B -jaarstukken-2022-gemeente-purmerend

Jaarstukken 2022

Inhoudsopgave Jaarverslag 2022

4

Aanbiedingsbrief en leeswijzer

5

Aanbiedingsbrief

6

Leeswijzer

15

De programma's

18

1 Publieksdiensten

19

2 Samenleving

22

3 Wonen

38

4 Milieu

41

5 Bereikbaarheid

47

6 Beheer openbare ruimte

52

7 Ruimtelijke ordening

57

8 Veiligheid

66

9 Economie

72

10 Bestuur en concern

79

Financiële overzichten

82

1 Algemene dekkingsmiddelen

83

2 Het financieel resultaat 2022

90

3 Overzicht overhead, VPB en onvoorzien

96

De paragrafen

100

1 Lokale heffingen

101

2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing

109

3 Onderhoud kapitaalgoederen

121

2

4 Grondbeleid

127

5 Financiering

132

6 Bedrijfsvoering

140

7 Verbonden partijen

148

Jaarrekening 2022

164

Balans en toelichting

165

Overzicht baten en lasten per programma en beleidsveld

187

Overzicht baten en lasten per taakveld/programma

189

WNT-verantwoording

192

SiSa

195

Bijlagen

217

1 Overzicht incidentele baten en lasten

218

2 Overzicht reserves en voorzieningen

222

3 Beleidsindicatoren

231

4 Overzicht kredieten

235

5 Verslag Auditcommissie

240

6 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

241

7 Portefeuilleverdeling

242

8 Coronacompensatiepakket 2022

243

Afkortingenlijst

245

3

Jaarverslag 2022

4

Aanbiedingsbrief en leeswijzer

5

Aanbiedingsbrief Geachte leden van de gemeenteraad, Het jaar 2022 was een bewogen jaar. Het was het jaar van de bestuurlijke fusie tussen Purmerend en Beemster. Een historische bevestiging van de verbondenheid van twee identiteiten: het stedelijke karakter van Purmerend en de landelijke omgeving in de Beemster. Nadat het coronavirus een groot deel van ons leven beheerste is de samenleving langzaam weer geopend en was het weer mogelijk om elkaar te ontmoeten. Terwijl het herstel na corona was ingezet, besloot Rusland de aanval op Oekraïne te openen. De gevolgen hebben ons allen geraakt; vluchtelingen uit Oekraïne die hun heil zochten ook in onze gemeente, maar ook de energiecrisis die direct daarop volgde en die de energieprijzen deed stijgen. Het jaar 2022 heeft veel inzet gevraagd. Wij werkten flink aan, herstel na corona, creëren van mooie samenwerkingsverbanden, stimuleren van verbinding in de samenleving, bouwen van woningen en maken van plannen om Purmerend toekomstbestendig in te richten. Het college realiseert zich dat het werkpakket van onze nieuwe gemeente meer dan vol is en de uitdagingen groot zijn. Er is belangrijk werk verzet in 2022. Alle zeilen zijn bijgezet. In de jaarrekening blikken we daarop terug. Zoals elk jaar legt het college verantwoording af over het gevoerde beleid en de financiële resultaten.

In deze aanbiedingsbrief lichten wij de belangrijkste ontwikkelingen en besluiten kort toe in de hoofdstukken. • Hoofdpunten inhoudelijke verantwoording • Het financieel resultaat • Resultaatbestemming • Rechtmatigheid uitgaven

HOOFDPUNTEN INHOUDELIJKE VERANTWOORDING Herstel na corona en het belang van verbinding De jaren 2020 en 2021 gingen de boeken in als coronajaren. Veel plekken waar we elkaar ontmoeten, voor gezelligheid, het verenigingsleven of om te sporten, zijn noodgedwongen dicht gebleven vanwege het coronavirus . Een moeilijke tijd voor veel inwoners en ondernemers. Ook jongeren zijn door de omstandigheden hard geraakt. Het onderwijs heeft hard gewerkt om de gevolgen voor de jeugd te beperken. Veel ouderen maar ook jongeren vereenzaamden. In die periode hebben we samen met onze verbonden partijen op allerlei (creatieve) manieren geprobeerd om de gevolgen te beperken en het hoofd boven water te houden. In 2022 is de samenleving stapsgewijs weer geopend. Maar de naschok van corona is nog steeds zichtbaar. Afgelopen jaar hebben we hard gewerkt aan het herstel na corona. Een jaar waarin de verbinding weer werd gezocht. Nabuurschap werd een belangrijk thema. Er ontstonden 6

mooie initiatieven waarbij mensen elkaar helpen. Als gemeente stimuleren we een samenleving waarin mensen naar elkaar omkijken. Werken vanuit de wijken kreeg daarom extra nadruk. Maatschappelijke partners en vrijwilligersorganisaties in het bijzonder hebben daar een belangrijke rol in gehad. Maar ook onze eigen wijkmanagers die in de wijk mensen en organisaties aan elkaar verbinden. Vanuit de aanpak tegen eenzaamheid is in de zomer van 2022 een start gemaakt met versteviging van de samenwerking tussen welzijnsorganisaties en thuiszorg. Ook hebben we in samenwerking met de regio de bewustwordingscampagne “Wat is mantelzorg” opgezet om speciale aandacht te schenken aan het waardevolle werk dat mantelzorgers voor hun medemens doen. Een andere belangrijk mijlpaal is de “Samenwerkingsagenda 2023-2026” die in de regio met het Zilveren Kruis is vastgesteld. Hierin hebben de thema’s ouderenzorg, GGZ, preventie en jeugd een plek en wordt in de regio op deze thema’s met verschillende partners samengewerkt. Een concreet voorbeeld van wat deze samenwerking in de regio oplevert, is de opening van respijthuis Het Buitenhuis. Het Buitenhuis biedt mantelzorgers uit de regio Zaanstreek-Waterland een passende en betaalbare vorm van mantelzorgondersteuning op momenten dat zij dat nodig hebben.

Een hele belangrijke voorziening in de praktijk, zo blijkt uit de reacties van mantelzorgers en vooral ook van de mensen die mantelzorg ontvangen en gast zijn. De komende jaren zullen dergelijke voorzieningen steeds meer nodig zijn. Een aantal jaar kon er nauwelijks gesport worden bij sportclubs en kunst en cultuur was ook nog maar heel beperkt beschikbaar. Corona heeft ons meer dan voorheen doen beseffen dat dit soort zaken grote maatschappelijke meerwaarde hebben, maar ook belangrijk zijn voor een gezond en gelukkig leven. Het steunpakket COVID-19 is vorig jaar voor het brede maatschappelijke veld ingericht. In dit steunpakket ligt de nadruk op het bestrijden van de coronaeffecten voor inwoners en maatschappelijke partners en op het vergroten van de toekomstbestendigheid van de maatschappelijke instellingen en verenigingen. Tot slot heeft het Ondernemersloket in 2022 overuren gedraaid om ook de ondernemers te ondersteunen bij financiële vragen, maar ook voor hulp bij (om)scholing of het zoeken naar ander werk. Steeds meer mensen weten het Ondernemersloket te vinden. Opvang Oekraïners en asielcrisis Terwijl we bezig waren met “doen wat nodig is” om te herstellen van corona, brak de oorlog uit in Oekraïne. Een belangrijk moment in 2022: onverwachts en met een groot effect.

Veel Oekraïense ontheemden zijn het land ontvlucht en in de zoektocht naar een veilig onderkomen in Nederland terecht gekomen. Ook in Purmerend hebben wij in snel tempo opvanglocaties gerealiseerd, zoals het Burggolf hotel en het voormalig gemeentehuis in Middenbeemster. Daarvoor hebben ambtenaren, bewoners en maatschappelijke partners de handen ineen geslagen. Er is hard gewerkt om te regelen wat voor deze ontheemden nodig was; een bed, basisbehoeften, inkomen, onderwijs, dagbesteding, werk etc. We hebben zelfs als gemeente Oekraïners in dienst genomen. Dit alles heeft een groot beslag gelegd op de ambtelijke organisatie. Onze ambtenaren hebben weer laten zien hoe betrokken en flexibel zij zijn, waarvoor we onze waardering uitspreken.

