B Aangepaste Programmabegroting Purmerend 2022-2025 incl techn wijz

2022-2025

Programmabegroting 2022 Gemeente Purmerend

Inhoudsopgave Aanbiedingsbrief

4

Leeswijzer

11

De programma's

15

1 Publieksdiensten

16

2 Samenleving

22

3 Wonen

40

4 Milieu

46

5 Bereikbaarheid

55

6 Beheer openbare ruimte

60

7 Ruimtelijke ordening

66

8 Veiligheid

75

9 Economie

82

10 Bestuur en concern

90

Financiële overzichten

94

Algemene dekkingsmiddelen

95

Overzicht overhead

105

Heffing vennootschapsbelasting en onvoorzien

109

Het financieel resultaat

110

Ontwikkeling en toelichting verloop vrije ruimte 2022-2025

117

Overzicht baten en lasten per programma en beleidsveld

123

Investeringsoverzicht

125

Overzicht reserves en voorzieningen

138

De paragrafen

148 2

Lokale heffingen

149

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

156

Onderhoud kapitaalgoederen

168

Grondbeleid

174

Financiering

178

Bedrijfsvoering

187

Verbonden partijen

192

Overige overzichten

209

Subsidies

210

Financiële kaders en uitgangspunten begroting 2022-2025

211

Beleidsindicatoren

214

Taakvelden per programma

218

Samenstelling van het bestuur

221

3

Aanbiedingsbrief

4

Geachte leden van de raad, Hierbij ontvangt u de eerste begroting van de gefuseerde gemeente Purmerend. Deze begroting bouwt voort op het zorgvuldige fusieproces dat de afgelopen jaren is doorlopen, waarbij rekening is gehouden met de bestaande belangen, maar waarbij ook wordt ingezet op toekomstige vraagstukken in Purmerend en in de Beemster. Aan de totstandkoming van deze Programmabegroting 2022 is een gezamenlijke Kadernota van Beemster en Purmerend vooraf gegaan. Die voorbereidende besluitvorming hierover in het voorjaar van 2021 is hierin verwerkt. De raden van Beemster en Purmerend hebben in november 2021 deze begroting behandeld en hierover een advies uitgebracht. Deze adviezen zijn aan u toegezonden. Met deze programmabegroting maakt de gefuseerde gemeente Purmerend financieel een goede start. Want voor u ligt een begroting met noodzakelijke investeringen, met ruimte voor harmonisatie tussen beide gemeenten, met voorstellen voor essentiële keuzes voor de groei van stad en dorpen en zonder een beroep op de algemene reserve, zonder bezuinigingen of een belastingverhoging. Om dit mogelijk te maken, was compensatie van het Rijk nodig voor de stijgende uitgaven in de jeugdzorg. Deze compensatie is er recent ook gekomen. U treft dan ook een meerjarig sluitend financieel beeld aan. De gemeente is nieuw, dus ook de begroting is in een nieuw jasje gestoken.

Het is een spannende tijd, waarin we zullen zoeken naar de optimale balans tussen de stedelijke slagkracht en dorpse betrokkenheid. Er liggen veel kansen op de weg naar de toekomst, een weg die door ons nieuwe bestuur van plaveisel zal moeten worden voorzien.

Identiteit Hoewel wij op 1 januari 2022 een gemeente zijn, zullen de eigenheden van de dorpen en de stad niet veranderen. De stad en het dorp geven kleur aan elkaar. De Beemsterlingen en Purmerenders geven richting aan hetgeen wij doen: via de gemeenteraadsverkiezingen, bij participatie bij projecten op grotere schaal, maar ook als individu en mens die wij tegenkomen in de prachtige polders en het pluriforme centrum van Purmerend. Participatie zit vast geworteld in onze organisatie. Het is en blijft maatwerk, voor welk project je ook in de stad werkt. Kijkend naar waar de bewoners behoefte aan hebben. We zijn een groeiende gemeente met een meerzijdig karakter: met onze centrale huiskamer de Koemarkt en het prachtige landschap in de Beemster. Alhoewel het voor de nieuwe gemeente financieel gezien er gunstig uitziet, leven we nog steeds in een onzekere tijd door de corona crisis. We zien dat sommige Purmerenders en dorpelingen het extra moeilijk hebben in deze tijd. Het is bijzonder en mooi om te zien hoe sterk we zijn met z’n allen, bewoners elkaar weten te vinden en helpen zodat we met z’n allen er het beste van weten te maken! Tegelijkertijd is het zonneklaar dat alle Nederlandse gemeenten in zwaar weer zitten. Wij hebben u hier in de Kadernota deelgenoot van gemaakt. Inmiddels is de situatie wel verbeterd.

5

Deze programmabegroting laat een meerjarig ruim sluitend beeld zien. Daardoor is er ruimte voor enkele essentiële keuzes in 2022 en dat is mooi. Ook in de toekomst is er ruimte voor enkele belangrijke investeringen die de komende jaren nog op ons af komen zoals: • Investeringen in de organisatie om aan de vraag van de samenleving te voldoen; • Investeringsagenda opzetten door uitvoering te geven aan economische visie; • Nog meer wijkgericht werken.

De nieuwe organisatie Purmerend De gemeentelijke organisatie staat op een kantelpunt: door regelgeving worden er meer verantwoordelijkheden overgeheveld naar de gemeente, vanaf 1 januari 2022 zijn de gemeenten Purmerend en Beemster gefuseerd en de stad groeit de komende periode naar 100.000 inwoners. Dit vraagt wat van de ambtelijke organisatie. De basis is het werken van buiten naar binnen, maar er is meer synergie nodig om dit blijvend een succes te laten zijn. Nederland heeft nu en de komende jaren te maken met een aantal grote verdichtings- en transitieopgaven die een sterke ruimtelijke impact hebben. De woningbouwopgave, klimaatadaptatie, energietransitie, mobiliteit, een nieuwe circulaire economie, en een gezonde en meer natuurinclusieve stad hebben allen invloed op het gebruik, de inrichting en het beheer van onze leefomgeving. Van meer ruimte voor water en groen, een nieuwe energie infrastructuur tot nieuwe vormen van mobiliteit. Het zal duidelijk zijn dat de openbare ruimte de komende jaren op de schop gaat. Door de drukte boven en onder de grond is dit een zeer grote uitdaging.

Kortom de nieuwe gemeente staat voor grote uitdagingen: hoe gaan we om met de groei van de stad en hoe te handelen met de inhoudelijke en financiële uitdagingen van de taken in het sociaal domein? Hoe zorgen we voor een goede positionering van de stad Purmerend en het behoud van het karakter en de identiteit van de Beemster? Hoe komen we uit de corona crisis? Wat betekent de omgevingswet voor de bewoners en voor onze organisatie? Wat betekent de formatie van een nieuwe kabinet voor de financiën en de opgaven van de gemeente? Uitgangspunt voor de nieuwe gemeente Purmerend blijft dat we het doen voor de inwoners. Bij elke stap die wordt gezet moeten we ons de vraag stellen: Wat gebeurt er bij onze inwoners? Waar hebben zij écht behoefte aan? Onze ervaring op de schaal van Purmerend is, dat menselijke maat en nabijheid cruciaal zijn om mensen perspectief te bieden en te helpen om sterke zelfstandige inwoners te zijn, indien zij door omstandigheden van dat pad zijn afgedwaald. Hulp is dan vaak simpel: mensen kracht geven door te luisteren, ze serieus te nemen, begrip te hebben en ze te zien in de omstandigheden waarin ze hun leven leiden. We doen dat – geleid door uw richting en kaders – op verschillende onderdelen.

Mensen die bezwaar indienen krijgen soms een bloemetje en een excuus wanneer iets mis is gegaan, mensen zonder onderdak begeleiden we naar een tijdelijke woning, of gewoon een luisterend oor. Het helpt. Voor Purmerend is juist dit onderdeel essentieel op verschillende manieren. Om recht te blijven doen aan de inwoners en bedrijven in de stad of de dorpen, de goede hulp te bieden en flexibel te blijven. De investering moet echter van de gemeente komen. Tegelijkertijd moeten we ook de landelijke regel- en wetgeving volgen.

