Document · PDF

b-2e-voorlopige-versie-strategische-gebiedsvisie-de-purmer-

Gemeenteraad 24 oktober 2024, gemeente PurmerendBij agendapunt: Strategische gebiedsvisie De Purmer16.235 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland Ontwerp

colofon

projectnaam Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 datum juli 2024 projectnummer P04408 opdrachtgever Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend en Waterland BRO projectleider RTa projectteam TvG, RTa Onderdeel Ontwerp

Amsterdam Rhijnspoorplein 38 1018 TX Amsterdam +31 (0)20 506 19 99 info@bro.nl www.bro.nl

Inhoudsopgave Voorwoord

Samenvatting en verantwoording

Wat voorafging Belangrijkste ingrediënten van de gebiedsvisie Gebiedsvisie en vaststelling Bijlagen bij de visie

5 5 6 6

Introductie

2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8

7 8 9 9 10 11 11 11

Inleiding Voortraject Reikwijdte Gebiedsvisie en Omgevingswet De opgaven voor De Purmer Vertrekpunten De uitgangspunten voor de gebiedsvisie Leeswijzer

Kernwaarden van De Purmer

3.1 3.2 3.3 3.4 3.5

12 12 15 15 16

Historie Landschappelijke karakteristiek Cultuurhistorie Landschappelijke waarden Omgevingsbeleid Provincie

4.6 4.7 4.8 4.9 4.10

Woningbouw Bedrijvigheid Mobiliteit en infrastructuur Ontwikkelplannen in De Purmer Samenvatting

22 22 22 23 25

Verantwoording, werkwijze en vervolg

5.1 5.2 5.3 5.4

27 27 27

Participatie Verantwoording doorlopen inspraakperiode Vaststelling en vervolg Verantwoording toepassing milieubeginselen en afweging Plan-m.e.r.-noodzaak

Integraal ontwikkelperspectief

4.1 4.2 4.3 4.4 4.5

20 20 21 21 21

Inleiding Toekomstbestendige landbouw Lokale recreatie Natuurontwikkeling Energie

Bijlagen Bijlage 1 - Trends en veranderende wereld Inleiding Landbouw Recreatie Wonen Mobiliteit Werken en bedrijvigheid Energie

Bijlage 2 - beschouwing ontwikkelperspectieven 4

Bijlage 3 - Amendementen

Inleiding Ontwikkelperspectief 1 – Voedseltuinen voor de regio Ontwikkelperspectief 2 – Beleef De Purmer Ontwikkelperspectief 3 – Natuurpark De Purmer Energie

Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

28 29 29 29 30 31 32 33

34 35 36 41 45

Voorwoord Dankzij de inzet van onze voorouders is De Purmer geworden tot wat het nu is. We staan nu voor de keuze hoe we hierna verdergaan. De komende jaren gaan wij, samen met de drie gemeentes, de toekomst vormgeven voor de generaties na ons. Wij leven in een snel veranderende wereld waarin heel ver vooruit kijken niet mogelijk is. Voor de nabije toekomst kunnen we dat wel.

Stuurgroep Strategische Gebiedsvisie De Purmer, Wethouder M. Kes (gemeente Edam-Volendam, voorzitter) Wethouder A. Bootsman (gemeente Edam-Volendam) Wethouder M. Hegger (gemeente Purmerend) Wethouder T. van Nieuwkerk (gemeente Waterland)

Deze visie is tot stand gekomen na een proces van een aantal jaar waar we in goede samenwerking en met onderling vertrouwen tot deze visie zijn gekomen voor de aankomende jaren. Deze visie geeft richting aan de mogelijke ontwikkelingen in De Purmer, naast de ontwikkelingen die reeds in gang zijn gezet. Samen koersen we naar deze nieuwe realiteit. Bewoners, ondernemers en betrokkenen hebben de afgelopen periode meegesproken over de kansen in De Purmer, over de kwaliteiten ervan en over ieders wensen. In individuele gesprekken, in groepsgesprekken, via de website en in een brede enquête. Mede op basis daarvan is deze visie opgesteld, het toekomstperspectief van de gezamenlijke gemeenten en belanghebbenden in en rond De Purmer. Dat is onze Strategische gebiedsvisie De Purmer. Om op koers te blijven hebben we iedereen nodig. Ieder met zijn eigen rol en identiteit, en met een gezamenlijke ambitie. Vanuit die ambitie en samenwerking zetten we deze acties in gang. We verbinden de aankomende jaren onze activiteiten in en rondom dit gebied en kijken waar we elkaar kunnen versterken. We moeten vorm geven aan de toekomst. Laten we dat met elkaar doen.

Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

Samenvatting en verantwoording

De Purmer is een droogmakerij die gelegen is binnen drie gemeenten, de gemeente Edam-Volendam, de gemeente Purmerend en de gemeente Waterland. In dit gebied worden verschillende ontwikkelingen voorbereid, maar voor het overgrote deel willen we vooral de landschappelijke en cultuurhistorische waarden bestendigen. Wij wensen in gezamenlijkheid met belanghebbenden afspraken over de toekomst vast te leggen in de vorm van een gebiedsvisie, zonder het hele gebied op slot te zetten. Rust en ruimte dient hand in hand te gaan met recreatie voor de omwonenden, toekomstbestendige landbouw alsmede ruimte voor natuurontwikkeling. Deze gebiedsvisie betreft geen blauwdruk en moet worden gezien als een inspiratiebron voor toekomstige plannen. Wat voorop staat is dat het landelijke gebied van De Purmer, buiten de geplande bedrijvigheid en mengzone in de noordkop van De Purmer en de Oostflank (het toekomstig woongebied ten noorden en zuiden van het Purmerbos), gevrijwaard blijft van grootschalige stedelijke ontwikkelingen. De landbouw is en blijft de belangrijkste sector in dit gebied, waarbij gekeken wordt naar een wenkend perspectief met economische potentie voor deze sector. Wat voorafging Bij het opstellen van de visie hebben de gemeenten belanghebbenden - waaronder agrarische ondernemers, bewoners en omwonenden-, alsmede experts vanuit hun sectorale belangen betrokken.

Samen hebben we gekeken welke kwaliteiten moeten worden gekoesterd en waar

ontwikkelingen mogelijk moeten worden gemaakt. Ook is besproken waar zaken kunnen worden verbeterd of waar bedreigingen liggen vanuit diverse ontwikkelingen in en rond het visiegebied. Startend vanuit een inventarisatie zijn verschillende perspectieven geschetst, is gekeken naar landelijke trends en ontwikkelingen die van invloed zijn op het visiegebied en is uiteindelijk gewerkt naar een integraal ontwikkelperspectief. Dit is samengevat in onderhavige, bondige gebiedsvisie. Zeven thema's zijn hierin leidend (zie figuur 1)

van de agrarische bedrijven door het, onder voorwaarden, toestaan van een kleine windturbine met een ashoogte van maximaal 15 m. op eigen erf. Een regionaal onderzoek moet gemeentelijke uitgangspunten opleveren voor het toestaan van dergelijke kleine windturbines. Ten slotte staan biobased en klimaatbestendig ondernemen centraal. Voor de recreatie is De Purmer eveneens van belang. Nieuwe routestructuren en pleisterplaatsen zorgen voor een aangenaam verblijf in het gebied, verbindingen worden gelegd met de verschillende interessante plekken in en rond De Purmer voor fietsers en wandelaars.