7

Rond het voorjaar werd duidelijk dat de asielketen in ons land was vastgelopen. De beelden van het overvolle aanmeldcentrum bij Ter Apel en vluchtelingen die buiten hebben moeten slapen staan nog op het netvlies. Vluchtelingen voor oorlog, geweld of vervolging in het land van herkomst. Afgelopen zomer is een asielcrisis ontstaan die nog steeds actueel is. Er is door het Rijk een beroep gedaan op Veiligheidsregio’s en gemeenten om vluchtelingen op te vangen in (crisis)noodopvang. Sinds oktober 2022 hebben de gemeenten Purmerend en Edam-Volendam in samenwerking met de Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland aan 450 crisisnoodopvang geboden op de Baanstee-Noord. Met maatschappelijke partners hebben we gewerkt om deze sobere vorm van opvang minder sober te maken. Doordat we sinds 2022 ook verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van de nieuwe Wet inburgering kunnen we zorgen voor een betere start van asielstatushouders en gezinsmigranten die zich in Purmerend vestigen. Als gemeente hebben we de volledige regie over de inburgering. Dat biedt kansen om het beter te organiseren voor nieuwkomers. In 2022 is hier mooie basis voor gelegd; een team met consulenten is opgezet die de nieuwkomers begeleiden, afspraken met het COA zijn gemaakt, evenals contracten met taalscholen voor leerroutes en samenwerking met onderwijs, maatschappelijke partners en Vluchtelingenwerk is versterkt.

Energiecrisis Al snel werd duidelijk wat een impact de oorlog in Oekraïne op de wereld heeft. Ook op onze portemonnee. De stijgende gasprijzen hebben een energiecrisis veroorzaakt. De prijzen zijn omhoog gegaan, van benzine tot energie tot de boodschappen. We hebben er allemaal mee te maken. Voor sommigen is het de druppel die de emmer doet overlopen. Het onderwerp armoede is daarmee weer gestegen op de agenda. Om de gevolgen voor bewoners die het meest financieel kwetsbaar zijn enigszins te beperken is door het Rijk de energietoeslag in het leven geroepen. Ook hier is er gevraagd om veerkracht van de ambtelijke organisatie om de toeslagen snel, maar wel zorgvuldig, uit te keren. Om verder ondersteuning te bieden is in november de actie “Slim met energie!” gestart. Huishoudens die de energietoeslag hebben ontvangen kunnen via deze actie gratis energiebesparende producten bestellen voor energiebesparing in het huis en daarmee ook in de maandelijkse lasten. Bouwen aan de toekomst Crisis vraagt om veerkracht en weerbaarheid. Van onze organisatie en de samenleving. Maar het is belangrijk dat we ook onze blik op het Purmerend van de toekomst houden, en bouwen aan de gemeente van de toekomst. Woningen zijn daarin hard nodig. Purmerend groeit en daar richten we de stad op in. Dit doen we onder andere vanuit de paraplu van het programma Purmerend 2040.

Purmerend intensiveert, verduurzaamt en groeit verder naar een compacte en volwaardige stad. Wonen en bouwen zijn daarom grote thema’s. Daarom zijn we ook in 2022 volop aan de slag gegaan met gebiedsontwikkelingen en tal van aanpassingen in de openbare ruimte. Met name rondom het centrum zijn veel bouwactiviteiten gaande. Dat is te zien aan de vele hijskranen die het silhouet van Purmerend domineren. Zo zijn de Brantjesoever en de Looiers opgeleverd en is gestart met de bouw van woningen op de voormalige Post NL locatie. De grote gebiedsontwikkelingen Waterlandkwartier, Wagenweg en het Kwadijkerpark zijn verder uitgewerkt, zodat daar ook snel kan worden gestart met de bouw. Ook de eerste veranderingen in Wheermolen Oost zijn zichtbaar met 8

de renovatie van de Garrelsflat. Naast binnenstedelijke projecten werken we ook aan projecten langs de randen van Purmerend en in de dorpen van Beemster. Zo is er volop gebouwd op Kop West, De Keyser en de Nieuwe Tuinderij Oost. Voor de ontwikkeling van de Oostflank is hard gewerkt aan een visie. Deze zou in 2022 afgerond zijn, maar heeft vertraging opgelopen. De invulling van alle ontwikkelingen gebeurt op een manier waarbij de leefbaarheid en toekomstbestendigheid van onze stad en de samenleving voorop staat. Bij de groei van Purmerend gaat het niet alleen om het bouwen van woningen, maar ook het borgen van voldoende ruimte voor economische activiteiten en het koppelen van voorzieningen aan de groei van het aantal inwoners. Zo is in 2022 de Baanstee Noord flink uitgebreid en zijn de gebiedsvisie voor de Koog en de visie voor de binnenstad uitgewerkt. In de Koog krijgen de innovatieve campusontwikkeling en e-sports een belangrijke plek waar we erg trots op zijn. Met de visie op de binnenstad en het uitvoeringsprogramma werken we aan het stadscentrum van de toekomst. Baanstee Noord is bovendien ook financieel belangrijk voor de begroting van de gemeente. Al deze plannen zijn gemaakt in samenwerking met onze inwoners en partners. We willen een betrouwbare overheid zijn en hechten veel waarde aan samenwerking met inwoners en partners. We bouwen ten slotte aan plekken voor onze inwoners.

Gelukkig zijn er in 2022 al veel huizen opgeleverd in Purmerend; ruim 800 waarvan ruim 500 sociale huurwoningen. Ook zijn de tijdelijke woningen aan de Verzetslaan opgeleverd wat heeft geresulteerd in doorstroom bij de maatschappelijke opvang en nachtopvang. Verder zijn we in 2022 bezig geweest met de voorbereidingen op de aanstaande Omgevingswet. Hoewel deze wet nog niet is ingevoerd zijn we onze organisatie daar wel voor aan het klaar stomen en werken we steeds meer conform deze nieuwe wet. Noemenswaardig om hier ook te melden is de ontwikkeling van de nieuwe regels voor woonruimteverdeling. Deze is in 2022 van start gegaan. Degene die de woning het meest nodig heeft krijgt daarbij een betere positie. Samen met de andere gemeenten en de woningcorporaties is verder gewerkt aan de implementatie van de nieuwe regionale regels voor de woonruimteverdeling en de voorbereiding van de ‘livegang’ van de nieuwe regels op 16 januari 2023. Van een andere aard, maar ook belangrijk om te anticiperen op de groei van de stad is het onderzoek dat in 2022 is gedaan naar het zwembad. De druk op de capaciteit van het zwembad is groot. Aan de hand van een haalbaarheidsonderzoek is inzichtelijk gemaakt hoe groot het capaciteitsvraagstuk is en welke oplossingen er mogelijk zijn. In 2023 worden vervolgstappen bepaald.

Bereikbaarheid en milieu Al deze ruimtelijke ontwikkelingen hebben enorme impact op de bereikbaarheid. Met name in het centrum staat de bereikbaarheid in relatie tot ruimtegebrek en leefbaarheid onder druk. In het najaar van 2022 is het Mobiliteitsplan vastgesteld. Speerpunten uit het mobiliteitsplan zijn onder andere minder ruimte voor de auto in het centrumgebied en dat de basisvoorzieningen Purmerend binnen 10 minuten fietsen of lopen zijn te bereiken. Bij de gebiedsontwikkelingen worden deze speerpunten meegenomen. Infrastructurele maatregelen zijn duur en wij kunnen deze als gemeente 9

niet alléén bekostigen. Het Rijk heeft in 2022 subsidie hiervoor beschikbaar gesteld. Het afgelopen jaar is gewerkt aan het binnenhalen van deze subsidie. De druk op de openbare ruimte neemt toe, terwijl we deze moeten delen met meer mensen. Tegelijk moet deze ook klimaatadaptief worden ingericht om schade en overlast als gevolg van extreme buien, hitte, droogte/bodemdaling en overstromingen zoveel mogelijk te beperken. Groen in de stad vinden we daarom belangrijk. Groen is niet alleen voor het beeld in de stad belangrijk, maar is noodzakelijk om de gevolgen van klimaatverandering op te vangen. Daarnaast kan het groen in de wijken onderlinge verbinding en ontmoeting vergroten. Deze onderwerpen zijn in 2022 meegenomen in de planvorming van gebiedsontwikkelingen, om de te realiseren wijken ook toekomstbestendig te maken. Ten aanzien van de parkenplannen zijn in 2022 de eerste werkzaamheden uitgevoerd voor de herinrichting van het Kooimanpark. Het eerste van alle parken die we de komende jaren gaan vernieuwen. Ook is er gewerkt aan de duurzaamheidsagenda, het klimaatadaptatieplan, het stimuleren van circulair bouwen (zoals houtbouw) en het opvoeren van de energietransitie. We zien dat inwoners veel gebruik maken van de beschikbare subsidies en leningen voor het verduurzamen van de woningen.

