b-definitief-jaarstukken-2023-gemeente-purmerend

Jaarstukken 2023

Inhoudsopgave Jaarverslag 2023

4

Aanbiedingsbrief

5

Aanbiedingsbrief

6

Leeswijzer

13

De programma's

16

1 Publieksdiensten

17

2 Samenleving

22

3 Wonen

41

4 Milieu

45

5 Bereikbaarheid

52

6 Beheer openbare ruimte

57

7 Ruimtelijke ordening

63

8 Veiligheid

73

9 Economie

77

10 Bestuur en concern

82

Overzichten

85

1 Algemene dekkingsmiddelen

86

2 Overzicht overhead, VPB en onvoorzien

93

De paragrafen

96

1 Lokale heffingen

97

2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing

104

3 Onderhoud kapitaalgoederen

117

4 Grondbeleid

123

2

5 Financiering

128

6 Bedrijfsvoering

136

7 Verbonden partijen

148

8 Wet open overheid

164

Jaarrekening 2023

166

Financieel resultaat 2023

167

Balans en toelichting

177

Financiele overzichten

200

WNT

216

SiSa

220

Rechtmatigheidsverantwoording college van B&W

268

Bijlagen

270

1 Beleidsindicatoren

271

2 Overzicht kredieten

274

3 Verslag Auditcommissie

281

4 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

282

5 Portefeuilleverdeling

283

Afkortingenlijst

284

3

Jaarverslag 2023

4

Aanbiedingsbrief

5

Aanbiedingsbrief Geachte leden van de gemeenteraad, In deze jaarrekening kijken we terug op het jaar 2023. Per programma geven we overzicht van de werkzaamheden van het afgelopen jaar en hoe deze hebben bijgedragen aan de beoogde effecten uit de begroting. In de begroting en de Najaarsnota hebben we reeds stilgestaan bij een aantal onderwerpen waarvan we hebben gezien dat deze een grote invloed hebben gehad het afgelopen jaar. Zo hebben we onder andere bestaanszekerheid en jeugdzorg benoemd. Ook de opvang van gevluchte Oekraïners en de invloeden van de veranderende omstandigheden op de woning- en arbeidsmarkt zijn onderwerpen die onverminderd actueel zijn. In deze jaarrekening ronden we het jaar 2023 af met een verantwoording over de werkzaamheden van het afgelopen jaar. Brede veiligheid Het thema veiligheid neemt in gewicht toe. Purmerend heeft het afgelopen jaar te maken gehad met een reeks geweldsincidenten en explosies bij woningen en bedrijfspanden. We zien dat bij sommige incidenten minderjarigen betrokken zijn. Dat is een landelijke trend. Het gaat om een ernstige vorm van criminaliteit die een voelbaar effect op de omgeving heeft en bijdraagt aan een onveiligheidsgevoel.

We hebben nauw opgetrokken met het Openbaar Ministerie en politie en hebben verschillende bestuurlijke veiligheidsmaatregelen genomen om de openbare orde te handhaven, onder andere door panden te sluiten en cameratoezicht te plaatsen in buurten. We zien dat er een opgave ligt rondom jeugd en veiligheid. In de Voorjaarsnota 2024 worden hier keuzes aan u voorgelegd die daarbij aansluiten. Om ondermijnende criminaliteit tegen te gaan hebben we het afgelopen jaar meerdere integrale controles uitgevoerd, waarbij we in samenwerking met partners als politie en douane controleren op het naleven van wet- en regelgeving. Ondermijning tegengaan gaat in samenwerking met de samenleving, en daarom zijn er ook meerdere campagnes en bijeenkomsten geweest om meer bewustwording te creëren. Verder zien we toenemende aandacht voor databeveiliging. De data die we als gemeente beheren is gevoelig en er kan schade mee worden aangericht. Data en gegevensuitwisseling moet daarom veilig gebeuren. Als gemeente hebben we te maken met nieuwe wetgeving op het gebied van privacy, zoals de algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Het afgelopen jaar heeft de organisatie zich verder voorbereid op deze ontwikkelingen. Jeugdzorg De hoge kosten van de jeugdzorg zijn zorgwekkend. Niet alleen financieel, maar ook inhoudelijk.

De individuele trajectkosten kunnen hoog oplopen en er is een toegenomen vraag naar langdurig specialistische jeugdzorg. Gevolg daarvan zijn niet alleen gestegen kosten, maar ook wachtlijsten. De situatie en ontwikkeling die we daarin zien maken dat we structureel iets anders moeten doen. Het afgelopen jaar is de nieuwe Jeugdnota door de gemeenteraad vastgesteld. Het doel is te komen tot een zorgstelsel waarin het kind, de ouders en het sociale netwerk centraal staan. Een stelsel 6

waarin de ontwikkeling van (steeds meer) specialistische hulpverlening wordt omgekeerd naar een duurzame en krachtige samenleving met aandacht voor elkaar. Waar niet voor elk probleem wordt gekeken naar de zorg, maar naar het oplossend vermogen van het kind en het netwerk daaromheen. Het Maatschappelijk Beleidskader Afgelopen jaar is het Maatschappelijk Beleidskader hernieuwd. Aanleiding daarvoor was een verouderd Beleidskader (2011) dat aan vervanging toe was. Er volgde een gezamenlijk proces met subsidiepartners en gemeenteraad om tot een gedragen stuk te komen dat de basis vormt voor de inzet van subsidiemiddelen binnen het maatschappelijk domein. Het nieuwe Maatschappelijke Beleidskader gaat vooral over hoe de gemeente werkt en hoe we samenwerken met gesubsidieerde maatschappelijke organisaties en gemeentelijke uitvoerders. Het geeft weer welke werkwijze we samen voorstaan en dat we proberen aan te sluiten bij wat er al is in de wijken of netwerken. Het zijn voorbereidingen waar we de komende jaren uitvoering aan geven. Van zorg naar preventie Afgelopen jaar zijn voorbereidingen getroffen op het gebied van het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). IZA is een samenwerking tussen gemeenten, zorgverzekeraars, zorgpartners en ministeries.

Het is een voorbereiding op een kantelpunt in de maatschappij, dat de zorg van de toekomst niet altijd meer vanzelfsprekend is. Specialistische zorg op basis van een indicatie, zoals onder andere de jeugd- en ouderenzorg, moet steeds meer in het netwerk en dichtbij georganiseerd worden. Dat zal een merkbare verandering zijn. We treffen daarom nu de voorbereidingen om daar later een antwoord op te hebben, en doen dat door meer aandacht te geven aan preventie in plaats van zorg. Als regionaal coördinerende gemeente hebben we een regiobeeld en regioplan gemaakt, om goed zicht te krijgen op wat we zien veranderen en gebeuren in de regio. We zien dat onder andere eenzaamheid, de arbeidsmarkt en de verschillen tussen wijken en buurten belangrijk zijn om op te anticiperen. Nu ook deze kaders staan, gaan we de beweging inzetten met maatregelen in de komende jaren. Het uitvoeren van de woningbouwplannen Nog altijd zien we een groot tekort aan woningen in alle segmenten. Hierdoor moeten jongeren langer thuis wonen, wat bijvoorbeeld bij scheiding tot moeilijke situaties kan leiden. De gestegen bouwkosten en rente maken dat het lastiger wordt om projecten uit te voeren. In 2023 zijn er minder woningen opgeleverd dan de jaren daarvoor: 222 woningen. Het vraagt om een actievere rol van de gemeente om projecten vlot te trekken.