6

Groei van de stad en dorpen Tot in 2040 worden 10.000 woningen gebouwd. De gemeente zet maximaal in op woningbouw. Dat betekent wat voor de gemeente, alleen al op het gebied van participatie: we willen graag dat onze bewoners meedenken over hun eigen leefomgeving. Zoals gemeld bij de Kadernota: we zien, merken en voelen dat we als stad en organisatie op een kantelpunt staan. De groei van de stad zorgt voor een beter financieel beeld. De stad en de dorpen groeien, we bouwen veel woningen tegelijkertijd. We merken dat de groei ervoor zorgt dat de infrastructuur knelt. Hierdoor gaan we voor het meer creëren van alternatieven voor de auto: wandelen, fietsen, gebruik maken van het Openbaar Vervoer moet aantrekkelijker worden gemaakt. We zijn een gemeente van betekenis in de Metropoolregio Amsterdam. Maatschappelijke ontwikkelingen als digitalisering, polarisatie, en vooral corona-effecten vragen vol onze aandacht. De jeugd heeft het moeilijk, de sectoren waar een mens geluk uit haalt cultuur, toerisme, kunst, horeca hebben een flinke klap gekregen en we zijn er nog steeds niet. Ondertussen liggen wetgeving en gedecentraliseerde taken van het Rijk in volle omvang op ons bord. Wij blijven handelen vanuit de koers van het gemeentebestuur om te vertrekken vanuit de behoefte van de inwoners van stad en dorpen.

Bestuur en organisatie delen de overtuiging dat de persoonlijk benadering, het maatwerk, en flexibiliteit meerwaarde geeft voor buiten. En juist in crisistijd is dit nog essentiëler.

Investeringsagenda De afgelopen jaren zijn vanuit Purmerend 2040 veel ambities en opgaven bepaald en vastgesteld. Als vervolg daarop wordt een investeringsagenda opgesteld. De investeringsagenda helpt ons inzicht te geven in de concrete opgaven die we de komende jaren verwachten, wanneer we deze moeten uitvoeren en welke kosten ermee gemoeid zijn. Het gaat daarbij om opgaven uit het maatschappelijke en ruimtelijke domein. De investeringsagenda wordt een integrale agenda en is ook een middel om vanuit een breder kader afwegingen en keuzes voor de nieuwe gemeente. Daarnaast geeft het inzicht in de kruisbestuivingen tussen de maatschappelijke en ruimtelijke opgaven. De investeringsagenda kan straks tevens de basis vormen voor de volgende collegeperiode, voor de nieuwe gemeente Purmerend. De uitwerking en invulling van dit traject bevindt zich op dit moment nog in de ambtelijke voorverkenningsfase. Een eerste toelichting en uitwerking staat gepland voor begin 2022.

Samenwerken in de wijken In de wijken kijken we wat nodig is. We zijn toe aan een nieuwe fase om als organisatie sterker te groeien. Om mensen zo goed mogelijk te helpen, werken zeer veel verschillende organisaties samen. Aandachtspunt hierbij is het context gedreven werken. In de samenwerking lopen we er soms tegenaan dat de koers of de manier van werken niet door de partners herkend of erkend wordt. Om te kunnen doen wat nodig is voor de bewoner, is het van belang dat deze manier van werken gedeeld wordt door onze partners. Belangrijk uitgangspunt is dat we vanuit de wijken waarnemingen binnenhalen als basis voor wat wij doen voor de bewoners. Er is een groep kinderen waar ouders alledaagse (opvoedkundige) problemen niet zelf kunnen oplossen waardoor het minder goed gaat met het kind. Deze ouders moeten ondersteund en versterkt worden zodat zij een stabiele omgeving kunnen bieden. Als gemeente ondersteunen 7

we door hulp dichtbij te organiseren met advies en lichte vormen van jeugdhulp en indien nodig specialistische jeugdhulp. De eigen regie van ouders en het eigen netwerk staan centraal, net als samenhangende hulp op alle leefdomeinen. Hiermee willen we bereiken dat kinderen gezond, veilig en kansrijk opgroeien. Purmerenders en Beemsterlingen die vanwege hun (tijdelijke) beperking/kwetsbaarheid of andere redenen hulp nodig hebben, krijgen op de vraag afgestemde ondersteuning. Daarnaast biedt de gemeente laagdrempelige ondersteuning, zoals voorliggende voorzieningen, zodat er pas een beroep op de Wmo wordt gedaan wanneer er geen andere mogelijkheden aanwezig zijn. We streven ernaar dat een ieder die kan werken, mee kan doen naar vermogen op de arbeidsmarkt. De corona uitbraak heeft als effect gehad, dat nog duidelijker is geworden welke Purmerender kwetsbaarder is en hierbij ondersteuning kan gebruiken. Denk aan statushouders, jongeren of werkzoekenden met een beperking.

Duurzame gemeente Onze ambities richten zich op het versterken van de lokale duurzaamheid, een efficiënte en klantvriendelijke afvalinzameling en een gezond milieu. Duurzaamheid omvat veel meer dan alleen de energietransitie. Toch blijft dit veel aandacht vragen omdat dit voor de korte termijn het meest ingrijpende onderdeel is voor de inwoners. Ook gaat meer aandacht uit naar onderzoek van nieuwe warmtebronnen zoals vermeld in de Transitievisie Warmte. Hoewel de inspanningen van de gemeente Purmerend op het gebied van Duurzaamheid de afgelopen jaren zijn toegenomen wordt zowel vanuit het Rijk als vanuit Europa verwacht dat gemeenten meer vaart gaan maken met het behalen van de klimaat-doelstellingen voor 2030 en uiteindelijk 2050. De wil is er 100%, maar duidelijk daarbij is dat de gemeenten hiervoor wel passende middelen moeten ontvangen om dit mogelijk te maken. Gezien de verdichtingsopgave waar Purmerend voor staat komende jaren moeten we ervoor zorgen dat in de huiskamer alle elementen van een leefbare stad zoals wonen, werken, uitgaan, groen, water, natuur, recreatie, spelen en sporten in balans zijn. De Visie Leefbare Stad 2040, het Bomenplan, het Groenplan, het Klimaatadaptatieplan en het Parkenplan zijn hier het fundament voor. Er wordt steeds meer de samenwerking gezocht om zo regionaal meer slagkracht te creëren.

Zo wordt met de werkregio Zaanstreek Waterland en het Hoogheemraadschap Hollands Noorder Kwartier intensief samengewerkt op het gebied van riolering en grondwater om tot een klimaatbestendige regio te komen. Op 1 juli 2022 treedt de Omgevingswet in werking. De ambitie van de gemeente is op tijd klaar te zijn voor de inwerkingtreding van deze wet. Uitgangspunt hierbij zijn de door gemeenten minimaal uit te voeren acties die in dit kader opgesteld zijn door de VNG. Om te kunnen voldoen aan de door de VNG opgestelde minimale actielijst voor implementatie van de omgevingswet, is het onvermijdelijk om noodzakelijke incidentele en structurele investeringen te doen en hiervoor in de begroting de benodigde financiële middelen op te nemen. Daarbij wordt rekening gehouden met de ambities van beide gemeenten.

8

Financieel meerjarenbeeld Sinds de Kadernota zijn er enkele mutaties in het financieel beeld doorgevoerd. Dit betreft met name de hogere Rijksbijdrage waarmee de ingerekende compensatie voor de Jeugdzorg ruim kan worden ingevuld. Helaas pakt de herverdeling van het gemeentefonds voor onze gemeente nadelig uit. Hierdoor was het nodig een stelpost op te nemen. In de onderstaande tabel is het begrotingsresultaat voor u weergegeven (bedragen x € 1.000), waarbij het saldo van de vastgestelde Kadernota 2022 als beginstand is gehanteerd. (Bedragen x € 1.000)

2022

2023

2024

2025

Vertrekpunt Kadernota 2022

63

1.601

1.587

122

a. Reeds besloten raadsbesluiten

1

-13

-27

-56

b. Onvermijdelijke ontwikkelingen

5.122

1.550

-1.273

962

Resultaat programmabegroting 2022

5.186

3.139

287

1.028

Na verwerking van de onvermijdelijke ontwikkelingen sluit de concept-begroting in 2022 op bijna € 5,2 miljoen voordelig. Dit is vanwege de compensatie van het Rijk voor extra jeugdmiddelen zo hoog. De afgelopen jaren is er door de gemeente echter ook veel extra uitgegeven waar geen compensatie tegenover stond. Het saldo wordt in de huidige besluitvorming aan de algemene reserve toegevoegd. De mutaties sinds de Kadernota zijn, op de middelen voor de economische visie na, technische mutaties. Deze mutaties zijn gevolgen van de meicirculaire, de berichtgeving over de compensatie Jeugdzorg en doorrekeningen (verbeteringen) van de samengevoegde nieuwe begroting. In de toelichting op de vrije ruimte verderop in deze begroting treft u een uitleg per onderdeel aan. In deze begroting leggen wij het bovenstaande begrotingssaldo ter besluitvorming aan u voor inclusief de in de Kadernota genoemde essentiële keuzes voor stad en dorpen.