Belangrijkste ingrediënten van de gebiedsvisie Binnen het visiegebied staan twee grootschalige ontwikkelingen op de rol, de woningbouwontwikkeling Oostflank op het grondgebied van Purmerend én de ontwikkeling van het WVG gebied in de noordkop van De Purmer op het grondgebied van de gemeente EdamVolendam ("gemengd/industrie" voor het westelijk deel van het WVG gebied en voor de rest van het WVG gebied "gemengd"). Deze ontwikkelingen dienen goed te worden ontsloten met het externe wegennet en op het openbaar vervoernet, zonder overlast te geven in het overig deel van De Purmer. Deze ontwikkelingen dienen daarnaast goed landschappelijk te worden ingepast in De Purmer, waarbij voor het resterende agrarische gebied volop kansen ontstaan voor verbreding en doorontwikkeling. Insteek voor de agrarische sector is in de toekomst nog meer een rol te vervullen in de voedselvoorziening van de bewoners in de directe omgeving. Er wordt daarnaast ingestoken op zelfvoorzienendheid waar het gaat om de energiebehoefte

³Amendement (zie bijlage 3)

Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

Figuur 1: 7 leidende thema's van de strategische gebiedsvisie 5

Qua natuur wordt ingezet op een robuust Purmerbos, met duurzame verbindingen naar de omliggende Natura2000 gebieden. Groen en water wordt in brede zones gerespecteerd, het visiegebied wordt omsloten en doorsneden door ecologische verbindingen. Hierdoor wordt de gewenste biodiversiteit in en rond het visiegebied behouden en versterkt

Het kaartbeeld dat hoort bij de strategische visie is in deze gebiedsvisie opgenomen. Tevens is een losse kaartbijlage toegevoegd, waarin kan worden genavigeerd door per thema de kaart te openen en in te zoomen.

Opbrengst- en uitgangspuntennotitie is, tot en met de vaststelling, te benaderen via de gemeentelijke websites en via de weblink www.broproject.nl/depurmer. Na de vaststelling worden de stukken bekendgemaakt op de website overheid.nl en op de gemeentelijke websites.

Deze Strategische Gebiedsvisie, de kaartbijlagen en de

'De drie gemeenteraden dragen de drie colleges van Burgemeester en Wethouders op om in gezamenlijkheid een formeel verzoek om wijziging van hetwerkingsgebied Bijzonder Provinciaal Landschap (BPL) in te dienen bij de Provincie NoordHolland. Het voor te dragen gebied is het Waterlands deel van de Purmer, exclusief de percelen bedoeld voor het project llpenstein en de percelen mogelijk nodig voor de ontsluiting van project llpenstein. Zo wordt de identiteit van de Purmer duurzaam beschermd, en blijft een groot deel van de droogmakerij de Purmer beschikbaar voor landbouw en recreatie.' ³

Gebiedsvisie en vaststelling Deze gebiedsvisie schetst een integraal perspectief voor De Purmer tot en met 2035. Het geeft de kaders en kansen waarbinnen een ontwikkeling kan plaatsvinden. Doel is om de visie in het derde kwartaal van 2023 ter vaststelling voor te leggen aan de gemeenteraden. Bijlagen bij de visie In het voorjaar van 2023 is de Opbrengst- en uitgangspuntennotitie opgeleverd. Dit betreft een weergave van het doorlopen participatieproces. De notitie is als bijlage te beschouwen van onderhavige strategische visie: https:// www.broproject.nl/depurmer.

³Amendement (zie bijlage 3)

Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

Introductie

2.1 Inleiding De droogmakerij De Purmer is verdeeld over onze gemeenten Edam-Volendam, Purmerend en Waterland (zie figuur 2). Wij hebben besloten om gezamenlijk een gebiedsvisie op te stellen voor dit gebied: de Strategische Gebiedsvisie De Purmer (verder: de gebiedsvisie). Doordat De Purmer in de provinciale Omgevingsverordening beleidsmatig open is gehouden, dreigt het een verzamelbak te worden voor allerlei opgaven in de regio en is het een prooi voor grondspeculatie. De gebiedsvisie moet voor de lange termijn richting geven en duidelijkheid scheppen voor alle belanghebbenden in en rond dit bijzondere gebied.

Der

Zo voeren we de regie en worden er op voorhand afgewogen keuzes gemaakt om onaangename verrassingen en onwenselijke ontwikkelingen te voorkomen. Omdat de gebiedsvisie zich niet richt op een gehele gemeente maar op een afgebakend gebied binnen onze gemeenten, wordt deze gebiedsvisie door ons vastgesteld als bouwsteen voor op te stellen en te actualiseren omgevingsvisies, dan wel dient ze als uitgangspunt voor uit te voeren programma’s.

Lange

luitin

nts de o

n Weere

De Purmer kent verschillende verschijningsvormen. Belangrijke vraag is hoe deze verschijningsvormen van De Purmer te combineren en aan elkaar te passen zijn. Daarbij is het van belang om te verkennen welke meerwaarde hiermee te behalen is. Wij, de gemeenten Purmerend, Waterland en Edam-Volendam, gaan op zoek naar een manier waarop bedrijvigheid, wonen, landbouw, natuur, energie, recreatie, mobiliteit, landschap en de cultuurhistorie een toegevoegde waarde voor elkaar kunnen zijn en op die manier de gehele Purmer versterken. De gebiedsvisie geeft de toekomstige, mogelijke ontwikkelingsrichting op hoofdlijnen weer van De Purmer. Figuur 2: Plangebied strategische gebiedsvisie De Purmer Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

De Hofschuur in de Purmer (bron: www.huurdehofschuur.nl)

bron foto’s: Prijsvraag Brood en Spelen (fotograaf: Reyer Boxem)

2.2 Voortraject De gebiedsvisie volgt op de in 2020 uitgevoerde inventarisatie en de daaropvolgende praatplaat (zie figuur 3). Dit document vormt het uitgangspunt voor deze gebiedsvisie. Hierin worden zes hoofdthema’s onderscheiden die ook centraal staan in de gebiedsvisie: • Werken/Bedrijvigheid • Woningbouw • Recreatie/Purmerbos • Infrastructuur/Bereikbaarheid • Landbouw/Agrarisch hart • Energie

samenwerking aan met een gezamenlijke ambitie ten

hart en energie. Opgaven en kansen waar de drie

aanzien van de Purmer: na inpoldering zou hier een

gemeenten hun samenwerking op willen richten en

‘nuttig en aangenaam landschap’ komen. Tweede

en waarover zij graag verder met elkaar en agrariërs,

kantelpunt was ten tijde van het groeikernenbeleid

bewoners en ondernemers van de Purmer in gesprek

in 1963. Purmerend kreeg een grote groeiopgave

gaan.

1. BEDRIJVIGHEID Voldoende ruimte voor regionale bedrijvigheid, waardoor ongewenste woon-werkpendel wordt voorkomen •

onderzoek naar ruimtebehoefte voor regionale bedrijvigheid op korte en middellange termijn

•

optimaliseren van Baanstee Noord

•

bij mogelijke uitbreiding in Baanstee Noordoost zorgen voor een landschappelijke aansluiting

2. WONINGBOUW Purmerend focust op inbreiding en transformatie binnen bestaand stedelijk gebied, in combinatie met de laatste uitbreidingen in oostelijke richting De gemeenten Edam-Volendam en Waterland bouwen en transformeren ook vooral in en rond de eigen hoofdkernen •

de laatste uitbreidingen in de Purmer betreffen de ontwikkeling van het Golfterrein en Purmer Zuid-Zuid

•

stedelijk gebied en agrarisch hart worden beter met elkaar verbonden

3. PURMERBOS Kwaliteitsverbetering van het Purmerbos, gericht op een bovenlokale functie •

verbetering van de natuurfunctie en recreatieve functie

•

verbetering van biodiversiteit

•

verbetering van recreatieve verbindingen

Tevens staan hierin de nu lopende trajecten in De Purmer vermeld. Dit betreffen: • Ontwikkelingen van een industrieterrein en diverse gemengde functies in de noordelijke kop van De Purmer. Hier heeft de gemeente Edam-Volendam een voorkeurspositie op basis van de Wet voorkeursrecht gemeenten (Wvg) op gevestigd; • Woningbouwontwikkeling en natuurversterking in het gebied van de Oostflank. Deze trajecten vallen binnen de scope van deze gebieds-visie, maar volgen hun eigen planproces. Een gemengd-/industrieterrein in het westelijk deel van het WVG gebied en gemengd terrein in de rest van het WVG gebied in de noordkop van De Purmer en een woongebied aan de westzijde van De Purmer drukken in zowel ruimtelijke als in functionele zin een stempel op het gebied, men kan er niet omheen. Daar waar deze ontwikkelingen het buitengebied van De Purmer ontmoeten dienen keuzes te worden gemaakt, waar het gaat over de visuele inpassing, de noodzakelijke infrastructuur en de beleving en beeldkwaliteit in algemene zin. We willen dat paden, de natuur en de ontsluitende wegen op een logische manier met elkaar in verbinding staan.