De voorbereidingen voor enkele grotere gebiedsontwikkelingen en de bouw van meer woningen zijn in volle gang. Zo zijn in 2023 de grondexploitatie van het Waterlandkwartier en de gebiedsvisie De Koog vastgesteld. Het zijn voorbereidingen waarmee we verder werken aan de toekomst van onze gemeente en die een bijdrage leveren aan de woningvoorraad. De gemeente stond ook in 2023 op diverse plekken in de steigers. Naast de woningbouwopgave bestaan ook andere opgaven die zorgen voor verandering van de leefomgeving van de gemeente, waaronder de bereikbaarheid en de openbare ruimte. Om het groen op te waarderen zijn de voorbereidingen voor het Kooimanpark getroffen en nu in uitvoering. Het afgelopen jaar hebben we meer dan € 20 miljoen aan investeringen gedaan om de openbare ruimte een kwaliteitsimpuls te geven. Wegen, riolering, gemalen, bruggen en lantaarnpalen worden op grote schaal onderhouden of vervangen. Die werkzaamheden gaan ook de komende jaren door, maar de beschikbare 7

capaciteit in de markt en de leefbaarheid maken dat ook niet alle investeringen tegelijk kunnen worden gedaan. Op het thema bereikbaarheid merken we dat we groeien als gemeente. Op de wegen in en rondom Purmerend wordt het steeds drukker. Met het mobiliteitsprogramma hebben we de koers ingezet om de bereikbaarheid te verbeteren, mede door het aantrekkelijker te maken om de fiets te pakken. Toch is een bereikbare en aantrekkelijke binnenstad met de auto ook belangrijk. Daarom is in 2023 de parkeergarage onder het Stadhuisplein opgeleverd. Na een aantal jaren voorbereiding en ongeveer 3 jaren bouwen is deze vlak voor Kerst geopend, waarmee de bereikbaarheid van het stadje toeneemt. Deze ontwikkeling heeft ook dynamiek gebracht door de vaststelling van de bedrijfsinvesteringszone, waarmee ondernemers en gemeente nadrukkelijker samenwerken aan de ontwikkeling van de binnenstad. Weersinvloeden op onze omgeving De storm Poly, die op 5 juli 2023 over Purmerend raasde, hebben we benoemd in de Najaarsnota. Dat is niet zonder reden: deze krachtige zomerstorm heeft merkbare en voelbare schade aangericht. Zo zijn er het afgelopen jaar ontzettend veel bomen geruimd die de komende jaren ook weer herplant moeten worden. Door de storm is ook de deklaag van het Trimpad aangetast.

We hebben het afgelopen jaar onderzoek gedaan naar het risico daarvan en gaan dit jaar aan de slag met het herstel van die laag. Maar de weersinvloeden worden steeds merkbaarder en gaan verder dan alleen deze storm. We zien dat er steeds meer bufferplekken nodig zijn voor regen- en hoogwater. In augustus is de parkeergarage onder het wooncomplex Triton onder water gelopen na extreme regenval. Het betekende grote schade voor de gebruikers van de parkeergarage. Het toont de gevolgen van de steeds extremer wordende weersinvloeden waarvan de verwachting is dat die toenemen. Met die veranderende weersinvloeden moeten we steeds meer rekening houden bij de inrichting van de openbare ruimte en bij woningbouwontwikkelingen. Daarom zijn we het afgelopen jaar verder gegaan met het ontvlechten van de riolering en de hemelwaterafvoer in de WheermolenNoord. Bij onze eigen projecten besteden we aandacht aan de weersinvloeden voor de toekomst, door onder andere onderwerpen als waterberging mee te nemen als de straat wordt opgeknapt. Ook bij het verlenen van vergunningen en bij woningbouwprojecten brengen we het weer van de toekomst onder de aandacht. Ketelproblemen bij Stadsverwarming Purmerend (SVP) Er is in het jaar 2023 veel gesproken over de bij SVP ontstane problemen, de financiële effecten en het vervolg.

In het begin van 2023 is SVP geconfronteerd met onverwachte problemen in de BioWarmteCentrale. Zowel in de buizen als in de ketelwand bleek er sprake van onverwachts snelle degeneratie, met een aantal lekkages tot gevolg. De ketels zijn uit bedrijf genomen om herstelwerkzaamheden uit te voeren. In de tussentijd is het nodig geweest om een deel van de warmtelevering te doen met de gasgestookte hulpwarmtecentrales. Ondanks dat het gelukt is om continu in warmte te blijven voorzien, betekende het een grote onverwachtse financiële tegenvaller. De naschok van de snel gestegen energieprijzen van 2022 zijn daarin nogmaals voelbaar geweest. Het is SVP gelukt om nog voor het einde van het jaar en het begin van het koude seizoen de laatste ketels na herstelwerkzaamheden weer in gebruik te nemen. Als gevolg van de onverwachte ontstane ketelproblemen en de financiële impact die de problemen hebben op het 8

resultaat van 2023 zal SVP in 2024 over 2023 geen dividend kunnen uitkeren. Het dividend 2023 is bij de begrotingsbehandeling 2024 afgeraamd. Opvang van vluchtelingen Ook het afgelopen jaar is er een beroep op gemeenten gedaan om vluchtelingen op te vangen. Naast het grote aandeel ontheemden dat in het land blijft of in de landen om Oekraïne heen, vluchten Oekraïners nog altijd naar Nederland op zoek naar een tijdelijk veilig onderkomen. In 2023 hebben we in Purmerend zo’n 550 ontheemden van opvang voorzien op verschillende locaties in de stad en heeft het college een plan voorbereid om tijdelijk woningen neer te zetten in de Purmer Zuid-Zuid. Een plan dat heeft geleid tot een stevig maatschappelijk debat, maar niet is doorgegaan vanwege het niet rondkrijgen van de financiering. Het is een ingewikkelde opgave waarin we de balans proberen te zoeken tussen enerzijds voldoende woningen voor Purmerenders en anderzijds vluchtelingen niet in de kou te laten staan. We zien dat we, in lijn met een landelijke trend, geld overhouden uit de rijksuitkering. Omdat gemeenten in Nederland landelijk geld overhouden verwachten we de komende jaren minder geld vanuit het Rijk. Het college stelt daarom voor om het overschot op de rijksuitkering in 2023 toe te voegen aan een bestemmingsreserve.

Onduidelijkheid over de gemeentefinanciën Deze programmaverantwoording 2023 is tegelijkertijd opgesteld met de Voorjaarsnota. Ook in 2023 is er niet meer duidelijkheid gekomen over de gemeentefinanciën. Sinds het Rijk een nieuwe financieringssystematiek heeft gekozen en daaraan vasthoudt, komt het ‘ravijn van 2026’ steeds dichterbij. Dat terwijl de Rijksbijdrage op belangrijke opgaven zoals jeugdzorg al jaren te laag is. Landelijk vrezen we samen met andere gemeenten voor een terugval in het kwaliteit-, dienstverlenings- en voorzieningenniveau. Het huidige financiële vooruitzicht is wrang, zeker in een tijd dat de opgaven en taken voor gemeenten toenemen. Met de val van het kabinet in juli is er niet meer zicht op duidelijkheid over wat we als gemeente mogen verwachten vanaf 2026. Er zijn nog verschillende scenario’s denkbaar aan compensatie vanuit het Rijk. In de Voorjaarsnota 2024 lichten we toe hoe we dit voor ons zien. We doen veel, maar voelen de knelpunten Het takenpakket waar we als gemeente voor staan is veelzijdiger geworden. De samenleving om ons heen verandert in een rap tempo en dat brengt uitdagingen met zich mee. We hebben een opgave in de toekomstige leefomgeving met het bouwen van huizen, maar ook één in de bestaande gemeente met aandacht voor bereikbaarheid, leefbaarheid en toekomstbestendigheid.

Nieuwe wetten en wettelijke taken, zoals de WOO en de Omgevingswet hebben gevolgen voor het werk. Als gemeente anticiperen we op wat er om ons heen gebeurt. Dat alles uitkijkend over een financieel onzekere horizon, waarin mogelijk dingen minder of anders moeten. Het college heeft bij de Voorjaarsnota voorbereidingen getroffen om het gesprek over de toekomst van onze gemeente te starten. Ondanks dat blijven we verder werken aan de ingeslagen koers en zoeken daarin continu naar de kansen in de gemeente en voor de inwoners.