Lokale heffingen We hebben met de gemeenteraad van Beemster en Purmerend een intensief gesprek gevoerd over de harmonisatie van de tarieven lokale heffingen. Bij de Kadernota is hierover door de gemeenteraden besloten waarbij onder andere is afgesproken om de OZB niet te harmoniseren en op het lagere niveau van Purmerend te houden. De andere tarieven zijn geïndexeerd. Het tarief voor afvalstoffenheffing valt zelfs iets lager uit. Wat de lokale heffingen betreft een goede start.

Tot slot Het is belangrijk de komende tijd te benutten om te investeren in het zijn van de nieuwe gemeente met oog op de mens. Helemaal na een jaar waarin er veel onzekerheden waren, waarin mensen zichzelf wellicht wel eens alleen hebben gevoeld door het corona-virus. Inwoners van onze stad, onze ondernemers, vrijwilligers en zorgverleners hebben ons de afgelopen tijd, misschien wel juist door de corona maatregelen, laten zien dat zij veerkrachtig zijn en oog hebben voor een ander. In deze tijd is een dergelijke houding goud waard. Wij blijven handelen vanuit de koers om naar de behoefte van de stad en de dorpen, de mensen voorop te zetten! 9

Bij het opstellen van deze begroting hebben wij er naar gestreefd om zo veel mogelijk te kijken naar de kansen voor onze gemeente en kansrijke maatregelen voor onze bewoners. Hoogachtend, De Burgemeester,

De Gemeentesecretaris,

D. Bijl

G. Blom

10

Leeswijzer

11

De programma's De programma’s zijn als volgt opgebouwd: Inleiding In de inleiding wordt in het kort het thema van het programma uitgewerkt. Ambities In deze paragraaf worden de ambities opgesomd. Deze zijn nog gebaseerd op de coalitieakkoorden van Beemster en Purmerend. De ambities worden verder uitgewerkt gedurende de bestuursperiode. Relevante beleidsnota's Deze paragraaf geeft een opsomming van het vastgestelde beleid voor het betreffende programma. Trends en risico's Dit onderdeel presenteert toekomstige ontwikkelingen waar de gemeente (mogelijk) een passend antwoord op moet geven. In het geval van trends staat het antwoord onder het kopje 'Wat gaan we daarvoor doen'. Trends zijn financieel verwerkt in de begroting. Bij risico's is geen antwoord geformuleerd, omdat de betreffende ontwikkeling nog onzeker is. Deze risico's duiden vooral zaken aan die een rol spelen in de beleidsuitvoering. Specifieke financiële risico's zijn opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen. Wat willen we bereiken In deze paragraaf wordt het gewenste maatschappelijke effect aangegeven dat de gemeente wil bereiken. De gemeente heeft daar niet als enige invloed op. De gewenste maatschappelijke effecten geven sturing aan het gemeentelijk handelen. Wat gaan we daarvoor doen Deze paragraaf geeft aan wat de belangrijkste of opvallendste zaken zijn die de gemeente gaat doen om het doel te bereiken.

Bestuurlijke producten 2022 Hier treft u een overzicht van de producten die in 2022 aan de raad aangeboden worden. Wat mag het kosten Per programma wordt kort toegelicht welke financiële ontwikkeling er is ten opzichte van de bijgestelde begroting 2021 (stand 1e tussenrapportage 2021). Omdat de vergelijking wordt gemaakt tussen 2022 en bijgesteld 2021, zijn voor 2021 de saldi van de eerste tussenrapportages Purmerend en Beemster samengevoegd in de tabel. De samenvoeging van de saldi geldt ook voor de gepresenteerde jaarcijfers 2020. In de tabellen kunnen afrondingsverschillen zichtbaar zijn tussen de som van de afzonderlijke producten en het gehele programma. Ontwikkelingen groter dan € 100.000worden toegelicht, met dien verstande dat het van belang kan zijn ook kleinere ontwikkelingen toe te lichten. Naast de ontwikkeling van de exploitatie wordt het gebruik van bij het programma horende reserves toegelicht en een overzicht gegeven van de incidentele baten en lasten. In de financiële overzichten vindt u een totaaloverzicht van de baten en lasten, reserves en

12

voorzieningen en de investeringen. Indien er sprake is van nieuw beleid uit het coalitieakkoord dan is dit expliciet in de tabel vermeld.

Financiële overzichten De financiële overzichten bestaan uit: Algemene dekkingsmiddelen In de algemene dekkingsmiddelen staan de algemene baten en lasten van de gemeentebegroting. Dat zijn de belastingen, opbrengst uit het gemeentefonds, rentebaten en -lasten, deelnemingen, stelposten die nog niet zijn verwerkt in de programma's en ruimte voor nieuw beleid. Overzicht overhead In dit onderdeel zijn alle kosten van het management en de ondersteunende functies samengebracht. Hierbij is de notitie Overhead van de Commissie BBV leidend geweest. Alleen de direct toerekenbare kosten zijn nog onderdeel van de programma's. Heffing vennootschapsbelasting en onvoorzien In dit onderdeel is de heffing voor de vennootschapsbelasting en de post onvoorzien opgenomen. Het financieel resultaat In het financieel resultaat staat een totaaloverzicht van de baten en lasten van de programma's en de algemene dekkingsmiddelen, de overhead, de post onvoorzien en de heffing vennootschapsbelasting: het zogenaamde resultaat voor en na bestemming. Ontwikkeling en toelichting verloop vrije ruimte 2022-2025 In deze bijlage zijn de financiële ontwikkelingen sinds de begrotingsbijstelling 2021 opgesomd en kort toegelicht. Deze is verdeeld naar onvermijdelijke ontwikkelingen en nieuw beleid/keuzes. De essentiële keuzes zijn na besluitvorming van de Kadernota al verwerkt in de cijfers van de programma’s.

Overzicht baten en lasten per programma en beleidsveld Dit overzicht geeft per programma een opsomming van de beleidsvelden en de raming van de baten en de lasten voor de jaarschijf 2022-2025. Het zorgt voor een compleet beeld en is bedoeld als achterliggende toelichting. Investeringsoverzichten In het investeringsoverzicht staan alle lopende, vervangings-, en toekomstige investeringen. Voor de voorgenomen investeringen wordt te zijner tijd een krediet aan de raad gevraagd. Overzicht reserves en voorzieningen Dit overzicht bevat het totaal van de reserves en voorzieningen en het gebruik hiervan in 2022 en volgende jaren. Het overzicht wordt gevolgd door een korte toelichting per reserve en voorziening.

13

Paragrafen De paragrafen presenteren een aantal verplichte overzichten op onderwerpen waarmee een beter inzicht wordt verkregen op zaken die aan de begroting ten grondslag liggen.

Overige overzichten De overige overzichten zijn opgenomen ter onderbouwing en uitvoering van de begroting. Dit betreft: Subsidies Jaarlijks bij de begroting is een overzicht gevoegd waarin de verleende subsidies en andere vormen van financiële ondersteuning aan externe partijen staan vermeld. Dit is verdeeld in subcategorieën en met vermelding van eventueel daaraan gekoppelde plafonds. Financiële kaders en uitgangspunten begroting 2022-2025 In deze bijlage wordt beschreven welke uitgangspunten zijn gehanteerd voor loon- en prijsstijgingen en volgens welke weging is bepaald of een ontwikkeling onvermijdelijk is. In de begroting moet worden opgenomen of er sprake is van een keuzemogelijkheid voor de gemeenteraad. Beleidsindicatoren In deze bijlage staat een lijst van indicatoren met daarin opgenomen de naam van de indicator, de eenheid en de bron. Het geheel is gerangschikt naar programmaniveau. Deze informatie voor de indicatoren is voor alle gemeenten beschikbaar en toegankelijk via de website www.waarstaatjegemeente.nl. De beleidsindicatoren ontvangt de gemeenten van een externe partijen waaronder het CBS. Als gevolg hiervan kan de gemeente de cijfers niet actualiseren . Taakvelden per programma Deze bijlage bevat de baten en lasten per taakveld en het verdelingsprincipe van de taakvelden over de programma's.