Het isoleren van de bestaande woningvoorraad is een grote opgave en er is nog veel te doen, maar het draagt zowel bij aan het terugbrengen van CO2-uitstoot als de kosten voor de energierekening. Ook ondersteunen we bedrijven bij de stap naar een duurzame bedrijfsvoering met de duurzaamheidscoach. Arbeidsmarkt en ambtelijke druk Terwijl de ambities van onze gemeente hoog zijn, er hard wordt gewerkt aan het maken van plannen en het realiseren daarvan, staat de arbeidsmarkt onder spanning. Dat beseft het college maar al te goed. Er is een stijging van het aantal vacatures en een daling van het aantal werklozen en dus grote vraag naar het schaarse personeel. Dit heeft uiteraard ook impact op onze organisatie en op de gevoelde werkdruk. Dat maakt “binden en boeien” van medewerkers een belangrijk thema om onze ambities waar te maken en continuïteit te behouden.

Financiële verantwoording Incidenteel geld leidt tot flink overschot Purmerend staat er goed voor. Onze administratieve organisatie is op niveau, onze vermogenspositie is toegenomen en de solvabiliteit is boven de grens van 20% uitgekomen. College en raad vinden elkaar in een zorgvuldig financieel beleid: niet rijk rekenen, tegenvallers verwerken wanneer ze zichtbaar zijn en mogelijke meevallers inboeken als ze op onze rekening staan. Samen met de gehanteerde begrotingsdiscipline geeft dit ons een solide basis. Natuurlijk kijken we uit naar een minder schommelig gemeentefonds, zodat we meer vanuit een voorspelbare lijn kunnen begroten. Afgelopen jaar hebben we het hoofd koel gehouden, maar het helpt als we meerjarig weten waar we aan toe zijn. De lasten voor inwoners zijn ook in 2022 onder het landelijk gemiddelde gebleven. Uit de Woonlastenmonitoir van het Coelo (het kennisinstituut op het gebied van lokale en regionale lasten) blijkt dat we gemiddeld in 2022 30 euro onder het landelijk gemiddelde blijven (landelijk 904 euro) en houden we nog steeds de lijn aan om niet meer dan met het inflatiepercentage te verhogen.

10

Wat dit jaar opvalt is het flinke overschot op de jaarrekening. Zo’n € 20,1 miljoen. Het jaarresultaat over 2022 is de uitkomst van enerzijds ontwikkelingen waarop de gemeente geen invloed heeft en van anderzijds eigen beleid en keuzes. Een groot gedeelte van het positieve jaarrekeningresultaat is veroorzaakt door incidentele meevallers. Zo hebben we extra geld ontvangen van het Rijk aan het einde van het jaar, bedoeld voor de energietoeslag, Oekraïne en COVID-19 maatregelen. Er resteerde geen tijd om deze middelen volledig te besteden. Ook zien we dat de groei van de gemeente en het ambitieniveau dat we daar bij hebben leidt tot knelpunten in de uitvoering waardoor de planning niet is gehaald. Dit speelt bij de beheerplannen groen, wegen, kunstwerken en openbare verlichting, maar ook in de gebiedsontwikkelingen- en visies in de gemeente. Vooral deze twee verklaringen vragen van ons aandacht: strakker plannen en alles uit de kast halen om op een krappe arbeidsmarkt toch de mensen te vinden. Ook zien we dat ontwikkelingen trager gaan door bouwkostenstijgingen en vergen Rijksopgaven veel (extra) capaciteit. Binnen het sociaal domein lijken de ontwikkelingen het afgelopen jaar te stabiliseren. Voor jeugd is de verwachting dat de komende jaren een trend ontstaat naar kleinschaligheid.

Overigens is er in het afgelopen jaar bij jeugd veel geïnvestereerd in het voorveld, maar zijn deze voordelen niet direct zichtbaar. Het totaal van de grondexploitaties staat er goed voor, maar we zien ook het verdienvermogen bij Baanstee-Noord afnemen door stroomproblemen en forse kostenstijgingen. De reserve gronden stijgt dit jaar door winstnemingen op de grondexploitaties Baanstee-Noord, Brandtjesstraat en Kop van West, maar zien we een hogere verliesvoorziening bij de grondexploitatie WheermolenOost en de Bol-locaties. Om de reserve gronden de komende jaren op peil te houden gezien de grote projecten in het kader van Purmerend 2040 (De Koog, Waterlandkwartier, Oostflank en bijbehorende mobiliteitsopgave) zijn extra middelen noodzakelijk. Om hierin te voorzien kunnen we afwijken van de afgesproken 50% - 50% regeling bij winstneming, door 100% van de winst toe te voegen aan de reserve gronden. Dit voorstel zal worden opgenomen bij de besluitvorming in juni van het vast te stellen MPG. Over de ontwikkeling van de grondexploitaties wordt u nader geïnformeerd in de paragraaf grondbeleid en het MPG. Het beeld van de afgelopen jaren is dat er veel incidenteel geld beschikbaar is, vooral omdat de hoeveelheid incidenteel geld van het Rijk sterk toeneemt. Hierbij komt bij dat Purmerend zelf ook geld overhoudt, wat ook als incidenteel geld wordt gezien.

Dit maakt begroten lastig, want de regel is dat gemeenten structurele kosten moeten dekken met structurele inkomsten. Dus niet met incidenteel geld. Hierdoor ontstaat er een situatie in Purmerend dat er voldoende geld lijkt te zijn door de jaarlijkse (incidentele) overschotten, die niet structureel ingezet kunnen worden. Dit draagt wel bij aan de verbetering van de solvabiliteit zoals hiervoor geschreven. Overigens verwachten wij dat de solvabiliteit de komende jaren afneemt als gevolg van de grote investeringen die ons te wachten staan. Het financieel resultaat Het jaar 2022 sluiten we af met een positief resultaat van € 20.075.474. Dit is € 8.001.122 positiever dan vermeld in de Najaarsrapportage 2022 (€ 12.074.352 voordelig). Het totaal van de programma's en overzichten laten per saldo een voordeel zien ten opzichte van de Najaarsrapportage 2022, bij de reserves wordt er per saldo meer onttrokken. In de programma's worden in het onderdeel 'Wat heeft het gekost' de financiële afwijkingen groter dan € 100.000 toegelicht, maar incidenteel ook kleinere mutaties om politieke redenen en/of voor de aansluiting op het saldo.

11

Tabel met afwijkingen per programma/beleidsveld groter dan € 250.000

Programma/beleidsveld (bedragen per saldo x € 1.000)

Voordeel (+)/ Nadeel(-)

I/S

385

S

386

S

- Lagere lasten afname PGB's en verschuiving naar zorg in natura

278

I

- Lagere baten en lasten maatwerkvoorzieningen (o.a. voorzieningen vervoer, wonen, rolstoelen, HBH)

-373

I

- Lagere eigen bijdrage CAK

-247

I

- Lagere baten en lasten opvang ontheemde uit de Oekraïne

235

I

- Lagere lasten sociale werkvoorziening en participatie Werkom

328

I

- Lagere lasten energietoeslag 2022

305

I

- Lagere lasten inkomens ondersteuning (o.a. gebundelde uitkering, BBZ, IOAW)

283

S

350

I

- Hogere doorbelasting apparaatskosten groen

-312

I

- Lagere lasten beheerplannen (o.a. groen, kunstwerken, OVL, wegen)

1.213

I

- Hogere baten door grondverkopen (Steltenloper 2 en Vijfhoek) en erfpacht

1.134

I

- Hogere baten en lasten grondexploitaties (winst- en verliesneming)

6.010

I

- Lagere lasten en baten pensioen (ex) bestuurders

718

I

- Hogere lasten wachtgeldverplichtingen

-511

I

- Hogere uitkering gemeentefonds (o.a. corona en taakmutaties)

4.535

I

- Lagere lasten door vrijval stelpost loon- en prijsontwikkeling

592

I

- Hogere doorbelasting overhead (aan investeringen, grondexploitaties en AO's)

437

S

- Hoger dotatie instellen voorziening spaarverlof

-789

I

1.986

I

01. Publiekdiensten - Hogere legesopbrengsten en hogere lasten burgerzaken/bevolking 02. Samenleving/Jeugd - Lagere lasten jeugdwet (met name bufferbudget) 02. Samenleving/Maatschappelijke ondersteuning

