a.-memo-en-conceptvisie-recreatie-en-toerisme-purmerend
Tekst van het document
MEMO
Aan Van Datum Onderwerp Registratienummer
: de gemeenteraad : wethouder M.T.A. Hegger : 24 mei 2024 (versie 2.0) : Conceptvisie Recreatie en Toerisme : 1598661
Inleiding Voor u ligt de conceptvisie Recreatie en Toerisme 2040. Dit is de zogenaamde 80% versie. Gepland is om die in de commissievergadering van 12 juni meningsvormend te bespreken in de commissie en raad. Besluitvorming zal in oktober 2024 plaatsvinden. De conceptvisie is ook voor inspraak vrijgegeven. Context en achtergronden (algemeen) Purmerend is als groeikern van Amsterdam inmiddels een middelgrote stad geworden. Zowel inwoners als bezoekers maken (nog) te weinig gebruik van de binnenstad en de voorzieningen in de stad. Er is nog een zekere groeipotentie. Inwoners zijn voor werkgelegenheid vooral gericht op plaatsen buiten de stad, waaronder Amsterdam en Schiphol. De werkgelegenheid in Purmerend bevindt zich voornamelijk in de tertiaire sector (met name verkoop consumentenartikelen en zakelijke dienstverlening) en de quartaire sector (regionale functie o.a. Dijklander Ziekenhuis, Evean, verpleeghuizen, onderwijs en gemeente). Met de bouw van 10.000 woningen richting 2040, de ontwikkeling van het Waterlandkwartier (stationsgebied) en de transformatie van De Koog neemt de stedelijke verdichting verder toe. De voorzieningen in en buiten de binnenstad zullen daarop zo veel mogelijk moeten meebewegen. Datzelfde geldt ook voor de recreatief-toeristisch voorzieningen in Purmerend en Beemster.
Door de verdere toename van het aantal inwoners zal ook de behoefte aan dergelijke voorzieningen in de meest ruime zin van het woord groeien. Daarbij gaat het niet alleen om culturele voorzieningen zoals theater of musea maar ook om groenvoorzieningen (parken) en infrastructurele voorzieningen (fiets- en wandelpaden). Ook bezoekers van buiten Purmerend zullen naar verwachting meer van dergelijke voorzieningen gebruik gaan maken. Dat komt mede doordat de druk in andere plaatsen in de regio aanmerkelijk is toegenomen zoals de Zaanse Schans, de IJsselmeerstadjes Volendam en Marken en Amsterdam. Veel van deze plaatsen willen toe naar meer spreiding van bezoek over de gehele regio. Purmerend kan daarvan profiteren maar zal evenzeer in de afweging tussen een toename van de bezoekers, de draagkracht van specifieke voorzieningen zoals groengebieden en het draagvlak bij haar eigen bewoners een balans moeten vinden. Vanaf 1 januari 2022 vormen Purmerend en Beemster samen een gemeente, waarmee letterlijk een verbinding tussen platteland en stad tot stand is gekomen. Dat biedt ook op het gebied van recreatie en toerisme kansen. Beemster is UNESCO-werelderfgoed. Bovendien zijn er in Beemster vijf forten van de Stelling van Amsterdam (nu: Hollandse Waterlinies) gelegen. De Hollandse Waterlinies – en dus ook de Beemster forten – zijn eveneens UNESCO-werelderfgoed.
Voorbereidend proces met betrekking tot de visie op recreatie en toerisme Eind oktober 2023 is gestart met het ontwikkelen van de visie op recreatie en toerisme. In de periode oktober 2023-april 2024 is een analyse van alle beleidsstukken gedaan en is met diverse partijen (in- en extern) gesproken.
Diverse stakeholders uit de kunst- en cultuursector, de sport, de medeoverheden, de marketingbureaus (BTLH en Visit Beemster), individuele ondernemers en de ondernemersverenigingen, de fietsersbond, EBS en de watersportvereniging hebben tijdens drie werkateliers hun inbreng kunnen leveren. Deze inbreng is meegenomen en verwerkt. In het laatste werkatelier zijn acties geformuleerd die partijen gezamenlijk zouden kunnen uitvoeren. Daarbij is een eerste start gemaakt om vast te stellen wie van deze partijen trekker zou kunnen zijn. In de komende tijd wordt dit verder uitgewerkt en bepaald wie de trekker per actie wordt zodat de gemeente niet alle acties op moet maken. Tussentijds is ook JAP (Junior Analists Purmerend) betrokken geweest bij het thema ‘recreatie en toerisme’ en hebben ruim 1.000 inwoners hebben via de online tool ‘Swipocratie’ hun voorkeuren aangeven . Op 20 maart heeft een werkbijeenkomst voor de raads- en commissieleden plaatsgevonden. Op 17 mei hebben enkele honderden stakeholders, inwoners en ondernemers (alsnog) hun reactie op de uitgangspunten van de conceptvisie gegeven tijdens een inloopmiddag in Theater de Purmaryn.
Inhoud De conceptvisie valt in een aantal delen uiteen, te weten: - context (aanleiding, doel, opbouw en beleidskaders); - analyse (vraag- en aanbodzijde, afstemming tussen ‘Beemster’ en ‘Purmerend’); - visie (prioritering, sleutelthema’s, ruimtelijk ontwikkelkader, sleutellocaties). Van belang is de keuze die in het hoofdstuk 3 (visie) is gemaakt: “Beemster is de toeristische troefkaart, Purmerend is de verbindende regionale schakel (oftewel de ‘regionale recreatieve uitvalsbasis’). Dit betekent niet dat er in Beemster niet meer in recreatieve verbindingen zal worden geïnvesteerd of dat er in Purmerend geen toeristen welkom zijn. ‘Beemster’ is al een merk waarop in de komende jaren kan worden voortgebouwd. ‘Purmerend’ zal nog het nodige moeten doen aan het verbeteren van haar toeristische product. Dat kan onder meer door haar hub-functie te versterken. In de conceptvisie zijn sleutelthema’s en sleutellocaties benoemd. Sleutelthema’s zijn thema’s die voor de hele gemeente van belang (kunnen) zijn zoals het uitbreiden van het aantal verblijfsaccommodaties, het versterken van het agrotoerisme, het uitbouwen van ‘water’ als identiteitsdrager (meer ontspanningsmogelijkheden op en aan het water creëren) en het versterken en stimuleren van de kunst- en cultuursector. Sleutellocaties zijn locaties waar recreatie en toerisme kwaliteit kunnen toevoegen.
Het gaat dan onder meer om het Purmerbos, Middenbeemster (bezoekerscentrum), De Vurige Staart, H20/De Koog en Kom A7. Per locatie is aangegeven welke acties wenselijk c.q. noodzakelijk zijn. Veelal betreft het een toevoeging van voorzieningen en/of het verbeteren van de toeristisch-recreatieve infrastructuur. Meningsvormende bespreking in de commissie De commissie wordt voorgesteld om zich uit te spreken over deze concept versie. +-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+
2
Gemeente Purmerend
Visie Recreatie & Toerisme 2040
CONCEPT (80%) i van vi
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme Purmerend CONCEPT (80%-versie) - digitoegankelijk - 29 mei 2024
Gemeente Purmerend
Visie Recreatie & Toerisme 2040 Opdrachtgever: Gemeente Purmerend Projectnummer: 2442.0523 Datum: 29 mei 2024
DTNP Graafseweg 109 6512 BS Nijmegen T 024 - 379 20 83 E info@dtnp.nl W www.dtnp.nl
CONCEPT (80%)
Adviseurs voor Ruimte en Strategie
Leeswijzer: dit document is voor ca. 80% af. Dit document is bedoeld voor de meningsvormende bespreking in de raadscommissie van 12 juni 2024. De conceptvisie is gevormd, maar met name voor de uitvoering (hoofdstuk 4) zijn aanvullende stappen nodig. Eventuele openstaande punten zijn in dit document gemarkeerd en voorzien van de term PM (pro memorie). Aan deze conceptversie kunnen dan ook geen rechten worden ontleend.