Financiële Verantwoording Incidenteel geld leidt tot flink overschot Ook dit jaar valt weer op door een flink overschot in de programmaverantwoording. Zo’n € 16,1 miljoen. Het jaarresultaat over 2023 is de uitkomst van enerzijds ontwikkelingen waarop 9

de gemeente geen invloed heeft en van anderzijds eigen beleid en keuzes. Een groot gedeelte van het positieve jaarrekeningresultaat is veroorzaakt door incidentele meevallers. Zo hebben we extra geld ontvangen van het Rijk aan het einde van het jaar, bedoeld voor de energietoeslag en de omgevingswet. Er resteerde geen tijd om deze middelen volledig te besteden. Ook zien we dat de groei van de gemeente en het ambitieniveau dat we daar bij hebben leidt tot knelpunten in de uitvoering waardoor de planning niet is gehaald. Dit speelt bij de beheerplannen groen, wegen, kunstwerken en openbare verlichting, maar ook in de gebiedsontwikkelingen- en visies in de gemeente. Vooral deze twee verklaringen vragen van ons aandacht: strakker plannen en alles uit de kast halen om op een krappe arbeidsmarkt toch de mensen te vinden. Ook zien we dat ontwikkelingen trager gaan door bouwkostenstijgingen en vergen Rijksopgaven veel (extra) capaciteit. Binnen het sociaal domein zien we nog steeds een duidelijke stijging van de totale kosten in de jeugdzorg. Wat betreft het aantal jeugdigen zien we alleen bij het onderdeel landelijke inkoop een stijging van het gemiddeld aantal jeugdigen. Bij de overige onderdelen zien we juist een daling van het aantal jeugdigen dat hulp nodig heeft, maar wel met een stijging van de kosten.

Dat betekent dat een kleiner wordende groep steeds duurdere, intensievere en langdurigere zorg krijgt. We hebben te maken met een aantal jeugdigen dat in dure settingen (verblijf en maatwerk) zit en er langer verblijft dan verwacht. Daarnaast zijn vanwege de omvorming naar kleinschalige woonvormen de kosten voor verblijf gestegen. We houden vooral veel incidenteel geld over bij de regeling voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne. Voor de opvang. Voor de opvang van de ontheemden van de Oekraïne ontvangen we van het Rijk een vergoeding voor het aantal beschikbare opvangplekken en transitiekosten van de opvanglocaties. In eerste instantie ging het om een bedrag van € 100 per gerealiseerde opvangplek per dag. Eind 2022 is die vergoeding bijgesteld naar € 83 en vanaf 1 januari 2024 geldt een bedrag van € 61. In de praktijk is gebleken dat Purmerend makkelijk uitkomt met de verstrekte subsidies vanuit het Rijk. Hierdoor hebben we in 2023 een overschot van € 10,2 miljoen. Dat is niet geoormerkt, dus in principe vrij te besteden voor andere zaken. Voorgesteld wordt om een bedrag van € 10 miljoen toe te voegen aan de nieuw te vormen reserve ontheemden Oekraïne voor 2024 en verder. De opvangvraag wordt ingewikkelder en duurder.

We hebben te maken met opvangplekken/locaties waar het Rijk niet alle transitiekosten voor het geschikt maken van een locatie wil vergoeden en met locaties waar we in de komende jaren niet uitkomen met het normbedrag van € 61 per gerealiseerde opvangplek. Het totaal van de grondexploitaties vraagt aandacht. We zien het verdienvermogen van BaansteeNoord afnemen door stroomproblemen en forse kostenstijgingen. De reserve gronden kreeg dit jaar nog voeding door winstnemingen op de grondexploitaties Baanstee-Noord, Brantjesstraat en Kop van West, maar door hogere verliesvoorzieningen bij de grondexploitatie Wheermolen-Oost en de Bol-locaties en de instelling van de verliesvoorziening Waterlandkwartier is de reserve in deze jaarrekening leeg. Om de reserve gronden de komende jaren op peil te houden gezien de grote projecten in het kader van Purmerend 2040 (De Koog, Karekietpark, Wheermolen-Oost, Waterlandkwartier, Oostflank en bijbehorende mobiliteitsopgave) zijn extra middelen noodzakelijk. De analyse van het MPG toont dit aan. Om hierin te voorzien kunnen we afwijken van de afgesproken 50%-50% regeling bij winstneming, door bij de besluitvorming over jaarrekening 2023 100% van de winst toe te voegen aan de reserve gronden.

Het beeld van de afgelopen jaren is dat er veel incidenteel geld beschikbaar is in de jaarrekening, maar dat de begroting niet meer te sluiten is door wegvallende rijksinkomsten. De regel is dat gemeenten structurele kosten moeten dekken met structurele inkomsten. De begroting kan dus 10

niet met incidenteel geld worden gesloten. Hierdoor ontstaat er een situatie in Purmerend dat er voldoende geld lijkt te zijn door de jaarlijkse overschotten door incidenteel Rijksgeld, die echter niet structureel ingezet kunnen worden en meestal het jaar erop wordt uitgegeven. Het financieel resultaat Het jaar 2023 sluiten we af met een positief resultaat van € 16.058.372. Dit is € 18.189.856 positiever dan vermeld in de Najaarsnota 2023 (€ 2.131.484 nadelig). Het totaal van de programma's en overzichten laten per saldo een voordeel zien ten opzichte van de Najaarsnota 2023, bij de reserves wordt er per saldo meer toegevoegd. In de programma's worden in het onderdeel Wat heeft het gekost de financiële afwijkingen groter dan € 100.000 toegelicht, maar incidenteel ook kleinere mutaties om politieke redenen en/of voor de aansluiting op het saldo. Voor een uitgebreid overzicht over de mee- en tegenvallers (groter dan € 250.000) verwijzen wij u naar het onderdeel Het financieel resultaat 2023. Resultaatbestemming Het totaal van bovenstaande afwijkingen op de programma's, algemene dekkingsmiddelen, overhead en reserves telt op tot een financieel resultaat vóór bestemming van ruim € 16,1 miljoen voordelig. In perspectief van totale bijgestelde begroting van ongeveer € 391 miljoen bedraagt de afwijking 4,11%.

Het positieve resultaat van € 16,1 miljoen wordt veroorzaakt door circa € 6,1 miljoen onderuitputting en € 10 miljoen incidenteel voordeel op de Oekraïne regeling. Dit resultaat moet expliciet door de gemeenteraad worden bestemd. Ons voorstel is circa € 3,8 miljoen over te hevelen naar 2024 voor niet gebruikte incidentele budgetten, zodat het werk waarvoor dit budget bestemd was in 2023 kan worden uitgevoerd, een bedrag toe te voegen aan een bestemmingsreserve opvang ontheemden (€ 10 miljoen) en een deel te gebruiken voor de aanvulling van de bestemmingsreserve gronden (€ 1,6 miljoen). In het hoofdstuk Het financieel resultaat 2023 en het bijbehorend raadsbesluit bij de jaarstukken worden de resultaatbestemmingen nader toegelicht. Het voordelige resultaat na voorgestelde bestemmingen bedraagt € 2.293.661. De gemeenteraad moet dit resultaat expliciet bestemmen. Het restant van € 2.293.661 wordt regulier gestort in de algemene reserve. Op basis van de analyse van het MPG2023 wordt voorgesteld af te wijken van de nu gehanteerde regeling bij winstneming van de grondexploitaties, namelijk dat 50% van de winst naar de algemene reserve gaat en 50% naar de reserve gronden. De reserve gronden wordt door de verliesneming op de grondexploitatie Wheermolen Oost negatief en is op nul gesteld eind 2023. De solvabiliteit van de gemeente is nog boven de 20%.

Om die reden wordt voorgesteld om te besluiten 100% van het jaarresultaat van de grondexploitaties 2023 te storten in de reserve gronden en om de reserve woningbouwprogrammering (€ 1,8 miljoen) op te heffen en toe te voegen aan de bestemmingreserve gronden. Hierdoor wordt voorgesteld om het restant rekeningresultaat van € 2.293.661 voor € 722.329 toe te voegen aan de algemene reserve en voor € 1.571.332 toe te voegen aan de reserve gronden. Als dit voorstel wordt bekrachtigd bedraagt de algemene reserve ultimo 2023 € 65.432.710. Dat is 14,4% van het balanstotaal. Rechtmatigheidsverantwoording In deze jaarstukken is de eerste door het college afgegeven rechtmatigheidsverantwoording 11

opgenomen. Vanaf het dienstjaar 2023 is het college zelf verantwoordelijk voor het afgeven van een rechtmatigheidsverantwoording, die in de jaarstukken wordt opgenomen. Met ingang van 2023 heeft het college zelf getoetst op de rechtmatige naleving van het door de raad vastgestelde normenkader. In lijn met de gemaakte afspraken tussen uw raad en het college is de rechtmatigheidsverantwoording opgesteld en is in de paragraaf bedrijfsvoering de aanpak en bevindingen ten aanzien van de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen. Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Purmerend, De waarnemend gemeentesecretaris