02. Samenleving/Werk en inkomen

04. Milieu/Duurzaamheid - Lagere uitvoeringslasten klimaatdoelen 06. Beheer openbare ruimte

07. Ruimtelijke ordening

10. Bestuur en concern

Overzicht algemene dekkingsmiddelen

Overzicht Overhead

Vennootschapsbelasting - Lagere lasten voorlopige aangifte VPB jaren 2020-2022 Reserves

12

- Lagere baten (onttrekking) en hogere lasten (toevoeging) reserves (o.a. IBOR, vastgoed, winstneming/verliesvoorziening grexen) Diverse afwijkingen (< € 250.000)

-9.844

I

902

I/S

Totaal van de afwijkingen t.o.v. de Najaarsrapportage 2022

8.001

Financieel resultaat Najaarsrapportage 2022 (verwacht voordelig)

12.074

Totaal financieel resultaat 2022 (voordelig)

20.075

Resultaatbestemming Het totaal van bovenstaande afwijkingen op de programma's, algemene dekkingsmiddelen, overhead en reserves telt op tot een financieel resultaat vóór bestemming van bijna € 20,1 miljoenvoordelig. In perspectief van totale bijgestelde begroting van ongeveer € 357,9 miljoen bedraagt de afwijking 5,61%. Dit resultaat moet expliciet door de gemeenteraad worden bestemd. Ons voorstel is € 1.487.469 over te hevelen naar 2023 voor niet gebruikte incidentele budgetten, zodat het werk waarvoor dit budget bestemd was in 2023 kan worden uitgevoerd. Ons college stelt u de volgende bestemming voor en geeft daarbij de belangrijkste overweging: • Het beschikbaar houden van een bedrag van € 106.000 voor de inwerkingtreding van de Wet kwaliteitsborging (Wkb) voor het bouwen, teneinde te voorzien in de invoering hiervan; • Voor het brede maatschappelijk veld is voor een aantal projecten cofinanciering vanuit de provincie (65%) aangevraagd. Er wordt pas gestart met het besteden van het steunpakket totdat de goedkeuring van de provincie definitief is.

Voorgesteld wordt om invulling te geven aan de resterende projecten in 2023 door € 146.000 over te hevelen naar het exploitatiebudget kunst en cultuur; • Het doorschuiven van het incidentele budget voor: ◦ gezond in de stad van € 50.000; ◦ aanvullende maatregelen om zowel via vroegsignalering als via bijzondere bijstand gericht hulp te bieden voor de energierekening. Het gaat hier om een bedrag van € 170.000; ◦ middelen vanuit het klimaatakkoord van € 350.000; en energietoeslagen van € 305.000. Deze gelden zijn door het Rijk gedurende 2022 beschikbaar gesteld. Deze middelen konden in 2022 niet meer (volledig) worden uitgeven en zullen worden toegevoegd aan de verschillende exploitatiebudgetten om deze alsnog in 2023 uit te voeren; • Voor een aantal projecten zijn de werkzaamheden nog niet (geheel) afgerond. Dit betreft bouwwerkzaamheden voor het nieuwe Havenkantoor (€ 50.000), de uitbreiding van scootmobielstallingen aan de Swazistraat (€ 50.000), extra impuls in de wijken (€ 64.000), onderzoek naar de haalbaarheidsstudie van een extra zwembad (€ 65.000) en het opstellen van plan van aanpak voor het IntegraalKind Centrum (IKC) in de Middenbeemster (€ 132.000). Teneinde de reeds verplichte kosten op deze projecten aan te houden wordt voorgesteld deze budgetten toe te voegen aan de diverse exploitatiebudgetten.

In het hoofdstuk 'Het financieel resultaat 2022' worden bovenstaande resultaatbestemmingen nader toegelicht.

13

Het voordelige resultaat na bovenstaande voorgestelde bestemmingen bedraagt € 18.588.005. De gemeenteraad moet dit resultaat expliciet bestemmen. Het restant van € 18.588.005 wordt regulier gestort in de algemene reserve. Op basis van de analyse van het MPG2023 wordt voorgesteld af te wijken van de nu gehanteerde regeling bij winstneming van de grondexploitaties, namelijk dat 50% van de winst naar de algemene reserve gaat en 50% naar de reserve gronden. De reserve gronden krijgt de komende jaren naar verwachting te weinig voeding om de ruimtelijke ontwikkelingen in onze gemeente te bekostigen. Om die reden wordt voorgesteld om te besluiten 100% van het jaarresultaat van de grondexploitaties 2022 te storten in de reserve gronden. Om die reden wordt voorgesteld om het restant rekeningresultaat van € 18.588.005 voor € 15.118.447 te storten in de algemene reserve en voor € 3.469.558 in de reserve gronden. Wij stellen de gemeenteraad voor om dit bedrag toe te voegen aan de algemene reserve. Als dit voorstel wordt bekrachtigd bedraagt de algemene reserve ultimo 2022 € 66.313.503. Rechtmatigheid In de paragraaf bedrijfsvoering wordt aangegeven in welke mate er begrotingsonrechtmatigheden zijn in de uitgaven voor de verschillende programma's en wordt uitleg gegeven over de samenhang met mutaties op de reserves, hogere baten en onvermijdelijke uitgaven.

Naast de exploitatie is er geen sprake van afwijkingen in de sfeer van kredieten en enkele bij aanbestedingen. De in 2022 en eerder ingezette herstellende en voorkomende maatregelen ten aanzien van de rechtmatigheid bij aanbestedingen laten zich in 2022 terug zien in het sterk afnemend aantal onrechtmatigheden. De secretaris

De burgemeester

A. Heiner

E. van Selm

14

Leeswijzer Hoofdstukindeling Voorliggende jaarstukken 2022 van gemeente Purmerend zijn opgesteld volgens de voorschriften in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Achtereenvolgens komen aan de orde: • De verantwoording van de programma’s • De algemene dekkingsmiddelen • Het financieel resultaat 2022 • Het overzicht overhead, VPB en onvoorzien • De verplichte paragrafen als onderdeel van het jaarverslag • De jaarrekening met de balans en toelichting, het overzicht van baten en lasten op programmaen beleidsveldniveau, het overzicht van baten en lasten per taakveld/programma, WNT en de Sisa-verantwoording 2022 (dit betreft de verantwoording naar het Rijk) In de bijlagen treft u ten slotte aan: Het overzicht van incidentele baten en lasten • Het overzicht van en toelichting op de reserves en voorzieningen • De beleidsindicatoren • Afgesloten kredieten en nog doorlopende kredieten • Coronacompensatiepakket 2022 • Overzicht van de incidentele baten en lasten • Verslag auditcommissie • De controleverklaring • De portefeuilleverdeling van het college van B&W

Opbouw van de hoofdstukken De aanbiedingsbrief In de aanbiedingsbrief gaat het college kort in op een aantal in het oog springende resultaten uit 2022 en de oorzaak van het financieel resultaat. Ook doet het college een voorstel aan de gemeenteraad voor de bestemming van het resultaat. Om de inzichtelijkheid te vergroten zijn alleen de afwijkingen groter dan € 250.000 vermeld. De verantwoording van de programma’s Bij de programma’s leest u de namen van de portefeuillehouders die in 2022 verantwoordelijk waren voor het programma. In de bijlage ‘Portefeuilleverdeling’ vindt u de portefeuilleverdeling en portefeuillehouders. Per programma komt aan de orde: 15

• De inleiding van het programma. Hierin staat kort het doel van het programma, zoals verwoord in begroting 2022. • Wat willen we bereiken met het programma? Ofwel, wat zijn de beoogde maatschappelijke effecten? In deze paragraaf geven we aan wat Purmerend in de huidige bestuursperiode wil bereiken met het betreffende programma. • Wat hebben we daarvoor gedaan? Ofwel, wat hebben we gedaan om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken? Als we bepaalde voor 2022 toegezegde acties en prestaties niet konden afronden, geven we aan waarom en of we de actie alsnog uitvoeren en afronden. • Wat heeft het gekost? In deze paragraaf behandelen we eerst de lasten en baten per programma en afwijkingen in de beleidsvelden ten opzichte van de najaarsrapportage 2022. Daarna volgt een toelichting op de afwijkingen bij de reserves, voorzieningen en investeringen. In afwijking van de financiële verordening 2022 worden alleen de individuele afwijkingen groter dan € 100.000 op de baten en/of lasten ten opzichte van Najaarsrapportage 2022 toegelicht (in de afwijkingen kolom presenteren we begroting minus realisatie). Incidenteel worden kleinere afwijkingen toegelicht als er politieke redenen voor zijn of voor verduidelijking van de saldo afwijking. Het totaaloverzicht van de investeringen is opgenomen in bijlage V.