Context
1
A.
Verslagen participatie
39
1.1
Aanleiding en doel
2
B.
Paspoorten
46
1.2
Lopende zaken en relevante beleidskaders
5
C.
Toerisme en recreatie: landelijke trends
56
1.3
Ambities
8
D.
Analyse toeristische faciliteiten
59
E.
Analyse recreatieve faciliteiten: extensief
62
F.
Analyse recreatieve faciliteiten: intensief
65
Analyse
10
2.1
Veranderende vraagzijde: lokale leefstijlen
11
2.2
Dynamiek aanbodzijde: kansen en knelpunten in beeld
16
2.3
Reality check: visit Purmerend?
21
Visie
25
3.1
Prioritering en sleutelthema’s
26
3.2
Ruimtelijk ontwikkelkader
29
3.3
Sleutellocaties
31
Uitvoering PM
37
Bijlagen
38
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme Purmerend CONCEPT (80%-versie) - digitoegankelijk - 29 mei 2024
Context
1.1
Aanleiding en doel
Recreatie en toerisme zijn belangrijk voor de leefbaarheid, werkgelegenheid en voorzieningen in de gemeente Purmerend. Deze visie is geschreven om ondernemers en inwoners te enthousiasmeren om samen, vanuit een gezamenlijk doel, aan de slag te gaan.
in
de
voedselkamer
Beemster
zullen
robuuste
recreatieve routes behouden en versterkt moeten worden; niet alleen voor de inwoners, ook met het oog op een duurzaam ecologisch netwerk.
Doel Deze visie is opgesteld om ondernemers, inwoners en andere (regionale) partners te enthousiasmeren en in-
Aanleiding In de gemeenten om ons heen gebeurt veel op het
spireren, zodat we samen aan de slag kunnen om het
gebied van recreatie en toerisme . Nu gemeentes
recreatieve en toeristische programma verder door te
Beemster en Purmerend samengegaan zijn, wordt voor
ontwikkelen in de gemeente Purmerend.
a
deze fusiegemeente een toekomstbeeld gewenst. Toerisme en (intensieve vormen van) recreatie kunnen
Deze gemeentelijke visie op recreatie en toerisme helpt
voor Purmerend en de omliggende regio zowel vanuit
bovendien om toekomstige investeringen (tijd en geld)
een goed voorzieningenniveau als vanuit economisch
van zowel overheid als marktpartijen in goede banen te
oogpunt interessant zijn. Voor de aantrekkelijkheid van
leiden. Daarbij bewaken we de zaken die al op orde zijn,
de groeiende gemeente als woon- of vestigingsplaats
en besteden we extra aandacht aan de knelpunten die
zijn extensieve recreatieve voorzieningen (zoals fiets-
nog opgelost moeten worden.
De twee gezichten van Purmerend: Een stedelijke omgeving...
en wandelpaden) ook van belang.
Dynamiek door beleid Juist in een verdichtende en groeiende stad is aan-
Dit document is hiermee aan de ene kant een hande-
dacht voor voldoende ademruimte onmisbaar. Men wil
lingskader voor de gemeente zelf, niet alleen binnen
buitenshuis kunnen ontspannen en andere mensen
het economische beleidsterrein, maar ook (integraal)
ontmoeten. Ook in het landelijke deel van de gemeente,
voor andere beleidsterreinen zoals woningbouw, groen
a
https://www.parool.nl/amsterdam/volgende-stap-in-strijdtegen-overtoerisme-hotelstop-voor-alle-wijken-in-amsterdam
2 van 67
en mobiliteit. Aan de andere kant is deze visie een uitnodiging aan marktpartijen om mee te denken over de
...en ook landelijk gebied
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme Purmerend CONCEPT (80%-versie) - digitoegankelijk - 29 mei 2024
gewenste ontwikkelingsrichting van recreatie en toe-
Communicatie
risme in de gemeente Purmerend. Als een initiatiefne-
In aanvulling op de werkateliers is er een enquête ge-
mer aanklopt bij de gemeente met een plan dat past
houden onder inwoners van Purmerend en de
binnen het voorgestelde ontwikkelkader, is de kans
Beemster. Daarnaast heeft een ambtelijke kern- en ex-
groot dat we daarmee verder gaan. Hiermee heeft dit
pertgroep de inhoud van deze visie integraal en regio-
document een brugfunctie tussen markt, burgers en
naal afgestemd. Ook hebben jongeren meegedacht (via
overheid. Het beleid draagt zo bij aan ontwikkelingen en
de Junior Analysts Purmerend) en is het thema uitge-
dynamiek op gewenste locaties.
breid toegelicht tijdens een creatieve werksessie met gemeenteraadsleden.
Participatie Aan het opstellen van de visie is een intensief participa-
Op 17 mei 2024 is de voorlopige visie gepresenteerd
tieproces voorafgegaan. In een serie van werkateliers
aan inwoners, waarbij zij aanvullingen en suggesties
hebben diverse betrokkenen bijgedragen aan de
konden doen. Het eindresultaat van deze stappen
kansen-
ruimtelijk
wordt na de zomer voorgelegd aan college en gemeen-
ontwikkelka-der en de invulling van de verschillende
teraad, waarna (na vaststelling) gestart kan worden
sleutellocaties binnen het ruimtelijke ontwikkelkader.
met de uitwerking en uitvoering van de ideeën en voor-
Over
stellen.
en
de
knelpuntenkaart,
inhoud
en
het
reikwijdte
van
de
Verplaasten in bezoekmotieven van mogelijke recreanten...
uitvoeringsparagraaf wordt nog gesproken: Wie doet wat? Waar beginnen we mee? Welke actie heeft de
Leeswijzer
hoogste prioriteit?
Purmerenders en Beemsterlingen zijn harde werkers, die graag met concrete zaken aan de slag gaan. Er is
De gemeente Purmerend en adviesbureau DTNP
bovendien, vanuit verschillende beleidsterreinen en in
danken alle betrokkenen via deze weg nogmaals harte-
regionaal verband, al veel gezegd en geschreven over
lijk voor hun actieve bijdrage.
recreatie en toerisme in de gemeente Purmerend. Om deze reden is het hoofdrapport zo veel mogelijk be...maar ook aan de slag met locaties en ideeën op de kaart
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme Purmerend CONCEPT (80%-versie) - digitoegankelijk - 29 mei 2024
3 van 67
knopt gehouden; in de bijlagen vindt u diverse aanvullende paragrafen met achtergrondinformatie, voor wie minder vertrouwd is met de lokale context of de al lopende acties en ontwikkelingen.
Leeswijzer: dit document is voor ca. 80% af. Dit document is bedoeld voor de meningsvormende bespreking in de raadscommissie van 12 juni 2024. De conceptvisie is gevormd, maar met name voor de uitvoering (hoofdstuk 4) zijn aanvullende stappen nodig. Eventuele openstaande punten zijn in dit document gemarkeerd en voorzien van de term PM (pro memorie). Aan deze conceptversie kunnen dan ook geen rechten worden ontleend.
Het hoofdrapport is als volgt opgebouwd: 1.
In het vervolg van dit hoofdstuk zijn actuele ontwikkelingen en relevante beleidskaders samengevat, die leiden tot 5 ambities die ten grondslag liggen aan de visie op recreatie en toerisme;
2.
