b-2e-voorlopige-versie-strategische-gebiedsvisie-de-purmer-

geven de raden de kaders op hoofdlijnen aan voor toekomstige ontwikkelingen in De Purmer en beschikken ze over een bouwsteen voor de vast te stellen of te wijzigen gemeentelijke Omgevingsvisie. Het vormt mede het kader voor de uitvoeringsstrategie van de Omgevingsvisie, zoals in Edam-Volendam aan de orde is. Uitwerkingen van de doelen en hoofdlijnen uit de gebiedsvisie kunnen volgens de nieuwe structuur van de Omgevingswet in Programma’s worden opgenomen. De juridische vertaling van de gebiedsvisie vindt toekomstig plaats in het Omgevingsplan, de vervanger van de bestemmingsplannen. Het Omgevingsplan wordt wederom vastgesteld door de Raad.

beoordeling moet worden gemaakt op grond van de Wet natuurbescherming. Omdat de gebiedsvisie De Purmer hoofdzakelijk gebaseerd is op bestaand beleid en geen nieuwe, grote ontwikkelingen of besluiten bevat die niet eerst ook al als onderdeel van andere beleids- en visievorming aan de orde gekomen zijn, kiezen we ervoor om voor de gebiedsvisie zelf geen planm.e.r.-procedure te doorlopen. Wanneer de inhoud van een ontwikkeling erom vraagt, zal de plan-m.e.r.-procedure gekoppeld worden aan de bewuste omgevingsvisie dan wel aan de planvorming voor het concrete initiatief zelf.

Op deze wijze worden de doelen van de gebiedsvisie uiteindelijk overgenomen en vertaald in het nieuwe beleidsinstrumentarium van de drie gemeenten. 'De drie gemeenten brengen de Provincie Noord-Holland zo snel mogelijk op de hoogte van de ambitie om het Waterlands deel van de Purmer, exclusief de percelen bedoeld voor het project llpenstein en de percelen mogelijk nodig voor de ontsluiting van project Ilpenstein, te bestempelen als Bijzonder Provinciaal Landschap.' ³

5.4

Verantwoording toepassing milieubeginselen en afweging Plan-m.e.r.-noodzaak Wanneer een plan of visie kaderstellend is voor toekomstige m.e.r. (milieu-effect rapportage⁶) plichtige activiteiten is er een plan-MER nodig. Hierin verandert met de komst van de Omgevingswet weinig in vergelijking met de huidige Wet ruimtelijke ordening (Wro). Een plan-m.e.r. is, net als nu, verplicht als het plan of de visie kaderstellend is voor m.e.r.-(beoordelings)-plichtige besluiten of als een passende

⁶Een milieueffectrapportage (m.e.r.) brengt de milieueffecten van een plan of project in beeld. De verwachte gevolgen worden beschreven in een milieueffectrapport (MER). Zo kan de overheid de milieueffecten meenemen bij haar besluit over het plan of project. ³Amendement (zie bijlage 3)

Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

27

Bijlage 1 - Trends en veranderende wereld

Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

Trends en veranderende wereld Inleiding Naast de huidige waarden en randvoorwaarden van De Purmer (hoofdstuk 3) is het ook belangrijk om te kijken naar trends en ontwikkelingen die in de toekomst bepalend gaan zijn voor De Purmer. Zo kunnen we met de gebiedsvisie aansluiting vinden bij de trends en ontwikkelingen die spelen op het gebied van de thema’s landbouw, energie, recreatie, mobiliteit, woningbouw en bedrijvigheid. Landbouw Door de coronapandemie, oorlogen en conflicten zijn efficiënte voedselketens verstoord. Gebrek aan voedsel is niet het probleem, maar de logistiek eromheen wel. Voedselzekerheid is daardoor verworden tot een belangrijk thema. In Nederland groeit het politieke bewustzijn over de strategische waarde van een sterke land- en tuinbouwsector. Transitie naar duurzame landbouw

Door een groeiend bewustzijn over de impact van de voedselproductie op het milieu en de beschikbare ruimte, wordt steeds meer nagedacht over de toekomst van de landbouw. Het nieuwe (Europese) landbouwbeleid is thans volledig gericht op ‘vergroening’, waarvoor het huidige landbouwsysteem anders ingericht moet worden. Efficiënt gebruik van grondstoffen staat centraal, een transitie naar kringlooplandbouw is noodzakelijk. Boeren hebben de keuze: kiezen voor standaard vergroeningsmaatregelen of veranderen naar een duurzamere werkwijze of agrarisch natuurbeheer. Onderdeel van de groene strategie is de korte keten, de van-boertot-bordstrategie. Ontwikkelingen binnen deze transitie

naar meer duurzame landbouwsystemen zijn onder andere omschakeling naar biologische teelt, opzetten van circulaire voedselketens en de ontwikkeling van plantaardige eiwitproductie (de zogenaamde vleesvervangers). Natuurinclusieve landbouw

Binnen het Europese landbouwbeleid is afgesproken dat in 2030 de kringlopen van grondstoffen en hulpbronnen zoveel mogelijk gesloten moeten zijn. Gelijktijdig moet de natuur in Nederland rijker, veelzijdiger en dus biodiverser zijn. Door de inzet van natuurinclusieve landbouw kan dit doel worden bereikt. Deze vorm van landbouw richt zich op de ontwikkeling van ecologische en economisch duurzame voedselproductie. De aanwezige natuur en het landschap worden hierbij zo weinig mogelijk aangetast en belast terwijl gelijktijdig de biodiversiteit wordt versterkt. Verbinding van natuur en landbouw staat hierin centraal. Schaalvergroting en intensivering versus ecologisch, kleinschalig en lokaal

Door de toenemende vraag naar voedsel is een schaalvergroting en intensivering in de landbouw een zichtbaar gevolg. De druk op het natuurlijk systeem en de milieubelasting neemt hierdoor toe. Tegelijkertijd is sprake van een groeiend bewustzijn van de herkomst van ons eten in relatie tot gezondheid en milieu. Er is hierdoor sprake van een toename in de vraag naar ecologische, lokale (streek)producten. Steeds meer agrariërs spelen in op deze vraag. Voor de twee typen agrarische productiesystemen (grootschalige intensieve bedrijven versus lokale ecologische bedrijven) is het draagvermogen van het natuurlijk systeem essentieel.

Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

Figuur 10: Trends landbouw

Recreatie Recreatie en cultuur raken steeds meer met elkaar verweven qua product en doelgroepen. Dat is bij de grootschalige en commerciële cultuur- en recreatiefuncties het geval, maar ook in kleinschaliger functies. Clustering en verbinding van functies versterkt de ontmoetingsfunctie en leidt tot meer wervingskracht en bereik. Daarnaast is sprake van efficiënter ruimtegebruik en van exploitatievoordelen.