De burgemeester

M. Van der Weit

E. van Selm

12

Leeswijzer Hoofdstukindeling Voorliggende jaarstukken 2023 van gemeente Purmerend zijn opgesteld volgens de voorschriften in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Achtereenvolgens komen aan de orde: • De verantwoording van de programma’s • De algemene dekkingsmiddelen • Het overzicht overhead, VPB en onvoorzien • De verplichte paragrafen als onderdeel van het jaarverslag • De jaarrekening met het financieel resultaat, de balans en toelichting, het overzicht van baten en lasten op programma- en beleidsveldniveau, het overzicht van baten en lasten per taakveld/ programma, overzicht incidentele baten en lasten programma's en reserves, Overzicht reserves en voorzieningen, WNT, Sisa-verantwoording 2023 (dit betreft de verantwoording naar het Rijk), en de rechtmatigheidsverantwoording (verantwoording door het college van B&W). In de bijlagen treft u ten slotte aan: • De beleidsindicatoren • Afgesloten kredieten en nog doorlopende kredieten • Verslag auditcommissie • De controleverklaring • De portefeuilleverdeling van het college van B&W

Opbouw van de hoofdstukken De aanbiedingsbrief In de aanbiedingsbrief gaat het college kort in op een aantal in het oog springende resultaten uit 2023 en de oorzaak van het financieel resultaat. Ook doet het college een voorstel aan de gemeenteraad voor de bestemming van het resultaat. Voor een uitgebreid overzicht over de meeen tegenvallers verwijzen wij u naar het onderdeel Financieel resultaat 2023. De verantwoording van de programma’s In de bijlage ‘Portefeuilleverdeling’ vindt u de portefeuilleverdeling en portefeuillehouders. Per programma komt aan de orde: • De inleiding van het programma. Hierin staat kort het doel van het programma, zoals verwoord in begroting 2023.

13

• Wat willen we bereiken met het programma? Ofwel, wat zijn de beoogde maatschappelijke effecten? In deze paragraaf geven we aan wat Purmerend in de huidige bestuursperiode wil bereiken met het betreffende programma. • Wat hebben we daarvoor gedaan? Ofwel, wat hebben we gedaan om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken? Als we bepaalde voor 2023 toegezegde acties en prestaties niet konden afronden, geven we aan waarom en of we de actie alsnog uitvoeren en afronden. • Wat heeft het gekost? In deze paragraaf behandelen we eerst de lasten en baten per programma en afwijkingen in de beleidsvelden ten opzichte van de Najaarsnota 2023. Daarna volgt een toelichting op de afwijkingen bij de reserves, voorzieningen en investeringen. In afwijking van de financiële verordening 2023 worden alleen de individuele afwijkingen groter dan € 100.000 op de baten en/of lasten ten opzichte van Najaarsnota 2023 toegelicht (in de afwijkingen kolom presenteren we begroting minus realisatie). Incidenteel worden kleinere afwijkingen toegelicht als er politieke redenen voor zijn of voor verduidelijking van de saldo afwijking. Het totaaloverzicht van de investeringen is opgenomen in bijlage II. In de tabellen kunnen afrondingsverschillen zichtbaar zijn tussen de som van de afzonderlijke producten en het gehele programma.

Algemene dekkingsmiddelen Met inachtneming van het BBV moet er ook verplicht een onderdeel overzicht algemene dekkingsmiddelen in de programmaverantwoording staan. Dit onderdeel is opgenomen in het hoofdstuk overzichten. Deze middelen kennen, in tegenstelling tot heffingen als het rioolrecht of de afvalstoffenheffing, geen vooraf bepaald bestedingsdoel. De niet vrij besteedbare heffingen worden, evenals de ontvangsten van de specifieke uitkeringen in de programma’s waarvan ze voor een deel de kosten dekken, verantwoord. Het overzicht overhead, Vennootschapsbelasting en onvoorzien In de programma's moeten alleen de kosten worden opgenomen van het primaire proces. De kosten moeten zoveel mogelijk direct worden toegerekend aan de betreffende taken en activiteiten. Activiteiten die onder de overhead vallen, zijn grofweg in te delen in: ondersteunende afdelingen (zoals activiteiten van personeelszaken, facilitaire zaken, financiën) en ondersteunende personen op de taakvelden (zoals activiteiten van leidinggevenden, secretariaat). Om te kunnen vaststellen welke kosten onder de overhead vallen, is de volgende definitie opgesteld: "alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces." De post ‘onvoorzien’ is bedoeld als dekking voor (een schatting van) uitgaven die niet zijn voorzien in de begroting.

Het bedrag hiervoor wordt geraamd per programma of voor de begroting in zijn geheel. Het is wettelijk voorgeschreven dat er een post ‘onvoorzien’ wordt opgenomen. Voor Purmerend is een post onvoorzien opgenomen van € 50.000. Als gevolg van de invoering van de 'Wet modernisering Vpb-plicht overheidsondernemingen' zijn gemeenten verplicht vennootschapsbelasting (Vpb) te betalen als zij een fiscale onderneming hebben. Dit onderdeel is hier ook opgenomen.

14

De paragrafen In de paragrafen doen we verslag van het (financiële) beleid en de uitvoering daarvan. Het financiële resultaat 2023 In dit hoofdstuk geven we een samenvattend overzicht van de baten en lasten van de afzonderlijke programma’s en de algemene dekkingsmiddelen. Dit noemen we het resultaat voor bestemming. Conform het BBV presenteren we hierna de mutaties in de reserves. Deze vergelijken we met de mutaties zoals opgenomen in de begroting en de bijstellingen op de begroting die de gemeenteraad heeft vastgesteld. Hierna resteert het zogenaamde resultaat voor bestemming. We doen de gemeenteraad een voorstel om aan dit bedrag een bestemming te geven. Dit resultaat krijgt een bestemming in de besluitvorming door de raad bij vaststelling van de jaarstukken. Daarnaast is er een uitgebreid overzicht opgenomen met de mee- en tegenvallers groter dan € 250.000. De balans en toelichting In dit hoofdstuk zetten we allereerst uiteen welke waarderingsgrondslagen we hanteren in Purmerend. Daarna volgt een beschrijving en toelichting van de afzonderlijke onderdelen van de balans en de mutaties die in 2023 zichtbaar zijn. Financiële overzichten In de financiële overzichten staan overzichten die informatief zijn voor de raad. Dit betreft: • Overzicht baten en lasten per programma/beleidsveld en taakveld/programma. • Overzicht incidentele baten en lasten. • Overzichten reserves en voorzieningen.

• Overzicht Wet Normering topinkomens (WNT). • Overzicht Single information, Single audit (SISA). • Rechtmatigheidsverantwoording van het college van B&W. Bijlagen In de bijlagen staan overzichten die informatief zijn voor de raad. De bijlagen lichten we hier verder niet toe. Twee bijlagen zijn pas beschikbaar kort voor vaststelling van de rekening door de gemeenteraad. Dit betreft: • De controleverklaring van de accountant. In de controleverklaring zit o.a. een oordeel over de SISA. • Het verslag van de auditcommissie De auditcommissie formuleert een advies aan de gemeenteraad over de jaarstukken, mede aan de hand van het accountantsverslag en de controleverklaring.

15

De programma's

16

Programma 1

Publieksdiensten Visie Bij onze dienstverlening staat het belang van onze inwoners en ondernemers op de eerste plaats en gemak centraal. Binnen de geldende wet- en regelgeving leveren wij maatwerk. Dit gebeurt steeds meer digitaal en op afspraak. Wij werken aan een hoge klanttevredenheid. Met het inwerking treden van de Omgevingswet op 1 januari 2024 voldoen we aan de minimale acties van de VNG. Naast voldoen aan de minimale acties zoeken we naar een Purmerendse invulling van de besluiten en instrumenten, om het nog beter te doen voor onze stad en dorpen.

Doelen en activiteiten Een gemeente die werkt voor haar inwoners en ondernemers, betekent een goede (digitale) dienstverlening en een snelle, professionele en zorgvuldige afhandeling van vragen, aanvragen en (terugkoppeling van) meldingen. De informatie op de website moet voor iedereen goed vindbaar en toegankelijk zijn. Inwoners die minder digitaal zijn, worden geholpen bij hun vragen. Daarom blijven loketten en telefoon voor persoonlijk contact uiteraard volledig open. Ook staat de bescherming van privacy hoog in het vaandel. Inwoners, ondernemers, medewerkers en overige betrokkenen kunnen erop vertrouwen dat we zorgvuldig met hun persoonsgegevens omgaan.