In de tabellen kunnen afrondingsverschillen zichtbaar zijn tussen de som van de afzonderlijke producten en het gehele programma. De realisatiecijfers van 2021 zijn een optelling van de oude gemeente Purmerend en de oude gemeente Beemster. Per 1-1-2022 zijn de gemeente Purmerend en gemeente Beemster gefuseerd tot de gemeente Purmerend. Algemene dekkingsmiddelen Met inachtneming van het BBV moet er ook verplicht een onderdeel overzicht algemene dekkingsmiddelen in de programmaverantwoording staan. Dit onderdeel is opgenomen in het hoofdstuk financiële overzichten. Deze middelen kennen, in tegenstelling tot heffingen als het rioolrecht of de afvalstoffenheffing, geen vooraf bepaald bestedingsdoel. De niet vrij besteedbare heffingen worden, evenals de ontvangsten van de specifieke uitkeringen in de programma’s waarvan ze voor een deel de kosten dekken, verantwoord. Het financiële resultaat 2022 In dit hoofdstuk geven we een samenvattend overzicht van de baten en lasten van de afzonderlijke programma’s en de algemene dekkingsmiddelen. Dit noemen we het resultaat voor bestemming. Conform het BBV presenteren we hierna de mutaties in de reserves. Deze vergelijken we met de mutaties zoals opgenomen in de begroting en de bijstellingen op de begroting die de gemeenteraad heeft vastgesteld. Hierna resteert het zogenaamde resultaat voor bestemming.

We doen de gemeenteraad een voorstel om aan dit bedrag een bestemming te geven. Dit resultaat krijgt een bestemming in de besluitvorming door de raad bij vaststelling van de programmarekening. De paragraaf eindigen we met een beschrijving van de gebeurtenissen na de balansdatum die niet zijn verwerkt in de programmarekening.

16

Het overzicht overhead, VPB en onvoorzien In de programma's moeten alleen de kosten worden opgenomen van het primaire proces. De kosten moeten zoveel mogelijk direct worden toegerekend aan de betreffende taken en activiteiten. Activiteiten die onder de overhead vallen, zijn grofweg in te delen in: ondersteunende afdelingen (zoals activiteiten van personeelszaken, facilitaire zaken, financiën) en ondersteunende personen op de taakvelden (zoals activiteiten van leidinggevenden, secretariaat). Om te kunnen vaststellen welke kosten onder de overhead vallen, is de volgende definitie opgesteld: "alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces." De post ‘onvoorzien’ is bedoeld als dekking voor (een schatting van) uitgaven die niet zijn voorzien in de begroting. Het bedrag hiervoor wordt geraamd per programma of voor de begroting in zijn geheel. Het is wettelijk voorgeschreven dat er een post ‘onvoorzien’ wordt opgenomen. Voor Purmerend is een post onvoorzien opgenomen van € 50.000. Als gevolg van de invoering van de 'Wet modernisering Vpb-plicht overheidsondernemingen' zijn gemeenten verplicht vennootschapsbelasting (Vpb) te betalen als zij een fiscale onderneming hebben. Dit onderdeel is hier ook opgenomen. De paragrafen In de paragrafen doen we verslag van het (financiële) beleid en de uitvoering daarvan.

De balans en toelichting In dit hoofdstuk zetten we allereerst uiteen welke waarderingsgrondslagen we hanteren in Purmerend. Daarna volgt een beschrijving en toelichting van de afzonderlijke onderdelen van de balans en de mutaties die in 2022 zichtbaar zijn. Bijlagen In de bijlagen staan overzichten die informatief zijn voor de raad. De bijlagen lichten we hier verder niet toe. Twee bijlagen zijn pas beschikbaar kort voor vaststelling van de rekening door de gemeenteraad. Dit betreft: • De controleverklaring van de accountant In de verklaring geeft de accountant een oordeel over de getrouwheid en de rechtmatigheid van de zaken die in de jaarrekening zijn opgenomen. • Het verslag van de auditcommissie De auditcommissie formuleert een advies aan de gemeenteraad over de programmarekening, mede aan de hand van het accountantsverslag en de accountantsverklaring.

17

De programma's

18

Programma 1

Publieksdiensten Portefeuillehouder: C. Lageveen, N. Saaf en E. van Selm

Inleiding Bij dienstverlening staat het belang van onze inwoners en bedrijven op de eerste plaats. Binnen de geldende wet- en regelgeving levert de gemeente maatwerk. Dit gebeurt steeds meer digitaal en op afspraak, terwijl de gemeente ook telefonisch en persoonlijk benaderbaar is en blijft. Ondanks de tot in 2022 voortdurende coronacrisis zijn de bereikbaarheid en de openingstijden van het Klantencontactcentrum (KCC) en Burgerzaken, als vitale dienstverlening, niet aangepast. We zijn op afspraak blijven werken en meer producten zijn digitaal afgehandeld. Via onder meer de MijnGemeente app en Whatsapp kan iedereen snel en laagdrempelig meldingen maken over de leefomgeving. In 2022 is het gebruik van deze kanalen wederom toegenomen.

Wat willen we bereiken Purmerend hanteert een laagdrempelige en oplossingsgerichte benadering voor haar burgers. Deze manier van werken kenmerkt zich door een goede (digitale) dienstverlening en een snelle, professionele en zorgvuldige afhandeling van de vragen, aanvragen en meldingen per mail, telefoon, social media, onze website, de MijnGemeente app en aan de balie. Het werken op afspraak is toegenomen, net als de digitale afhandeling van de aanvragen. Binnen onze mogelijkheden en zijn of haar context wordt iedereen zo goed mogelijk geholpen. We hebben ervoor gekozen te voldoen aan de geformuleerde minimale acties van de VNG, zodat we op tijd klaar zijn voor de invoering van de Omgevingswet. Dit betekent dat we aanvragen kunnen ontvangen en behandelen conform de Omgevingswet van straks, waarbij een standaard beslistermijn van 8 weken geldt.

Wat hebben we daarvoor gedaan • Alle vergunningaanvragen zijn integraal afgehandeld en digitaal gepubliceerd op Overheid.nl en de website van de gemeente. • Bij het beoordelen van vergunningaanvragen is gekeken naar de mogelijkheden in de wet en regelgeving om de aangevraagde activiteiten mogelijk te maken. Hierbij hanteren we een ja, mits-houding waarbij goed gekeken wordt naar de wensen van de aanvrager en de omgeving én of er ruimte is voor het toepassen van maatwerk. • Vooruitlopend op de Omgevingswet is er in 2022 al gestart met de intaketafel en de omgevingstafel. Initiatieven worden op deze manier integraal beoordeeld op haalbaarheid en wenselijkheid. • Jaarlijks wordt een uitvoeringsprogramma gemaakt voor vergunningverlening, toezicht en handhaving, waarin de activiteiten verder worden uitgewerkt.

19

• Op basis van klachten en meldingen, via de gebruikelijke ingangen bij het KCC, wordt opgetreden tegen ongewenst gebruik van panden. • De inwerkingtreding van de Omgevingswet is wederom uitgesteld, nu naar (vooralsnog) 1 januari 2024. De processen m.b.t. vergunningverlening zijn hierop aangepast. Het nieuwe workflowsysteem (RXMission) is in productie genomen. Daarnaast is het programma RXBase voor plansoftware in productie genomen. • In september 2022 is een eerste concept omgevingsplan Wheermolen-Oost gereed gekomen. Hiermee bereiden we ons voor richting het gemeentedekkend omgevingsplan in 2030. • De wet Kwaliteitsborging voor het bouwen is net als de Omgevingswet uitgesteld tot 1 januari 2024. Er is in 2022 alvast een proef project gestart met de private kwaliteitsborger. • De Wet Open Overheid (Woo) is in 2022 in werking getreden. Deze wet vervangt de Wet Openbaarheid van Bestuur (Wob). De Woo verplicht gemeenten om de informatiehuishouding op orde te brengen, dit is ook verplicht vanuit de Archiefwet. Het gaat om de categorieën wet en regelgeving, organisatiegegevens, raadsstukken, bestuursstukken, stukken van adviescolleges, jaarplannen- en verslagen, Wob/Woo-verzoeken, onderzoeken, beschikkingen en klachten. Een interne werkgroep is in samenwerking met het Waterlands Archief aan de slag met de gefaseerde implementatie.