29

Meer heterogene recreatie

Door de groei van de bevolking, de vergrijzing en de toenemende vrije tijd neemt de recreatiedruk toe. Dit geldt met name voor de metropoolregio Amsterdam. Uit onderzoek door de provincie is gebleken dat in NoordHolland rekening moet worden gehouden met een gemiddelde toename van 30% in de recreatiebehoefte tot 2040. Ook de deeleconomie heeft een grote impact op recreatie. Door het toenemende aanbod van kort-verblijf accommodaties zijn er niet alleen meer logiesbedden in steden, maar worden bezoekers veel meer (en beter) over de stad en de regio verspreid. Dit biedt mogelijkheden voor ondernemers buiten de stadcentra, maar leidt tegelijkertijd tot een maatschappelijke discussie over de overlast die bezoekers kunnen veroorzaken.

deelnemen aan ecotoerisme en activiteiten die een voordeel opleveren voor de lokale omgeving. Gezondheid en welzijn (psychische en fysieke gezondheid van de burgers) staan steeds meer centraal vanwege zaken als obesitas en stress. Natuurrecreatie is laagdrempelig en voor iedereen toegankelijk, voor alle soorten mensen wordt een gezonde leefstijl mogelijk gemaakt.

De druk op de woningmarkt zal verder toenemen, met een structurele stijging van de huizenprijs tot gevolg en daarmee belemmeringen voor starters en middeninkomens om in te stromen. Hoger opgeleiden concentreren zich vooral in historische kernen, dorpen en buurten. Starters en lager opgeleiden zijn steeds meer aangewezen op de naoorlogse uitbreidingswijken. Door de beperkte bouwcapaciteit (grondstoffen, stikstofproblematiek etc.) blijft de woningmarkt de komende jaren onder druk staan.

Door rondleidingen in steden, dorpen en in de natuur krijgen plekken meer betekenis. Maar bovenal duurzame keuzes zijn een voorwaarde in ons vrijetijdsgedrag. Rust en stilte worden de nieuwe luxe producten in de gastvrijheidsindustrie. In de huidige hectische maatschappij is steeds minder tijd om even tot rust te komen. Hierdoor zien we een groei van wellness-accommodaties, natuurcampings en natuurbeleving. Onthaasten kan ook door wandelen en fietsen in de natuur. Met name door de komst van de e-bike is het bereik van de fietsers steeds groter geworden.

Wonen en de woonomgeving

Figuur 11: Trends recreatie

Voor de komende jaren zijn diverse trends van invloed op het wonen en de woonomgeving. De druk op de ruimte in de steden vraagt om een efficiënter en flexibeler ruimtegebruik, niet alleen qua wonen en mobiliteit, maar ook bij voorzieningen.

Wonen De komende decennia zullen wonen, werken en recreëren zich steeds verder concentreren in steden en stedelijke

Voorzieningen moeten aangepast worden op de vraag naar gezondheid, leefbaarheid en levendigheid. Er is daarnaast sprake van een toenemende aandacht voor verduurzaming

Trends in natuurrecreatie

Mensen hebben een groter besef gekregen van het milieu en de problemen binnen het milieu, zoals de opwarming van de aarde, de vervuiling en de ontbossing. Opvallend is de toename van het aantal leden van milieuorganisaties, maar ook de toenemende aandacht vanuit de overheid voor de milieuproblemen. Veel mensen willen hierdoor

agglomeraties. De verstedelijking van Noord-Holland ontwikkelt zich meer en meer, maar dan wel in twee snelheden: ten noorden van de lijn Alkmaar-Hoorn is sprake van een woningbehoefte van 20.000 woningen tot 2040, ten zuiden van die lijn is dit 200.000 woningen tot 2040. In het zuiden van Noord-Holland zal de druk op de publieke ruimte in de stad en op het landschap rond de stad verder toenemen. De grenzen van de mogelijkheden om te intensiveren en te verdichten om zodoende het landschap open te houden en de kwaliteit van leven in de stad op peil te houden, komen in zicht. Dit terwijl de nabijheid van groen van economische waarde is voor steden met een snel groeiende kennisintensieve economie.

Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

30

op woningniveau. Meer mensen renoveren (soms noodgedwongen) en verduurzamen hun woning, het aandeel groene labels groeit. Er zijn steeds meer ouderen en zij blijven daarbij langer vitaal. Ouderen moeten steeds vaker langer thuis wonen, de woningen moeten hierop aangepast worden. Om zelfstandig wonende ouderen van de nodige zorg te voorzien wonen zij steeds vaker in verbinding met één of meerdere gemeenschappen. Mantelzorg is vaak noodgedwongen steeds vaker aan de orde. Ook het realiseren van woongemeenschappen is in trek. We wonen samen, zorgen samen en investeren samen. Tenslotte is sprake met een toenemende migratie, wat vraagt om tijdelijke huisvesting

dan wel aangepaste woonvormen. Mobiliteit De mobiliteitsbehoefte zal verder toenemen onder invloed van de bevolkingsgroei, met name in de stedelijke gebieden in het zuidelijke deel van Noord-Holland. Ook economische groei en toenemende welvaart (onder andere meer vrijetijdsbesteding) betekenen een toenemende mobiliteit. Er wordt daarnaast een verandering van nationale en internationale goederenstromen verwacht, waardoor een toename van vervoer van en naar de belangrijke distributiehubs ontstaat. De auto blijft de meest gebruikte modaliteit, al groeit het openbaar vervoer procentueel gezien sterker. Er zijn en komen technologische ontwikkelingen die het mogelijk maken het verkeer en transportsysteem efficiënter te organiseren, waardoor files tot het verleden behoren. E-bike

De ontwikkelingen rondom de elektrische fiets gaan snel, de actieradius van deze fiets wordt steeds groter. Stijgende verkoop van de elektrische fiets en de brede acceptatie maakt elektrisch fietsen laagdrempelig. De ontwikkeling van speed-pedelecs (max. 45 km/u) versterkt dit. Op kortere afstanden is de elektrische fiets een serieus alternatief voor de auto. Afwegingen om te kiezen voor de fiets zijn ontspanning, gezondheid, gemak, lage kosten en een lage milieubelasting.

Figuur 12: Trends woningbouw

verkeersintensiteiten en nieuwe toepassingen (bijvoorbeeld e-bakfietsen). Het aantal ernstige verkeersongevallen met (e-)fietsers stijgt de laatste jaren. De fietsinfrastructuur zal structureel aangepakt moeten worden om het nieuwe fietsen in goede en veilige banen te kunnen leiden. Openbaar vervoer

Het treinennet wordt toekomstig robuuster gemaakt waardoor het treinnetwerk minder storingsgevoelig en betrouwbaarder wordt. De frequentie op verschillende lijnen gaat omhoog. De verschillende OV-netwerken (trein, metro, tram, bus) worden in (hoog)stedelijke gebieden steeds meer op elkaar afgestemd en voorzieningen voor vóór- en natransport worden uitgebreid, met fietsenstallingen, P&R terreinen etc. In laag-stedelijke en landelijke gebieden wordt meer ingezet op OV op maat (vraag-gestuurd OV, regiotaxi’s, belbusjes etc.). De OV-ontwikkelingen zijn algemeen gericht op het verbeteren van de ketenmobiliteit. Digitale platforms bieden reizigers informatie over de beste reisalternatieven en de kosten. Reizigers worden gestimuleerd een bewuste keuze te maken qua vervoersmiddel en worden daarin gefaciliteerd. Dit zou tot een gedragsverandering kunnen leiden naar meer hybride vormen van vervoerskeuzes. De kwaliteit en het gemak van het overstappen van het ene naar het andere vervoersmiddel speelt hierbij een grote rol. Er is tenslotte in het OV een omschakeling gaande naar het gebruik van duurzame energiebronnen, bijvoorbeeld in de vorm van meer elektrische bussen.