In hoofdstuk 2 brengen we de huidige kansen en knelpunten in beeld: waar zit een mismatch tussen vraag en aanbod? En: waar liggen urgente opgaven vanuit (inter)nationaal, regionaal of integraal perspectief, waar we ‘iets’ mee moeten?
3.
Als antwoord op de diagnose van de huidige toerisme- en recreatiestructuur formuleren we in hoofdstuk 3 een visie op de ontwikkeling van de sector in onze gemeente, waarbij we tevens inzoomen op een achttal kritieke sleutellocaties.
4.
Tot slot verdelen we, met het oog op de uitvoering, in hoofdstuk 4 de taken. Deels is hierbij een afwegingskader van belang, deels ook de organisatiestructuur. PM
In de bijlagen vindt u een uitgebreider verslag van het participatietraject, waaronder de volledige uitslag van de participatie via de tool Swipocratie (ca. 1.000 respondenten) en uitgebreidere beschrijvingen van de huidige vraag- (inclusief volledige set leefstijlpaspoorten) en aanbodstructuur en de relevante trends en ontwikkelingen binnen de sector.
4 van 67
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme Purmerend CONCEPT (80%-versie) - digitoegankelijk - 29 mei 2024
6.
PARKEN NU EN IN DE TOEKOMST
1.2 Lopende zaken en relevante beleidskaders Niet alleen de parken zelf, ook de verbindingen naar de parken toe zijn essentieel. Goede, veilige en aantrekkelijke routes moeten de inwoners naar de parken toe leiden. In de mobiliteitsvisie is aangeven dat er meer ruimte aan de voetgangers en fietsers gegeven gaat worden. Routes en verbindingen tussen de verschillende ontwikkelingen en voorzieningen worden aangepakt. Tegelijkertijd liggen er ook kansen om daar recreatieve en ecologische verbindingen aan te koppelen en deze ook te verbinden met andere groengebieden, het buitengebied en sportvelden. Zo ontstaat er een netwerk van recreatieve en ecologische verbindingen en plekken. We noemen dat het Parelweb van Purmerend.
Het visietraject is in de gemeente Purmerend niet vanaf nul begonnen; we houden rekening met bepaalde lopende zaken en benutten waar mogelijk koppelkansen. We voegen ons naar vastgestelde (relevante) gemeentelijke beleidskaders en sluiten waar mogelijk aan bij regionale kaders en adviezen. In deze paragraaf brengen we deze kort (letterlijk) in beeld.
De koog anno 2040, stel dat.. De Koog 2040 staat voor studeren, werken, sporten, cultuur en wonen in een spannend stedelijk gebied. 73 hectare ruimte om te groeien van een eerste idee op de Stadscampus tot startup en bedrijf. Thema’s als innovatie, uitwisseling, inclusiviteit, klimaatadaptatie, gezondheid en duurzaamheid zijn hier van toepassing. De Koog is belangrijke bestemming in stad en regio, een ov knooppunt en een groen gebied waar fietser, voetganger en verblijf voorop staat.
Visie leefbare stad en Parkenplan (2021)
13
12
Purmerend is een groene stad, en de gemeente heeft een De Koog: gemengd woon-/werkgebied (beeld: BVR)
duidelijke ambitie om dat ook in de toekomst zo te houden. Aan de hand van het Parkenplan Purmerend 2021-2040 Het ‘parelweb’ verbindt de parken (beeld: gem. Purmerend)
(geschreven op basis van de ‘Visie leefbare stad’) worden
Het Parelweb is een kansenkaart die als onderlegger wordt gebruikt bij gebiedsontwikkelingen. En daarnaast nadere uitwerking krijgt in andere plannen, zoals bijvoorbeeld het mobiliteitsplan en de omgevingsvisie. Tussen parken onderling, de wijken, maar ook richting het buitengebied zijn goede verbindingen nodig voor bereikbaarheid en toegankelijkheid voor mens en dier. De groene verbindingen zijn goed voor recreatie, VISIEKAART GOLFBAAN beweging, ecologie en klimaatadaptatie. De routes moeten zo vormgegeven worden dat iedereen gemakkelijk en veilig bij het groen kan komen.
stap voor stap de Purmerendse parken opgeknapt. Momenteel (voorjaar ‘24) wordt bijvoorbeeld gewerkt aan een
voorlopig
ontwerp
voor
het
Leeghwaterp ark.
4
Op bovenstaande kaart zijn vijf ecologische en recreatieve verbindingen door de stad aangegeven waarbij de ambitie is deze verder uit te werken. Om tot een goed recreatief Parelweb te komen, is gekeken naar een aantal potentiële routes tussen de parken en het buitengebied die verbeterd kunnen worden. 7
Belangrijk(er) voor de visie op recreatie en toerisme is de groenstructuur verdient extra aandacht!
32
5
OOSTFLANK PURMEREND
kansenkaart met het ‘parelweb’ uit het Parkenplan: deze
6
PARKENPLAN PURMEREND 2021-2040 2
Gebiedsvisies: o.a. Oostflank, De Koog en Waterlandkwartier 3
De afgelopen jaren is voor een aantal deelgebieden in Purmerend een (concept)toekomstvisie opgesteld. Juist op plekken waar de gemeente gaat uitbreiden (zoals de
2 3 4 5 6
23
7
Purmerbos De Middentocht Park De Uitvlucht IJsselmeerlaan Purmerenderweg Westerweg
Natuurzone Westerweg + stolpen Zichtlijnen Groene verbinding Groene zone Westerweg
Bestaande langzaamverkeersroute Nieuwe buslijn OV- knopen Maatschappelijke en commerciële voorzieningen Inpassing zone IJsselmeerlaan
Polderlint woonmilieu 5 - 15 won/ha Landschappelijk woonmilieu 20 - 30 won/ha Stedelijk woonmilieu 80 - 100 won/ha
Impressie van het vlonderpad over de waterpartij met op de achtergrond het terras van het hotel. VISTA - Schetsontwerp Beusebos/Kom A7 Purmerend - januari 2020
Conceptvisie op de Oostflank: groen wonen nabij het bos (beeld: gem. Purmerend & BPD gebiedsontwikkeling)
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme Purmerend CONCEPT (80%-versie) - digitoegankelijk - 29 mei 2024
45
Impressie openbaar groengebied rondom hotel Kom A7 (Beeld: Vista, 2021) 5 van 67
Oostflank) of verdichten en transformeren (De Koog en
is
het Waterlandkwartier) bestaat de mogelijkheid om
Economische Visie (Beemster + Purmer end #dat-
Purmerend en de Beemster zijn sterk verankerd in de
kansen vanuit recreatie en toerisme mee te nemen in de
werkt). Een andere exponent is het Programma
regio Zaanstreek/Waterland. Bovendien zijn we onder-
uitwerking van deze ontwikkelingen. Hieronder scharen
Binnenstad; ook de historische binnenstad van Purme-
deel van de metropoolregio Amsterdam (MRA). In het
we nadrukkelijk ook de dorpsontwikkelingsvisies zoals
rend (‘het stadje tussen de polders’) vormt immers een
vervolg van dit document zal (veelvuldig) worden ge-
die in de voormalige gemeente Beemster zijn opgesteld.
onmisbare plek onder het economisch, maar ook het so-
sproken over de regio Laag Holland. Hiermee verbinden
Vanuit het oogpunt van duurzaam toerisme streven we
ciaal, cultureel en maatschappelijk functioneren van de
we ons aan de gemaakte afspraken in de MRA en de
ernaar om zoveel mogelijk toeristisch-recreatieve initia-
gemeente (zoals voorzieningen, woon-/leefkwaliteit,
regio Zaanstreek/Waterland.
tieven/ideeën te koppelen aan praktische verbeterpunten
vestigingsmilieu).
verwoord
in
de
daaropvolgende
gemeentelijke
in de leefomgeving.