Samenstelling van het Bestuur Hier vindt u de beschrijving van de portefeuilleverdeling van de collegeleden.

14

De programma's

15

Programma 1

Publieksdiensten Portefeuillehouders: E. Tijmstra & H.C. Heerschop

Inleiding Bij dienstverlening staat het belang van inwoners en bedrijven op de eerste plaats. Binnen de geldende wet- en regelgeving levert de gemeente maatwerk. Dit gebeurt steeds meer digitaal en op afspraak.

Ambities Een gemeente die werkt voor haar inwoners en ondernemers, betekent een goede (digitale) dienstverlening en een snelle, professionele en zorgvuldige afhandeling van vragen, aanvragen en (terugkoppeling van) meldingen. De informatie op de website moet voor iedereen goed vindbaar en toegankelijk zijn. Inwoners die minder digitaal zijn, worden geholpen bij hun vragen. Daarom blijven loketten en telefoon voor persoonlijk contact gewoon open. Ook staat de bescherming van de privacy hoog in het vaandel. Burgers kunnen erop vertrouwen dat er op een zorgvuldige

16

wijze met hun persoonsgegevens wordt omgegaan. Bij de vergunningverlening werken we aan een hoge klanttevredenheid.

Relevante beleidsnota's • Uitvoeringsprogramma Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving Purmerend 2022 • Nota Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving Purmerend (verlengd tot 2023) • Preventie en handhavingsplan alcohol Purmerend 2019-2022 • Preventie en handhavingsplan alcohol Beemster 2019-2022 • Bodemkwaliteitskaart gemeente Purmerend en Nota bodembeheer gemeente Purmerend • Beemster: Bodemkwaliteitskaart regio Waterland en Nota bodembeheer regio Waterland 2018-2028

Trends en risico's • De ambitie van Purmerend is om 10.000 woningen tot 2040 te realiseren. Dit betekent dat de huidige trend in het aantal nieuwbouwaanvragen omgevingsvergunning, ondanks de stikstofen corona crisis, naar verwachting zal voortzetten. Uiteraard is dit afhankelijk van de algehele ontwikkeling van de economie in 2022 e.v. Duurzaamheid in de bebouwde omgeving is en wordt steeds belangrijker. Met ingang van 1 januari 2021 gelden voor nieuwbouw strengere energieprestatie-eisen. Purmerend biedt aanvragers de mogelijkheid om korting te krijgen voor aanleggen van groene daken bij (ver)bouw. • Bij het uitvoeren van het toezicht en de handhaving in de gemeente vinden we goede aansluiting bij de wensen en behoeften van onze burgers en bedrijven. • Bij inwerkingtreding van de Omgevingswet moeten we aangesloten zijn op het digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Daarbij moeten aanvraagformulieren worden opgebouwd met ‘toepasbare regels’ die zijn gebaseerd op de indieningsvereisten die zijn opgenomen in wet- en regelgeving. Op deze manier worden juridische regels toepasbaar gemaakt door duidelijke en heldere regels en is het zo begrijpelijk mogelijk voor de aanvrager. • Met inwerkingtreding van de Omgevingswet (1-7-2022) mag meer vergunningsvrij worden gebouwd. Dit verlangt een andere kijk op de uitvoering van het toezicht en de handhaving.

Toezichthouders gaan bij constateringen, klachten of meldingen het gesprek aan met de direct betrokkenen. Gezamenlijk wordt gekeken naar de meest passende oplossing voor het voorliggende vraagstuk. De eigen verantwoordelijkheid en betrokkenheid van alle betrokkenen wordt hierdoor gestimuleerd. • Door de woningnood op de woningmarkt zien we steeds meer verschillende woonvormen verschijnen. Het gaat hierbij om bijvoorbeeld huisvesting van arbeidsmigranten of wonen op bedrijventerreinen. Panden worden hierdoor gesplitst, waarbij niet altijd rekening wordt gehouden met de geldende (brand)veiligheidseisen en de regels in bestemmingsplannen.

Wat willen we bereiken Purmerend hanteert een oplossingsgerichte benadering voor haar burgers. Deze manier van werken kenmerkt zich door een goede (digitale) dienstverlening en een snelle, professionele en zorgvuldige afhandeling van de vragen, aanvragen en meldingen per mail, telefoon, social media, onze website, de MijnGemeente app en aan de balie. Het werken op afspraak neemt meer toe, net als de digitale 17

afhandeling van de aanvragen. Daarbij wordt iedereen binnen de mogelijkheden en zijn of haar context zo goed mogelijk geholpen. We hebben ervoor gekozen te voldoen aan de geformuleerde minimale acties van de VNG, zodat we op tijd klaar zijn voor de invoering van de Omgevingswet. Dit betekent dat we aanvragen kunnen ontvangen en behandelen conform de Omgevingswet, waarbij een standaard beslistermijn van 8 weken geldt.

Wat gaan we daarvoor doen • Alle aanvragen worden integraal afgehandeld en digitaal gepubliceerd op Overheid.nl en de website van de gemeente. • Bij het beoordelen van vergunningaanvragen wordt gekeken naar de mogelijkheden in de weten regelgeving om de aangevraagde activiteiten mogelijk te maken. Hierbij hanteren we een ja, mits-houding waarbij goed gekeken wordt naar de wensen van de aanvrager en de omgeving én of er ruimte is voor het toepassen van maatwerk. • Jaarlijks wordt een uitvoeringsprogramma gemaakt voor vergunningverlening, toezicht en handhaving, waarin de activiteiten nader worden uitgewerkt. • Op basis van klachten en meldingen wordt, binnen de mogelijkheden, opgetreden tegen ongewenst gebruik van panden. • De inwerkingtreding van de Omgevingswet wijzigt van 1 januari 2022 naar 1 juli 2022. De processen m.b.t. vergunningverlening worden hierop aangepast. In 2021 is een nieuw workflowsysteem (RX mission) aangeschaft dat is aangesloten op hetDSO. Daarnaast is plansoftware aangeschaft voor het opstellen en wijzigingen van omgevingsplannen. Beide systemen worden gereed gemaakt voor de productiefase in 2022. • Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet treedt tevens de wet Kwaliteitsborging voor het bouwen in.

Dit houdt in dat bij gebouwen onder gevolgklasse I (bijvoorbeeld grondgebonde woningen) de toetsing en toezicht niet meer door de gemeente wordt uitgevoerd, maar door een private partij. • 2022 wordt het eerste jaar dat WOZ-taxaties worden gebaseerd op Gebruiksoppervlakte (GBO) in plaats van op inhoud. • De Wet Open Overheid (Woo) treedt waarschijnlijk in werking per 1 januari 2022. Deze wet vervangt de Wet Openbaarheid van Bestuur (Wob). Het grote verschil tussen de Woo en de Wob is de actieve openbaarmaking van overheidsinformatie. De wet verplicht overheidsinformatie in maximaal 8 jaar documenten in 11 categorieën openbaar te maken. Het gaat om de categorieën wet en regelgeving, organisatiegegevens, raadsstukken, bestuursstukken, stukken van adviescolleges, jaarplannen- en verslagen, Wob/Woo-verzoeken, onderzoeken, beschikkingen en klachten. Een interne werkgroep gaat in samenwerking met het Waterlands Archief aan de slag met gefaseerde implementatie. De Woo verplicht gemeenten om de informatiehuishouding op orde te brengen, hetgeen ook is verplicht vanuit de archiefwet. • Purmerend denkt op landelijk niveau (VNG) actief mee bij de landelijke ontwikkelingen op het gebied van integratie van de (geo-)basisregistraties.