Verkeersveiligheid wordt daarbij een steeds groter issue. Het snelheidsverschil tussen verschillende typen fietsers wordt groter en de bestaande (fiets)infrastructuur is niet automatisch bruikbaar voor de hogere snelheden, hogere

Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

31

energie-intensieve clusters rondom bijvoorbeeld logistiek en glastuinbouw zijn hier de gevolgen van. Deze ontwikkeling stimuleert de transitie naar een circulaire economie, waarbij afvalstoffen opnieuw worden gebruikt als grondstof voor nieuwe producten.

van nieuwe productieprocessen waarbij de reststoffen weer als brandstof worden gebruikt en door het efficiënter en schoner maken van de energieopwekking voor bestaande productieprocessen kan dit worden bereikt.

Het algemene beeld is dat onze economie in transitie is. Nieuwe sectoren komen op en traditionele economische dragers in Noord-Holland transformeren en zijn op zoek naar innovatie en nieuwe verdienmodellen. Welke effecten dit allemaal heeft op het gebruik van de leefomgeving laat zich moeilijk voorspellen. Bedrijventerreinen verschieten van kleur

Figuur 13: Trends mobiliteit

Werken en bedrijvigheid Op het gebied van economie zien we diverse trends. Onder invloed van binnenlandse factoren, zoals de vergrijzing en daarmee daling van beroepsbevolking en arbeidsproductiviteit, en onder invloed van mondiale economische ontwikkelingen, gaan we richting een bescheidener economisch groeipad. De klimaatverandering en de daaruit voortkomende noodzaak tot CO2-reductie en transitie naar duurzame energie, zal de huidige opbouw van de Noord-Hollandse economie doen veranderen. Met name

Industrieterreinen zijn langzamerhand veranderd naar bedrijven- en kantorenlocaties doordat steeds meer kleinschaligere en minder milieubelastende bedrijven zich hier hebben gevestigd. Door de verdere ‘verdienstelijking’ van de economie ontstaan steeds meer kennis- en dienstverlenende ondernemingen. Productieactiviteiten met veel werknemers worden meer en meer verricht in het buitenland. Bedrijventerreinen veranderen dus qua gebruik: enerzijds minder industrie en bedrijvigheid, anderzijds meer technologische en logistieke bedrijven met kantoorachtige werkzaamheden. Doordat de moderne bedrijven daarnaast ook steeds minder milieuhinder veroorzaken is functiemenging met andere stedelijke functies zoals wonen steeds meer inpasbaar. Circulaire en duurzame economie

Figuur 14: Trends bedrijvigheid

Klimaatverandering, stikstof, PFAS, het gasloos en circulair ondernemen zijn en blijven belangrijke thema’s voor bedrijven. Bedrijven moeten een klimaatneutrale en circulaire bedrijfsvoering nastreven. Door het implementeren

Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

32

Energie De verandering van het klimaat waaronder opwarming van de aarde door de uitstoot van CO2, de wijzigende geopolitieke verhoudingen en op den duur ook de eindigheid van fossiele energiebronnen maken een volledige transitie naar hernieuwbare energiebronnen noodzakelijk. Met het Klimaatakkoord van Parijs is inmiddels wereldwijd overeenstemming om de opwarming van de aarde te beperken tot 2 graden Celsius, mede door de uitstoot van CO2 te minimaliseren. In het sterk verstedelijkte zuidelijke deel van Noord-Holland is de ruimte voor grootschalige energieopwekking beperkt, waardoor de nadruk meer op besparing komt te liggen. Het noordelijke deel is echter minder dicht bebouwd, met veel laagbouw. Onzekere factor bij de energietransitie is de technologische ontwikkeling. Scenario’s gaan uit van de huidige staat van techniek van duurzame energieopwekking. In de toekomst kunnen zich wellicht nieuwe mogelijkheden aandienen. Het is niet duidelijk hoe bij de energietransitie de overheid, het bedrijfsleven en de burgers zich tot elkaar moeten gaan verhouden. Het bewustzijn in de samenleving groeit, evenals de economische waarde van duurzame energie. We zien een toename aan initiatieven (zowel individueel als collectief) vanuit burgers op het gebied van energieopwekking en besparing.

Ook komen steeds meer bedrijven op de markt die zich richten op de energieopwekking, opslag en transport.

opwekkingssystemen gebruiken vaak hernieuwbare energiebronnen, zoals wind en zon. Doordat energie dicht bij de gebruiker wordt opgewekt, vindt er minder verlies plaats tijdens het transport ervan. Overschotten worden terug geleverd aan het net of, nog beter, lokaal anders gebruikt of opgeslagen voor een later moment. Zonne- en windenergie

Verdergaande technologische ontwikkelingen maken zonne- en windenergie steeds efficiënter. De weerstand vanuit de omgeving loopt verder op, met name de weerstand tegen (hoge) windturbines. Zonnepanelen in de vorm van zonneparken vergen weer veel schaarse ruimte en landbouwgrond. Goede ruimtelijke inpassing van zonne- en windenergie is hierom cruciaal. Doordat de opwekking van zonne- en windenergie afhankelijk is van de weersomstandigheden fluctueert de energielevering. Dit stelt eisen aan de opslag en distributie van de hiermee opgewekte energie. Enerzijds moet het regionale en landelijke energienet hierop aangepast worden, anderzijds kan via kleinschalige lokale energienetten de opgewekte energie verdelen op een kleinere schaal. Figuur 15: Trends energie

Van centraal naar decentraal

Fossiele energiecentrales staan op centrale plekken in Nederland en bedienen vaak een groot gebied. Bij decentrale opwekking wordt de energie over meerdere plekken verspreid opgewekt. Decentrale

Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

33

Bijlage 2 - Beschouwing ontwikkelperspectieven

Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

Beschouwing ontwikkelperspectieven Inleiding Om de kansen van De Purmer te verkennen en mee te liften op de trends zijn er drie ontwikkelperspectieven uitgewerkt met elk een eigen focus: 1. Focus op landbouw, 2. Focus op recreatie, 3. Focus op natuur. Voor het aspect energie is een algemeen perspectief geschetst, dat voor alle drie de perspectieven als basisprincipe geldt. Met de perspectieven wordt in kaart gebracht welke meerwaarde De Purmer kan hebben bij de betreffende thema’s. In hoofdstuk 4 zijn de perspectieven gecombineerd waardoor synergie ontstaat naar een toekomstbestendige en waardevolle Purmer.

De input voor de perspectieven komen uit de analyses, trends, participatiesessies (zie separate Ophaal- en uitgangspuntennotitie), bestaande beleidsstukken en ontwerpend onderzoek. Daarnaast is in aanvulling op de participatiesessies ook samen met experts gekeken naar de geschiedenis, heden en toekomst van De Purmer.

woningbouwlocatie, in Waterland wordt mogelijk het landgoed Ilpenstein ontwikkeld. In Edam-Volendam wordt het WVG-gebied tot ontwikkeling gebracht, met gemengd/ industrie voor het westelijk deel en gemengd voor de rest van het gebied. De uitwerking van deze projecten is aan de individuele gemeenten.

Thematisch is gekeken naar de trends, ontwikkelingen, kansen en bedreigingen voor De Purmer. In aanvulling op de oorspronkelijke thema’s is het thema landschap, groen en water toegevoegd.