Regionaal afsprakenkader en ontwikkeling MRA
Diverse regionale a en provinciale b ontwikkelingen zijn Momenteel wordt aan een cultuurvisie gewerkt: De
Toeristisch programma: Kom A7 en bezoekerscentrum
Kracht van Cultuur. Die visie heeft een relatie met deze
Op twee locaties is de afgelopen jaren al veel gesproken
visie en is waar nodig op elkaar afgestemd.
over de mogelijke ontwikkeling van een toeristisch
nog volop in beweging. Een sluitende lijst met regionale a b
O.a. aanscherping Amsterdamse agenda (zie: metropoolregioamsterdam.nl/strategische-agenda-toerisme-in-de-mra-herijkt/) O.a. afronding provinciaal programma Landelijk gebied.
program-ma. Hoewel in de Kom A7 eerder een plan voor de bouw van een Van der Valk-hotel is gestrand (na tussenkomst van de provincie), zijn ondernemer en gemeente Purmerend nog steeds voornemens wel uitvoering te geven aan vergroting van het aantal hotelbedden in de gemeente. In Middenbeemster wordt ondertussen nagedacht over een upgrade (professionalisering) van het bezoekerscentrum. Deze plannen zijn nog in ontwikkeling.
Economische visie en Programma Binnenstad Beide bovenstaande toeristische ontwikkelingen zijn ge-
Economische visie: toerisme economisch interessant
Programma Binnenstad: uitvoering geven aan ambities
stoeld op de agenda ‘Purmerend 2040’ en de ambitie die 2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme Purmerend CONCEPT (80%-versie) - digitoegankelijk - 29 mei 2024 6 van 67
kaders ontbreekt daarom in dit stadium. Hierover blijven wij met onze partners in gesprek. PM
Mobiliteitsplan: STOMP leidend in de toekomst Zowel in het Programma Binnenstad als in het mobiliteitsplan zijn verregaande ingrepen voorgesteld in de (doorgaande) wegenstructuur in en om de binnenstad. Vanuit de STOMP-gedachte (eerst ruimte voor stappen, trappen, OV en deelmobiliteit, dan pas de personenauto) wordt juist geïnvesteerd in het lokale en regionale fietsnetwerk. Dat laatste is met name van belang voor de visie op recreatie en toerisme.
Advies recreatieschap: versterk het recreatief netwerk! Tot slot willen we graag het advies met betrekking tot de ‘Versterking Recreatief Netwerk Laag Holland’ belichten die is opgesteld door het Recreatieschap TwiskeWaterland (oktober 2023). Deze netwerkgedachte, met routes en samenhangende landschappen als basis (zie afbeelding hiernaast), vormt een belangrijke inspiratie voor de nu voorliggende visie. Door naar de
Mobiliteitsvisie: versterking van lokale en regionale fietscorridors van groot belang, ook voor recreatie (beeld: gem. Purmerend) Gewenst toekomstig fietsnetwerk (regionaal)
Gewenst toekomstig fietsnetwerk
Dragende fietscorridors We streven naar brede, directe en herkenbare fietsroutes vanuit alle windrichtingen naar de belangrijke bestemmingen, aangevuld met een fijnmazig netwerk. Met het Beleidsplan fiets 2010-2015 ligt er een goede basis voor de fietsstructuur van Purmerend. Vanuit deze basis bouwen we voort. We onderscheiden drie categorieën: •
Dragende fietscorridors (blauw): Deze corridors vormen de verbinding tussen Purmerend en omliggende kernen, de verbinding de stad in als ook verbinding tussen delen van Purmerend, inclusief belangrijke bestemmingen zoals het centrumgebied, OV-stations en voorzieningen. Op deze corridors ligt er een fietsstraat of vrijliggend fietspad zonder barrières. Voor het grootste deel van dit netwerk is dat nu al geval, maar nog niet overal. Zo verbeteren we de aansluiting Purmerweg-Waterlandlaan, herinrichten we de Van IJssendijkstraat (ter hoogte van de Koog) en Waterlandlaan – Purmersteenweg – Gedempte Where en onderzoeken we hoe de Purmerenderweg in Zuidoostbeemster heringericht kan worden.
•
Primair hoofdnet (rood). De primaire routes zijn de lokale ‘snelwegen’ voor de fietser. Deze routes verbinden de woonwijken met de belangrijkste bestemmingen, maar verbinden ook woonwijken onderling. Dit net iets fijnmaziger dan de dragende corridors. Ook op dit hoofdnet realiseren we op termijn een fietsstraat of vrijliggend fietspad zonder barrières, maar dat pakken we wel gefaseerd aan, door slim te koppelen en werk-met-werk te maken (zoals bij beheer en onderhoud, rioleringswerkzaamheden en gebiedsontwikkeling). Zo wordt de komende decennia steeds verder gewerkt aan het verbeteren van de wegen en ruimte voor de fiets.
•
Secundair hoofdnet (geel). Naast de dragende fietscorridors en primaire routes is er het secundair fietsroutenetwerk. Dit is een fijnmaziger netwerk. De secundaire routes geven aansluiting op de primaire routes en zijn op zichzelf staande routes binnen en tussen woonwijken. Waar mogelijk voeren we verbeteringen door, maar dit heeft geen prioriteit.
regionale samenhang te kijken, wordt de kans vergroot dat buurgemeentes en andere regionale partners ook investeren in het routenetwerk van gemeente Purmerend.
Totaal zoneringsprincipe recreatie Vanuit het gevarieerde landschap en de stedelijke concentraties als basis, en de verschillende hoofdzones als recreatieve schillen, ontstaat daarmee het hiernaast afgebeelde genuanceerde totaalbeeld voor de zonering van recreatie in Laag Holland.
(zie: noord-holland.nl/Onderwerpen/Landelijk_gebied/Provinciaal_ Programma_Landelijk_Gebied_PPLG)
46
45
Totaalbeeld Recreatief Netwerk met landschappelijke kwaliteiten Rapport Recreatief Netwerk Laag Holland | 54
Totale geactualiseerde zonering
Advies ‘versterking recreatief netwerk Laag Holland’ van grote waarde. (Beelden: SMARTLAND, i.s.m. Bureau BUITEN)
Rapport Recreatief Netwerk Laag Holland | 44
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme Purmerend CONCEPT (80%-versie) - digitoegankelijk - 29 mei 2024
7 van 67
1.3 Ambities De gemeente Purmerend kent een rijke historie. Het stadje heeft in de loop van de eeuwen een flinke groei doorgemaakt. Met de fusie van Purmerend en Beemster zijn in 2022 stad en land weer met elkaar verbonden. Vanuit die nieuwe verbintenis kijken we naar de toekomst: hoe kunnen we voortbouwen op wat er is, en samen kansen benutten?
Toerisme is economisch interessant
Missie-statement: het waarom
Die investeringen in ‘het stadje’ zijn mede ingegeven
•
Toerisme en recreatie is meer dan economische
door de ambitie om Purmerend als toeristisch knoop-
groei. Het is een middel voor welzijn en geluk van
punt te versterken. In de ‘Economische visie 2040’ zijn
alle inwoners van de gemeente.
c
toerisme en cultuur benoemd als kans om meer werk-
•
Toerisme en recreatie dragen bij aan het behoud
gelegenheid te creëren, zowel in Purmerend als in de
van de leefbaarheid, natuur en cultuur van de
Beemster. De gemeente herbergt immers twee erf-
gemeente Purmerend.
goedlocaties van wereldformaat, en nog vele andere
•
historisch belangrijke plekken. Het erfgoed willen we
Recreatie belangrijk voor woon-/leefkwaliteit
behouden en beschermen, maar dus ook (soms) benut-
De gemeente Purmerend groeit door. Ergens in de ko-
ten. Hier kan een spanningsveld ontstaan: hoe gaan we
mende jaren zal de honderdduizendste inwoner
om met identiteitsbepalende locaties? Hoe geven we
welkom worden geheten. Waar kunnen al die inwoners
het unieke verhaal van Purmerend en de Beemster
straks ontspannen en recreëren in de groeiende stad of
door?
