oefenen) -activiteiten werkt de GGD enerzijds samen de regionale GHOR-organisatie en Veiligheidsregio alsmede met de GGD-en en GHOR-en in Noord West 6. Jaarlijks wordt gezamenlijk een scholingsprogramma opgesteld. Bij het Regionaal Overleg Acute Zorgketen (ROAZ) wordt voor de uitvoering jaarlijks een bijdrage gevraagd. In voorgaande begrotingen is nooit een bijdrage gevraagd voor het programma Publieke Gezondheid bij Rampen en Crises. Dit betekent echter niet dan de deelnemende gemeenten nooit een bijdrage hebben geleverd.
In de jaarrekeningen van de jaren 2021 tot en met 2023 hebben de gemeenten respectievelijk € 3.380, € 16.926 en € 14.694 bijgedragen. Sinds de verzelfstandiging van de GHOR in Zaanstreek-Waterland, zijn de afspraken veranderd met betrekking tot de vergoedingen die worden verstrekt aan de GGD. Waar voorheen alle kosten werden vergoed, worden nu voor bepaalde zaken nog maar een deel vergoed. Deze afspraken zijn gemaakt ten tijde van de vorming van de GHOR Zaanstreek-Waterland. Waar voorheen 100% van de piketkosten voor Psychosociale Hulpverlening werden vergoed, is de vergoeding nu 50%. Ook voor de Directeur Publieke Gezondheid lag de vergoeding in het verleden hoger namelijk, 0,3 fte ten opzichte van 0,2 fte nu. De GGD ontkomt er niet aan om deze kosten ook mee te begroting.
20 Begroting 2025-2028 2024.1.0
Wat kost het? Publieke gezondheidszorg bij rampen en crises
2024
2025
2026
2027
2028
Baten regulier
208.966
178.897
184.263
189.791
195.485
Lasten regulier
208.966
216.385
222.877
229.563
236.450
-
37.489
38.613
39.772
40.965
-
-
-
-
-
Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves
-
-
-
-
-
Bijdrage gemeenten
-
37.489
38.613
39.772
40.965
21 Begroting 2025-2028 2024.1.0
3.6 Programma 6 Toezicht houden De GGD verricht toezichthoudende taken. Het toezicht kan signalerend en beïnvloedend van aard zijn of meer controlerend. Op basis van wetgeving heeft de GGD een taak in het toezicht op de kinderopvang, buitenschoolse opvang en gastouderbureaus. Maatschappelijke effecten: Wat willen we bereiken? Gemeenten krijgen steeds meer toezichttaken, niet alleen op zorg, maar ook op het terrein van veiligheid en milieu. De GGD verricht voor de gemeenten toezichthoudende taken. Het toezicht kan signalerend en/of controlerend van aard zijn. De hygiëne, veiligheid en kwaliteit bij de onder toezicht gestelde organisaties in de regio blijft zo in beeld. De GGD wil zich verder professionaliseren in de rol van een onafhankelijk, deskundig en slagvaardige toezichthouder. In de afgelopen jaren is mede door corona en krapte op de arbeidsmarkt, het wettelijke percentage van 100% inspecties Kinderopvang niet gehaald. Het heeft de grootste aandacht van de GGD om zo snel mogelijk weer op het gewenste niveau te komen. De GGD sluit hierbij aan op de strategische opgaven uit de regiovisie: - Meer structurele aandacht voor gezondheid en veiligheid in de fysieke en sociale leefomgeving. Begin 2024 is het tarief voor Toezicht fors opgehoogd. Dit om te bewerkstelligen om de wettelijke 100% inspecties te kunnen waarborgen. De verhoging van de kosten 2025 t.o.v.
2024 is geheel te verklaren door uitbreiding personeel in samenhang met het verhoogde tarief en de eis van 100% inspecties. Wat doen we ervoor? Inspecties bij houders van kindercentra en gastouders, om vast te stellen of zij voldoen aan de Wet kinderopvang. Wat kost het? Toezicht houden
2024
2025
2026
2027
2028
Baten regulier
570.381
809.334
833.614
858.623
884.382
Lasten regulier
570.381
809.334
833.614
858.623
884.382
-
-
-
-
-
Toevoeging aan reserves
-
-
-
-
-
Onttrekking aan reserves
-
-
-
-
-
Bijdrage gemeenten
-
-
-
-
-
22 Begroting 2025-2028 2024.1.0
3.7 Programma 7 Veilig Thuis De GGD beschermt, bevordert en bewaakt de gezondheid en veiligheid van mensen in de regio. Daarbij is specifieke aandacht voor kwetsbare jeugdigen en volwassen die te maken krijgen met huiselijk geweld en kindermishandeling. Veilig Thuis is het advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling. Huiselijk geweld is geweld dat wordt gepleegd door iemand uit de huiselijke kring van het slachtoffer. De term ‘huiselijk’ verwijst dus naar de relatie tussen de betrokkenen. Het kan bijvoorbeeld gaan om geweld tussen familieleden, tussen (ex-)partners of tussen ouder en kind. Huiselijk geweld kan vele gedaantes aannemen, zoals fysieke of psychische mishandeling, seksueel geweld, verwaarlozing, vernedering of overmatige controle. Er kan sprake zijn van opzettelijke mishandeling, maar dit is niet altijd het geval. Soms kunnen mensen de zorg voor hun naasten of cliënten niet meer aan. In zo’n situatie kan hun gedrag ontsporen met mishandeling tot gevolg. Huiselijk geweld kan ook voortkomen uit schadelijke traditionele praktijken. Enkele bekende vormen hiervan zijn meisjesbesnijdenis, kind huwelijken en huwelijksdwang. Veilig Thuis is het advies- en meldpunt voor huiselijk geweld en kindermishandeling en is 7 dagen per week, 24 uur per dag en 365 dagen per jaar bereikbaar.
Maatschappelijke effecten: Wat willen we bereiken? Veilig Thuis zet zich samen met gemeenten, politie en justitie en het brede werkveld in voor de aanpak van geweld in huiselijke kring met als doen om huiselijk geweld en kindermishandeling te stoppen. Wat doen we ervoor? Veilig Thuis werkt conform het handelingsprotocol Veilig Thuis. Veilig Thuis geeft advies, informatie, denkt mee over oplossingen en verwijst door naar adequate hulp. Ook een melding doen behoort tot de mogelijkheden. Veilig Thuis voert de wet Tijdelijk Huisverbod uit en de medewerkers kunnen bij crisissituaties direct erop af. De Veilig Thuismedewerkers zijn gespecialiseerd in de verschillende vormen van geweld in huiselijke kring, zoals kindermishandeling, waaronder verwaarlozing, relatiegeweld, ouderenmishandeling en ontspoorde mantelzorg. Voor beroepskrachten die werkzaam zijn in de regio Zaanstreek-Waterland biedt Veilig Thuis kennisoverdracht en ondersteuning rond huiselijk geweld en kindermishandeling met het doel bewustwording te creëren over huiselijk geweld, kennis over te dragen en/of handelingsvaardigheden aanreiken, afgestemd op de beroepspraktijk. Veilig Thuis streeft naar een optimale samenwerking met het hele werkveld en functioneert steeds meer als een netwerkorganisatie.