De landschappelijke kernwaarden van De Purmer zijn essentieel in de perspectieven. Het is van belang dat in deze perspectieven respectvol wordt omgegaan met de waarden van het eeuwenoude landschap en de cultuurhistorie ervan. Tegelijkertijd moeten de perspectieven antwoorden geven op de stedelijke druk en de trends die eveneens van invloed zijn op De Purmer.

In Purmerend is de Oostflank aangewezen als

Ontwikkelperspectief 1 – Voedseltuinen voor de regio

Ontwikkelperspectief 2 – Beleef De Purmer

Ontwikkelperspectief 3 – Natuurpark De Purmer

Toekomstbestendige landbouw

Lokale recreatie

Natuurinclusief landschap

Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

35

Ontwikkelperspectief 1 – Voedseltuinen voor de regio Het landbouwperspectief is een perspectief dat voortborduurt op de kernwaarde en waardering van het landschap, gekoppeld aan het palet van diverse mogelijk kansrijke trends die spelen in de landbouw. De Purmer is ooit ontstaan als graanschuur voor de regio. Al 400 jaar zorgen de boeren in De Purmer voor de voedselvoorziening. Dat kan ook de functie blijven van het gebied in de toekomst.

op teelt van voedselgewassen (akker- en tuinbouw, zie figuur 16 en 18) voor de lokale voedselmarkt. Dat betekent korte ketens, meer plantaardig voedsel, meer seizoensgebonden groenten en fruit eten en meer lokale producten. Uiteraard blijft er ook ruimte voor veeteelt bestaan. Kortom, van overwegend eenzijdige gespecialiseerde voedselproductie (zuivel/veeteelt) voor de wereldmarkt naar veelzijdige voedselproductie voor de regio.

Met de veranderende voedselmarkt, stijgende voedselprijzen en een zeer stedelijke omgeving komt de focus op de regionale voedselproductie opnieuw centraal te staan. Dit perspectief schetst een beeld naar een duurzame en hoogwaardige regionaal voedselsysteem dat meer gericht is

Het is een mogelijk vergezicht voor de landbouw, een toekomstperspectief voor toekomstige boeren dat mogelijkheden en kansen biedt. Het is geen dwingend perspectief. In dit toekomstperspectief gaat het erom dat er een sterkere directe relatie en verbinding ontstaat tussen

agrarische ondernemers met de consumenten uit het omliggende stedelijk gebied. In de transitie staat stimuleren en kansen scheppen centraal voor agrarische ondernemers, in plaats van dwingen. Rust creëren voor agrarische ondernemingen

De basis voor een toekomstbestendige landbouw in De Purmer is de bestaanszekerheid van boerenbedrijven. In dit perspectief staat het behoud van het resterende landbouwareaal (in de oostzijde van De Purmer) centraal als antwoord op de hoge druk op het landbouwareaal. Er wordt niet méér landbouwgrond afgestaan voor stedelijke ontwikkelingen dan die in de noordkop, daarmee wordt rust gecreëerd voor agrarische ondernemingen en kunnen ondernemers investeren in de toekomst. Multifunctioneel landbouwgebied

De potentie voor hoogwaardige voedselproductie in De Purmer is groot. De diversiteit van mogelijke landbouwvormen staat daarbij centraal. Daarin liggen grote kansen om integraal combinaties te maken. Van belang is om agrarische initiatieven te stimuleren en ondersteunen waar ingezet wordt op het juist combineren van diverse typen landbouw. Het landbouwgebied is nu overwegend veeteelt. Dankzij de overwegend vruchtbare, gunstige en hoogwaardige bodem is gewassenteelt in de vorm van akkerbouw en (akkerbouwmatige) tuinbouw in De Purmer mogelijk en kansrijk. De noordelijk helft van de Purmer zijn de gronden het meest vruchtbaar en daardoor goed geschikt voor tuin- en akkerbouw. De zuidelijke gronden zijn veniger en drassiger en daardoor meer geschikt voor veeteelt. Deze verschillende landbouwvormen kunnen in De Purmer langs elkaar Figuur 16: Diverse akker- en tuinbouw met laagopgaande gewassenteelt (behoud open landschap): Voedselproductie voor lokale markt Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

36

bestaan. Daarbij dient wel rekening gehouden te worden met potentiële frictie. Niet alles kan direct langs elkaar liggen. De meerwaarde ligt juist in het zoeken naar de synergie van de diversiteit. Zo kunnen bijvoorbeeld restproducten en bepaalde teelten een rol spelen voor biobased⁴ bouwmaterialen. Hoogwaardige voedselproductie staat voorop, het gaat vooral om de meerwaarde die bepaalde combinaties kunnen voortbrengen, zonder dat deze concurrerend aan elkaar worden.

rol spelen in het verdienmodel van agrarische ondernemers. Maak het voor de boeren aantrekkelijk om van De Purmer een gevarieerd landschap te maken met een hogere biodiversiteit.

Routes naar duurzame landbouw

Niet alleen de landbouwvormen en soorten teelten die mogelijk zijn, zijn van belang voor een toekomstbestendig landbouwperspectief. De landbouw zelf is in transitie richting duurzame landbouw. Hiervoor zijn diverse routes naar duurzame landbouw mogelijk, zoals kringlooplandbouw, precisielandbouw (zie figuur 17), natuurinclusieve landbouw, biologische landbouw en regeneratieve landbouw. Ook hierbij is de diversiteit en het combineren van de verschillende routes naar duurzame landbouw essentieel. Ze sluiten elkaar niet uit. Van belang is het hele palet en daarin de diversiteit. Precisielandbouw gaat bijvoorbeeld hand in hand met natuurinclusieve landbouw. Daarbij kunnen de routes toegepast worden op zowel veeteelt, akkerbouw, als (akkerbouwmatige) tuinbouw. De diverse routes kunnen een grote bijdrage leveren aan hoogwaardige voedselproductie en een veelzijdig landbouwkarakter. Er zijn veel ondernemers in De Purmer. Daarin is de diversiteit al groot. Stimuleer en ondersteun ondernemers om mee te gaan richting duurzame landbouw.

Figuur 17: Diverse routes naar duurzame landbouw Kleinschalig en gevarieerd landschap

Het landbouwgebied is nu een overwegend monocultuur en hierdoor vrij eentonig. Door in te zetten op diversiteit ontstaat een kleinschaliger en gevarieerd landschap, met kansen voor meer biodiversiteit. Daarbij is dankzij de veelheid aan ondernemers en gunstige kavelstructuur in De Purmer kleinschaligheid kansrijk. Tevens bieden de prijsstijgingen van voedsel ook kansen voor kleinschaligheid, met name in een diverse setting met gecombineerde gewassenteelt. Grootschalige bedrijven hoeven niet te betekenen dat het landschap grootschaliger wordt, mits ingezet wordt op het maken van combinaties. Ook zijn landbouwbedrijven belangrijk voor het beheer van het landschap. Dit kan een

Figuur 18: Gecombineerde akker- en tuinbouw (Boven)regionale markt vs. wereldmarkt

De prijsstijgingen van voedsel biedt naast bedreigingen ook perspectieven voor agrarische ondernemers in de akker- en tuinbouw. Hierdoor komen er steeds meer kansen voor de productie voor lokale of regionale afzet, met name dankzij de nabijheid van een grote en kapitaalkrachtige stedelijke afzetmarkt. Alleen focus op de lokale markt is niet realistisch en onwenselijk, juist de combinatie van lokale afzetmarkt en wereldmarkt biedt kansen.