Wat hebben we bereikt en wat hebben we ervoor gedaan Omgevingsvergunningen Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024 is de beslistermijn voor vergunningen (ook voor de complexe) meestal 8 weken geworden. Goed vooroverleg, met betrekking tot initiatieven die in strijd zijn met het omgevingsplan, is daarmee nog belangrijker geworden. • In 2023 hebben we geoefend met het vooroverleg om bekend te raken met de werking van de nieuwe Omgevingswet. Het doel is om in een vroegtijdige fase van een initiatief adviezen te kunnen geven op een moment waarop deze nog kunnen worden meegenomen. • Er is verder gewerkt aan een eerste omgevingsplanwijziging. Dit is de opvolger van het bestemmingsplan. Deze wordt naar verwachting in 2024 aan de gemeenteraad ter besluitvorming voorgelegd. • Vanwege het uitstel van de Omgevingswet tot 1 januari 2024 stond 2023 in het teken van verdere voorbereidingen op de Omgevingswet. Werkprocessen zijn waar nodig aangescherpt en personeel is opgeleid om met de nieuwe wet- en regelgeving te werken. Burgerzaken E-diensten/ digitalisering In 2023 heeft team Burgerzaken een kleine stap gezet om meer digitale producten en diensten 17

af te nemen. Het team heeft documenten gedigitaliseerd ter voorbereiding op het gebruik van een e-dienst. Dit proces is gestagneerd door de plotselinge val van het kabinet en de daaruit voortgekomen Tweede Kamerverkiezing in november 2023. Het aantal e-diensten blijft daarmee op 12. De e-diensten die in gebruik zijn, zijn wel geüpdatet in 2023. Het verder uitbreiden van de e-diensten blijft in ontwikkeling, waarbij samen met de teams ICT en IV keuzes worden gemaakt in de wensen en prioritering. Ook is in 2023 een start gemaakt met het digitaliseren van het archief Burgerzaken. (Team)ontwikkeling In 2023 hebben we veel aandacht besteed aan personeelszorg binnen het team Burgerzaken. De effecten van deze investering in tijd en energie zijn zeer positief. De gezamenlijke focus op voortuitgang en ontwikkeling is verder doorgezet. • We hebben kunnen investeren in ontwikkeling van vakmanschap. Er zijn diverse opleidingen gevolgd door medewerkers op het gebied van wetwijzigingen en documentcontrole. Voorbeelden van wetswijzigingen zijn het kunnen kiezen van een dubbele achternaam, en het gezag van ouders. Ook zijn vakbijeenkomsten bijgewoond, bijvoorbeeld op gebied van naamkeuze en ondermijning. • We hebben verder gewerkt aan de adreskwaliteit. Er zijn 2 medewerkers aangenomen om de juistheid van de adresgegevens in de Basisregistratie Personen (BRP) te verbeteren en bewaken.

Klantreis Eind 2022 heeft de klantreis ‘digitaal aanvragen reisdocumenten’ plaatsgevonden. In 2023 zijn de aanbevelingen opgepakt en verwerkt in de processen. Door verschillende omstandigheden zoals de eerdergenoemde verkiezingen, een herverdeling van werklast(en), wisseling in medewerkersbestand en de hoge werklast bij de verschillende aangesloten teams, is in 2023 geen nieuwe klantreis opgepakt. Klantcontactcentrum Door het regelmatig meeluisteren naar, en feedback geven op, de gesprekken van medewerkers, borgen wij continu de ontwikkeling in professionele dienstverlening. Ondanks forse personele tegenslagen (door externe oorzaken) is het KCC erin geslaagd de informatie-uitwisseling met andere teams te intensiveren en de kennisbank aan te vullen. Hiermee is een belangrijke bijdrage geleverd in het adequaat beantwoorden van de steeds complexere vragen en verzoeken van inwoners. Belangrijk om te weten Omgevingswet Met inwerkingtreding van de Omgevingswet ontstaat van rechtswege het tijdelijk omgevingsplan. In 2023 werd het eerste omgevingsplan voor de gemeente Purmerend voorgelegd aan de gemeenteraad. Tot 2030 loopt de transitieperiode om het tijdelijke omgevingsplan stapsgewijs naar eigen inzicht om te vormen richting het definitieve omgevingsplan. Dat doen we door het eerste ‘deel’ van het omgevingsplan constant te wijzigen en aan te vullen met nieuwe gebieden.

We stellen daarvoor dit jaar een plan van aanpak (de zogenaamde transitiestrategie) op. In 2023 hebben we geoefend met besluiten van de gemeenteraad over het adviesrecht en uitgangspunten voor participatie bij vergunningaanvragen, met als doel ze in 2024 te evalueren.

18

Wet Open Overheid Op 1 mei 2022 is de Wet open overheid (Woo) in werking getreden ter vervanging van de Wet openbaarheid van bestuur. De Woo markeert een nieuwe fase voor de transparantie van de overheid: digitale informatie die op orde, openbaar en vindbaar is. Openbaar, omdat de samenleving het recht heeft op onze informatie. Op orde, omdat onze documenten goed opgeslagen en gearchiveerd moeten zijn, zodat we dit op de juiste manier naar buiten kunnen brengen. En vindbaar, zodat de informatie díe we openbaar maken, toegankelijk en goed te vinden is door inwoners en geïnteresseerden. In 2023 hebben we een verdubbeling van het aantal Woo verzoeken (60) geconstateerd ten opzichte van de voormalige Wob verzoeken. Deze hebben we in behandeling genomen. Daarnaast is begonnen met de aanpak voor een tijdige actieve en passieve openbaarmaking op de verschillende onderdelen, waarbij we in gesprek met de verzoeker de vraag achter de vraag blijven onderzoeken. Digitale dienstverlening: Informatievoorziening en digitaal documentbeheer op orde. Inwoners en ondernemers willen steeds vaker op digitale wijze zaken doen met de gemeente of informatie digitaal ontvangen. Dit stelt eisen aan de wijze waarop we data en informatie opslaan; want informatie die van blijvende waarde is moet duurzaam digitaal worden bewaard en in de toekomst toegankelijk zijn voor inwoners.

Het komt erop aan hoe we aan de voorkant werkprocessen kunnen inrichten en automatiseren (archiving by design) en of de applicaties voldoen aan de eisen van duurzame toegankelijkheid. In 2023 is verder gegaan met digitaliseren van onder andere bouwdossiers en werken we alleen nog maar vanuit een digitaal origineel. Digitale toegankelijkheid purmerend.nl Een aanzienlijk aantal mensen heeft een vorm van beperking, zoals blindheid, slechtziendheid, kleurenblindheid, doofheid, slechthorendheid, motorische beperkingen, verstandelijke beperkingen, autisme of laaggeletterdheid. Bij gemeente Purmerend willen we dat iedereen toegang heeft tot dezelfde (digitale) informatie. Een beperking zou hierbij geen belemmering mogen zijn. Daarom committeert gemeente Purmerend zich aan de digitale toegankelijkheidsnorm WCAG 2.1 AA. Dit vraagt een andere manier van denken én werken. De website purmerend.nl is getoetst op toegankelijkheid, om te bepalen of de gemeente voldoet aan de wettelijke verplichtingen. Er is in 2023 gewerkt aan aanpassingen die uit de audit van Q4 2022 zijn gekomen. Denk hierbij aan het correct kunnen gebruiken van tabtoets en spraaksoftware. De website heeft een B-status en voldoet hiermee gedeeltelijk. Landelijke Aanpak Adreskwaliteit (LAA) Het wetsvoorstel voor de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit (LAA) is aangenomen.

Het doel van de aanpak is om de juistheid van de adresgegevens in de Basisregistratie Personen (BRP) te verbeteren. We gaan onderzoeken hoe wij deze aanpak op de afdeling kunnen integreren. Daarbij zijn de samenwerkingsverbanden en gegevensuitwisselingen binnen en buiten de gemeente zeer belangrijk, en ook de vastlegging hiervan. Verkiezingen Vanaf 2023 vinden de komende 5 jaar jaarlijks verkiezingen plaats, waarbij de kans bestaat dat dit meerdaagse verkiezingen worden.