4. BEREIKBAARHEID In de Purmer • versterking recreatieve verbindingen Ontwikkelingen rondom de Purmer gaan gepaard met • borgen van bereikbaarheid en doorstroming van N247, N244 en polderwegen • onderzoek naar optimaliseren openbaar vervoer in wisselwerking met bevorderen leefbaarheid, bedrijvigheid, verminderen autoverkeer en tegengaan ongewenste woon-werkpendel

5. AGRARISCH HART De Purmer is een toekomstgericht agrarisch landschap, waar het agrarisch belang primair is •

verbetering van kansen voor duurzaam agrarisch ondernemen

•

ruimte voor nieuwe perspectieven voor de agrarische sector

•

natuur en agrarische functie gaan hand in had

•

beperkt wonen op voormalige agrarische bouwpercelen

•

gemeenten en boeren gaan het gesprek aan

6. ENERGIE Ruimte voor duurzame energie onder voorwaarden en na onderzoek •

zorgvuldige inpassing van zonnepanelen op bebouwing en agrarische bouwpercelen

•

geen windmolens in de Purmer behalve op agrarische bouwpercelen waar de mogelijkheid van kleinschalige windmolens nader onderzocht wordt in het kader van de op te stellen gebiedsvisie (bron: www.middendelfland.net)

Figuur 3: ‘Praatplaat De Purmer’, geldt als uitgangspunt voor de strategische gebiedsvisie De Purmer

Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

Aan de start van het visietraject (najaar 2021) is er gewerkt aan een analyse van het gebied en hebben er diverse gesprekken met belanghebbenden plaatsgevonden. Daar is uitgebreid de tijd voor genomen. Een verslag van dat proces is te vinden in voornoemde Ophaal- en uitgangspuntennotitie. In de Ophaal- en uitgangspuntennotitie is verslag gedaan van het proces tot nu toe en zijn de uitgangspunten opgenomen op basis waarvan deze ontwerp-gebiedsvisie is opgesteld. 2.3 Reikwijdte De gebiedsvisie voor De Purmer biedt bouwstenen in de vorm van een verkenning van het gewenste scenario voor de toekomst van het gebied. Dubbel werk wordt voorkomen, de gebiedsvisie De Purmer vormt een onderdeel van de uitwerking van de (te actualiseren) Omgevingsvisies (of uitwerking naar programma’s) van de drie betrokken gemeenten en verbindt de inventarisatie met de verworven kennis over en geluiden uit het gebied.

voor De Purmer. Inwoners en ondernemers kunnen in de gebiedsvisie terugvinden wat op hoofdlijnen de ontwikkelingsmogelijkheden zijn in het gebied rondom de zes thema’s. Met de gebiedsvisie nodigen wij mensen en organisaties uit om met ideeën en voorstellen te komen die passend zijn bij De Purmer en die eraan bijdragen het leven, het ondernemen en het vertoeven in dit gebied nog aantrekkelijker te maken. 2.4 Gebiedsvisie en Omgevingswet Alle gemeenten in Nederland zijn vanaf inwerkingtreding van de Omgevingswet verplicht om een Omgevingsvisie op te stellen. Het Rijk en de provincies moeten hun Omgevingsvisie reeds bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet klaar hebben. Omgevingsvisies hebben geen bindend kader voor de burger, maar beschrijven wel de koers van het Rijk, provincie en gemeente. Met de

gebiedsvisie wordt aangesloten op en wordt bijgedragen aan de opgaven en ambities die in de omgevingsvisies van het Rijk en de provincie opgenomen zijn (zie paragraaf 2.5). Op onderdelen waar het ‘schuurt’ zoeken we elkaar op. Samen met de provincie, het waterschap en ondernemers en inwoners van de drie gemeenten wordt gewerkt aan een aantrekkelijke en vitale polder De Purmer. De Omgevingswet richt zich op het werken aan een gezonde en veilige leefomgeving en introduceert daarvoor diverse instrumenten, waaronder de Omgevingsvisie. Deze moet kaders op hoofdlijnen geven voor de toekomstige ontwikkeling van een gemeente. De kaders en ambities uit de Omgevingsvisie kunnen vervolgens uitgewerkt worden in Programma’s. Programma’s kan men zien als het huidige gemeentelijke, sectorale beleid, uitvoeringsprogramma’s en bijvoorbeeld ook gebiedsvisies. De Omgevingsvisie

Door vaststelling van deze gemeenteoverstijgende gebiedsvisie is sprake van commitment van de drie gemeenten en wordt voorkomen dat voor de verschillende gemeentelijke gebiedsdelen een andere koers wordt gevaren. Voor de toekomst van De Purmer is het van belang vooral de eenheid te bewaren en te gaan voor een duurzame en eenduidige koers. De gebiedsvisie nodigt uit, inspireert en geeft de uitgangspunten en richtlijnen om ontwikkelingen plaats te laten vinden. We gebruiken de gebiedsvisie om initiatieven uit de samenleving die niet passen in het Omgevingsplan af te wegen. Hierbij stellen we de vraag of het idee bijdraagt aan de beoogde kwaliteit en ambities

Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

en de programma’s worden vervolgens vertaald in het Omgevingsplan. Het Omgevingsplan is de opvolger van het bestemmingsplan onder de Omgevingswet, met daarin ook alle lokale regels en verordeningen die betrekking hebben op de leefomgeving. Wanneer een initiatief niet past binnen het Omgevingsplan, maakt de gemeente een afweging met behulp van de Omgevingsvisie en onder andere de programma’s. 2.5 De opgaven voor De Purmer Er komen veel opgaven op de gemeenten af, waarop we goed voorbereid willen zijn en samen met inwoners, ondernemers en partijen uit de samenleving mee aan de slag gaan. Het traject van deze visie helpt hierbij. Denk aan de energietransitie en de klimaatadaptatie waar regionaal en nationaal afspraken over gemaakt zijn. En bijvoorbeeld ook aan het streven naar een toekomstbestendige landbouw en in combinatie daarmee de noodzaak om de biodiversiteit te versterken. Kijkend naar de demografische ontwikkelingen is sprake van meer vergrijzing en minder jongeren. Dit heeft gevolgen voor de woningvraag, de voorzieningen, de arbeidsmarkt en de inrichting van de openbare ruimte. Vergrijzing is een nationale ontwikkeling. Samen met de toenemende behoefte aan vrijetijdsvoorzieningen biedt dit kansen voor ons.

Maar waar kunnen nog woningen gebouwd worden? Het alsmaar verder inbreiden mag niet ten koste gaan van het groen in de dorpen, want er ligt ook een opgave om verder te vergroenen met het oog op een gezonde leefomgeving, klimaatadaptatie en de biodiversiteit. Voor het wonen zijn twee locaties binnen De Purmer aangewezen, de ontwikkeling Oostflank (het gebied in de directe omgeving van het Purmerbos) en het landgoed Ilpenstein. Voor

Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

eerstgenoemde loopt momenteel een separaat visietraject. Daarnaast is sprake van een toekomstige woonontwikkeling aan de westzijde van de kern van Volendam, de Lange Weeren. Grote delen van de omliggende veengebieden zijn beschermde natuurgebieden. Die liggen evenwel buiten De Purmer. Al deze opgaven moeten in samenhang worden gezien. De uitdaging is om de goede verbindingen te leggen, leidend tot een mooiere en duurzamere Purmer. 2.6 Vertrekpunten Belangrijke vertrekpunten voor de gebiedsvisie vormen de identiteit, de ontstaansgeschiedenis en de huidige situatie. De gebiedsvisie wordt daarnaast gebaseerd op gemeentelijk, regionaal en provinciaal beleid. Denk bijvoorbeeld aan de gemeentelijke Woonvisies, de conceptof ontwerp-Omgevingsvisies, Mobiliteitsvisies, Voedselvisie Noord-Holland 2030, Omgevingsvisie Noord-Holland 2050, Omgevingsverordening NH2022, Leidraad Landschap en Cultuurhistorie Noord-Holland, Recreatief Grid Laag-Holland, Ruimtelijke Perspectieven Laag-Holland en de Regionale Energie Strategie (RES).