In een stad die volop in ontwikkeling is, vormt een betrouwbare en actuele BGT (basisregistratie grootschalige topografie) een stevige basis voor onder meer planning en ontwerp, beheer openbare ruimte, analyse, informatievoorziening en diverse dienstverleningsprocessen. De ondersteuning van deze toepassingsmogelijkheden wordt verder uitgebreid en verbeterd, om zo intensief gebruik 18

te kunnen maken van de mogelijkheden van de BGT in combinatie met andere locatiegebonden gegevens. • Uitbreiding brieven in MijnOverheid en het verbeteren van de (beeld)brieven voor de burger. • Doorontwikkeling van de MijnGemeente app voor de wijze van vastlegging en de terugkoppeling op meldingen. • Er komt vanuit de Rijksoverheid gefaseerd een Vernieuwing van het Reisdocumenten Stelsel (VRS) 2020-2024 om identiteitsfraude tegen te gaan en meer digitale afhandeling te realiseren. • In 2022 zijn er in Purmerend naar verwachting geen verkiezingen. De herindelingsverkiezingen voor Purmerend en Beemster zijn in november 2021. Bestuurlijke producten 2022 Bestuurlijk product Evaluatieverslag Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving 2021 Uitvoeringsprogramma Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving Purmerend 2023 Legesverordening

Jaartal Jaarlijks Jaarlijks

Kwartaal 1e 4e

Jaarlijks

4e

Wat mag het kosten (Bedragen x € 1.000)

Lasten Rekening Primitieve Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting Baten 2020 begroting 2021 2022 2023 2024 2025 2021 (Bijgesteld)

BV011 Publieksdienstverlening

Lasten -7.348

-7.854

-8.264

-7.843

-8.246

-7.870

-7.951

BV011 Publieksdienstverlening

Baten

7.846

6.708

3.997

4.347

4.387

4.441

4.480

499

-1.146

-4.267

-3.496

-3.859

-3.429

-3.471

Het saldo stijgt met € 771.000 ten opzichte van de bijgestelde begroting 2021. Dit wordt veroorzaakt door € 421.000 lagere lasten en € 350.000 hogere baten.

19

Ontwikkeling exploitatie 2021-2022 Afwijkingen BV011 Publieksdienstverlening (bedragen × € 1.000) Baten Leges omgevingsvergunningen

409

Leges rijbewijzen

-63

Overig

4

Totaal Baten

350

Lasten Doorbelastingen

-139

Omgevingswet

-414

Verkiezingen

891

Overig

83

Totaal Lasten

421

Baten BV011 Publieksdienstverlening Leges omgevingsvergunningen Er zijn hogere baten leges omgevingsvergunningen i.v.m. verbouw en nieuwbouw geraamd in 2022. Dit hangt samen met de hogere kosten omgevingswet waarvan is afgesproken dat deze gedekt worden binnen de leges. Leges rijbewijzen Lagere baten leges rijbewijzen

Lasten BV011 Publieksdienstverlening Doorbelastingen Door de fusie zijn de verrekeningen met Beemster verwijderd en is de verdeling van overhead en salarissen gewijzigd. Dit heeft tot gevolg een hogere last binnen het programma publieksdiensten. Omgevingswet In verband met de invoering van de Omgevingswet en het kunnen voldoen aan de door de VNG opgestelde minimale actielijst, is het onvermijdelijk diverse investeringen te doen. Deze zijn na besluitvorming in de Kadernota opgenomen in de begroting. Verkiezingen In 2021 hebben de Tweede Kamer verkiezingen en verkiezingen vanwege de fusie van gemeente Purmerend en gemeente Beemster plaatsgevonden. In 2022 zijn er geen verkiezingen gepland, geen lasten begroot.

Reserves Vanuit de begroting van Beemster staat er nog een eenmalige onttrekking aan de reserve stelsel basisregistraties van afgerond € 46.000 waarna de reserve leeg is en zal worden opgeheven.

20

Investering In 2022 staat de vervanging van de paspomaat gepland voor € 100.000. Deze investering stond oorspronkelijk gepland voor 2021 maar is met een jaar uitgesteld.

Incidentele baten en lasten Begroot 2022

Begroot 2023

Begroot 2024

Begroot 2025

-

-278

-

-

Kosten implementatie omgevingswet

-448

-379

-100

-

Totaal

-448

-657

-100

-

Programma 1 Publieksdiensten Verkiezingen

21

Programma 2

Samenleving Portefeuillehouders: E. Tijmstra, P. van Meekeren, H. Rotgans, T. Kroese, M. Hegger, J.R.P.L. Dings en A. Zeeman

Inleiding We leven in gemeente Purmerend. We werken hier, of misschien in Amsterdam. Sommigen van ons wonen hier al hun hele leven en anderen zijn hier in de loop van de jaren komen wonen. We zijn ondernemingen gestart. We zijn elkaars buurvrouw of -man, een tante of neef, coach van een jeugdteam binnen een sportvereniging. We helpen mee om ons festival Reuring ieder jaar voor elkaar te krijgen. En we ontmoeten elkaar op de terrassen van de ondernemers van onder andere de Koemarkt, maar net zo vaak in onze buurtsuper waar we elkaar aanschieten en een kort gesprekje voeren: 'hoe is het met jou?'. Allemaal staan we op de een of andere manier in verbinding met elkaar en hebben daar vanuit onze eigen verhouding invloed op. We dragen daar – in meer of mindere mate – verantwoordelijkheid voor. In ieder geval hebben de acties die wij doen effect op de sfeer, de mogelijkheden van een ieder om zich te ontplooien in de stad en op alles meer wat ons in samenhang geeft. Het is een bloeiend geheel van interacties tussen mensen in de stad en dorpen, die zich op een of andere manier tot elkaar verhouden. Soms gaat dat in harmonie, maar het is ook een kenmerk van een samenleving dat dat niet altijd zo is. Daar schrikken we niet van. De samenleving bestaat uit de mensen die er 22

wonen. Zij maken de samenleving. Dat is natuurlijk meer dan een stukje tekst en een reeks cijfers in de begroting. Het laat zich niet makkelijk vangen in een begrotingstekst. Wat nemen we wel in deze begroting op? Hierin staan de inspanningen die wij leveren om onze inwoners daar waar nodig te ondersteunen om een volwassen en volwaardig bestaan te kunnen (blijven) leiden. Zoals wij dat iedereen in onze samenleving het liefste gunnen. Maar er zijn ook omstandigheden waarin iemand niet vooruitkomt. Waarin hij in zijn context niet meer verder gebracht kan worden en diezelfde context soms zelfs beperkend of schadelijk kan werken. Wanneer wij dat waarnemen, kunnen wij vanuit de gemeente hulp organiseren die erop gericht is je op zo kort mogelijke termijn weer terug in je leven te zetten om verder het heft weer in handen te nemen. Het gaat ons er bij het doen van onze inspanningen om, om voldoende steun en kracht aan onze inwoners en diens omgeving te geven, zodat een verdere positieve groei en ontwikkeling mogelijk is.

Ambities Dit programma is erop gericht de samenleving te laten floreren. De gemeente zoveel mogelijk overbodig te maken, mensen te sterken: daarvan worden we trots. Het programma bestaat uit verschillende onderwerpen zoals sport, participatie, welzijn, jeugdzorg, etc. Het is de kunst om alle onderwerpen zo aan te bieden dat mensen er in het geheel door geholpen worden. Daarom is dit in één programma opgenomen. Omdat we ons realiseren dat er geen scheidslijn bestaat tussen bijvoorbeeld school en jeugdzorg, eenzaamheid en sport en participatie en welzijn. We beschouwen dat in deze begroting als een administratief onderscheid, we handelen vanuit overzicht. Al deze onderwerpen en de mogelijkheden die ze bieden zitten in onze rugzak wanneer we werken vanuit de stad en platteland en daar onze expertise aan toevoegen. De onderwerpen in de begroting worden helpend ingezet, maar zijn niet meer leidend: dat is de behoefte van de samenleving. Bijzondere inspanningen voor deze begroting zijn: • Preventieve aan pak jeugdzorg verder vormgeven. • Wmo-voorzieningen voor mensen op peil houden. • Dempen van negatieve gevolgen van de coronacrisis, waaronder onder andere: eenzaamheid, versterken.