⁴Biobased producten zijn producten die geheel of gedeeltelijk gemaakt zijn van biogrondstoffen. De biogrondstof kan direct toe-pasbaar zijn, zoals hout gebruikt in bouwtoepassingen.

Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

37

staan met recreatie in het Purmerbos en Markermeer. Biobased grondstoffen uit De Purmer dienen als bouwmaterialen voor nieuwbouw. Een sterke interactie en uitwisseling biedt wederzijdse meerwaarde zowel voor agrarische ondernemers in De Purmer als voor de omgeving.

Toekomstbestendige boerenerven

De focus op de lokale voedselmarkt gaat hand in hand met verbreding van (agrarische) (neven)activiteiten op het boerenerf. Voor het verdienmodel van de agrarische onderneming liggen kansen om de verbreding op te zoeken en nevenactiviteiten te ontplooien. Denk hierbij aan boerderijwinkels, kleinschalige recreatie en bedrijvigheid, zorgboerderij, kinderopvang, educatie, een voedselhub en kleinschalige (zorg)woonvormen (zie figuur 19 en 20). Ook hierin zit de kansen voor agrarische ondernemingen om in te zetten op diversiteit en het maken van combinaties. De potentie voor nevenactiviteiten in De Purmer lijkt groot. Welke mogelijkheden hiervoor zijn zal later worden onderzocht: wat is wel gewenst en wat is niet gewenst? Potentiële frictie met andere agrarische bedrijven en aantasting van de landschappelijke waarden zal zo veel mogelijk moeten worden voorkomen. Belangrijk is dat nevenactiviteiten toegevoegde maatschappelijke waarde hebben en dat agrarische ondernemers en bewoners meer vrijheid krijgen voor kleinschalige ontwikkelingen en verbreding van nevenactiviteiten op het boerenerf.

Uitgaan van de kernwaarden van De Purmer

Figuur 19: Nevenactiviteiten op de boerenerven: boerderijwinkel

Een toekomstbestendige landbouw dient uit te gaan van de aanwezige (landschappelijke) kernwaarden van het gebied. Dankzij de gunstige verkavelingsstructuur, de overwegend vruchtbare kleibodem en de hoogwaardige kwaliteit van de grond is De Purmer zeer gewild om te boeren. De Purmer is dé plek voor hoogwaardige voedselproductie. De aanwezige diversiteit en veelheid aan agrarische ondernemers vormt de basis voor een divers en hoogwaardig voedselproductie. Daarvoor dient rust en ruimte voor de boeren te komen en ondersteuning voor initiatieven. De landbouwsector is al eeuwen de hoeder van het landschap. In de toekomst blijft de landbouw de hoeder van de landschappelijke waardes zoals openheid en doorzichten langs de boerenerven. Willen we deze kwaliteiten behouden dan betekent dat iets voor de type teelten waarbij de openheid gewaarborgd blijft. Ook vraagt het om ondersteuning voor het behouden en versterken van de kwaliteiten van de boerenerven. De kernwaarden en waardering van het landschap bepalen de toekomst. Kernwoorden voor toekomstbestendige landbouw in De Purmer zijn combineren en diversiteit. Op vrijwel alle vlakken zijn deze kansrijk: type landbouwvormen, routes naar duurzame landbouw, type nevenactiviteiten en de afzetmarkt. Het is een verhaal van diversiteit van de landbouw dat meer gericht is op de regio, met behoud

Sterke interactie met de omgeving

Ook biedt een sterke interactie tussen de agrarische ondernemers in De Purmer en het ommeland wederzijds kansen voor zowel de ondernemers als het ommeland. Bijvoorbeeld op het gebied van energie, beheer, voedsel, recreatie en ecologie. Akkerbouw in De Purmer zorgt voor voer ten behoeve van de veeteelt in de omliggende veenweides. Boeren in De Purmer beheren gronden in de omliggende veenweides. Nevenactiviteiten in De Purmer bieden faciliteiten en dagrecreatie voor mensen uit omringende steden. Ook kunnen nevenactiviteiten in relatie Figuur 20: Nevenactiviteiten op de boerenerven: zorg en dagopvang Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

38

van en inspelen op de landschappelijke kernwaarden van De Purmer. De synergie ontstaat door in te zetten op de diversiteit die De Purmer te bieden heeft en daarbij de juiste combinaties weten te maken. Zowel voor De Purmer in relatie tot de omgeving als voor de verdienmodellen van agrarische ondernemers.

Ontwikkelperspectief 1 - Voedseltuinen voor de regio Toekomstbestendige landbouw Multifunctionele voedselproductie voor de (boven)regionale markt

Samenvattend betekent dit perspectief het volgende (zie figuur 21): • Rust creëren door niet méér landbouwgrond af te staan voor niet-agrarische ontwikkelingen, behoudens het gebied in de noordkop en landgoed Ilpenstein; • Combinaties maken tussen landbouwvormen: zowel akkerbouw, akkerbouwmatige tuinbouw als veeteelt zijn kansrijk in De Purmer. Benut de diversiteit; • Hoogwaardige voedselproductie met multifunctioneel gebruik de combinaties die daarin te maken zijn; • Stimuleren en ondersteunen van ondernemers om mee te gaan richting duurzame landbouw; • Maak het voor de boeren aantrekkelijk om er een gevarieerd landschap van te maken met een hogere biodiversiteit, met aandacht voor behoud van de openheid en het cultuurlandschap; • Voedselproductie voor (boven)regionale markt en wereldmarkt in balans; • Meer vrijheid voor verbreding en nevenactiviteiten met maatschappelijke meerwaarde; • Uitgaan van de landschappelijke kernwaarden van De Purmer.

Figuur 21: Ontwikkelperspectief 1 - Voedseltuinen voor de regio Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

39

Legenda ontwikkelperspectief 1 - Voedseltuinen voor de regio

WVG-gebied (gemengd/industrie en gemengd)

Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

40

Ontwikkelperspectief 2 – Beleef De Purmer Bij het ontwikkelperspectief ‘recreatie’ levert De Purmer een bijdrage aan de lokale recreatie. Het gaat daarbij niet om grootschalig toerisme. Het gaat hier juist om recreatie voor bewoners uit de regio. Belangrijkste uitgangspunt hierbij is om het landschap beleefbaar te maken door in te zetten op het behoud en versterking van de landschappelijke, ruimtelijke dragers. De Purmer is nu vooral een doorgangsgebied voor recreatie. Door het recreatieve netwerk te versterken, fijnmazig te maken en te koppelen aan de identiteitsdragers van het landschap kan De Purmer een grote meerwaarde hebben voor lokaal recreatief gebruik. Daarbij is het kansrijk om verbindingen te leggen naar aangrenzende natuurgebieden en omliggende rustpunten. Door een nieuw recreatief netwerk ontstaan nieuwe knooppunten met recreatieve voorzieningen in De Purmer op plekken waar recreatieve routes samenkomen. De belangrijkste onderdelen worden hierna opgesomd.