ambities willen wij samen met de maatschappelijke partners, de ondernemers en de inwoners bereiken. Zelfredzaamheid is hierin een sleutelbegrip. Er is ruimte voor initiatief en daar waar mogelijk ondersteunt en faciliteert elke gemeente. Hierbij kijken we verder dan de gemeentegrenzen: regionale samenwerking is immers van groot belang. 2.7 De uitgangspunten voor de gebiedsvisie Op basis van het participatietraject zijn er diverse uitgangspunten geformuleerd, die ten grondslag liggen aan deze gebiedsvisie. De uitgangspunten zijn gerubriceerd naar de zes thema’s uit de inventarisatie. Voor de uitgangspunten en de achtergronden daarbij verwijzen we kortheidshalve naar de Ophaal- en uitgangspuntennotitie Strategische Gebiedsvisie De Purmer. 2.8 Leeswijzer Na dit introducerende hoofdstuk wordt in hoofdstuk 3

ingegaan op de bestaande kernwaarden van De Purmer en wordt aangegeven hoe de Provincie Noord-Holland in haar beleid dit gebied positioneert. In hoofdstuk 4 wordt het integrale ontwikkelperspectief beschreven en wordt vanuit 3 verschillende perspectieven (die zijn beschreven in bijlage 2) één ontwikkelingsbeeld gesmeed, dat recht doet aan alle voor De Purmer belangrijke functionele sectoren. In het afsluitend hoofdstuk 5 wordt ten slotte het vervolg geschetst en wordt kort ingegaan op de relatie van de integrale gebiedsvisie met andere gemeentelijke plannen en visies.In bijlage 1 worden de trends en ontwikkelingen geschetst binnen de relevante sectoren, die van invloed zijn op de toekomst van De Purmer. Bijlage 2 schetst drie perspectieven voor het visiegebied, drie mogelijke ontwikkelingsrichtingen bezien vanuit een belangrijke sector plus overkoepelende energie-sector. Deze gaan in hun uitwerking redelijk ver en hebben de bedoeling te prikkelen en om de discussie op gang te krijgen.

Daarnaast vormen de participatieresultaten en diverse werksessies belangrijke bronnen. Belangrijke meerwaarde van de gebiedsvisie is het in samenhang brengen van al het beleid rondom de leefomgeving en een concretisering daarvan voor de verschillende gebieden. Ten slotte is gekeken naar de trends en ontwikkelingen in de maatschappij, die in de toekomst hun weerslag hebben op De Purmer. De visiekaart geeft een overzicht van onze ambities en de hoofdlijnen van de gebiedsvisie in een notendop. De

Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

Kernwaarden van De Purmer

3.1 Historie De Purmer is een voormalig meer, zoals er in Noord-Holland meerdere waren in de 16e eeuw. In de loop der tijd kregen de golven van het meer steeds meer vat op de omringende veenlanden en werden de meren groter. In 1618 is men begonnen met het droogmalen van het gebied en in 1622 viel De Purmer droog (figuur 4). In het zuidelijkste puntje ligt de Nes, een voormalig schiereiland dat door de inpoldering is opgenomen in De Purmer.

verstedelijking daarna minder sterk doorzette en ook in een andere richting geschiedde, kon het Purmerbos worden aangelegd. Dit bos is het enige grote bosgebied in de regio Laag Holland. In 2022 was De Purmer precies 400 jaar oud. Vanaf de inpoldering was De Purmer een landbouwgebied voor voedselproductie en diende deze als graanschuur voor de regio. Op de vruchtbare kleigronden van de voormalige zeebodem gedijt de landbouw goed. In het oostelijke en

De Purmer is een droogmakerij en kent een symmetrische opbouw, met de middenas in de lengterichting van de polder. Vanaf deze as zijn de ontginningsblokken zo regelmatig mogelijk uitgezet. Het verkavelingspatroon van De Purmer lijkt ouder dan dat van de nabijgelegen droogmakerij de Beemster, maar eigenlijk betreft het een doorvertaling van de verkaveling van de Beemster. De kernkwaliteiten van de Beemster zijn onder andere de symmetrische opbouw, het dambordvormig kavelpatroon en de dorpen op de belangrijkste kruisingen van wegen. In samenhang heeft dit aanleiding gegeven om dit gebied aan te wijzen als Unesco-werelderfgoed. Deze kwaliteiten zijn voor een belangrijk deel eveneens in De Purmer aanwezig. De Purmer is eeuwenlang ingericht en gebruikt voor de landbouw. Vanaf de jaren ‘80 van de vorige eeuw breidde de stad Purmerend uit in oostelijke richting, in De Purmer. Het resulteerde in een van de weinige plaatsen in Noord-Holland waarbij op grote schaal de ringdijk van een droogmakerij overgestoken werd met woningbouw. Purmerend heeft twee woonwijken in De Purmer gebouwd, Purmer-Noord en Purmer-Zuid. Ook industrieterrein De Baanstee is in de droogmakerij ontwikkeld. Doordat de

zuidelijke deel van De Purmer is de originele structuur het best bewaard gebleven. Hier vinden we nog het authentieke landschap van de droogmakerij. 3.2 Landschappelijke karakteristiek De Purmer is een grote droogmakerij en is dus deels verstedelijkt (zie figuur 5 en 6). De droogmakerij is rechthoekig verkaveld. De grote kavels, het diverse gebruik van het land, de grotendeels rechtlijnigheid van de kavelopzet plus de lage ligging staan in contrast met het omringende veenweidegebied. Van oorsprong komt bebouwing alleen voor langs de langgerekte linten in de lengterichting van de polder. Openheid en ruimtebeleving

De meeste droogmakerijen in Noord-Holland zijn relatief klein en worden begrensd door lage dijken. Deze kleine droogmakerijen doen vaak mee in de open ruimtebeleving van het veenweidelandschap. De Purmer is hierop een uitzondering. De polder wordt begrensd door een ringdijk. Door de hoogte vormt deze ringdijk een begrenzing van de openheid. De dijk is een herkenbare ruimtelijke drager van de identiteit van het gebied. Vanaf de dijk heb je een open en weids uitzicht op het landschap. Daarnaast is vanaf deze dijk het contrasterende landschap goed zichtbaar met aan de ene zijde het kleinschalig verkavelde veenweidegebied en aan de andere zijde de grootschalige blokverkaveling van De Purmer. Doordat Purmerend over de ringdijk uitgebreid is, is de ruimtebeleving rond de stad beperkt. Daarnaast is de ringdijk als grote verbonden structuur hierdoor ook niet meer als geheel herkenbaar. Figuur 4: Kaart van de droogmakerij de Purmer uit 1622

Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

Ringdijk

Ringvaart

Agrarisch lint

Stolpboerderijen

Figuur 5: Gebiedskarakterkaart: oostelijke en zuidelijke deel is het authentieke landschap Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

Figuur 6: Dwarsdoorsnede van de Purmer met de belangrijkste karakteristieken Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

Ruimtelijke dragers

De meest prominente ruimtelijke drager is de ringdijk en ringvaart rondom de polder. Binnen De Purmer vormen de rechte verkaveling, de watertochten, de lange boerderijlinten met de kenmerkende (stolp)boerderijen, de sloten en bomenrijen de andere ruimtelijke dragers. Bijzonder aan De Purmer is dat de kreek die de verbinding vormde met de Zuiderzee (Purmer Ee) nog aanwezig is. Tussen deze ruimtelijke dragers ligt een open landschap met weidse vergezichten. Door dit open karakter zijn de dragers goed zichtbaar in het landschap. De landbouw speelt in De Purmer een belangrijke rol. De gunstige verkavelingsstructuur, de hoogwaardige kwaliteiten, de vruchtbaarheid van de bodem met de diversiteit en veelheid van de agrarische ondernemingen maakt De Purmer gunstig om te boeren. Ook het Purmerbos is als drager te beschouwen. Hoewel het Purmerbos oorspronkelijk niet een authentiek element is van de droogmakerij, is het in de loop der jaren voor mensen en natuur een bepalend onderdeel van het landschap geworden.