Relevante beleidsnota's • Onderwijsagenda 2021-2025 • Jeugdnota 2022 • Verordening jeugd 2022 • Beleidsplan Integrale Schuldhulpverlening 2021-2025 • Sportvisie, Sport in beweging • Sportakkoord Purmerend en Beemster 2020 • Preventieakkoord Purmerend en Beemster ‘Een gezonde leefomgeving in Purmerend en Beemster’ 2021 • Maatschappelijke beleidskader 'Meedoen in een veranderde samenleving' (2011) • Maatschappelijk Beleidskader Purmerend en Beemster

23

Trends en risico's Algemeen • De krapte op de arbeidsmarkt heeft effect op alle onderdelen van het programma. • Coalitieakkoord op rijksniveau op de onderwerpen Jeugd, Wmo, Participatiewet kan grote gevolgen hebben voor de begroting. Onderwijs • In 2021 is het Nationaal Programma onderwijs geïntroduceerd. Na de zomer 2021 wordt bekend waarop ingezet gaat worden door scholen en de gemeente. • De gemeente Purmerend investeert veel in huisvesting van de scholen. Jeugd • Woonplaatsbeginsel verandert per 1 januari 2022. Dit zou kunnen betekenen dat er meer kinderen onze gemeente in komen dan dat er kinderen naar andere gemeenten gaan. • We starten met een nieuwe inkoop specialistische jeugdhulp, deze implementatie vraagt een tijdsinvestering en kan impact hebben op medewerkers wegens een rolverschuiving. • Er worden steeds meer dossiers opgevraagd (o.a Veilig thuis, Loket Jeugd), dit is een risico als er onvoldoende juridische capaciteit beschikbaar is. Wmo • Mensen met een fysieke beperking en/of psychische kwetsbaarheid blijven steeds langer zelfstandig thuis wonen. Dit leidt tot een stijging van de uitgaven op het gebied van Wmovoorzieningen. De toenemende vraag naar voorzieningen kan deels worden toegeschreven aan de vergrijzing en extramuralisering. Ook is het abonnementstarief nog van invloed op de vraag en de stijgende uitgaves.

Schulddienstverlening en preventie • De coronacrisis heeft in bepaalde situaties tot meer financiële problemen geleid. Voor zowel ondernemers als huishoudens. Dit kan ook lokale gevolgen hebben voor onze gemeente. Denk aan sociale problematiek die door corona minder zichtbaar is of juist verergerd wordt. • De kindertoeslagenaffaire heeft geleid tot zichtbaarheid van o.a. meer financiële problemen in onze gemeente. We zijn als gemeente in 2021 proactief gestart met de Hersteloperatie Kindertoeslagenaffaire. Kunst en cultuur • In 2022 zullen de effecten van de coronacrisis nog voelbaar zijn. We gaan met het culturele veld het gesprek voeren over ontwikkelingen, investeringen en de toekomstbestendigheid van de culturele sector. • Het coronavirus heeft ook impact op het consumentengedrag. Het is nog onzeker of inwoners weer een theater, filmhuis of museum durven te bezoeken. Ook is het de vraag in hoeverre inwoners weer actief durven deelnemen aan het culturele leven door zelf kunst uit te oefenen.

24

Sport • Veel sportverenigingen hebben door de coronacrisis geen aanbod kunnen geven en dit heeft ervoor gezorgd dat veel leden de contributie hebben opgezegd. Ongebonden sporten zijn hierdoor populairder geworden. • In 2021 zal er extra gefinancierd worden vanuit het Rijk op de gezonde leefstijlinterventies en op de impuls op bewegen. Deze impuls op bewegen is een aanvulling op de lokale sportakkoorden en zijn onderdeel van het nationaal sportakkoord. • We willen meer invulling van sporten en bewegen voor, tijdens en na schooltijd. • De wachtlijsten voor zwemonderwijs zijn nog sterker toegenomen door Covid-19. • De opkomst van e-sports en gaming biedt mogelijkheden voor nieuwe samenwerkingen met sport, onderwijs en maatschappelijke organisaties. Met de komst van de H20 E-Sports Campus kan dit versneld worden. • Uit onderzoek is gebleken dat er een tekort is aan binnensportaccommodaties, vooral in PurmerZuid. Samenwerking • We willen mensen zo goed mogelijk helpen en ondersteunen dat vraagt veel samenwerking van diverse organisaties. Aandachtspunt hierbij is het context gedreven werken zoals de gemeente beoogt. Om te kunnen doen wat nodig is voor de bewoner, is het van belang dat deze manier van werken (context gedreven) gedeeld en toegepast wordt door de samenwerkende organisaties.

Het voorveld, regie en preventie • De ontwikkeling van dienstverlening aan de inwoners van Purmerend laat zien dat er op veel fronten vraag en behoefte is aan individuele begeleiding en hulpverlening. Er wordt door de gemeente een meer prominente rol verwacht van het voorveld. Hiermee bedoelen we huisartsen, wijkteams, sociaal en maatschappelijk werk, Centrum Jeugd en Gezin en ook onderwijs en informele hulp. Zij zullen steeds vaker de verantwoordelijkheid en de regie pakken. Het idee is om de regiefunctie bij een medewerker in het voorveld te houden. Door meer generalistisch te werken, netwerken en overzicht bij hen te leggen doet ieder waar hij goed in is en kunnen voorveld en specialistische hulp elkaar versterken. Dit vergt veel van de medewerkers en zij dienen goed in positie te worden gebracht om de beoogde regiefunctie te kunnen vervullen. Vergrijzing • Steeds vaker dienen zich vragen aan van buurtbewoners met betrekking tot vergrijzing, denk aan vragen over huisvesting, ondersteuning aan mantelzorgers en het voorkomen/verminderen van eenzaamheid. Dit sluit aan bij een trend, die binnen de gemeente via andere wegen ook aandacht moet gaan krijgen. Namelijk dat zorgaanbieders van hun financiers (CIZ en (zorg)verzekeringen) geen financiële ruimte meer krijgen om, naast hun basistaken, buurt en wijkactiviteiten te organiseren, zoals gezamenlijke maaltijden en ontmoetingsactiviteiten.

Beschermd wonen en maatschappelijke opvang • De middelen voor Beschermd Wonen gaan objectief worden verdeeld. Er komt een groeipad waarbij gemeenten in 10 jaar (2022-2031) toegroeien van de huidige historische verdeling (over centrum gemeenten) naar een objectieve verdeling (over alle gemeenten). • Meer langdurig verblijf in nachtopvang vanwege druk op woningmarkt.

25

• De druk op de woningmarkt blijft groot, waardoor mensen niet makkelijk uitstromen uit maatschappelijke opvang of een intramurale woonvorm. • We zien een groep mensen met complexe multiproblematiek, waar op dit moment geen geschikte woonplek met begeleiding en zorg voor is.

Wat willen we bereiken Beoogd maatschappelijk effect beleidsveld onderwijs • Kinderen groeien in Purmerend op tot verantwoordelijke, zelfstandige en zelfredzame volwassenen. Hun ontwikkeling door de jaren heen verloopt volgens een doorlopende lijn van 0 tot 23 jaar. Het onderwijs is de belangrijkste basisvoorziening. Onderwijs, zorgprofessionals en gemeente signaleren vroegtijdig dat kinderen extra hulp nodig hebben. Deze kinderen kunnen rekenen op ondersteuning zoals Taalonderwijs, spraaktechniek, psychologische hulpverlening en jeugdhulp. Het meer integreren van jeugdzorg en onderwijs is belangrijk om de ontwikkeling van het kind maximaal te ondersteunen. Beoogd maatschappelijk effect beleidsveld jeugd • Er is een groep kinderen waar ouders alledaagse (opvoedkundige) problemen niet zelf kunnen oplossen waardoor het minder goed gaat met het kind. Deze ouders moeten ondersteund en versterkt worden zodat zij een stabiele omgeving kunnen bieden. Als gemeente ondersteunen we door te investeren om hulp dichtbij te organiseren met advies en lichte vormen van jeugdhulp en zo nodig specialistische jeugdhulp. De eigen regie van ouders en het eigen netwerk staan centraal, net als samenhangende hulp op alle leefdomeinen. Hiermee willen we bereiken dat kinderen gezond, veilig en kansrijk opgroeien.

Beoogd maatschappelijk effect beleidsveld maatschappelijke ondersteuning • We streven naar een samenleving waarin iedereen gelijkwaardig mee kan doen en onze inwoners zo lang als mogelijk kunnen blijven participeren. Inwoners die vanwege hun (tijdelijke) beperking/kwetsbaarheid of andere redenen hulp nodig hebben, krijgen op de vraag afgestemde ondersteuning. Daarnaast biedt de gemeente laagdrempelige ondersteuning, zoals voorliggende voorzieningen, zodat er pas een beroep op de Wmo wordt gedaan wanneer er geen andere mogelijkheden aanwezig zijn. In 2022 willen we inzetten op het nog meer aanspreken van de eigen kracht van inwoners en op de doorontwikkeling van en samenwerking met het voorliggend veld. Beoogd maatschappelijk effect beleidsveld werk en inkomen • We streven ernaar dat een ieder die kan werken, mee kan doen naar vermogen op de arbeidsmarkt. De corona-uitbraak heeft als effect gehad, dat nog duidelijker is geworden welke inwoner kwetsbaarder is en hierbij ondersteuning kan gebruiken. Denk aan statushouders, jongeren of werkzoekenden met een beperking (in welke vorm dan ook). • Zelfstandigen (ZZP’ers) en kleine ondernemers doen inmiddels ook een beroep op begeleiding. Zeker wat betreft heroriëntatie op de levensvatbaarheid en bestendigheid van hun onderneming. • Daarnaast hebben we oog voor de inwoners die niet of niet helemaal mee kunnen doen in de maatschappij.