Daarbij streven we naar een goede balans tussen bezoekers, bedrijven en bewoners.
•
Een duurzame ontwikkeling van de sector staat daarbij voorop.
op het bedrijvige platteland?
Oog voor de waarde(n) van recreatie en toerisme Daarom willen we de recreatieve mogelijkheden verder
Kenmerkend voor de lokale identiteit (‘wij zijn de harde
versterken en daarmee het woon-/leefklimaat verbete-
werkers van de regio’) is dat het antwoord op boven-
ren. Niet voor niets wordt er, aan de hand van onder
staand dillemma ook al in januari 2021 is gegeven door
andere
het
betrokkenen vanuit SPBW/VISIT Beemster en de VVV
‘Parkenplan’ , al flink geïnvesteerd in het groen in en
Purmerend/Purmerends Museum. In het kader van de
om de stad. Ook met het ‘Programma Binnenstad’
b
Economische Visie is destijds, in samenspraak met de
wordt ingezet op het stimuleren van ontmoetingen in
gemeente Purmerend, een heldere gezamenlijke missie
het historische hart van Purmerend.
opgesteld. Dit statement (zie kader hiernaast) is nog
de
‘Visie
Leefbare
Stad
2040’
en
a
altijd actueel: duurzaam toerisme is het streven. a b
respectievelijk mei 2020 en feb. 2021 nov. 2022
8 van 67
c
Beemster+Purmerend #datwerkt (feb. 2021)
Kenmerkend voor Purmerend: samen aan de slag!
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme Purmerend CONCEPT (80%-versie) - digitoegankelijk - 29 mei 2024
De totstandkoming van dit missie-statement laat
Modus: het hoe
meteen zien dat er een sterke lokale ‘modus’ is: zo
•
Trots op wat we hebben: alle ingrediënten die we nodig hebben om tot een succes te komen, zijn al aanwezig.
doen we dat in deze gemeente! Eén van de ambities
•
Beide voeten op de grond: we zijn ambitieus, maar geen dromers; we stellen echte doelen waar we in geloven.
die we daarom ook hebben voor de komende jaren is
•
Nuttige en aangename combineren: tijd en middelen zijn schaars; we investeren alleen daar waar het echt telt.
om deze kenmerkende werkwijze vooral te koesteren,
•
Dynamiek door beleid: als alles mag, gebeurt er niets; duidelijke kaders zijn gewenst om te kunnen investeren.
en waar mogelijk verder te versterken.
Prioritering: een extra zetje waar nodig
Regionale samenwerking is (niet) vanzelfsprekend
De gemeente Purmerend heeft ook de ambitie dat in-
Deze natuurlijke prioritering betekent dat we oog
vesteringen (van overheid en marktpartijen) in de recre-
hebben en houden voor onze buurgemeenten. Hier
atie- en toerismesector ook een bijdrage leveren aan
wonen niet alleen recreanten die gebruik willen
een van de andere maatschappelijke ambities in
maken van onze faciliteiten, hier zijn ook al facilitei-
Purmerend en de Beemster. Of het nu gaat om de
ten aanwezig die we zelf dus helemaal niet meer
lokale sociale cohesie, klimaatadaptatie, inclusiviteit,
hoeven te realiseren. Een goede onderlinge bereik-
mobiliteit of ruimtelijke kwaliteit: uiteindelijk stellen we
baarheid, en constructief regionaal overleg (zoals ge-
onszelf bij ieder voorliggend plan of initiatief de vraag:
bruikelijk in de afgelopen jaren) is een ambitie die
wat hebben de inwoners van onze gemeente (nu en
niet mag verslappen. We streven naar een regionaal
later) hieraan?
gedeelde uitvoeringsagenda. De deelname van regionale partners aan de werkateliers in dit visieproces is
Deze ambitie leidt verder tot een natuurlijke prioritering
het bewijs dat dit geen holle frases zijn: een mooi
van tijd en middelen binnen deze visie en de bijbeho-
Laag Holland maken we samen.
rende uitvoeringsparagraaf: zaken die al goed gaan, hoeven we niet nogmaals beet te pakken. Daar waar
“Die twee nachtjes in de Beemster n onze trip door Holland echt af. Even lekker ontspannen met de familie!”
een extra zetje nodig is, om ontwikkelingen over een
DE VLAAMSE TOERIST slissing af te dwingen, zullen we dat juist wel doen. dood punt heen te helpen, of om een investeringsbe-
NAAM Veerle
LEEFTIJD 58
GESLACHT V
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme Purmerend CONCEPT (80%-versie) - digitoegankelijk - 29 mei 2024 WOONPLAATS Mechelen
HUISHOUDENSSAMENSTELLING Getrouwd, drie volwassen kinderen.
9 van 67
Analyse
2.1 Veranderende vraagzijde: lokale leefstijlen Bron: CBS (2022-2023)
De gemeente in cijfers | Inwoners: de gemeente telt circa 94.000
De vrijetijdsbesteding in Nederland is de afgelopen jaren extreem divers geworden. Mede als gevolg van sociale media en de daaruit voortkomende beeldcultuur is er een zeer grote diversiteit aan vrijetijdsactiviteiten en -voorkeuren ontstaan.
Aantal inwoners gemeente Purmerend en regio
inwoners, waarvan ca. 82.600 in stedelijk Purmerend en nog eens 11.400 in Beemster. | De prognose is dat er circa 10.000 inwoners (+12%) bijkomen in de komende tien jaar, dit is meer dan landelijk (gemiddeld +5%). | Het gemiddeld inkomen per inwoner en de huidige leeftijdsopbouw komen overeen met het landelijk beeld. Maar de vergrijzing loopt hier tot 2040 wel sneller op dan op andere plekken.
Diversificatie en beleving Beleving is daarbij het sleutelwoord, wat onder de steeds kritischer wordende consumentenpopulatie leidt tot een zoektocht naar authenticiteit en originaliteit. De vrijheidsbeperkende maatregelen tijdens de coronacrisis hebben deze zoektocht extra energie gegeven: nu we weer mogen, willen we onze tijd zo ‘goed’ mogelijk besteden. Geld is daarbij (ondanks oplopende inflatie) met name voor de gemaksgeneratie a nog geen bepalende factor; zeker wanneer de beleving op dat moment onweerstaanbaar (‘instagrammable’) is. Ook komen er steeds meer jonge ouderen, met meer vrije tijd b. Doordat de vraag diverser wordt, zien we dat ook het aanbod (door ondernemers en marketingorganisaties) zich vaker richt op specifieke doelgroepen. Dit betekent ook dat een opsomming van de feiten en cijfers in de gemeente (zie kader hiernaast) niet langer voldoet om grip te krijgen op de situatie. a b
Millenials en Gen Z, geboren na 1980. (Bron: FSIN beleidsmonitor 2024) longreads.cbs.nl/welvaart-en-welzijn-2019/wie-zijn-de-jonge-ouderen/
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme Purmerend CONCEPT (80%-versie) - digitoegankelijk - 29 mei 2024
11 van 67
Leefstijlen dominant aanwezig in de recreatie
vincie (13% tegenover 17% landelijk). Voor het aantrek-
Waar is de groei te verwachten?