Rondom De Purmer zijn dit: • De Beemster (UNESCO werelderfgoed) • Stelling van Amsterdam (UNESCO werelderfgoed) • Binnenstad Edam (Rijksbeschermd stads- en dorpsgezicht) • Binnenstad Monnickendam (Rijksbeschermd stads- en dorpsgezicht) • Historische centra Purmerend, Volendam en Ilpendam Deze cultuurhistorische elementen dragen bij aan de beleving van De Purmer en het omringende gebied. Zo maken de historische en monumentale stolpboerderijen de boerderijlinten bijzonder. 3.4 Landschappelijke waarden In en rondom De Purmer zijn er plekken die een planologische beschermde status hebben als natuurgebied

of als plek worden aangemerkt met aardkundige waarde van de bodem of ondergrond (zie figuur 7). Natuur

Grote delen van de omliggende veengebieden zijn beschermde natuurgebieden (met uitzondering van o.a. het gebied van de Lange Weeren). Deze Natura2000 gebieden¹ ten noorden en ten zuiden van De Purmer zijn verbonden via de ecologische verbindingszone Ringvaart (onderdeel van het Natuurnetwerk Nederland²). Het Purmerbos maakt eveneens onderdeel uit van het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Het Purmerbos is bijna 250 hectare groot en bestaat uit vier bospercelen, op sommige plekken gescheiden door graslanden. De percelen van het Purmerbos zijn voor de recreant met elkaar verbonden door een aantal paden. Van oorsprong is het Purmerbos aangelegd als

3.3 Cultuurhistorie In en rondom De Purmer liggen cultuurhistorische elementen. Deze geven veel waarden aan het gebied en maken het verhaal van dit bijzondere landschap beleefbaar. De belangrijkste hiervan binnen De Purmer zijn: • Monumentale/karakteristieke stolpboerderijen aan de boerderijlinten en aan de ringdijk; • Gemaal uit 1875 (noordkop van De Purmer); • Monumentale pastorie van Purmerkerk. ¹Natura 2000 is een Europees netwerk van beschermde natuurgebieden. In Natura 2000-gebieden worden plant- en diersoorten die in Europa bedreigd zijn en hun natuurlijke leefomgeving beschermd om de biodiversiteit te behouden. ²Het natuurnetwerk is een netwerk van gebieden in Nederland waar de natuur voorrang heeft. Het netwerk helpt voorkomen dat planten en dieren in geïsoleerde gebieden uitsterven en natuurgebieden hun waarde verliezen.

Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

multifunctioneel bos, gericht op houtproductie en recreatief gebruik. Het bos ligt op dezelfde hoogte als de polder, maar lager dan de aangrenzende woonwijken van Purmerend. Het zuidwestelijke deel van het bos is natter dan de rest van het bosgebied. De natuurwaarden van het Purmerbos zijn op dit moment relatief laag. Het is een jong bos dat aangeplant is als productiebos. Het bevindt zich momenteel in de overgangsfase naar een meer gevarieerd bos. Het natuurtype ‘moeras’ beslaat slechts negen hectare van het totale bos, maar is ecologisch waardevol. D

Aardkundige waarden

In De Purmer zijn twee plekken met aardkundige waarden. In het zuiden ligt het voormalig veenschiereiland De Nes (Ilpendam). De Nes is een oud laagveen poldertje bij Ilpendam dat al bestond voordat het Purmermeer in het eerste kwart van de 17e eeuw werd drooggemalen. Vanaf 1903 werd enkele tientallen jaren lang in het kleine poldertje De Nes het veen afgegraven. In het oosten ligt een voormalige binnendelta met kleidek, de Ee in De Purmer. 3.5

Lange

ting

tslui

on erde

n Weere

Omgevingsbeleid Provincie

Omgevingsverordening Provincie Noord-Holland

De Omgevingsverordening NH2020 biedt regels voor de fysieke leefomgeving en stelt regels waar gemeentelijke omgevingsvisies, omgevingsplannen en ruimtelijke ontwikkelingen aan moeten voldoen. De 32 meest waardevolle en kwetsbare landschappen in de provincie zijn aangewezen als Bijzonder Provinciaal Landschap (BPL). De Purmer grenst aan twee van zulke landschappen, te weten het BPL Waterland en het BPL De Zeevang. Daarnaast sluit het aan op het toekomstige woongebied De Lange Weeren.

Figuur 7: Landschappelijke waarden

Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

Leidraad Landschap en Cultuurhistorie (2018)

Op grond van de Omgevingsverordening dient de Leidraad Landschap en Cultuurhistorie (2018) betrokken te worden bij de inpassing van een nieuwe ruimtelijke ontwikkeling in het werkingsgebied Landelijk gebied waar De Purmer onder valt. Zo moet rekening gehouden worden met de ambities en ontwikkelprincipes van het toepasselijke ensemble en van de toepasselijke provinciale structuren. In de Leidraad maakt de droogmakerij De Purmer deel uit van het ensemble Waterland.

Oosterweg en de Westerweg. Hiervan is de Oosterweg als open/agrarisch lint nog het meest gaaf en waardevol en daarmee grotendeels behoudenswaardig. De linten zijn aan verandering onderhevig (door bijvoorbeeld inbreiding, schaalvergroting e.d.). Essentieel voor de kwaliteit van het Noord-Hollandse landschap is dat de veranderingen in de linten gepaard gaan met behoud, en liefst versterking, van de kwaliteit en identiteit ervan. Zienswijzen op de Omgevingsverordening

De kernwaarden van dit ensemble zijn: • de landschappelijke karakteristiek: de landschapstypen en de belangrijkste kenmerken van deze landschappen. • openheid en ruimtebeleving: de beleving van de vrije open ruimte, de horizon en de oriëntatiepunten. • de ruimtelijke dragers: de driedimensionale structuren en lijnen die in het (vlakke) landschap het beeld bepalen en begrenzen. Denk hierbij aan bebouwingslinten, bomenlanen en dijken. Linten zijn onlosmakelijk verbonden met het NoordHollandse landschap. Elk lint heeft een structuurdrager waaraan het lint is gegroeid, meestal een dijk, een weg, een kanaal of een vaart. Er zijn drie soorten linten: in het aaneengesloten dorpslint bevindt zich vaak het hart van een dorp. Er is beperkt zicht op het achterliggende landschap. Het open lint heeft meer ruimte tussen de bebouwing en relatief veel onbebouwde ruimte. Er zijn bredere doorzichten tussen de bebouwing naar het landschap. In het agrarisch lint overheerst het landschap; de bebouwing staat verspreid, soms op regelmatige en soms op onregelmatige afstand. Binnen De Purmer is sprake van twee lintstructuren, de

De drie gemeenten hebben, individueel of in MRA - en/ of deelregio Zaanstreek-Waterland-verband, zienswijzen ingediend op herzieningen van de Omgevingsverordening NH2020 en NH2022. Samengevat betroffen die zienswijzen onder meer de beperkende effecten die volgen uit de werkingsgebieden MRA Landelijk Gebied en Bijzonder Provinciaal Landschap daar waar het gaat om toevoegen van nieuwe burgerwoningen of bedrijfswoningen, al dan niet door splitsing verkregen, de regelingen voor transformatie van bedrijfspercelen in linten en percelen van voormalige agrarische bedrijven, inclusief het vereveningsfonds. Ruimtelijke handreiking Wind op land Provincie Noord-Holland (2021)

De provincie heeft in 2021 het beleid omtrent windmolens vastgesteld. Hierin worden ook zogenaamde microturbines vermeld, windmolens met een ashoogte van 15 meter. In tegenstelling tot de grote turbines zijn kleine windturbines makkelijker in te passen in de omgeving. Het rendement van kleine windturbines is sterk afhankelijk van omgevingsfactoren. Een open omgeving rondom de turbine

Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

draagt bij aan een hogere opbrengst. De volgende aspecten spelen een rol bij de beleving van kleine windturbines: hoogte van de mast, omvang van de rotor, rust versus onrust, hoofdvorm, opmaak. Richtlijnen en ontwikkelprincipes van de microturbines zoals door de provincie zijn vastgelegd: • De provinciale omgevingsverordening biedt in potentie ruimte voor veel kleine windturbines in Noord-Holland. Om risico op verrommeling van het landschap te verkleinen hecht de provincie aan een goede landschappelijke inpassing; • Volgens de Omgevingsverordening mag er maximaal één kleine windturbine worden gebouwd op een bouwperceel met een agrarische functie of op een bouwperceel met een niet-agrarische functie van minimaal één hectare groot. De provinciale ontwikkelprincipes voor kleine windturbines zijn: • Zie de windturbine als onderdeel van of in relatie met het bestaande ensemble van bebouwing en beplanting; • Plaats de windturbine op een ondergeschikte positie ten opzichte van de representatieve voorzijde van het bouwvlak (dit is een vlak dat in het bestemmingsplan is vastgelegd als zone waarin gebouwen en bouwwerken mogen worden opgericht); • Behoud afstand tot historisch of landschappelijk waardevolle structuren of elementen; • Draag zorg voor een niet te hoog opgaande, groene inpassing van de windturbine op het bouwvlak.

De Ruimtelijke handreiking Wind op land is inmiddels opgesteld als bijlage en toevoeging bij de Leidraad

Landschap en Cultuurhistorie. Deze handreiking gaat in op zowel kleine als grote turbines. Aanvragen voor windturbines worden, naast het gemeentelijke beleid, ook getoetst aan de provinciale omgevingsverordening en dus aan de Leidraad Landschap en Cultuurhistorie en aan deze handreiking. Onderzoek inzake kleine windturbines en microturbines

De drie gemeenten nemen in regionaal verband deel aan een verkenning voor een beleidskader voor kleine windturbines, waaronder microturbines. Aanleiding hiervoor is de uitgekomen provinciale handreiking en diverse aanvragen. In de verkenning wordt onder meer een beleids- en gebiedsanalyse uitgevoerd, algemene kenmerken en uitgangspunten voor het plaatsen kleine windturbines en microturbines opgesteld alsmede gebiedsspecifieke uitgangspunten. De uitkomsten van het regionale onderzoek vormen input voor op gemeentelijk niveau te ontwikkelen beleid voor plaatsing van kleine windturbines en microturbines. De verwachting is dat dit regionale onderzoek in de loop van 2023 gereed zal zijn. De uitkomsten worden vertaald in gezamenlijk op te stellen beleid inzake windturbines in De Purmer. In de verkenning worden de volgende stappen gezet: 1. Beleids- en gebiedsanalyse buitengebied gemeente Zaanstad en regio Zaanstreek-Waterland; 2. Algemene kenmerken en uitgangspunten plaatsing microturbines; 3. Functionele en ruimtelijke relatie tussen grote windturbines en microturbines; 4. Visualisaties en gebiedsspecifieke uitgangspunten plaatsing microturbines; 5. Uitwerking uitkomsten in een aparte Handreiking microturbines of eventueel een toevoeging aan de Notitie ruimtelijke inpassing zon en wind als een apart hoofdstuk.

Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

Integraal ontwikkelperspectief

4.1 Inleiding Het integrale ontwikkelperspectief is een samenstelling van drie ontwikkelperspectieven, met inbegrip van de mogelijkheden op het gebied van energie. Deze drie ontwikkelperspectieven zijn te vinden in bijlage 2. Hierin is verkend welke kansen er liggen voor toekomstbestendige landbouw voor de regio, voor lokale recreatie en voor natuurontwikkeling. In het integrale ontwikkelperspectief komen de kansen die zijn ontdekt samen. In het bijgevoegde kaartbeeld (zie figuur 9) is de combinatie tussen de perspectieven gemaakt in de vorm van een integraal Ontwikkelperspectief. 4.2 Toekomstbestendige landbouw Het verhaal van de landbouw is vooral een verhaal van transitie naar diversiteit en kleinschaligheid van de landbouw die meer gericht is op de regio. Met behoud van en inspelen op de kernwaarden van De Purmer. Kernwoorden voor toekomstbestendige landbouw in De Purmer zijn ‘combineren’ en ‘diversiteit’. De synergie ontstaat door in te zetten op de diversiteit die De Purmer te bieden heeft en daarbij de juiste combinaties weten te maken. Zowel voor De Purmer in relatie tot de omgeving als voor de verdienmodellen van agrarische ondernemers. Het is een vergezicht voor de landbouw, een toekomstperspectief voor boeren die mogelijkheden en kansen biedt, het is geen dwingend perspectief.

In dit toekomstperspectief gaat het er om dat er een sterkere directe relatie en verbinding ontstaat tussen agrarische ondernemers met de consumenten uit het omliggende stedelijk gebied. In deze transitie staat ‘stimuleren’ en ‘kansen scheppen’ centraal voor agrarische ondernemers, in plaats van ‘dwingen’. Daarbij vindt

grotendeels een omschakeling plaats van veeteelt voor de wereldmarkt naar teelt van voedselgewassen en biobased grondstoffen als bouwmateriaal voor de (boven)regionale markt. Ofwel, een transitie naar een multifunctioneel landbouwgebied met gecombineerde landbouwvormen: akkerbouw, akkermatige tuinbouw, veeteelt en eventueel agroforestry⁵ ter plaatste van bestaand bos. Zo wordt gewerkt aan hoogwaardige voedselproductie in een gevarieerd landschap. Landbouw blijft daarbij de hoeder van de landschappelijke waardes zoals openheid en doorzichten. Lage teeltgewassen lijkt daardoor de passende keuze. Essentieel is het om te richten op een duurzame toekomst. Kringlooplandbouw, precisielandbouw, natuurinclusieve landbouw, biologische landbouw en regeneratieve landbouw zijn voorbeelden van routes naar duurzame landbouw. Belangrijk is om ondernemers te stimuleren en ondersteunen om mee te gaan richting duurzame landbouw. Rust creëren door in het oostelijk deel van De Purmer niet méér landbouwgrond af te staan behoudens in de noordkop en ter plaatse van landgoed ilpenstein vormt daarbij de basis voor ondernemers om te kunnen investeren in de toekomst

(bijvoorbeeld door negatieve effecten op verkeerveiligheid, verstorende invloeden op agrarische productiegronden, etc.). Daartoe dienen deze ontwikkelingen altijd gepaard te gaan met een toets van effecten op agrarische gronden en -bedrijven. Ten slotte dient te worden vermeld dat de rol en mogelijkheden van gemeenten klein tot zeer beperkt is daar waar het gaat om agrarische wet- en regelgeving. 'De drie gemeenteraden dragen de drie colleges van Burgemeester en Wethouders op om in gezamenlijkheid een formeel verzoek om wijziging van hetwerkingsgebied Bijzonder Provinciaal Landschap (BPL) in te dienen bij de Provincie NoordHolland. Het voor te dragen gebied is het Waterlands deel van de Purmer, exclusief de percelen bedoeld voor het project llpenstein en de percelen mogelijk nodig voor de ontsluiting van project llpenstein. Zo wordt de identiteit van de Purmer duurzaam beschermd, en blijft een groot deel van de droogmakerij de Purmer beschikbaar voor landbouw en recreatie.' ³

De transitie in de landbouw naar voedselproductie voor de lokale consumenten gaat samen met meer vrijheden voor verbreding van agrarische nevenactiviteiten op het boerenerf, zoals een boerderijwinkel voor de verkoop van ter plaatse verbouwde groenten, een zorgboerderij of kleinschalige recreatie (zie figuur 8). Welke mogelijkheden hiervoor exact zijn moet in het vervolg worden bepaald, zodra het nieuwe Omgevingsplan voor elke gemeente wordt opgesteld. Voorop staat daarbij maatwerk en de maatschappelijke meerwaarde die de nevenactiviteiten kunnen bieden. Aanvullende functies dienen daarbij de primaire agrarische functie niet te frustreren