We ondersteunen en helpen hen hierbij. • Voor de inwoner die rond of onder het sociaal minimum aan inkomen leeft, zijn er meerdere vormen van (financiële) tegemoetkoming en ondersteuning mogelijk. 26

Schulddienstverlening en preventie • Ook financieel streven we naar een gelijkwaardige samenleving waar iedereen mee kan doen en onze inwoners zo zelfredzaam mogelijk kunnen blijven participeren. Door meer in te zetten op preventie en vroeg signalering, voorkomen we dat inwoners in problematische schulden belanden. We verkleinen het stigma op schulden waardoor inwoners zich in een eerder stadium melden bij de gemeente. We willen binnen het Loket Schulddienstverlening een integraal aanbod bieden, waardoor inwoners zo snel mogelijk de juiste hulp ontvangen. Beoogd maatschappelijk effect beleidsveld kunst en cultuur • Kunst en cultuur dragen in belangrijke mate bij aan een goed leefklimaat in de stad. Cultuur zorgt voor sociale cohesie en draagt bij aan de vermindering van eenzaamheid. Cultuur maakt een brede ontwikkeling mogelijk van onze inwoners. Purmerend heeft een gevarieerd, samenhangend, herkenbaar en goed toegankelijk kunst- en cultuuraanbod. Iedere inwoner komt met kunst en cultuur in aanraking door onder meer combinaties met onderwijs en zorg. • Investeren in financieel gezonde culturele instellingen en verenigingen. • Stimuleren van inwoners die weer actief aan het culturele leven deelnemen.

Enerzijds door het cultuurparticipatie (het bezoeken van een theater, een museum etc.), anderzijds door weer actief cultuur te maken bij het cultuurhuis of cultuur te beoefenen bij één van de amateurkunstverenigingen die de gemeente rijk is. Beoogd maatschappelijk effect beleidsveld sport en recreatie • Op basis van de uitkomsten van het haalbaarheidsonderzoek naar een extra (buiten)bad, zal al dan niet besloten worden om dit verder te ontwikkelen. • Het project BeweegWijs voor het basisonderwijs wordt vormgegeven en aan het einde 2022 geëvalueerd. • Sportverenigingen worden gestimuleerd om aan te sluiten bij gezonde sportkantines. • Op basis van de evaluatie rond de pilot open sportparken tijdens de PurVak, wordt in overleg met betrokkenen bekeken hoe dit structureel karakter kan krijgen. • De uitvoering van de sportvisie start in samenspraak met de sportverenigingen, het onderwijs, maatschappelijke en welzijnsorganisaties en andere (sport)gerelateerde instellingen. • Het programma Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG) wordt geïntensiveerd en uitgebreid. Meer aandacht voor een doorgaande gezonde ontwikkeling voor de jeugd en uitbreiding op andere leeftijdsgroepen. Dit alles met aandacht voor gezondheidsaspecten als beweging, alcohol, roken, armoede, etc.

Door de inzet van een combinatiefunctie bij Spurd, wordt de verbinding gelegd tussen e-sports en gaming met het onderwijs, sportverenigingen, JOGG en maatschappelijke instellingen. • Het plan van eisen voor een nieuw te realiseren sporthal ter vervanging van De Karekiet, wordt opgesteld. Aanvullende opties zullen onderzocht worden om het tekort aan binnensportaccommodaties (Purmer Zuid) op te lossen. • Er wordt een nieuwe notitie gezondheidsbevordering opgesteld, in lijn met de ambities die benoemd staan in eerder vastgestelde stukken. • We helpen verenigingen organisatorisch en financieel gezond te zijn en te blijven en stimuleren in het realiseren van een gezonde (sport) omgeving. • Inzetten op fysieke en financiële toegankelijkheid om te kunnen sporten voor mensen met een kleine portemonnee.

27

Beoogd maatschappelijk effect beleidsveld wijkmanagement • Dorpen, buurten en wijken zijn ‘schoon, heel en veilig’. Inwoners doen meer zelf aan het onderhoud van hun wijk en zijn samen actief in hun buurt. Zij hebben invloed op de ontwikkeling van hun leefomgeving en vinden daar voldoende mogelijkheden om elkaar te ontmoeten. Zij voelen zich gehoord en hebben een makkelijke ingang bij de gemeente. Fysieke en maatschappelijke onderwerpen zijn vanuit overzicht met elkaar in verbinding.

Wat gaan we daarvoor doen Beleidsveld onderwijs • We breiden het bewegen voor kinderen vanaf 2 jaar uit, beginnend bij de peuteropvang. We geven een extra stimulans aan de taalvaardigheid van kinderen en hun ouders door uitbreiding van o.a. leesconsulenten, oudercafe’s, VVE-regisseurs op locatie en waar mogelijk ook in de thuissituatie. Door gezamenlijk resultaatafspraken tussen kinderopvang, Jeugd Gezondheidszorg, onderwijs en gemeenten werken we aan soepele doorgaande lijn van voor- naar vroegschool met als doel dat kinderen met een zo min mogelijk achterstand starten in groep 3. Samen met alle betrokken partijen in het onderwijs gaan we aan de slag met het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) en hierbij betrekken we ook de gezamenlijke ambities die staan beschreven in de Onderwijsagenda. Middels het aanbieden van in-schoolse ateliers, lessen cultuur en introductie Beweegwijs zetten we in op de versterking van het onderwijs met sport en cultuur ter bevordering van de lichamelijk een geestelijke gezondheid van de kinderen. • Op het voortgezet onderwijs vinden er voorlichtingen plaats in de vorm van theaterlessen. Onderwerpen zoals armoede, sociale emotionele ontwikkeling, alcohol/drugs, geweld, inclusiviteit/diversiteit komen ter sprake en ondersteunt school om dit bespreekbaar te maken met de leerlingen.

Komend schooljaar breiden we het voorlichtingsaanbod uit en willen we een vergelijkbaar voorlichtingsaanbod beschikbaar stellen aan het primair onderwijs. • Wij bieden opnieuw alle basisscholen de mogelijkheid om de eindmusical van hun groep op een professioneel podium uit te voeren. Alle andere basisscholieren (groep 1 t/m 7) en de ouders van de kinderen uit groep 8 krijgen de kans om naar de uitvoering te kijken. Dit doen we samen met Purmaryn, P3, H20, NKT en het onderwijs. • We breiden het aanbod van Natuur Milieu Educatie(NME) in het schooljaar 2022-2023 uit om bewustwording van natuur en milieu bij jongeren te stimuleren dan wel te vergroten. Beleidsveld jeugd • Op 31 december 2021 eindigen de lopende contracten met aanbieders van (hoog) specialistische jeugdhulp. Om onze gezinnen ook vanaf 2022 een passend aanbod van specialistische jeugdhulp te bieden, moet de regio Zaanstreek Waterland opnieuw hulp inkopen. Vanaf 2022 start Zaanstreek Waterland de nieuwe inkoop specialistische jeugdhulp.

Hiermee starten gemeenten en aanbieders samen ook met de ontwikkelagenda met thema’s als onder andere doorstroom en regie, • Per 2022 gaat vanwege de nieuwe inkoop specialistische jeugdhulp 2022 een nieuwe verordening jeugdhulp in, die ouders en gezinnen en andere betrokken actoren ondersteunt in de rechten en plichten omtrent jeugdhulp • Het algemene opvoedkundige klimaat wordt nog meer versterkt. Er wordt nog meer nadruk gelegd op welke gedragingen tot gewone aspecten van opvoeden en opgroeien horen, om zo de instroom in de specialistische jeugdhulp te beperken. De jeugd overleggen (inclusief 28

schoolmaatschappelijk werk) worden in bovenstaande ontwikkeling meegenomen en hierin getraind. Bijv. medewerkers van het jeugdoverleg gaan in de wijk op een school werken, waardoor er meer zichtbaarheid in de wijk komt en er eerder gesignaleerd wordt. De consulenten van Loket Jeugd worden hier ook extra in getraind. De taak van consulent Jeugd wordt uitgebreid met o.a. de regiefunctie. Hierdoor ontstaat er meer samenhang tussen de leefgebieden van een kind/gezin zoals onderwijs, financiën, wonen en effectievere hulp aan kinderen/gezinnen. • Er wordt meer een beroep gedaan op de praktijkondersteuners jeugd geestelijke gezondheidszorg (POH JGGZ) ter ondersteuning van de huisartsen bij psychische hulpvragen van kinderen. Omdat het de instroom naar specialistische jeugdhulp voor een groot deel voorkomt, willen we deze inzet verder uitbreiden. • Mediation: de focus wordt gelegd op het trainen van professionals. Veelal zijn professionals als leerkrachten, intern begeleiders, hulpverleners, huisartsen en praktijkondersteuners één van de eersten die door ouders geïnformeerd worden over hun voorgenomen scheiding. Na inventarisatie blijkt training wenselijk m.b.t. juridische kennis, het ouderschapsplan, gezag en erkenning alsmede relevante gesprekstechnieken om onder meer emoties van ouders te kunnen reguleren.