Edam, Volendam, Katwoude en Monnickendam worden voorgesteld, inclusief fiets- en wandelverbindingen over de Purmerringvaart. De dijkronde zou kunnen worden afgemaakt voor fiets- en voetganger, dit in het kader van het beleefbaar maken van de binnenringdijk, met onverharde natuurvriendelijke paden (zie figuur 22 en 28). Ten slotte dient de Oosterweg verkeersveiliger te worden gemaakt voor het fietsverkeer door een lagere snelheid voor het autoverkeer te introduceren of door gescheiden fietspaden aan te leggen.

Figuur 23: Snelfietsroutes tussen de stations en achterland Versterken netwerk van rustpunten

Versterken fiets- en wandelnetwerk

Het fiets- en wandelnetwerk kan worden versterkt door deze meer te verbinden met de landschappelijke identiteitsdragers van De Purmer, namelijk de ringdijk, ringvaart, watertochten, linten, stolpboerderijen, bos en door verbindingen naar recreatieve plekken in de omgeving te leggen, richting de historische stadjes en de natuurgebieden zoals Zeevang, Twiske, Ilperveld en Varkensland. Het nieuwe fietspad naast de N244, dat wordt doorgetrokken via de nieuwe 3e ontsluiting, maakt hier onderdeel van uit.

Figuur 22:

Natuurvriendelijke wandel- en fietsroutes binnenringdijk

Vervolgens kunnen er twee snelfietsroutes (zie figuur 23) tussen stations in Purmerend en de historische plaatsen

Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

De routes kunnen worden versterkt door rustpunten toe te voegen op strategische locaties, dit noemen we recreatieve knooppunten. Van belang is om daarbij aan te haken op particuliere initiatieven, bijvoorbeeld door ontplooiing van recreatieve nevenactiviteiten van agrariërs. Deze rustpunten kunnen ook worden gecombineerd met aanlegsteigers voor recreatieve bootvaart en voor kano’s, fiets-oplaadpunten, toiletvoorzieningen, fiets- en wandelbruggen, veerpontjes, kleinschalige horeca passend bij lokale recreatie zoals theetuinen, voorzieningen voor kort toeristisch verblijf en boerderijwinkels op plekken waar deze routes samenkomen. Belangrijk is om verbindingen te leggen naar in ieder geval bestaande toeristische overstappunten en rustpunten in de directe omgeving (zie figuur 24, 25, 26, 27).

41

Figuur 26: Rustpunten aan de ringvaart toevoegen waar boot, fiets en wandelroutes samenkomen

Figuur 28: Natuurvriendelijke wandel- en fietsroutes binnenringdijk Purmerbos

Het bosgebied kan binnen dit perspectief robuuster worden gemaakt. Het aantal inwoners van Purmerend wordt flink uitgebreid. Er moet daarom ook geïnvesteerd worden in recreatie in het Purmerbos. Recreatieve functies dienen in het bos te worden toegevoegd, zoals bijvoorbeeld een speelbos (zie figuur 29). Figuur 24:

Rustpunten in het landschap toevoegen, bij boerenerven

Figuur 27: Steigers aan de ringvaart toevoegen

Fijnmazig wandelnetwerk

Het wandelnetwerk in De Purmer kan eveneens worden versterkt door een fijnmaziger netwerk te maken. Buiten de fiets- en wandelroutes kunnen extra kleinschalige wandelroutes worden gemaakt langs boerenpercelen en de dwarstochten. Zo wordt het Purmer boerenland beleefbaar gemaakt. Figuur 25: Gemaal uit 1875 als potentieel rustpunt Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

Figuur 29: Recreatieve functie aan het Purmerbos 42

Buitenplaats Ilpenstein

Ontwikkelperspectief 2 - Beleef De Purmer

Een recent initiatief is het idee voor de ontwikkeling van Buitenplaats Ilpenstein aan de zuidoostzijde van De Purmer. Hier staan recreatie, horeca en wonen als hoofdfuncties voorop, waarbij woningbouw mede als kostendrager van de herontwikkeling van deze vroegere buitenplaats kan worden gezien.

Lokale recreatie Sterke beleving van het landschap en de cultuurhistorie

Samenvattend betekent dit perspectief het volgende (zie figuur 30): • Versterken of ontwikkelen van een doorgaand fiets- en wandelnetwerk, gekoppeld aan de landschappelijke dragers en historische plaatsen in het achterland; • Creëren van rustpunten en pleisterplaatsen, met name op overgangsplekken en kruisingen van infrastructuur in het gebied; • Investeren in een recreatief Purmerbos met nieuwe recreatieve toevoegingen; • Het onderzoeken van het eventueel, onder voorwaarden ontwikkelen van Buitenplaats Ilpenstein, met name als recreatieve uitspanning.

Figuur 30: Ontwikkelperspectief 2 - Beleef De Purmer Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

43

Legenda ontwikkelperspectief 2 - Beleef De Purmer

WVG-gebied (gemengd/industrie en gemengd)

Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

44

Ontwikkelperspectief 3 – Natuurpark De Purmer Bij het ontwikkelperspectief ‘natuur’ heeft De Purmer een grote meerwaarde voor de natuur en biodiversiteit in de regio. Omliggende natuurgebieden worden via De Purmer met elkaar verbonden en ook in De Purmer zelf wordt nieuwe natuur aangelegd. Een nieuw groen raamwerk verbindt de natuur waarbinnen ruimte blijft voor natuurinclusieve landbouw. Daar waar de landschappelijke kernwaarden in de vorige perspectieven behouden blijven, zal in dit perspectief een meer divers landschap gaan ontstaan waar de biodiversiteit goed op gedijt. Verbinden van natuurgebieden

Omliggende natuurgebieden en veengebieden worden met elkaar in verbinding gelegd, onder meer de Natura2000 gebieden Zeevang en Ilperveld, Varkensland, Oostzanerveld & Twiske. Hiervoor zijn twee robuuste ecologische verbindingszones nodig, de bestaande aan de ringvaart en ringdijk en een nieuwe aan de oostzijde van de Middentocht. Hierbij gaat het met name om aanleg en verbreden van de natte structuren met natuurvriendelijke oevers. Voor het leefgebied van de otter is een verbinding tussen Zeevang en

Ilperveld nodig. De verre achterzijden van de kavels aan de Oosterweg kunnen onderdeel worden van deze verbinding, zoals dat in het verleden ook was. Op de verre achterzijden was het beheer en gebruik een stuk minder intensief en ontstond vanzelf een nattige ruigte. Aan de ecologische verbindingszones kunnen binnen dit perspectief twee robuuste bosrijke rustpunten voor de natuur komen. Bos op kleigrond biedt enorme ecologische potentie. Er is sprake van bestaand bos aan de ecologische verbindingszone langs de Middentocht en een nieuw mogelijk aan te leggen noordelijk gelegen bos aan de ecologische verbindingszone langs de Purmerringdijk. Hierdoor ontstaan twee gespiegelde bosstructuren in De Purmer waarbij de openheid naar de veenweides bij Katwoude (oost), Zeevang (noord) en Ilperveld (zuid) behouden blijven.