19

Wat heeft het gekost PGR01

Realisatie Begroting 2022 2023 primitief

Begroting 2023 bijgesteld

Realisatie 2023

Afwijking

Lasten

-8.049

-8.714

-9.813

-9.930

-116

Baten

4.771

4.664

4.381

4.752

371

Saldo

-3.277

-4.050

-5.432

-5.177

255

Het programma Publieksdiensten heeft per saldo een voordelige afwijking van € 255.000 Dit komt door € 116.000 hogere lasten en € 371.000 hogere baten. De belangrijkste verschillen worden hieronder toegelicht.

Afwijkingen beleidsveld Publiekdiensten BV011 Publieksdienstverlening

Lasten

Baten

-152

102

Loon en leges opbrengsten dienstverlening In 2023 waren de aanvragen voor reisdocumenten, rijbewijzen, naturalisatie en huwelijksvoltrekkingen hoger dan verwacht. De hogere baten in verband met leges opbrengsten zijn voor het grootste gedeelte al bijgeraamd in de najaarsnota 2023. De hogere personele lasten die horen bij de dienstverlening van deze producten zijn toen niet meegenomen. OZB woningen In 2023 is het aantal bezwaren meer dan verdubbeld ten opzichte van afgelopen jaar, dit heeft hogere juridische kosten tot gevolg gehad.

-154

Wet algemene bepalingen omgevingsrecht 2023 (WABO) Door landelijke ontwikkelingen, zoals de hoge bouwkosten, gestegen rente en de inwerkingtreding van de Omgevingswet was het lastig te plannen voor welke bouwprojecten nog tijdig een omgevingsvergunning ingediend zouden worden. In de Najaarsnota hebben we de opbrengst WABO leges naar beneden afgeraamd op basis van de prognose die we op dat moment met zekerheid konden stellen. De realisatie viel uiteindelijk minder negatief uit dan verwacht.

230

Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) Voor de noodzakelijke voorbereidingen die de gemeenten moeten treffen tot de inwerkingtreding van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb), ontving de gemeente Purmerend een bijdrage van€ 148.956 budget. In 2023 zijn er geen uitgaven geweest op dit budget. De verdere implementatie vindt plaats in 2024. Hiervoor is budget nodig. Het voorstel is om het budget 2023 te bestemmen in 2024.

149

Diverse Afwijkingen individueel lager dan € 100.000 Totaal

Reserves Dit programma heeft geen reserves. 20

41

39

-116

371

Voorzieningen Dit programma heeft geen voorzieningen.

Investeringen Er zijn geen afwijkingen te melden op de investeringen van dit programma.

21

Programma 2

Samenleving Visie We vinden het belangrijk dat je in Purmerend jezelf kunt zijn en dat je er fijn kunt wonen. De omgeving waarin Purmerenders leven nodigt uit tot bewegen, gezond leven, ontspannen, werken, ontmoeten en elkaar helpen. Inwoners, jong en oud, wonen in een veilige en stimulerende omgeving waarbij zij hun talenten kunnen ontwikkelen en ontplooien. Soms is dat (even) ingewikkeld. Dan zijn wij er om samen met het netwerk en onze partners in de gemeente, te kijken wat nodig is. Zo kunnen inwoners zich goed ontwikkelen met als doel dat zij zoveel mogelijk zelfstandig kunnen zijn. We streven er naar dat Purmerenders zo lang mogelijk in de thuisomgeving kunnen blijven functioneren en beogen een duurzame veiligheid voor iedereen in de thuissituatie. We bieden ondersteuning om dit mogelijk te maken. Zo werken we samen met partners en inwoners aan een inclusieve samenleving.

Doelen en activiteiten We doen dit door midden in de samenleving te staan. We staan dichtbij inwoners en kunnen daarom zoveel mogelijk op tijd signaleren en passende maatregelen treffen. Dit vraagt om een nauwe, gelijkwaardige samenwerking tussen gemeente en partners in buurten en wijken. Medewerkers, zowel van de gemeentelijke loketten als van maatschappelijke organisaties, zoeken elkaar steeds vaker op om slimme en snelle oplossingen te bedenken. We kijken daarbij steeds naar de context van de inwoner. Dit is geheel in lijn met de koers waar we voorstaan en die we de komende jaren verder gaan ontwikkelen, samen met onze partners. Deze manier van werken vraagt soms om lef en daadkracht. Maatregelen en acties die passen bij wat de inwoner nodig heeft. We stellen de uitvoering in staat om te handelen vanuit deze manier van werken. De komende jaren staat de koers, zoals opgeschreven in het nieuwe maatschappelijke beleidskader, centraal en zijn onze acties erop gericht om hier verder handen en voeten aan te geven. Een stevige lokale aanpak is belangrijk, maar binnen veel thema’s trekken we ook regionaal op. Om ervoor te zorgen dat we van elkaar leren, maar vooral dat inwoners, partners en ondernemers geen last hebben van de verschillen per gemeente.

Wat hebben we bereikt en wat hebben we ervoor gedaan Welzijn Door middel van het welzijnswerk streven we ernaar het welzijn van onze inwoners te bevorderen, om zo complexe situaties te voorkomen waarbij meerdere problemen zoals, financiele, opvoedkundige of sociale problemen, spelen. De Purmerendse samenleving groeit - uitdagingen komen en gaan. Er wordt steeds meer van de mensen in de samenleving verwacht; denk aan mantelzorg, vrijwilligerswerk en een actieve deelname aan de maatschappij. Het welzijnswerk helpt hierbij: zij staan dichtbij onze inwoners (van jong tot oud), ondersteunen bij de zelfredzaamheid, vergroten het netwerk en brengen mensen bij elkaar.

22

• In de wijken en dorpen zijn de signalen en vragen van de inwoners vanuit samenwerking opgepakt, waarbij vrijwilligers en medewerkers naast onze inwoners staan. Samen gaan ze eropaf en zijn ze zo laagdrempelig mogelijk aanwezig op de verschillende plekken. • Er is ingezet op het versterken van het eigen netwerk bijvoorbeeld door middel van de inzet van Eigen Kracht Centrale en Eigen Plan. • De waakvlam is begonnen in de wijk Wheermolen Oost. Hier zoekt hij contact met de kwetsbare mensen in de wijk in samenwerking met het welzijnswerk, zorginstellingen en/of woningcorporaties. Dit is inmiddels uitgebreid naar de andere wijken en ook de bibliotheek heeft ondersteuning vanuit de waakvlam ontvangen, omdat vanuit hier het signaal kwam dat er daar veel kwetsbare inwoners samenkomen. • In samenwerking met Huisartsenzorg Zaanstreek-Waterland (HZW) zijn we met een aantal huisartsen gestart met een directere doorverwijzing vanuit de huisarts naar de wijkteams. Door nog meer de handen ineen te slaan, bekijken we gezondheid niet alleen in medische of psychische zin, maar ook door in te zetten op veerkracht, functioneren en meedoen. • Het zorgstelsel staat onder druk, steeds meer zorgvragen waar voorheen geïndiceerde hulp op werd ingezet, worden (ook) in het preventieve veld opgepakt. Deze verschuiving van specialistische zorg naar het voorveld is in 2023 meer dan ooit merkbaar in de wijken.

Dit vraagt om intensieve samenwerking tussen (zorg)partijen, korte lijnen en een andere manier van samenwerking met de gemeentelijke loketten, maar bovenal focus op het versterken van het netwerk van de inwoners zelf. Hier gaan we in 2024 mee verder. • De kantine van sporthal De Vaart is verbouwd om deze op verschillende manieren in te kunnen zetten voor en door de wijk. Na de verbouwing zijn veel activiteiten opgezet en verplaatst naar deze locatie in de Purmer Zuid. • Eind 2023 is het nieuwe jongerencentrum Kenjedie geopend in de Wheermolen. In deze pilot van ongeveer 1,5 jaar is een plek gecreëerd waar jongeren elkaar op een ongedwongen manier kunnen ontmoeten. Door deze nieuwe locatie komen jongerenwerkers van Clup Welzijn makkelijker in contact met deze jeugd en kunnen ze hen ondersteunen bij allerlei dingen waar ze tegenaan kunnen lopen in het leven. Kunst & Cultuur Kunst en cultuur dragen in belangrijke mate bij aan een goed leefklimaat in de stad. Cultuur zorgt voor sociale cohesie en draagt bij aan de vermindering van eenzaamheid. Cultuur maakt een brede ontwikkeling mogelijk van onze inwoners. Purmerend heeft een gevarieerd, samenhangend, herkenbaar en goed toegankelijk kunst- en cultuuraanbod. Iedere inwoner kan met kunst en cultuur in aanraking komen door onder meer combinaties met onderwijs en zorg.