Om die reden ruimen ook wij in dit document een promi-
ken van binnenlandse toeristen kunnen de landelijke
Belangrijker is wellicht dat op alle fronten een groei aan
nente plek in voor het segmentatiemodel van de
leefstijlen aangehouden worden.
bezoekers te verwachten is. Ten eerste zien we dat de
Leefstijlvinder. Deze indeling van leefstijlen van huishou-
bevolkingscijfers, zowel in Purmerend als in de omlig-
dens, die met name in de vrijetijdsbesteding tot uiting
Op de volgende pagina’s vindt u enkele paspoorten van
gende gemeenten, blijven stijgen (zo’n +10 à +12%). In
komen, helpt om vraag en aanbod in de toekomst nog
fictieve personen, ter illustratie van veelvoorkomende
regionaal perspectief wordt bovendien rekening gehou-
beter op elkaar te laten aansluiten. De zeven leefstijlen
leefstijlen en bezoekerstypen. U zult hen hierna nog
den met “een sterke stijging van het bezoek aan
vertegenwoordigen ieder een bepaalde set aan kern-
vaker zien!
Amsterdam en de metropoolregio door binnen- (+21% in
waarden, motieven en drijfveren. Hierdoor is een leefstijl bepalend voor het gedrag in de vrije tijd.
2030 in vergelijking met 2019) en buitenlandse toeristen
Wie komt er op bezoek in de Beemster en Purmerend? Deze ogenschijnlijk eenvoudige vraag is helaas in de
Leefstijlen in Purmerend
praktijk lastig (nauwkeurig) te beantwoorden. Uit het
In de gemeente Purmerend, en in de gehele regio Laag
Programma Binnenstad weten we dat het stadje met
Holland (Zaanstreek en Waterland) zijn de plezier-, rust-
name bezocht wordt door de eigen inwoners: zo’n 80%
en stijlzoekers het meest aanwezig (zie grafiek). In
van de respondenten tijdens een bezoekersonderzoek
Purmerend wonen relatief weinig avontuurzoekers (on-
(in oktober 2022) kwam uit Purmerend of de Beemster.
geveer 7%), terwijl deze op andere plekken (provinciaal
Ook weten we dat de binnenstad van Purmerend in 2023
19% en landelijk 11%) een stuk meer aanwezig zijn. In
(slechts) zo’n 280.000 unieke Nederlandse bezoekers
Purmerend wonen daarentegen iets meer harmonie- en
trok a. Hoeveel bezoekers er in de Beemster kwamen, is
inzichtzoekers dan in de rest van het land.
niet gemeten; er staat immers geen kassa, waar je be-
(+38% in 2030 b in vergelijking met 2019)”. b
Bureau Buiten/Ruimte en Vrije tijd (2022), Druk en Draagkrachtonderzoek MRA.
Leefstijlen in Purmerend (Leefstijlvinder, 2024)
zoekers zou kunnen tellen, bij de ringvaart. Bovendien
Leefstijlen van bezoekers
kijkt een bezoeker niet naar grenzen: een bezoek aan de
In de provincie Noord-Holland zijn de plezier-, avontuur-
Beemster kan net zo makkelijk gecombineerd worden
en stijlzoekers het meest vertegenwoordigd. Tegenover
met een bezoek aan Alkmaar als aan Purmerend.
het grote(re) aandeel avontuurzoekers (19%) staat begrijpelijkerwijs een beperkter aandeel rustzoekers in de pro12 van 67
a
Exclusief bezoekers uit de eigen gemeente (NBTC (maart 2024), Toeristisch bezoek aan steden 2023).
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme Purmerend CONCEPT (80%-versie) - digitoegankelijk - 29 mei 2024
Plezierzoekers (19% van de inwoners) Plezierzoekers zijn avontuurlijke, spontane en gezellige mensen. Ze trekken er graag op uit met grote groepen,
DE LOKALE RECREANT
zoals familie, vrienden en kennissen. In hun vrije tijd vinden ze het belangrijk om vermaakt te worden, nieuwe dingen mee te maken en om zichzelf te laten gaan. Dit doen ze onder andere in de bioscoop, het zwembad, een escaperoom of op een festival. Plekken waar veel
NAAM
gebeurt, zijn voor deze doelgroep perfect!
LEEFTIJD
20
GESLACHT V
WOONPLAATS Purmerend Weidevenne HUISHOUDENSSAMENSTELLING
Alleenstaand KARAKTER | PLEZIERZOEKER
Jij bent vrolijk. avontuurlijk en spontaan. Je vindt het belangrijk om uniek te zijn en uitdagingen en succes te hebben. Bij jou staat plezier met stip op nummer 1 . Dit heb je door er met mensen op uit te trekken.
DE REGIONALE RECREANT NAAM
LEEFTIJD
34
INTERESSES
GESLACHT
In je vrije tijd wil je nieuwe avonturen beleven, je laten gaan, maar ook je hoofd leegmaken. Feesten, een escaperoom of de kroeg; het is allemaal aan jou besteed. Je vindt het leuk als dingen ongepland gebeuren. Een rondje fietsen en spontaan gaan zwemmen? Ja, dit is voor jou ultiem genieten.
M
WOONPLAATS
Volendam
HUISHOUDENSSAMENSTELLING
Vriendin en één parttime bonuskind van 5. KARAKTER | PLEZIERZOEKER
Jij bent impulsief, eigenwijs en erg avontuurlijk. Je hebt het liefst zoveel mogelijk mensen om je heen. Jouw vrienden omschrijven jou als spontaan en gezellig, met jou is er altijd wat te beleven!
'Een dag niet gelachen, is een dag niet geleefd!’
INTERESSES
In je vrije tijd wil je tot rust komen, maar plezier maken is voor jou nog belangrijker. Nieuwe dingen proberen staat in jouw leven centraal en je gaat dan ook geen uitdaging uit de weg. Je wordt graag geëntertaind. Je bent daarom vaak te vinden in het casino en op feesten.
'In mijn vrije tijd wil ik nieuwe dingen beleven!’
Plezierzoekers
(links) en
(boven)
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme Purmerend CONCEPT (80%-versie) - digitoegankelijk - 29 mei 2024
13 van 67
Rustzoekers (17%) Rustzoekers zijn kalm en behulpzaam. Deze groep wil in de vrije tijd tot rust komen. De plek om tot rust te komen is voor hen in hun eigen vertrouwde omgeving. Tuinieren, iets thuis of in de omgeving doen of een rondje wandelen of fietsen geeft hen het ideale vrijetijdsgevoel.
Harmoniezoekers (14%) Harmoniezoekers zijn gezellige mensen en hebben veel interesse in anderen. In hun vrije tijd omringen zij zich met mensen. Winkelen en actieve activiteiten doen zij graag. Maar ook ontspannen hoort erbij, bijvoorbeeld in de sauna.
SAMEN ZIJN...
&
LEEFTIJD 75
NAAM
LEEFTIJD 32
GESLACHT V
WOONPLAATS Purmerend Wheermolen-Oost HUISHOUDENSSAMENSTELLING Alleenstaande moeder van een kind van 3. KARAKTER | RUSTZOEKER Je bent kalm, behulpzaam en zachtaardig. Je houdt van rust en regelmaat en blijft daarom graag in je eigen omgeving. Alleen zijn is voor jou geen probleem.
DE REGIONALE RECREANT NAAM
DE LOKALE RECREANT
GESLACHT V
WOONPLAATS Heerhugowaard HUISHOUDENSSAMENSTELLING Getrouwd, twee inwonende kleinkinderen van 9 en 14. KARAKTER | HARMONIEZOEKER
Je bent een gezellig, vrolijk en zachtaardig persoon. Je hebt veel interesse in anderen. Je vindt het dan ook belangrijk om veel tijd door te brengen met je familie en vrienden. Geborgenheid, gastvrijheid en vriendschap zijn voor jou erg belangrijk.