Tussen deze ecologische verbindingszones en rustpunten komen dwarsverbindingen van ‘natte laag opgaande structuren’ (zie figuur 31) waarbij wordt aangesloten bij bestaande watertochten en deze worden doorgezet. Deze natte structuren zorgen ervoor dat de openheid gewaarborgd blijft en deze verzorgen de zichtlijnen tussen de bospercelen in. Op deze manier ontstaat er een groen raamwerk van natte, droge, open en gesloten plekken en verbindingen met een gedifferentieerd landschap waarbinnen ruimte voor natuurinclusieve landbouw is. Nieuw bos

De functie van nieuw bos is meervoudig. Zo is het een rustpunt aan de ecologische verbindingszone Purmerringdijk. Ook onttrekt het bos het nieuwe bedrijventerrein aan het zicht. Er is daarnaast in dit perspectief sprake van een verdubbeling van bosgebied in De Purmer, als enige bos in Laag-Holland. Belangrijk uitgangspunt is dat de bosgebieden multifunctioneel gebruikt kunnen worden voor lokale bosbouw (bouw voor woningbouw en bedrijven, zie figuur 33 en 36), recreatie en biodiversiteit.

Figuur 33: Kleinschalige bosbouw voor lokale nieuwbouw

Figuur 31: Natte laagopgaande natuurverbindingen

Figuur 32: Natuurinclusieve landbouw gecombineerd met wandelroutes

Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

45

Landbouw

Landschap

Binnen dit perspectief wordt centraal in het gebied een agrarische as open gehouden. De uiteindes van de hieraan gelegen percelen worden als natte ruigtes vormgegeven. Er is sprake van natuurinclusieve landbouw met fijnmazige ecologische dooradering: naast de ecologische hoofdstructuren ook bloemrijke akkerranden, natuurvriendelijke oevers, kleinschalige landbouw, etc (zie figuur 32, 34, 35).

Er ontstaat binnen dit perspectief een gedifferentieerd landschap met afwisseling van open en besloten en natte en droge plekken. De aardkundige waarde van de Nes kan weer zichtbaar worden gemaakt met een bomenrij (zie figuur 26) en natte verbindingen als natuurverbinding tussen Purmerbos en de natuurweides aan De Purmerdijk.

Figuur 35: Bloemrijke akkerranden

Figuur 36: Kleinschalige bosbouw voor lokale nieuwbouw

Figuur 34: Natuurinclusieve landbouw Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

46

Samenvattend betekent dit perspectief het volgende (zie figuur 38): • Koppelen van de groene en blauwe structuren in De Purmer aan gebieden buiten De Purmer door middel van robuuste verbindingen; • Aanleg van bosrijke gebieden, aansluitend aan het Purmerbos alsmede op een andere plek binnen De Purmer; • Creëren van een groen raamwerk met kansen voor grotere biodiversiteit; • Introduceren van natuurinclusieve landbouw met een fijne ecologische dooradering in de vorm van natuurvriendelijke randen en oevers; • Introduceren van een bomenrij rondom de Nes.

Ontwikkelperspectief 3 - Natuurpark De Purmer

Figuur 37: Bomenrij rondom Schokland: inspiratie voor de Nes

Figuur 38: Ontwikkelperspectief 3 - Natuurpark De Purmer

Natuurinclusief landschap Verbinden van Natura2000 gebieden

Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

47

Legenda ontwikkelperspectief 3 - Natuurpark De Purmer

WVG-gebied (gemengd/industrie en gemengd)

Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

48

Energie De energietransitie is in volle gang. Ook voor De Purmer heeft dit gevolgen. Hoewel De Purmer geen RESzoekgebied is voor grootschalige energieopwekking, moet ook in De Purmer energie op een duurzame wijze opgewekt worden in de toekomst. Zeker gezien de waardevolle natuurgebieden en bijzondere landschappen in de regio kan De Purmer juist ruimte voor energie bieden die in andere gebieden vanuit natuurperspectief er niet is. Met name kleinschalige vormen van energieopwekking en vormen die het landschap, natuur, cultuurhistorie en beeldkwaliteit zo min mogelijk ruimtelijk aantasten zijn daarbij kansrijk. Deze kansrijke vormen van energieopwekking kunnen per perspectief toegepast worden. Echter horen bij de verschillende manieren waarop energie opgewekt kan worden in De Purmer wel belangrijke voorwaarden. Hierna een overzicht van de mogelijkheden van energieopwekking in De Purmer. Dit betreft geen complete opsomming, uitsluitend vormen die een ruimtelijke impact hebben zijn hierbij benoemd. Zonne-energie

Een van de meest kansrijke opties voor energieopwekking in De Purmer is de toepassing van zonnepanelen op daken en op agrarische bouwpercelen in verband met bescherming van het landschap (zie figuur 39). Zonnepanelen op boerenschuren, stallen dan wel op het eigen erf binnen het agrarische bouwperceel kunnen daarbij de bedrijfsvoering ondersteunen. Aandacht dient er te zijn voor de beeldkwaliteit van de cultuurhistorische stolpboerderijen. Zonneweides in het agrarische gebied zijn ongewenst vanwege de aantasting van het landschap; in de noordkop, binnen het Wvg-gebied van de gemeente Edam-Volendam,

kunnen dergelijke zonneweides al of niet tijdelijk worden ingepast. En op daken van bedrijfsgebouwen kunnen zonnepanelen sowieso op grootschalige wijze worden toegepast. Windenergie

Bij windenergie wordt vooral gedacht aan toepassing van kleinschalige windturbines, met een ashoogte van maximaal 15 meter, vooral ter ondersteuning van de eigen bedrijfsvoering (zie figuur 40). Wel dient de landschappelijke impact van een te plaatsen windmolen te worden beschouwd. Hieromtrent is een onderzoek opgestart, zoals eerder is aangegeven. Geothermie

De Purmer is zoekgebied voor toepassen van geothermie. Landschappelijk heeft dit slechts beperkt impact. Ter plaatse van de Nes en de Purmer Ee dient er aandacht te zijn voor de aardkundige waarden.

Samenvattend betekent dit perspectief het volgende: • Natuurinclusieve energieopwekking: ecologische effecten moeten worden onderzocht, met name bij toepassing van aquathermie in De Purmerringvaart; • Aandacht voor aardkundige waarden van de Nes en voormalige delta van de Purmer Ee, met name bij toepassing van aardwarmte; • Beschermen van landschappelijke waarden, cultuurhistorie en beeldkwaliteit; • Toelaatbaarheid van netcapaciteit; • Investeren in gehele (ondergrondse) energieinfrastructuur, eventueel met tijdelijke opslag; • Denken in gesloten energiesystemen, waarbij restwarmte wordt benut, onder meer bij de exploitatie van het industrie-/gemengd gebied; • Participatie: belang van participatie en lokaal eigendom (zeker gezien zonnepanelen op daken meest kansrijk wordt geacht); betrokkenheid van bewoners.

Aquathermie ringvaart

De toepassing van aquathermie in de ringvaart kan een uit te diepen mogelijkheid zijn, in combinatie met nieuwe ontwikkelingen in de nabijheid. Hierbij dient er aandacht te zijn voor de ecologisch effecten door de temperatuurverschillen die kunnen ontstaan. Figuur 39: Zonnepanelen op schuren en stallen Nieuwbouwontwikkelingen

Bij de nieuwbouwontwikkelingen in De Purmer is het de bedoeling deze energieneutraal of energiearm te ontwikkelen, zowel bij de bedrijvigheid in het noorden als bij de woningbouw in de oostflank. Het streven is daarnaast dat zelfs meer energie opgewekt wordt, zodat nieuwbouw een toegevoegde waarde heeft. Figuur 40: Kleinschalige windturbine op boerenerf

Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

49

Bijlage 3 - Amendementen

Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

GROEN

@

LINKS

PvA

WATERLAND

WATERLAND

AMENDEMENT Datum indiening Nummer Onderwerp

: 4 april 2024 : 373-3540 : de Purmer: Bewaren van het Verleden, Beschermen voor de Toekomst.