We investeren in financieel gezonde culturele instellingen en verenigingen en stimuleren inwoners die weer actief aan het culturele leven deelnemen. • In 2023 is een start gemaakt met de nieuwe cultuurvisie. Er zijn bijeenkomsten geweest waarin onder meer is gesproken over het belang van cultuur, toekomstbestendigheid en de zichtbaarheid van het culturele aanbod. • De verbinding tussen cultuur, economie en toerisme is versterkt; voor de cultuurvisie wordt onder meer gesproken met toeristische partijen en de BIZ binnenstad. • Toekomstbestendigheid van het culturele veld en het behoud en werven van vrijwilligers worden in de cultuurvisie meegenomen. Diverse culturele partners hebben in 2023 meegedaan aan het initiatief ‘Purmerend ontmoet en doet’ om vrijwilligerswerk onder de aandacht te

23

brengen. Daarnaast zijn de subsidies van het Steunpakket COVID-19 voor het culturele veld allemaal afgerond. • Er hebben diverse culturele activiteiten in de buitenlucht plaatsgevonden. We blijven cultureel aanbod in onder andere het Amfitheater stimuleren. • Er is een vervolg gegeven aan gesprekken tussen het onderwijs en het culturele veld om cultuureducatie in het onderwijs te versterken. Er is door meerdere culturele partners een gezamenlijke flyer uitgebracht met informatie over het aanbod. Jeugd Een fijne jeugd in Purmerend en hulp krijgen wanneer dat nodig is. Het is belangrijk dat gezinnen in een zo vroeg mogelijk stadium passende ondersteuning ontvangen. Door vanuit vroegsignalering meer in te zetten op lichte vormen van hulp en ondersteuning voorkomen we onnodige inzet van specialistische jeugdhulp. Een betere samenwerking zorgt ervoor dat inwoners effectiever geholpen worden. • In december 2023 is de Jeugdnota ‘samen leven’ vastgesteld. Daarin staat beschreven hoe we de komende jaren inzetten op normaliseren, preventie en integrale samenwerking. • We hebben ons gericht op alle Purmerendse kinderen en hun omgeving waarbij de focus lag op het ‘normale’ opgroeien en opvoeden (normalisering).

We hebben ingezet op een kansrijke start voor jonge kinderen bijvoorbeeld tijdens de bijeenkomst in november in De Beuk: door de geboortezorgketen met elkaar in contact te brengen, kunnen ze samenwerken ten goede van de pas geworden ouders en pasgeboren baby’s. • Juist rond een ingrijpende gebeurtenis als het krijgen van een kind, is het belangrijk om hier niet alleen voor te staan: gratis zwangerschapscursussen zorgen voor verbinding van ouders. Voor Purmerendse ouders is de online cursus van OudersInc beschikbaar om ze inzichten te geven in het ouderschap tijdens de eerste levensjaren van het kind. • We hebben ingezet op het trainen van professionals op het gebied van mediation. Hiermee hebben we de juridische kennis op het gebied van scheiden vergroot, de gespreksvaardigheden versterkt en heeft men meer praktische tools in handen om de inwoners te begeleiden in het proces rondom scheiden. • Er is verder gewerkt aan de afbouw van de gesloten jeugdzorg volgens de bovenregionale aanpak ‘Thuis voor Noordje’. Zaanstreek-Waterland realiseert hiermee, samen met andere regio’s in Noord-Holland, een toereikend aanbod voor jeugdigen waarin kleinschalige woonvoorzieningen, die zo veel mogelijk voelen als thuis, worden nagestreefd.

• We hebben ingezet op het werken in de wijk met de ketenpartners als scholen, POH GGZ Jeugd, schoolmaatschappelijk werk en wijkinitiatieven om gezinnen in een zo vroeg mogelijk stadium passende ondersteuning te geven. • Er is aandacht geweest voor de werving van pleeggezinnen door onder andere deel te nemen aan de landelijke campagne “Open je wereld”. We hebben aan deze landelijke campagne lokaal een schakel in de keten toegevoegd, namelijk Buurtgezinnen. • Het Pgb is met succes geïmplementeerd, Loket Jeugd beoordeelt Pgb’s conform de verordening en de nadere regels. Het gemiddelde toegekende PGB per budgethouder is in 2023 ook gelijk aan het landelijke gemiddelde. Er is daarbij ook meer aandacht voor kwaliteit, het doelmatig behalen van resultaten en er wordt vanuit de inhoud gekeken. • We hebben breder ingezet op het verstevigen van de eigen krachten van een gezin/jeugdige en het sociale netwerk om te voorkomen dat jeugdigen onnodig in de specialistische jeugdhulp terecht komen. Er is geïnvesteerd in samenwerking met ketenpartners als de Eigen Kracht 24

Centrale en Eigen Plan, maar ook Buurtgezinnen, Homestart en Clup Welzijn om ondersteuning zo laagdrempelig mogelijk aan te bieden. • We hebben de capaciteit bij Veilig Thuis met succes uitgebreid. De wachttijden zijn hierdoor significant gedaald. Daarnaast hebben we ingezet op versteviging van de samenwerking tussen het lokale veld en Veilig Thuis zodat inwoners effectiever geholpen zijn. • Met de regiogemeenten Zaanstreek-Waterland, Veilig Thuis, Gecertificeerde Instellingen (GI’s) en de Raad voor de Kinderbescherming hebben we ingezet op minder schakels in Jeugdbeschermingsketen (JB-keten). We signaleren tijdig de zorgen en onveiligheid rondom inwoners als gevolg van (vermoedens van) huiselijk geweld. Onderwijs Kinderen krijgen optimale ontwikkelkansen en groeien veilig op. Hun ontwikkeling door de jaren heen verloopt volgens een doorlopende leerlijn. Onderwijs, zorgprofessionals en gemeente signaleren vroegtijdig wanneer kinderen extra hulp nodig hebben. • Samen met de schoolbesturen, samenwerkingsverbanden en regiogemeenten zijn we gestart met het opstellen van een regionale ontwikkelagenda Inclusief Onderwijs. Het doel van deze ontwikkelagenda is om gezamenlijk te werken aan het creëren en faciliteren van optimale ontwikkelkansen voor kinderen, dichtbij huis, in de regio Waterland.

• We hebben het afgelopen jaar ingezet op meer aanwezigheid van leerplicht en jongerenadviseurs van het Jongerenloket op de MBO’s in Purmerend. We zien dat jongeren door deze preventieve samenwerking sneller op weg worden geholpen naar een andere opleiding, werk of dagbesteding wat schooluitval en thuiszitten voorkomt. • Docenten in het primair onderwijs zijn getraind in Rots en Water, zodat zij elementen uit de methode kunnen toepassen tijdens de (gym)lessen. Hierdoor wordt op een laagdrempelige manier de sociale en emotionele competenties van kinderen vergroot. • Op bijna alle basisscholen en middelbare scholen zijn voorlichtingslessen gegeven door middel van theater. Ook op het (voortgezet) speciaal onderwijs zijn de lessen aangeboden en met enthousiasme ontvangen. Hierin worden verschillende maatschappelijke thema’s behandeld, zoals middelengebruik, omgaan met geld en sociale media. • Op de basisscholen in de Beemster is de pilot gestart om techniek eerder aan te laten sluiten bij kinderen en dit te stimuleren. • De bibliotheek op school is uitgebreid om het leesonderwijs een impuls te geven en te stimuleren. De boekencollectie is aangevuld en er zijn leescoördinatoren aangesteld. Op het Gerrit Rietveld is een bibliotheek geopend. • Eind 2022 zijn 4 Lü-mobielen aangeschaft om bewegend leren te stimuleren en deze zijn in 2023 in gebruik genomen.