• De ‘Vernieuwing van het Reisdocumenten Stelsel (VRS) 2020-2024’ om identiteitsfraude tegen te gaan en de signaleringen van de meervoudige vermissingen in het landelijk systeem is van start gegaan

Bestuurlijke producten 2022 Bestuurlijk product

Jaartal

Kwartaal (gereed)

Evaluatieverslag Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving Purmerend 2021

Jaarlijks

1e

Uitvoeringsprogramma Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving Purmerend 2023

Jaarlijks

4e

Legesverordening

Jaarlijks

4e

Wat heeft het gekost PGR01

Realisatie 2021

Begroting 2022 primitief

Begroting 2022 bijgesteld

Realisatie 2022

Afwijking

Lasten

-8.128

-7.843

-7.811

-8.049

-238

Baten

6.860

4.347

4.092

4.771

680

Saldo

-1.268

-3.496

-3.719

-3.277

442

Het programma Publieksdiensten heeft per saldo een voordelige afwijking van € 442.000 Dit komt door € 238.000 hogere lasten en € 680.000 hogere baten. De belangrijkste verschillen worden hieronder toegelicht.

20

Afwijkingen beleidsveld Publiekdiensten BV011 Publieksdienstverlening

Lasten

Baten

OZB woningen De gemeente wordt steeds vaker geconfronteerd met bezwaren tegen de WOZ waarde van woningen. De proceskosten welke hieruit voortvloeien hebben hogere lasten tot gevolg.

-131

Reisdocumenten In 2022 zijn de meeste coronamaatregelen komen te vervallen. Hierdoor werd reizen weer mogelijk. Dit is terug te zien in de toenemende vraag naar reisdocumenten. De baten waren daardoor hoger dan begroot. In verband met de af te dragen rijksleges op reisdocumenten zijn de lasten tevens hoger uitgevallen.

-182

262

Reisdocumenten, Burgerlijke stand en Basisregistratie personen Sinds enige tijd is het mogelijk om via iDEAL enkele producten van de afdeling Burgerzaken te betalen. Deze inkomsten zijn op een interne rekening geparkeerd omdat er nog geen ICT koppeling naar het programma was. Deze baten waren niet begroot en zorgen derhalve voor een afwijking.

266

Rijbewijzen In 2022 zijn meer rijbewijzen afgegeven dan vooraf werd verwacht. Hierdoor zijn de baten hoger dan begroot. In verband met de af te dragen rijksleges op rijbewijzen zijn de lasten tevens hoger uitgevallen.

-43

103

Voorbereiding inwerkingtreding Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) Voor de noodzakelijke voorbereidingen die de gemeenten moeten treffen voor de inwerkingtreding van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb), ontving de gemeente Purmerend in 2022 een bijdrage van € 106.000. In 2022 zijn er geen uitgaven geweest op dit budget, omdat de werkzaamheden in 2023 zullen plaatsvinden.

106

Diverse Afwijkingen lager dan € 100.000 Totaal

12

49

-238

680

Reserves Reserve stelsel van basisregistraties Deze reserve is ingesteld voor het opvangen van incidentele lasten voor de wettelijke verplichting om het stelsel van basisregistraties op te bouwen. Deze implementatie is inmiddels gereed waardoor deze reserve in 2022 is vrijgevallen.

Voorzieningen Dit programma heeft geen voorzieningen.

Investeringen Er zijn geen afwijkingen te melden op de investeringen van dit programma.

21

Programma 2

Samenleving Portefeuillehouders: P. Verkroost, N. Saaf, M. Hegger, C. Lageveen en H. Rotgans

Inleiding De samenleving bestaat uit de mensen die er wonen, werken en leven. Er gebeurt veel, Purmerend is aan het groeien. Het inwonertal neemt toe, maar ook de samenleving verandert. De ontwikkelingen in de samenleving hebben effect op de inspanning die wij leveren. De samenleving laat zich niet makkelijk vangen in een stukje tekst en een reeks cijfers. Wat vertellen we dan in onze terugblik op 2022? Hierin staan de inspanningen die wij leveren om onze inwoners daar waar nodig te ondersteunen om een volwaardig bestaan te kunnen (blijven) leiden. Dit programma bevat de beleidsvelden Kunst en cultuur, Sport en recreatie, Wijkmanagement, Jeugd, Onderwijs, Maatschappelijke ondersteuning en Werk en inkomen.

Wat willen we bereiken De gemeente is er voor alle inwoners, maar in het bijzonder voor diegenen met een ondersteuningsbehoefte of die kwetsbaar zijn. Niet per se omdat ze er vanuit regelgeving récht op hebben, maar omdat het ze verder helpt. Dit zien wij als onze maatschappelijke opgave: doen wat nodig is. En om dat te kunnen doen, moeten we dichtbij inwoners en instellingen staan en weten wat er speelt. We streven een samenleving na waarin iedereen op gelijke voet mee kan doen. Inwoners die vanwege hun handicap of andere redenen hulp nodig hebben, krijgen op de vraag afgestemde ondersteuning. Mensen blijven zo lang mogelijk zelfstandig wonen en steunen elkaar zoveel mogelijk. Beleidsveld Kunst en cultuur Beoogd maatschappelijk effect Kunst en cultuur dragen in belangrijke mate bij aan een goed leefklimaat in de stad. Cultuur zorgt voor sociale cohesie en draagt bij aan de vermindering van eenzaamheid. Cultuur maakt een brede ontwikkeling mogelijk van onze inwoners. Purmerend heeft een gevarieerd, samenhangend, herkenbaar en goed toegankelijk kunst- en cultuuraanbod. Iedere inwoner kan met kunst en cultuur in aanraking komen door onder meer combinaties met onderwijs en zorg. We investeren in financieel gezonde culturele instellingen en verenigingen en stimuleren inwoners die weer actief aan het culturele leven deelnemen.

Enerzijds door het cultuurparticipatie (het bezoeken van een theater, een museum etc.), anderzijds door weer actief cultuur te maken bij het cultuurhuis of cultuur te beoefenen bij één van de amateurkunstverenigingen die de gemeente rijk is.

22

Beleidsveld Sport en recreatie Beoogd maatschappelijk effect Purmerend als sportieve en vitale gemeente: een leefbare stad die bruist, met sportieve en vitale inwoners. Het verenigingsleven is sterk ontwikkeld en de buitenruimte nodigt voldoende uit om te bewegen. De sport- en recreatievoorzieningen zijn goed en er is een gevarieerd aanbod van activiteiten, zodat inwoners worden verleid om gezond te leven en elkaar te ontmoeten. Sport draagt bij aan de fysieke en mentale gezondheid van mensen en speelt een belangrijke rol bij het verbinden van alle maatschappelijke beleidsvelden, zoals onderwijs, zorg, participatie, armoede, jeugd en ouderen. We helpen verenigingen organisatorisch en financieel gezond te zijn en te blijven om ruimte te houden voor het stimuleren en realiseren van een gezonde (sport) omgeving. Beleidsveld Wijkmanagement Beoogd maatschappelijk effect We werken voor onze inwoners. Daarbij is het belangrijk dat we zien, horen en voelen wat er in de dorpen, wijken en buurten gebeurt. Onze inwoners voelen zich gehoord en hebben zichtbare en herkenbare aanspreekpunten in de wijken en dorpen. Fysieke en maatschappelijke onderwerpen zijn met elkaar in verbinding. Onze dorpen, buurten en wijken zijn daarbij ‘schoon, heel en veilig’. We gaan daarbij uit van de kracht van onze eigen inwoners en stimuleren ze hierin.