⁵Agroforestry of boslandbouw betreft landgebruiksystemen waarbij het planten en/of actief beheren van bomen wordt gecombineerd met landbouw of veeteelt. ³Amendement (zie bijlage 3)

Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

4.3 Lokale recreatie Het belangrijkste uitgangspunt voor de lokale recreatie is om het landschap beleefbaar te maken. De Purmer is nu vooral een doorgangsgebied voor recreatie. Door de recreatieve routes uit te breiden en te koppelen aan de cultuurhistorische identiteitsdragers van het landschap, zoals de boerderijlinten, de watertochten en de ringdijk en ringvaart, worden deze cultuurhistorische en landschappelijke identiteitsdragers versterkt en beleefbaar. Het nieuwe fietspad naast de N244, dat wordt doorgetrokken via de nieuwe 3e ontsluiting in EdamVolendam, is een onderdeel daarvan. Hierdoor ontstaat een fijnmazig recreatief netwerk en worden recreatieve rustpunten en natuurgebieden in en om De Purmer met elkaar verbonden. De aanleg van nieuwe, doorvaarbare bruggen over of veren in de Purmerringvaart spelen hierbij een cruciale rol. Ook liggen er kansen op strategische plekken waar recreatieve routes samenkomen voor de ontwikkeling van nieuwe rustpunten met voorzieningen zoals kleinschalige horeca, toiletvoorzieningen, oplaadpunten en aanlegsteigers. Binnen het nieuwe recreatieve netwerk worden twee routes opgewaardeerd als hoofdfietsroutes, bijvoorbeeld als snelfietsroutes die vanaf de stations in Purmerend het achterland en de historische plaatsen Edam, Volendam, Katwoude en Monnickendam met elkaar verbinden. Op die manier wordt ook geïnvesteerd in duurzame mobiliteit.

Bedrijvigheid • • • • •

landbouwonderzoek- en • • experiment- en innovaties flexplekken • creatieve ondernemingen • voedselverwerking en verpakking voedselopslag en distributie

Detailhandel* boerderijwinkel groenteboer kaasboer bakkerij

4.4 Natuurontwikkeling Natuurontwikkeling draagt eraan bij om het buitengebied, de biodiversiteit en onze landbouw gezonder te maken voor in de toekomst. De Purmer kan hier een belangrijke rol in spelen door de omliggende natuurgebieden, Zeevang in het noorden en het Ilperveld in het zuiden, met elkaar te verbinden. Twee robuuste ecologische verbindingszones (EVZ’s) langs de Ringvaart en de Middentocht zorgen hiervoor. Met de dwarstochten als ecologische dwarsverbindingen worden de EVZ’s aan elkaar gekoppeld. Deze dwarstochten worden gecombineerd met wandelroutes. In de noordelijke en zuidelijke kop van De Purmer monden de EVZ’s uit in ecologische zones. Deze werken als natuurstapstenen die ervoor zorgen dat de natuur de omliggende natuurgebieden kan bereiken. Zo ontstaat er in samenhang met een recreatief netwerk ook een natuurnetwerk waarbij de nadruk in de oost/ west-richting ligt op recreatieve verbindingen en de nadruk in de zuid/noord-richting op natuurverbindingen. Het recreatieve en ecologische netwerk vormt als geheel een ruimtelijk raamwerk van natuurlijke, landschappelijke, cultuurhistorische en recreatieve hoofdstructuren. Deze samenhang komt mooi tot uiting op vele plekken zoals de dwarstochten, de ringdijk en ringvaart en het Purmerbos. Hier komen natuurontwikkeling, lokale recreatie en landbouw

Woonvormen • • •

Figuur 8: Mogelijkheden van nevenactiviteiten op boerenerven

kleinschalige (zorg) woonvormen dagopvang woonvormen voor seizoensarbeiders

samen. Door het Purmerbos uit te breiden en de nu nog losse bosdelen met elkaar in verbinding te brengen komt er meer ruimte voor biodiversiteit en recreatie. 4.5 Energie Energieopwekking uit zonnepanelen op daken lijkt het meest kansrijk te zijn voor De Purmer. Met name in bestaande woonwijken Purmer-Noord en Purmer-Zuid en op bedrijventerrein Baanstee. Voor nieuwbouwontwikkelingen in de Oostflank in gemeente Purmerend en de ontwikkeling in de noordkop van De Purmer in de gemeente EdamVolendam (WVG gebied: gemengd/industrie en gemengd) is het streven dat deze energie-neutraal of energie-arm worden aangelegd. Ook andere kleinschalige vormen van energieopwekking die het landschap, natuur, cultuurhistorie en beeldkwaliteit zo minder mogelijk aantasten kunnen eveneens mogelijkheden bieden. Denk daarbij aan zonnepanelen op boerenschuren, stallen en binnen het agrarisch bouwblok op het eigen erf, kleinschalige windturbines op het eigen erf van agrarische bedrijven (onder voorwaarde van een goede landschappelijke inpassing; zie aangekondigd onderzoek diverse gemeenten) geothermie op het land en aquathermie in de ringvaart.

Recreatie • • • • • •

rustpunten/ toeristische overstappunten kleinschalig toeristisch overnachten ateliers sport pluktuinen en moestuinen kleinschalige evenementen *uitsluitend gerelateerd aan eigen productie

Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

4.6 Woningbouw Woningbouw beperkt zich tot de ontwikkeling van de Oostflank, de ontwikkeling van landgoed Ilpenstein en tot kleinschalige particuliere woningbouwinitiatieven in de vorm van tweede woningen voor opvolgers uit agrarische noodzaak, ten behoeve van mantelzorg en/of andere vormen van zorg in een agrarische setting. Deze worden momenteel onder strikte voorwaarden reeds toegestaan. De gemeenten zetten zich in voor een verruiming van deze kaders, mits er geen (milieu)belemmeringen zijn vanuit agrarische bedrijfsvoering in de directe omgeving. Tweede woningen mogen zich vestigen binnen het bouwvlak op boerenerven en dienen ondergeschikt te zijn in vorm en oppervlak aan de erfbebouwing. Voor transformatie van agrarische bedrijfspercelen in geval van stoppende of gestopte agrariërs en andere bedrijven, blijven de gemeenten zich inzetten voor aanpassing van de provinciale omgevingsverordening ten behoeve van verlaging van de sloopeis in de provinciale VAB-regeling en het afschaffen van de eis voor een vereveningsfonds.

historische waarde van de Purmer zal het (cultuur)landschap worden versterkt. 4.7 Bedrijvigheid Een belangrijk deel van de Purmer is in wezen te beschouwen als werkgebied, immers het betreft in hoofdopzet een landbouwgebied. Aan de noordkop van De Purmer is het Wvg-gebied aangegeven, waarbij aan de westzijde aangesloten wordt op het bedrijventerrein de Baanstee met een multifunctionele bedrijveninvulling. De oostzijde kenmerkt zich door een meer divers pakket aan mogelijke functies; te denken valt aan recreatie, agrarische bedrijvigheid, dienstverlening, sport en mogelijk enige woningbouw, mits passend binnen de milieucontouren van de ontwikkeling van industrie en gemengde functies. Daarnaast zal er ruimte zijn voor natuur en water. De ontwikkeling

van dit gebied wordt uitgewerkt door de gemeente EdamVolendam; in onderhavige visie wordt de locatie geduid en het perspectief ervan geschetst voor de toekomst. 4.8 Mobiliteit en infrastructuur Ontwikkelingen op het gebied van mobiliteit en infrastructuur in De Purmer zijn vooral recreatief van aard. Zoals onder lokale recreatie wordt benoemd gaat het hierbij om de aanleg van nieuwe en het opwaarderen van snelfietsroutes, wandelroutes, fiets- en wandelverbindingen en vaarroutes. Met het opwaarderen en/of de aanleg van nieuwe snelfietsroutes (zoals die langs de N244 en de toekomstige 3e ontsluiting) tussen de stations in Purmerend; enerzijds met het achterland en de historische plaatsen Edam, Volendam, Katwoude en Monnickendam; anderzijds wordt duidelijk ingezet op verduurzaming van mobiliteit.