Door middel van deze apparaten kan bewegen gecombineerd worden met het curriculum van de school. Hierdoor wordt niet alleen het bewegend leren gestimuleerd, maar wordt er ook bijgedragen aan de sociaal emotionele ontwikkeling van kinderen. • In januari 2023 is een regionale vervolgbijeenkomst geweest met pedagogisch medewerkers van de kinderopvang en jeugdverpleegkundigen van het CJG om het voorveld beter met elkaar te verbinden en elkaar te inspireren. Op basis van de input is besloten gerichte trainingen te organiseren op het gebied van gedrag en gesprekstechnieken. • In samenwerking met Kuna Mondo (school voor nieuwkomers) is een pilot gestart bij basisschool de KlimOp. In de kleutergroepen starten veel kinderen die de Nederlandse taal nog niet voldoende machtig zijn. Door extra NT2-ondersteuning, in groepjes van 4 kinderen, wordt

25

deze achterstand ingelopen, zodat de kinderen met een voldoende woordenschat in groep 3 kunnen starten. • In mei is de eerste voorschools maatschappelijk werker (vsmw) gestart bij Clup. Net als bij de inzet van het schoolmaatschappelijk werk, beoogt deze rol een betere verbinding te maken tussen het gezin, de buurt en het onderwijs, in dit geval de voorscholen (voornamelijk gericht op peuters). Sport Purmerend als sportieve en vitale gemeente: een leefbare stad die bruist, met sportieve en vitale inwoners. Het verenigingsleven is sterk ontwikkeld en de buitenruimte nodigt voldoende uit om te bewegen. De sport- en recreatievoorzieningen zijn goed en er is een gevarieerd aanbod van activiteiten, zodat inwoners worden verleid om gezond te leven en elkaar te ontmoeten. Sport draagt bij aan de fysieke en mentale gezondheid van mensen en speelt een belangrijke rol bij het verbinden van alle maatschappelijke beleidsvelden, zoals onderwijs, zorg, participatie, armoede, jeugd en ouderen. We helpen verenigingen organisatorisch en financieel gezond te zijn en te blijven om ruimte te houden voor het stimuleren en realiseren van een gezonde (sport) omgeving. • We hebben uitvoering gegeven aan de Sportvisie, Sportakkoord en Preventieakkoord naar aanleiding van het uitvoeringsprogramma, door alle geplande activiteiten voor zowel sport- en preventieakkoord te starten en/of te realiseren.

Aan de verschillende, in de stukken opgenomen, onderwerpen is invulling gegeven. • Het proces om sponsoruitingen vanaf de sportvelden op de omgeving te richten, zodat verenigingen meer mogelijkheden hebben om inkomsten te verwerven, is gestart maar nog niet afgerond. • We helpen verenigingen te ontwikkelen na corona, naar vereniging 2.0 met de integratie van multi sportoplossingen. Hierbij valt te denken aan de inzet van VR toepassingen binnen verschillende sporten om ouderen te helpen te blijven bewegen of om de slagtechniek te optimaliseren. Ook zijn er verschillende initiatieven gestart om jongeren meer aan het bewegen te krijgen en te houden. • Versterken van de doorverwijzing naar sportaanbieders door actief in te zetten op een goede samenwerking tussen maatschappelijke instellingen zoals onderwijs, de GGD, sportverenigingen en -aanbieders, Spurd en de jeugdzorg. Met de oprichting van Sportkoepel Purmerend- Beemster voor sportaanbieders en de aanwezigheid van de Sportraad is er een breed netwerk voor ondersteuning van maatschappelijke vraagstukken. • We zetten in op de gezonde wijk waarin sporten, spelen en gezonde voeding dichtbij huis zijn. Er is nadrukkelijk deelgenomen aan de ontwikkeling van verschillende parken behorende bij het parkenplan. Hiermee krijgt sport en spelen een prominente plek in park en wijk.

Verder wordt bij renovatie van wijken en/of speelvoorzieningen gekeken naar de mogelijkheid tot sport en spelen voor alle doelgroepen. Ook is er aandacht voor de verbindingsroutes om deze toegankelijker en veiliger te krijgen. • Vitale sportaanbieders zijn ondersteund in het aangaan van de verbinding en opstarten van maatschappelijke projecten. Zo zijn er meerdere evenementen en activiteiten georganiseerd voor verschillende doelgroepen. Ook is in gezamenlijkheid invulling gegeven aan maatschappelijke gezondheid gerelateerde vraagstukken, waarbij sport en bewegen soms het doel maar veelal ook het middel was. • We hebben gewerkt aan een nieuw te realiseren sporthal de Karekiet. Gestart is met het inzichtelijk maken van de capaciteitswens voor binnensporten en bewegingsonderwijs. Naar aanleiding van het ophalen van de eisen en wensen is het benodigde omgezet naar een 26

massastudie en volumemodellen, met verschillende scenario’s. Dit wordt in 2024 meegenomen in de gehele gebiedsontwikkeling van de Karekiet. • Voor de uitbreiding van het Leeghwaterbad is na het haalbaarheidsonderzoek een verdiepend onderzoek verricht. De uitkomsten van het verdiepend onderzoek heeft geresulteerd in een voorstel tot het aanvragen van krediet voor de realisatie uitbreiding Leeghwaterbad met een extra bad. Dit voorstel is op 2 november 2023 door de gemeenteraad vastgesteld. Gezondheid We streven er naar dat Purmerenders, jong en oud, zoveel mogelijk bewust en gezond leven. Zo proberen we ouders te stimuleren om gezond te koken voor hun kinderen, zodat het letterlijk met de 'paplepel' wordt ingegoten. • Eerstgeborenen kunnen vanaf hun 4e maand gedurende 8 weken een gezonde BabyGroenteTas ontvangen. In 2023 zijn 500 tassen thuisbezorgd voorzien van recepten voor de ouders om de groente op de juiste wijze te bereiden. • JOGG Purmerend organiseert geregeld webinars ‘Hoe wordt mijn kind een makkelijke eter?’ • Op de peuteropvang kunnen alle peuters een gezonde lunch of ‘snack’ ontvangen. • In 2023 heeft de leefstijlcoach 37 kinderen bezocht, vaak vanwege eetproblemen (slecht of niet eten) of overgewicht. Middels een paar sessies bij de mensen thuis, worden acties ingezet. Het gaat vaak om structuur, supermarktsafari, gezondere keuzes en beweging in samenwerking met Spurd.

• Scholen die zich hadden aangemeld voor het EU-schoolfruit, hebben ‘verlengd schoolfruit’ ontvangen: dit overbrugde de periode waarin EU-schoolfruit niet levert. • In samenwerking met Huisartsenzorg Zaanstreek-Waterland (HZW) is de voorstelling ‘Dromen vangen’ georganiseerd voor alle huisartsen over positieve gezondheid. Huisartsen worden daardoor gestimuleerd meer aandacht te schenken aan de gezondheid van de patiënten dan alleen de ziekte. • Het theatergezelschap ‘De STOPpers’ is tweemaal in De Purmaryn geweest om rokers en hun omgeving te stimuleren om te stoppen. • We hebben uitvoering gegeven aan het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) waar bovenstaande punten een uitwerking van zijn. Daarnaast hebben we door GALA alle basisscholieren een Dopper gegeven om water te drinken op school, gezonde kooklessen mogelijk gemaakt voor groep 7 bij de kinderboerderij, een bijdrage geleverd aan de QR-fitroute in Beemster en voorlichting gegeven over drugs en alcohol aan basisscholieren. • Alle openbare speelterreinen (speeltuintjes en trapvelden) zijn voorzien van een Rookvrij-tegel. WMO en mantelzorg Met de ingekochte hulpmiddelen en dienstverlening zijn inwoners goed ondersteund in het langer thuis kunnen blijven wonen en hun zelfredzaamheid. De ondersteuning sluit aan bij de behoefte van onze inwoners. Mantelzorgers worden ondersteund.

• De contracten voor hulp bij het huishouden, individuele begeleiding, dagbesteding en kortdurend verblijf, zijn gestart per 1 januari 2021. Jaarlijks, op 1 januari, kunnen nieuwe aanbieders van deze diensten in aanmerking komen voor een contract als zij aan de eisen voldoen. In 2023 hebben 3 nieuwe aanbieders een contract gekregen. • De kwaliteit en onderhoud van de (maatwerk) producten en diensten zijn gemonitord door contractmanagement Wmo en met behulp van Toezichthouders van GGD Amsterdam.