We stimuleren dat inwoners meer zelf doen aan het onderhoud van hun wijk en samen actief zijn in hun buurt. Zij hebben invloed op de ontwikkeling van hun leefomgeving en zouden daar voldoende mogelijkheden moeten vinden om elkaar te ontmoeten. Beleidsveld Jeugd Beoogd maatschappelijk effect Er is een groep kinderen waarvan de ouders alledaagse (opvoedkundige) problemen niet zelf kunnen oplossen waardoor het minder goed gaat met het kind. Deze ouders moeten ondersteund en versterkt worden zodat zij hun kinderen een stabiele omgeving kunnen bieden. Als gemeente ondersteunen we door te investeren om hulp dichtbij te organiseren door het versterken van het netwerk, met advies, lichte vormen van jeugdhulp en zo nodig specialistische jeugdhulp. De eigen regie van ouders en het eigen netwerk staan centraal, net als samenhangende hulp op alle leefdomeinen. Hiermee willen we bereiken dat kinderen gezond, veilig en kansrijk opgroeien. Beleidsveld Onderwijs Beoogd maatschappelijk effect Kinderen groeien in Purmerend op tot verantwoordelijke, zelfstandige en zelfredzame volwassenen. Hun ontwikkeling door de jaren heen verloopt volgens een doorlopende lijn van 0 tot 23 jaar. Het onderwijs is de belangrijkste basisvoorziening. Onderwijs, zorgprofessionals en gemeente signaleren vroegtijdig wanneer een kind vast loopt.

Deze kinderen kunnen rekenen op ondersteuning die het kind en gezin weer op weg helpen zoals taalonderwijs, spraaktechniek, psychologische hulp en jeugdhulp.

23

Beleidsveld Maatschappelijke ondersteuning Beoogd maatschappelijk effect We streven naar een samenleving waarin iedereen gelijkwaardig mee kan doen en onze inwoners zo lang als mogelijk kunnen blijven participeren. Inwoners die vanwege hun (tijdelijke) beperking / kwetsbaarheid of andere redenen hulp nodig hebben, krijgen op de vraag afgestemde ondersteuning. Daarnaast biedt de gemeente laagdrempelige ondersteuning, zoals voorliggende voorzieningen, zodat er pas een beroep op de Wmo wordt gedaan wanneer er geen andere mogelijkheden aanwezig zijn. Hierbij hebben we oog voor de eigen kracht van inwoners en zetten we in op het versterken van de samenwerking met het voorliggend veld. Beleidsveld Werk en inkomen Beoogd maatschappelijk effect We streven ernaar dat een ieder die kan werken, mee kan doen naar vermogen op de arbeidsmarkt. De corona-uitbraak heeft als effect gehad, dat nog duidelijker is geworden welke inwoner ondersteuning kan gebruiken. Denk aan statushouders, jongeren of werkzoekenden met een beperking (in welke vorm dan ook). We zijn er voor alle inwoners en passen onze ondersteuning aan op de situatie en de vraag. We streven naar een gelijkwaardige samenleving waarin iedereen mee kan doen en onze inwoners zo zelfredzaam mogelijk kunnen blijven participeren. Door meer in te zetten op preventie en vroeg signalering, voorkomen we dat inwoners in problematische schulden belanden.

Wat hebben we daarvoor gedaan Beleidsveld Kunst en cultuur • In 2022 zijn we in gesprek gebleven met het culturele veld over de gevolgen van de coronacrisis. Daarnaast is het steunpakket COVID-19 voor het brede maatschappelijke veld ingericht. In dit steunpakket lag de nadruk op het bestrijden van de coronaeffecten voor inwoners en maatschappelijke partners en op het vergroten van de toekomstbestendigheid van de maatschappelijke instellingen en verenigingen. Het steunpakket loopt ook in 2023 nog door. Het investeren in vrijwilligers en het stimuleren van gebruik van het amfitheater zijn onderdeel van dit steunpakket. • Drie Purmerendse bovenregionale culturele instellingen kwamen in aanmerking voor ondersteuning uit het noodfonds COVID-19 voor bovenregionale culturele instellingen van provincie Noord-Holland, te weten De Purmaryn, Filmhuis Purmerend en het Purmerends Museum. • In de lockdownperiode aan het begin van 2022 was cultureel aanbod voor kwetsbare mensen toegestaan. Juist voor deze doelgroepen is de maatschappelijke waarde van cultuur van groot belang. • Voor de nieuwe cultuurnota hebben de eerste oriënterende gesprekken met het culturele veld plaatsgevonden. Het opstellen van de nieuwe cultuurnota krijgt in 2023 een vervolg en wordt samen met het culturele veld opgepakt.

• Kunst en cultuur zijn in onder meer de economische visie, de binnenstadvisie en in diverse ontwikkellocaties (zoals het Waterlandkwartier) opgenomen. Bovendien is de kerktoren in

24

Middenbeemster in 2022 officieel geopend, zodat het werelderfgoed ook van bovenaf te beleven is. • Ook in 2022 vonden de eindmusicals van de basisscholen plaats in theater De Purmaryn en P3. Het NKT heeft de scholen begeleid door middel van lessen zang en dans. • De samenwerking binnen de Metropoolregio Amsterdam (MRA) is verder versterkt. Er is gewerkt aan een evaluatie van het programma Kunst, Cultuur en Erfgoed en er is een aanzet gemaakt voor nieuwe doelen voor de komende jaren. • Het zendgebied van RTV Purmerend is in 2022 uitgebreid met Beemster. In 2022 vond een tussentijdse toets plaats en heeft het Commissariaat voor de Media ingestemd met de uitbreiding van het zendgebied. Beleidsveld Sport en recreatie Ook in 2022 heeft COVID-19 invloed gehad op de sportwereld en waren de effecten nog sterk zichtbaar. Het beweeglandschap heeft nog enkele maanden stilgelegen en langzaamaan konden alle sportactiviteiten weer opgepakt worden. Sommige sportaanbieders moesten stoppen en verenigingen hebben net als de sportaanbieders veel leden verloren. De bezoeken aan sportvoorzieningen waren nog gering. Ondanks dat heeft het sportleven veerkracht getoond en werkt men hard om weer fit te worden door nieuwe kansen te benutten, maar vooral ook de verbinding en steun bij elkaar te zoeken.

De schade is nog niet hersteld maar de vele georganiseerde sport en beweegactiviteiten kennen weer een positieve maatschappelijke bijdrage. • De druk op de capaciteit van het zwembad is groot. Aan de hand van een haalbaarheidsonderzoek is inzichtelijk gemaakt hoe groot het capaciteitsvraagstuk is en welke oplossingen er mogelijk zijn. Deze oplossingen worden verder uitgewerkt in een verdiepend onderzoek. De resultaten hiervan worden in het eerste kwartaal van 2023 opgeleverd waarna gekeken wordt wat de vervolgstappen zijn. • Gezien de eerdere druk op het onderwijs is inmiddels één school gestart met de Beweegwijs methodiek. Hiermee stimuleren we bewegen in het onderwijs door clinics, sport tijdens lessen en uitdagende spelvormen te blijven aanbieden voor, tijdens en na school. Inmiddels hebben 7 geïnteresseerde scholen zich aangemeld. • In het vervolg op gezonde schoolkantines wordt ingezet op de sportkantines. Inmiddels zijn verschillende verenigingen aangehaakt. Zo is een start gemaakt met een aantal verenigingen met een gezonde kantine hetgeen zich uit in een actieve uitvoering van een rook-, voeding- en alcoholbeleid in ruil voor een watertappunt in de buitengevel. Bij Purmersteijn en KV Purmer is het watertappunt inmiddels gerealiseerd en wordt ook fruit aangeboden. • Het openstellen van de sportparken tijdens de vakantieperiodes heeft ons veel geleerd over de effecten daarvan.

Veelal positief waarmee de openstelling tijdens de vakantieperiodes zoveel mogelijk gehandhaafd blijft. • E- sports krijgt een steeds sterker fundament binnen het sport en beweegveld. Om dit te activeren zijn er verschillende pilots gestart met verenigingen en is de E-Sport campus partner van onder andere de PurVak. • Er is een van plan van eisen opgesteld voor een nieuw te realiseren sporthal ter vervanging van De Karekiet. Aanvullend is een capaciteitsonderzoek opgestart voor de sporthallen en gymzalen waarmee het verwachte toekomstig gebruik afgezet zal worden tegenover de huidige beschikbare capaciteit. Ook zijn de buitensportaccommodaties onder de loep genomen en komt er en sportaccommodatievisie.