Er is aandacht voor de hoogwaardige uitstraling van woningbouw naar de directe omgeving. De woningbouw van de Oostflank zal zoveel mogelijk in het groen worden ingepast dan wel met een zachte overgang naar het landschap worden vormgegeven. Tenslotte dient in dit verband Buitenplaats Ilpenstein nog te worden genoemd als bijzondere ontwikkeling in de zuidpunt van De Purmer. Hoewel hier recreatie en horeca voorop staan als hoofdfuncties, wordt te zijner tijd de haalbaarheid onderzocht van aanvullende woningbouw, als onderdeel en kostendrager van de herontwikkeling van de vroegere buitenplaats. Mede omdat dit initiatief aansluit op de

Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

Ook stimuleert deze koers bewegen en gezondheid van bewoners. Voor de ontsluiting van het te ontwikkelen WVG-gebied is het uitgangspunt dat deze gebruik maakt van de bestaande N244/N247. Bedrijfsmatig verkeer bij de ontwikkeling van de Oostflank in Purmerend wordt niet via de oostkant van De Purmer (Oosterweg e.d.) afgewikkeld, vermelde provinciale wegen uitgesloten.

Integraal ontwikkelperspectief

4.9 Ontwikkelplannen in De Purmer In het integrale ontwikkelperspectief zijn meerdere ontwikkelingen op de kaart gezet die een eigen traject volgen. Dit betreffen de woningbouwontwikkeling Oostflank en de aanleg van een nieuw bedrijventerrein en gemengd gebied in de noordkop. Voor deze ontwikkelingen volgt in andere, deels parallelle trajecten, de besluitvorming. Met name de bestuurlijke besluitvorming van gemeente EdamVolendam om het WVG-gebied (gemengd/industrie en gemengd) in de noordkop van De Purmer te ontwikkelen heeft veel impact op het landschap en dient landschappelijk goed ingepast te worden. Ook de stedelijke rand in de oostflank dient landschappelijk goed ingepast te worden, met een natuurlijke en groene, zachte overgang naar het buitengebied. De invulling van bufferstroken zal worden gecombineerd met het vergroten van biodiversiteit, met landschap(s-elementen) en met recreatie. Voor beide ontwikkelingen geldt dat deze qua infrastructuur zodanig worden ontsloten dat geen sprake is van hinder van sluipverkeer door het landelijke deel van De Purmer, zoals Oosterweg, Edammerweg en Purmerenderweg; zowel door bedrijfsmatig transportverkeer als voor bewoners- en werknemersverkeer. Figuur 9: Integraal ontwikkelperspectief Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

Legenda Integraal ontwikkelperspectief

WVG-gebied (gemengd/industrie en gemengd)

Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

4.10 Samenvatting Samenvattend betekent dit integraal ontwikkelperspectief het volgende. Toekomstbestendige landbouw • Combinaties maken tussen landbouwvormen: zowel akkermatige tuinbouw, veeteelt en eventueel agroforestry ter plaatse van bestaand bos; • Hoogwaardige voedselproductie in een gevarieerd landschap met multifunctioneel gebruik; • Stimuleren en ondersteunen van ondernemers om mee te gaan richting duurzame landbouw; • Rust creëren door niet méér landbouwgrond af te staan behoudens in de noordkop en ter plaatse van landgoed Ilpenstein vormt daarbij de basis voor ondernemers om te kunnen investeren in de toekomst; • Voedselproductie voor (boven)regionale markt en wereldmarkt in balans; • Meer vrijheid voor verbreding en nevenactiviteiten met maatschappelijke meerwaarde; • Uitgaan van de landschappelijke kernwaarden van De Purmer; • Kleinschalige particuliere initiatieven in de vorm van tweede woningen voor opvolgers uit agrarische noodzaak, ten behoeve van mantelzorg en/of andere vormen van zorg verruimen naar meer categorieën, mits milieuplanologisch inpasbaar. Lokale recreatie • Versterken of aanleggen van een doorgaand fiets- en wandelnetwerk, gekoppeld aan de landschappelijke dragers en historische plaatsen in het achterland; • Opwaarderen van routes naar hoofdfietsroutes (oostwest verbindingen);

•

Mogelijkheden voor creëren van rustpunten op plekken waar recreatieve routes samenkomen.

Natuurontwikkeling • De Ringvaart en de Middentocht als twee robuuste ecologische verbindingszones (EVZ’s) zorgen voor de verbinding van omliggende natuurgebieden; • De dwarstochten als ecologische dwarsverbindingen verbinden de EVZ’s aan elkaar. Deze dwarstochten kunnen worden gecombineerd met wandelroutes; • Ecologische zones in de noordelijke en zuidelijke kop van De Purmer werken als natuurstapstenen tussen de EVZ's en omliggende natuurgebieden; • Uitbreiding en verbinden van losse bosdelen van Purmerbos zorgt voor meer mogelijkheden voor biodiversiteit en recreatie. Energie • Energieopwekking uit zonnepanelen op daken op boerenschuren- en stallen, woonwijken en bedrijfspanden; • Energie-neutraal of energie-arm ontwikkelen van nieuwbouw in De Purmer, zoals Oostflank in gemeente Purmerend en de ontwikkeling van het WVG-gebied (gemengd/industrie en gemengd) in de noordkop van De Purmer in de gemeente Edam-Volendam; • Kleinschalige windturbines op het eigen erf van agrarische bedrijven (onder voorwaarde van een goede landschappelijke inpassing; zie aangekondigd onderzoek verschillende gemeenten); • Geothermie op het land en aquathermie in de ringvaart.

Woningbouw • Woningbouw beperkt zich tot de ontwikkeling van de Oostflank, Buitenplaats Ilpenstein en enkele kleinschalige initiatieven. Bedrijvigheid • Aan de noordkop van De Purmer is het Wvg-gebied aangegeven, waarbij aan de westzijde aangesloten wordt op het bedrijventerrein de Baanstee met een multifunctionele bedrijveninvulling. Mobiliteit en infrastructuur • Ontwikkelingen op het gebied van mobiliteit en infrastructuur in De Purmer zijn vooral recreatief van aard, zoals versterken van snelfietsroutes, wandelroutes, fiets- en wandelverbindingen en vaarroutes; • Inzetten op duurzame mobiliteit; • De ontwikkeling van het WVG-gebied (gemengd/industrie en gemengd) en de ontwikkeling van de Oostflank in Purmerend maken zoveel mogelijk gebruik van de bestaande provinciale wegen.

³Amendement (zie bijlage 3)

Strategische gebiedsvisie De Purmer 2035 - Gemeenten Edam-Volendam, Purmerend, Waterland

Verantwoording, werkwijze en vervolg

5.1 Participatie Wij werken samen met de inwoners, ondernemers en organisaties aan een florerende en duurzame Purmer, waar het goed leven, ondernemen en recreëren is. Deze gebiedsvisie is mede gebaseerd op inbreng vanuit de samenleving opgehaald tijdens verschillende participatiesessies. Naast de participatieresultaten is deze gebiedsvisie gebaseerd op vastgesteld beleid en beleid dat parallel aan de gebiedsvisie in ontwikkeling is, zoals de visie op de Oostflank in Purmerend en de omgevingsvisie met uitvoeringsstrategie van de gemeente Edam-Volendam. 5.2 Verantwoording doorlopen inspraakperiode De ontwerp-gebiedsvisie ligt vanaf 4 juli 2023 voor eenieder ter inzage. Gedurende die termijn kan iedereen een zienswijze indienen bij de gemeenteraad van de eigen gemeente. De resultaten van zienswijzeperiode op basis van 3.4 Algemene wet bestuursrecht of de gemeentelijke inspraakverordening, betrekken de raden in hun debat over de vaststelling van de gebiedsvisie. De ontvangen zienswijzen worden samengevat en beantwoord in een document ‘Zienswijzennota Strategische Gebiedsvisie De Purmer’. 5.3 Vaststelling en vervolg De gebiedsvisie wordt door de drie gemeenteraden, elk voor haar eigen grondgebied, vastgesteld. De gebiedsvisie heeft een tijdshorizon tot en met 2035. Met de gebiedsvisie

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14670148/1