Ondergetekenden stellen voor om aan het eerste beslispunt van het conceptbesluit 373-28 toe te voegen: 'De drie gemeenteraden dragen de drie colleges van Burgemeester en Wethouders op om in gezamenlijkheid een formeel verzoek om wijziging van het werkingsgebied Bijzonder Provinciaal Landschap (BPL) in te dienen bij de Provincie Noord-Holland. Het voor te dragen gebied is het Waterlands deel van de Purmer, exclusief de percelen bedoeld voor het project llpenstein en de percelen mogelijk nodig voor de ontsluiting van project llpenstein. Zo wordt de identiteit van de Purmer duurzaam beschermd, en blijft een groot deel van de droogmakerij de Purmer beschikbaar voor landbouw en recreatie. De drie gemeenten brengen de Provincie Noord-Holland zo snel mogelijk op de hoogte van de ambitie om het Waterlands deel van de Purmer, exclusief de percelen bedoeld voor het project llpenstein en de percelen mogelijk nodig voor de ontsluiting van project Ilpenstein, te bestempelen als Bijzonder Provinciaal Landschap.'

Toelichting

De strategische gebiedsvisie heeft als hoofddoel om de landschappelijke en cultuurhistorische waarden van de Purmer te bestendigen. Om de Purmer daadwerkelijk te vrijwaren van grootstedelijke ontwikkelingen is het nodig om het Waterlands deel van de Purmer expliciet en duurzaam te beschermen. De 'winst' dat Purmerend nu afziet van woningbouw in het Waterlands deel van de Purmer is geen winst, en zeker geen duurzaam gegeven in de huidige tienjarige visie. Het is cruciaal om de cultuurhistorische waarden van de Purmer duurzaam te koesteren, en zo de agrarische- en natuurbelangen te beschermen. Dit amendement geeft de gezamenlijke colleges de opdracht om het Waterlands deel van de Purmer, met de percelen voor de plannen van llpenstein en de percelen die mogelijk nodig zijn voor de ontsluiting van dit project uitgezonderd, bij de provincie voor te dragen als Bijzonder Provinciaal Landschap. De huidige visie maakt voldoende duidelijk dat de Purmer een uniek cultuurhistorisch landschap is dat bescherming verdient. Het Bijzonder Provinciaal Landschap is het regime voor bescherming en waar mogelijk versterking en ontwikkeling van gebieden in Noord-Holland. Bijzonder Provinciaal Landschap biedt daarmee kansen om de agrarische functie van de Purmer te versterken.

Het gegeven dat de drie gemeenten het gebied gezamenlijk voordragen vergroot de kans dat de provincie gehoor geeft aan dit verzoek. Hiermee wordt voorkomen dat het Waterlands deel van de Purmer een speculatieobject voor projectontwikkelaars blijft. Daarnaast wordt gegarandeerd dat een deel van de Purmer beschikbaar blijft voor de landbouw en blijft het cultuurhistorische open landschap behouden.

De voorgestelde tekst uit de eerste alinea moet landen op drie plekken in de Strategische Gebiedsvisie. in hoofdstuk 1 Samenvatting en verantwoording, onder de kop 'Belangrijkste ingrediënten van de gebiedsvisie'. In hoofdstuk 4: Integraal ontwikkelperspectiefonder de kop 'toekomstbestendige landbouw' of 'Natuurontwikkeling'. In hoofdstuk 4.10 Samenvatting onder de kop 'Toekomstbestendige landbouw' of 'Natuurontwikkeling'.

1.

2. 3.

De voorgestelde tekst uit de tweede alinea moet landen in hoofdstuk 5 'Verantwoording, werkwijze en vervolg' onder kop 5.3 'Vaststelling en vervolg'.

Barend Klein Haneveld GroenLinks Waterland

-

{

:-Kaartuan het gebiedvan de Par ermet het uitgezonderde@eer toedoettaor project#pestein . Bijlage2

Amendement – Behoud het Purmerbos, Gebiedsvisie De Purmer – gewijzigd -

De raad van de gemeente Purmerend, in openbare vergadering bijeen op 25 april 2024, behandelend het agendapunt met als onderwerp ‘Gezamenlijke Strategische Gebiedsvisie de Purmer 2035’, Constateert dat ▪

Het gehele Oostflankgebied in de Gezamenlijke Strategische Gebiedsvisie De Purmer 2035 rood is gearceerd onder de noemer ‘Woningbouw’, inclusief het Purmerbos.

Overweegt dat ▪

Het college hiervoor heeft gekozen ‘met het doel om vrijheid te hebben om het gebied zo goed mogelijk nog nader in te vullen’ (https://purmerend.raadsinformatie.nl/document/14022816/1/20240408-beantwoording-p_-zwartstrategische-gebiedsvisie-de-purmer);

▪

Deze keuze haaks staat op de gebiedsvisie de Oostflank, waarin het Purmerbos in tegenstelling tot eerder gelanceerde ideeën gevrijwaard blijft van woningbouw;

▪

De bijstelling blijkens de visie een gevolg is van het doorlopen participatieproces, waarin inwoners en andere belanghebbenden zich hebben uitgesproken voor het behoud van het Purmerbos;

▪

Het ongewijzigd vaststellen van de Gebiedsvisie de Purmer 2035 onzekerheid zou laten bestaan over de toekomst van het Purmerbos;

▪

Deze onzekerheid weggenomen kan worden door het Purmerbos in figuur 9 op pagina 23 niet langer van een rode kleur te voorzien;

▪

De gemeenteraad benadrukt dat het college van burgemeester en wethouders ondanks deze aanpassing vrij is om het doortrekken van de IJsselmeerlaan te onderzoeken.

Besluit: Punt 1 van het raadsbesluit te wijzigen in: 1. De Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 na kennisneming van de Nota van Beantwoording zienswijzen vast te stellen als voorlopige versie, met dien verstande dat het Purmerbos geen deel uitmaakt van het gebied ‘Woningbouw: Purmerend Oostflank’, zonder daarbij het doortrekken van de IJsselmeerlaan uit te sluiten.

Purmerend, 25 april 2024 Indieners Gemeentebelangen Purmerend, J. Albers D66, M.C. Intres

Fractie

Voor

Stadspartij-Beemster Polder Partij PvdA VVD CDA Ouderenpartij AOV Purmerend-Beemster D66 GroenLinks PVV Forum voor Democratie Gemeentebelangen Purmerend PB21 Totaal Uitslag Het amendement is

Pagina 2 van 2

Tegen

Amsterdam Rhijnspoorplein 38 1018 TX Amsterdam +31 (0)20 506 19 99

Boxtel Bosscheweg 107 5282 WV Boxtel +31 (0)411 850 400

Venlo Industriestraat 94 5931 PK Tegelen +31 (0)77 373 06 01 info@bro.nl www.bro.nl