25

• Vereniging 2.0 is geactiveerd door verschillende activiteiten zoals Sportcafé, Sport ’In, webinars en clinics op te starten. Dit om de verenigingen te helpen na corona maar vooral ook naar de toekomst te kijken. Hoe dat te doen vanuit eigen kracht en de samenwerking. De inzet van de verenigingsondersteuners van Spurd, het Sportakkoord en de aangeboden services vanuit het Rijk hebben hierin een flinke bijdrage gehad. Beleidsveld Wijkmanagement • Er is ondersteuning geboden bij het heropenen van de Weggeefwinkel in Wheermolen in samenwerking met vrijwilligers en Intermaris. • Er is vanuit het netwerk in de wijk ingezet op het versterken van de samenwerking met huisartsen en wijkverpleging. • Wijkmanagement voert regie op samenwerking bij diverse activiteiten in de wijk (wijkmarkt, kerstmarkt, WK Wheermolen) i.s.m. vrijwilligers, bewoners, Clup Welzijn, SPURD, Intermaris die leiden tot verbinding en cohesie. • Er zijn diverse buurtinitiatieven gerealiseerd zoals jeu de boulebanen en speelvoorzieningen, door bewoners en diverse instellingen in verbinding te brengen. Deze initiatieven leveren een bijdrage aan de leefbaarheid in een buurt en zorgen voor ontspanning en ontmoetingen. • In Beemster is na de fusie actief gestart met “Werken in Wijken” waarin iedere twee weken met diverse partners onder andere de onderwerpen van schoon, heel en veilig worden besproken.

De sociaal maatschappelijke aspecten worden hierin ook meegenomen. Beleidsveld Jeugd • In 2022 zijn we gestart met de nieuwe inkoop specialistische jeugdhulp. De medewerkers van de gemeentelijke toegang zijn meegenomen in het nieuwe stelstel en de visie achter de doorontwikkeling. Voor Purmerend heeft de versteviging van de regiefunctie minder impact dan voor regiogemeenten omdat de toegang al op deze wijze was georganiseerd. • Aangezien er steeds meer dossiers werden opgevraagd is in 2022 juridische ondersteuning geboden aan het Loket Jeugd bij verzoeken tot dossierinzage. Door de tijdsinvestering van de juristen is het kennisniveau op de afdeling vergroot een heeft juridische ondersteuning ervoor gezorgd dat klachten allen in het informele traject zijn opgelost. • Vanuit de regionale inkoopstrategie is ingezet op het versterken van het gewone leven waarbij de (specialistische) jeugdhulpaanbieders aansluiten bij en samenwerken met het netwerk, onderwijs en andere ketenpartners in de wijk. De ondersteuning wordt zo licht, kortdurend, integraal en thuis mogelijk aangeboden. • De aanscherping van de verordening specialistische jeugdhulp leidde tot meer duidelijkheid over de reikwijdte van de Jeugdwet. Normaliseren, preventie, de-medicalisering en eigenkracht zijn de belangrijkste uitgangspunten in het contact met netwerkpartners, ouders en kinderen.

• Om de instroom in de specialistische jeugdhulp te beperken is nadruk gelegd op welke gedragingen tot gewone aspecten van opvoeden en opgroeien horen. De taak van de medewerkers van binnen Loket Jeugd is uitgebreid met onder andere de regiefunctie. Hierdoor is er meer samenhang tussen de leefgebieden van kinderen en gezinnen ontstaan. • De inzet vanuit de Praktijkondersteuning huisartsen is uitgebreid, waardoor er meer ruimte is om de samenwerking in de wijk te versterken en in te zetten op ‘kleine problemen klein houden’. • Er zijn binnen het vastgestelde budget 62 mediation-trajecten opgepakt. • Onder de noemer Kansrijke Start is op verzoek van geboortezorgpartners een bijeenkomst georganiseerd om de verbinding te versterken. Door met elkaar, op basis van casuïstiek, kennis 26

te maken en in te zetten op korte lijnen, kunnen zij gezinnen en kinderen beter ondersteunen en samen optrekken. • Met de regiogemeenten Zaanstreek Waterland, Veilig Thuis, Gecertificeerde Instellingen en de Raad voor de Kinderbescherming hebben we ingezet op minder schakels in de jeugdbeschermingsketen. Het resultaat is minder overdrachten van instantie naar instantie en van medewerker naar medewerker. • We hebben in 2022 ingezet op een effectieve samenwerking met Veilig Thuis. De intensievere samenwerking heeft ervoor gezorgd dat we tijdig de zorgen en onveiligheid rondom inwoners, als gevolg van (vermoedens van) huiselijk geweld, kunnen signaleren en oppakken om te komen tot structurele veiligheid. • Vanaf schooljaar 2022 zijn de eerste stappen gezet in de ontwikkeling van schoolmaatschappelijk werk. Hierbij wordt ingezet op aansluiting bij de vraag van het kind en ouders en het versterken van de verbinding met de collega’s in de wijken. Beleidsveld Onderwijs • Per 2022 is een nieuwe verordening van kracht voor peuteropvang die maakt dat niet de indicatie van de peuter leidend is voor de bekostiging, maar het aanbod dat de peuter krijgt. Ook is in deze verordening de nieuwe urennorm voor VVE ingeregeld, net als de vergoeding voor een gezonde lunch.

• Op de voorscholen (kinderdagverblijf en peuteropvang) is gestart met een proefdiploma, zodat jonge kinderen gestimuleerd worden om verschillende groentes te proeven. Met dit diploma wordt ook thuis betrokken bij het gezonde eetmoment op de opvang. • De samenwerking rond overstapmomenten voor kwetsbare kinderen en jongeren is geïntensiveerd. • Beweegwijs wordt met veel enthousiasme ontvangen. Kinderen worden gestimuleerd om meer te bewegen en leren ook op een prettige manier samenwerken. Er heeft een demonstratie plaatsgevonden voor het primair onderwijs waarop meerdere scholen positief gereageerd hebben en te kennen hebben gegeven hier ook gebruik van te willen maken. • Het activiteitenprogramma van natuur en milieu educatie is actief op 29 basisscholen in de gemeente. Afgelopen zomervakantie hebben we bijgedragen aan het Out of School programma met als thema duurzaamheid. • Vanuit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) zijn 4 LU mobielen aangeschaft. Een LU is een apparaat dat een ruimte omtovert tot een interactieve speelzone waarmee we bewegend leren stimuleren. Door middel van deze apparaten wordt bewegen gecombineerd met het curriculum van de school. Hierdoor wordt niet alleen het bewegend leren gestimuleerd maar wordt er ook bijgedragen aan de sociaal emotionele ontwikkeling van kinderen. • Gymdocenten in het primair onderwijs zijn getraind in de Rots en Water methodiek.

De docenten passen de elementen uit de training direct toe in de lessen. De kinderen reageren hier positief op, de sfeer in de klas lijkt rustiger en er vinden minder incidenten plaats. In groepen waar meer gevoel van onveiligheid heerst lukt het door Rots en Water te anticiperen op moeilijkheden en worden conflicten opgelost zonder dat een kind de les uit hoeft. • Op het voorgezet onderwijs zijn preventielessen ingezet in de vorm van theaterlessen met verschillende thema’s. Er wordt door zowel leerlingen als docenten met veel enthousiasme op de lessen gereageerd. Er ontstaan mooie gesprekken tussen leerlingen die voor meer verbinding zorgen.

27

• Leerplicht is betrokken bij de onderwijs-jeugdhulp aanpak; om samen met het schoolmaatschappelijk werk en loket jeugd vroegtijdig een onregelmatige schoolgang te signaleren en tijdig passende ondersteuning te kunnen bieden. Dit gebeurt zowel in het primair als in het voortgezet onderwijs. • Leerplicht en jongerenadviseurs van het Jongerenloket (RMC) zijn vanaf dit schooljaar (2022-2023) op de MBO scholen in Purmerend actief om de jongeren te ondersteunen die dreigen uit te vallen. Leerplicht en de jongerenadviseurs zijn ook aanwezig op de scholen voor speciaal onderwijs en praktijkonderwijs om de jongeren in een kwetsbare onderwijspositie te ondersteunen naar vervolgonderwijs of naar werk. • Voor een goede overgang van school naar werk trekken onderwijsinstellingen, organisaties en gemeenten in de regio Zaanstreek-Waterland samen op met partners vanuit de arbeidsmarktregio. Beleidsveld Maatschappelijke ondersteuning WMO • Er is een nieuw Beleidsplan Wmo 2022-2026 vastgesteld op 27 januari 2022 door de nieuwe gemeenteraad. • In het kader van toezicht Wmo is in 2022 de voorziening 'Dagbesteding' kwalitatief onderzocht door de toezichthouder. • In 2022 hebben de portefeuillehouders Wmo uit de regio Zaanstreek-Waterland de Samenwerkingsagenda 2023-2026 met Zilveren Kruis vastgesteld. Hierin komen de thema’s Ouderenzorg, GGZ, Preventie en Jeugd over de domeinen (Wmo, ZvW, Wlz en Jeugdwet) heen.