INTERESSES In je vrije tijd staat tot rust komen op nummer 1. Dit doe je door thuis dingen te doen of even naar het park te gaan. Je blijft in je vrije tijd graag dicht bij huis en vermijd plekken waar veel gebeurt, die zijn jou allemaal veel te druk. Bovendien worden je activiteiten mede bepaald door je krappe budget.
'Ik geniet in mijn vrije tijd van de kleine dingen’
INTERESSES
In jouw vrije tijd is samenzijn het allerbelangrijkst. Je favoriete bezigheid is winkelen met je kleinkinderen. Daarnaast vind je actief zijn leuk, je bent dan ook maar al te vaak te zien in het zwembad en de dierentuin. Maar ontspannen hoort er natuurlijk ook bij, dit doe je het liefst in de sauna.
'In mijn vrije tijd geldt: Hoe meer zielen hoe meer vreugd ’
14 van 67
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme Purmerend CONCEPT (80%-versie) - digitoegankelijk - 29 mei 2024
Stijlzoekers (16%) Stijlzoekers zijn zelfverzekerde, ondernemende en doelgerichte mensen. In hun vrije tijd worden ze graag geprikkeld.
DE LOKALE RECREANT
Voor stijlzoekers is het belangrijk een plek te creëren met een luxe en exclusieve uitstaling en een authentieke sfeer. Ze vinden het dan ook belangrijk dat er goede voorzieningen en faciliteiten zijn. Activiteiten die zij meer dan gemiddeld ondernemen zijn onder andere uit eten gaan, sporten
NAAM
en escape rooms. Een wandeling maken en fietsen doen zij minder dan andere groepen en als zij dit doen is het op een
HUISHOUDENSSAMENSTELLING Samenwonend met vriendin
grote ronde fietsen is iets waarmee je hen wel blij maakt.
LOKALE &LUXE DE RECREANT
SPORTIEF
LEEFTIJD 38
GESLACHT M
WOONPLAATS Purmerend binnenstad
sportieve manier. Een langeafstandswandeling of een
NAAM
LEEFTIJD 26
KARAKTER | STIJLZOEKER Je bent een zakelijke en ondernemende man. Je hebt net je academische diploma gehaald en werkt nu als jurist. Je hebt een sterk karakter en bent zelfverzekerd. INTERESSES Jij houdt van exclusieve activiteiten en geld speelt hierbij geen rol. Jezelf laten verwennen vind jij dan ook erg belangrijk. Maar ook sporten en nieuwe dingen leren staan in jouw vrije tijd in je agenda. Je doet graag mee aan sportieve evenementen zoals een vierdaagse of een marathon. Een uitdaging ga jij nooit uit de weg!
GESLACHT V
WOONPLAATS Zuidoostbeemster HUISHOUDENSSAMENSTELLING Getrouwd, twee kinderen van 8 en 6. KARAKTER | STIJLZOEKER Je hebt een sterk karakter en bent zelfverzekerd en doelgericht. Je stelt je zakelijk op en bent erg ondernemend. INTERESSES In je vrije tijd word je graag geprikkeld. Je houdt van sporten, maar ook jezelf verwennen en exclusieve activiteiten spreken jou aan. Als je zonder de kinderen op pad gaat, dan loop je het liefst een langeafstandswandeling of neem je een GPS mee. Als het kan, boek je graag alles tegelijk en geld is hierbij geen probleem.
'Een luxe of exclusieve uitstraling en een authentieke sfeer vind ik belangrijk'
'In mijn vrije tijd ben ik overal voor te porren, zolang de faciliteiten maar goed zijn' Stijlzoekers Nikki (links) en Tygo (boven)
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme Purmerend CONCEPT (80%-versie) - digitoegankelijk - 29 mei 2024
15 van 67
2.2 Dynamiek aanbodzijde: kansen en knelpunten in beeld Door diversere vrijetijdsbestedingen, en de groei van sociale media, is er een nieuwe dynamiek ontstaan voor ondernemers. Een leuk buurt- of boscafé kan door een serie positieve posts of reviews ineens viral gaan, waardoor het plots een veel grotere, of juist een veel specifiekere doelgroep trekt. Dit biedt dus kansen, maar kan ook (snel) gaan knellen. Wat kunnen/willen we doen?
kunnen de bestemmingen verder toeristisch (duurzaam) in de markt worden gezet?
Recreatie-aanbod voldoet, maar kan beter! De tabel op pagina 17-18 vat de analyse van het huidige recreatie-aanbod voor u samen aan de hand van (bijna alle a) buitenshuis uitgevoerde vrijetijdsactiviteiten door Nederlan ders. In deze tabel vindt u ook de eerdergenoemde leefstijlen terug. De analyse en het
Past ons recreatief aanbod bij een toeristisch motief?
oordeel zijn mede tot stand gekomen dankzij
Om recht te doen aan de veranderende vraag, maken
de input van betrokkenen uit het veld (zie bij-
we een tweeledige analyse van het aanbod. In deze pa-
lage A, verslag werkatelier I, swipocratie
ragraaf volstaan we met een analyse van het huidige
(PM), en werkatelier JAP).
Een van de resultaten van werksessie 1: Wat gaat goed? En wat kan beter?
recreatieaanbod: welke recreatieactiviteiten zijn te ondernemen in onze gemeente? Zijn de faciliteiten hier-
Op pagina 19 en 20 staan twee kaarten,
voor op orde of kunnen die beter? Is een ontbrekende
waarin enkele highlights uit de analyse in
activiteit voorstelbaar in Purmerend of de Beemster? In
beeld zijn gebracht. Enkele personen (zie
bijlage D t/m F vindt u meer achtergrondinformatie.
leefstijlpaspoorten in bijlage B) verwoorden hierbij wat zij sterk en zwak vinden aan het
Na deze analyse doorlopen we met u in paragraaf 2.3
huidige recreatie- en toerismeaanbod in
een kleine (zelfgeconstrueerde) toeristische lakmoes-
Purmerend en de Beemster. Ook zijn percen-
proef: hoe reëel is het dat bepaalde recreatieactivitei-
tages uit de Swipocratie getoond.
ten in Purmerend en/of de Beemster een substantieel en structureel groter bereik kunnen behalen? Oftewel:
16 van 67
a
De activiteiten ‘Hobbyclub bezoeken’, ‘Cursus volgen’, ‘Vrijwilligerswerk’ en ‘Vereniging bezoeken’ zijn buiten beschouwing gelaten. Meer informatie over deze data vindt u op leefstijlvinder.nl
Eigen observaties: wandelen niet overal even veilig
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme Purmerend CONCEPT (80%-versie) - digitoegankelijk - 29 mei 2024
Aandeel bevolking in de gemeente
Extensieve recreatie is recreatie op rustige plekken met weinig mensen. Hierbij zijn de faciliteiten niet de reden voor het bezoek maar draait het bezoek om de rust en de natuur.
++
Uitstekend
+
Goed
o
Plussen en minnen
Aandeel van de bevolking dat deze activiteit ondernomen
-
Nu niet aantrekkelijk
heeft in het afgelopen jaar (gewogen gemiddelde op basis
--
Activiteit nu niet mogelijk
(Leefstijlvinder, 2023)
J L
doet dit graag (bovengemiddeld) doet dit minder (ondergemiddeld)
Fietsen
33%
Fietsen kan goed, maar voelt niet altijd even veilig; soms (te) grote omwegen nodig.
Natuurgebied bezoeken
28%
Verschillende soorten natuurgebieden nabij, bereikbaarheid kan soms beter.