• We zijn met onze partners van Kansrijke Start continu bezig om de verbindingen voor, tijdens en na de zwangerschap te verbeteren, zodat de start voor moeder en kind verbeterd. • Met de regiogemeenten Zaanstreek Waterland (ZaWa), Veilig Thuis, Gecertificeerde Instellingen (GI’s) en de Raad voor de Kinderbescherming zetten we in op minder schakels in Jeugdbeschermingsketen (JB-keten). Dit betekent minder overdrachten van instantie naar instantie en van medewerker en medewerker. • Met de regiogemeenten ZaWa werken we nauwgezet samen met Veilig Thuis. Door deze intensievere samenwerking signaleren we tijdig de zorgen en onveiligheid rondom inwoners van ZaWa als gevolg van (vermoedens van ) huiselijk geweld. Middels onze lokale teams bijv. Loket Jeugd, preventieve Jeugdbeschreming en Clup Welzijn kunnen we eerder interveniëren en hebben we gezinnen( met en zonder kinderen )eerder in beeld en kunnen we hen de ondersteuning bieden om te komen tot een structurele veiligheid. • De inzet van schoolmaatschappelijk werk wordt meer flexibel om maatwerk mogelijk te maken. We onderzoeken de mogelijkheden om niet meer school gebonden te zijn zodat het ook in de schoolvakanties door kan gaan. • Samen met de Brede School Beemster (BSB) wordt een agenda gemaakt met onderwerpen die actueel zijn binnen het onderwijs, de kinderopvang en de gemeente. Vervolgens wordt hier uitvoering aan gegeven.

Onderzocht wordt of in Purmerend een soortgelijke constructie mogelijk is met scholen en kinderopvang. • In Beemster is er reeds sprake van een kinderraad. In de kinderraad dragen kinderen maatschappelijke thema’s aan die ook worden besproken op de scholen. Bij de harmonisatiekalender is afgesproken dat de vraag over een kinderraad voor Purmerend aan de nieuwe raad wordt voorgelegd. • De aanpak van de Sterklas op de Bets Frijlingschool (BFS), intensieve behandeling gericht op onderwijs intern, blijkt niet altijd toereikend. Onder begeleiding van een procesregisseur gaan we met de BFS, Samenwerkingsverband Primair Onderwijs en de schoolbesturen primair onderwijs onderzoeken hoe we zaken meer integraal kunnen aanvliegen. Het doel is om de leerlingen(en hun ouders/verzorgers) van de BFS de beste passende ondersteuning te bieden meer integraal vanuit zowel onderwijs, jeugdhulp, opvang als vrije tijd.

29

• Pilots Onderwijs – Jeugdhulp: Met verschillende schoolbesturen(po) zijn we onderwijs en jeugdhulp slimmer met elkaar aan het verbinden en preventief in zetten. We bevorderen het wijkgericht werken en zorgen voor een betere verbinding tussen onderwijs en praktijkondersteuners. Zodat ouders en kinderen tijdig ondersteuning krijgen. • Leerplicht legt de focus onder andere op het primair onderwijs om vroegtijdig een onregelmatige schoolgang te signaleren en tijdig passende ondersteuning te kunnen bieden, in samenwerking met loket jeugd. • Leerplicht en het Jongerenloket zullen ook meer aanwezig zijn op VO, VSO en MBO scholen én in de wijk. Jongeren in kwetsbare onderwijsposities worden eerder gesignaleerd zodat we hen in een vroeg stadium kunnen ondersteunen naar vervolgonderwijs of naar werk. • Voor een goede overgang van school naar werk trekken onderwijsinstellingen/organisaties en gemeenten in de regio Zaanstreek-Waterland samen op met partners vanuit de arbeidsmarktregio, zoals het Regionaal Werkbedrijf, Werkgeversservicepunt, Werkom en werkgevers. Beleidsveld maatschappelijke ondersteuning • In 2020 heeft er een nieuwe contractering van maatwerkvoorzieningen Wmo plaats gevonden op basis waarvan er nieuwe contracten voor hulp bij het huishouden, individuele begeleiding, dagbesteding en kortdurend verblijf zijn afgesloten. M.i.v.

2022 kunnen nieuwe aanbieders zich eenmaal per jaar, voor 1 januari, melden. Als zij aan de eisen voldoen kunnen zij ook een contract krijgen om deze maatwerkvoorzieningen te mogen leveren. Met de eisen die we stellen willen we die aanbieders contracteren van wie we denken dat ze bijdragen aan onze doelstelling en inwoners de juiste ondersteuning bieden. Beschermd wonen en maatschappelijke opvang • We verstevigen de samenwerking in de aanpak rondom mensen met onbegrepen gedrag en versterken de GGZ kennis in de wijk. • We zetten in op het organiseren van een fijnmazig netwerk in wijken en buurten waar de verschillende professionals elkaar kunnen ontmoeten en de voorzieningen bijdragen aan een inclusieve samenleving: in de letterlijke zin: samen leven. Waarin vragers van ondersteuning of zorg ook dragers voor anderen kunnen zijn. • In navolging van het advies van de commissie Dannenberg ‘Van beschermd wonen naar een beschermd thuis’ blijven we bezig het ondersteuningsaanbod te ontwikkelen waarbij cliënten zoveel mogelijk in de eigen wijk of thuis ondersteund worden. • Met het oog op de transformatie en doordecentralisatie beschermd wonen, wordt er gezocht naar alternatieve woonvormen die bijdragen aan het realiseren van succesvolle uitstroom naar een passende woonplek. • Er wordt gezocht naar een locatie om mensen met complexe Multi problematiek passende zorg en begeleiding te bieden.

• We zetten door met de aanpak ter voorkoming van dak- en thuisloosheid. Beleidsveld kunst en cultuur • Kunst en cultuur hebben een intrinsieke waarde, maar ook een duidelijke maatschappelijke waarde. Financieel gezonde culturele instellingen zijn voor de leefbaarheid van de stad van belang. We blijven met het culturele veld in gesprek over de gevolgen van de coronacrisis. Investeringen zijn noodzakelijk om het culturele veld toekomstbestendig te maken. Samen 30

met de instellingen en amateurkunstverenigingen blijven we werken aan een divers en kwalitatief hoogwaardig cultureel aanbod. Hierbij wordt ook ingezet op nieuwe manieren van cultuurparticipatie en wordt de opgedane ervaring met hybride manieren van lesgeven en samen cultuur maken verder ontplooid. • We stellen een cultuurvisie op. • Er wordt geïnvesteerd in het behoud van vrijwilligers in het culturele veld. Vrijwilligers zijn van groot belang voor het kunnen bieden van een rijk cultureel aanbod. • Culturele voorstellingen in de buitenlucht worden gestimuleerd, en evenementen en festivals worden beter gefaciliteerd in het opgeknapte amfitheater in het Leeghwaterpark. • We blijven inzetten op meer bekendheid van het cultureel aanbod door de verbinding met de beleidsterreinen economie en toerisme te versterken. Deze verbinding wordt onder andere gelegd in de economische visie en de binnenstadvisie en is te zien door het openstellen van de kerktoren in de Middenbeemster. • De culturele participatie van kwetsbare mensen wordt bevorderd. Juist voor deze doelgroepen is de maatschappelijke waarde van cultuur van groot belang. • Er wordt ingezet op de versterking van het onderwijs met sport- en cultuurlessen, zodat alle kinderen hiermee in contact komen, onder andere door middel van de eindmusicals van de basisscholen.