Strand bezoeken
26%
Er is geen strand of iets soortgelijks aanwezig.
Sporten
23%
Hardlopen en wielrennen (plaatselijk) goed mogelijk, redelijk wat sportevenementen ook.
Zwemmen
19%
Behalve Leeghwaterbad geen mogelijkheden om buiten te zwemmen.
Bezienswaardige gebouwen
17%
Veel bezienswaardige historische gebouwen, maar vaak niet publiek toegankelijk.
Touren met motor of auto
12%
Veelzijdig dankzij afwisseling stad en polder, voldoende mogelijkheden om stops te maken.
Picknicken
5%
Kan in sommige parken en langs enkele routes; onderhoud (bankje/prullenbak) vaak matig.
Vissen
4%
Twee hengelsportverenigingen en genoeg rustige plekken langs het water.
Uit eten gaan (in restaurant)
62%
Een divers en verspreid aanbod van restaurants.
Stad bezoeken
43%
Binnenstad scoort goed (knus, gezellig, historisch), maar aanbod kan breder
Winkelen voor mijn plezier
38%
Winkelen kan prima in Purmerend, maar stadje mist (nog) enkele grote namen en diversiteit.
Bioscoop
36%
Filmhuis en bioscoop (VUE), dus veel aanbod.
Museum
25%
Drie musea, verruiming openingstijden wenselijk. Kansrijk voor toerist én inwoner!
J
L
J J
J L
J
J
J
Verbinding
Paar goede locaties in/om Purmerend, maar weinig diversiteit; in de Beemster weinig opties
15%
Stijl
44%
14%
Rust
Wandeling maken
0 o + + -++ +
7%
Plezier
In potentie sterk aanbod (werelderfgoed), maar niet alle locaties even goed bezoekbaar
Inzicht
65%
Harmonie
Erfgoed bezoeken
Analyse Purmerend
Avontuur
Recreatie-activiteit
Oordeel
Leefstijlen
% heeft dit gedaan
< Intensief
Extensieve vormen van recreatie
van aanwezige leefstijl) (bron: Leefstijlvinder, 2023)
19%
17%
16%
12%
L
J
J
L
L
J
L
L
J
L
J
L
L
J
L
L
J
J
J
L
L
L
L
J
J
bekijken
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme Purmerend CONCEPT (80%-versie) - digitoegankelijk - 29 mei 2024
+ o ++ ++ + o ++ +
L
L
J
L
J J
J
L
J L
L J
L
J J
L
J
J J
L
L
L
L
J
17 van 67
Intensieve vormen van recreatie
21%
P3-popzaal, met name geschikt voor kleinere concerten en optredens.
Pretpark
21%
Geen pretpark.
Kroeg of café
17%
Met name Koemarkt scoort goed. Daarbuiten zijn opties beperkt.
Sauna
16%
Grote spavoorziening: Fort Resort.
Evenement
13%
Aantal evenementen, maar vaak kleinschalig en voor specifieke doelgroepen.
Festival
12%
Eén festival (Reuring in de binnenstad en het Leeghwaterpark), passend bij omvang stad.
Uitgaan (feesten)
12%
Uitgaan kan goed in de gemeente, maar muziekaanbod is niet divers.
Outdoor-activiteiten
7%
Amper outdoor-activiteiten, alleen een golfbaan.
Professionele sportwedstrijd
7%
Geen professionele sportwedstrijden.
Escaperoom
5%
Escaperoom voor volwassenen én voor kinderen.
Casino
5%
Eén casino aanwezig.
Verbinding
Concert
Stijl
Drie theaters en een speelzaal, ruimte voor veel verschillende soorten voorstellingen
Rust
22%
Plezier
Theater
++ + -+ ++ 0 0 + --
Inzicht
Geen dierenpark. Wel een kinderboerderij in het Leeghwaterpark.
19%
17%
16%
12%
L
L
Harmonie
24%
15%
Avontuur
Dierenpark
Analyse Purmerend
Oordeel
Recreatie-activiteit
% heeft dit gedaan
Leefstijlen
7%
14%
J
L
J
J
L J
J J
J
L
J
L
L
L
J
L
L
L
L
J
L
L
J
L
L
L
J
L
L
J
L J
bezoeken
++ +
L
J
L
J
Intensieve recreatie is recreatie op plekken waar een groot aantal gasten/bezoekers tegelijk aanwezig is. Hierbij zijn de faciliteiten op de plek het bezoekmotief.
18 van 67
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme Purmerend CONCEPT (80%-versie) - digitoegankelijk - 29 mei 2024
J
L
“leuke fietstocht! Heen via het
pontje, en terug langs de forten.”
89% kan vanaf huis een leuk rondje fietsen.
Sterktes
77% kan makkelijk buiten sporten in eigen omgeving. “Vanaf mijn huis kan ik
veel sportieve activiteiten doen.”
“De historische
ge in de Beemster zijn Middenbeemster is de geweldig!
perfecte uitvalbasis voor mijn vakantie.’’ : “Ik wandel graag naar het
: “Mijn kinderen vinden het fantas-
fort en de theetuin”
om hier de varkens te bekijken,
terwijl ik streekproducten koop.’’
: “Bij Fort Resort kan ik heerlijk ontspannen.’’
“Ik kom hier graag een
“Voor een toernooi
middagje winkelen.’’
0 Esports verlaat ik
Volendam wel!’’
: “Op de Koemarkt kan ik altijd
wel een leuk restaurant vinden.’’
“Tijdens het vissen in de Purmer-
ringvaart vang ik altijd wat anders.’’
“In Purmerend kan ik veel
rschillende soorten films en
78% kan vanaf huis een aantrekkelijk rondje wandelen.
voorstellingen bekijken.’’
71% vindt dat er voldoende cultureel aanbod is.
wandeli
: “Ik maak hier graag een
lekker tot rust te komen.’’
: “Het wordt slecht weer als we in de
Beemster zijn. Wat kunnen we doen?’’
“Waar vind ik informatie
Zwaktes
“Ik had onderweg meer
producten verwacht.”
Meer dingen doen bij de boer: 85% is hier voorstander van.
et UNESCO werelderfgoed?
Het bezoekerscentrum was net dicht.’’
: “Waarom zit er nergens
horeca aan het water?”
73% mist een plek om te chillen aan het water.
“Zwemmen kan ik
n in het binnen-
zwembad, dus meestal
“De bootjes in de stad
ga ik naar het Twiske.”
zijn altijd verhuurd en hier
kan ik ook niks huren.”
Het lijkt veel inwoners leuk om in open water te zwemmen in de gemeente (70%).
78% zou weleens met een bootje de omgeving willen verkennen.
“Jammer dat er geen korte
ling door het boerenland
langs het werelderfgoed is.”
d
: “Ik loop vaak
het bos, jammer
dat hier geen horeca-
Bijna 70% heeft behoefte aan betere wandelpaden in het boerenland.
gelegenheid zit.”
“In de zomer doe
“Fietsen in de
aag buitenactivitei-
Beemster voelt niet veilig.”
ten met mijn vrienden, maar dat is meestal
buiten de gemeente.” : “Dat was zo’n saai stuk.
mmer dat er geen shortcut was.”
N
“Uitgaan is altijd hetzelfde:
erlandse muziek op de Koemarkt.”
2.3 Reality check: visit Purmerend? Zoals gezegd volstaat voor het beoordelen van ‘het toeristisch aanbod’ niet zozeer een analyse van de huidige situatie, maar meer het inschatten van het toeristisch potentieel van bepaalde locaties in onze gemeente: Wat is de kans dat Purmerend en/of de Beemster bestemmingen worden die je echt wilt bezoeken? Willen we dat? En zo ja: hoe doen we dat?
werksessies in het kader van de nu voorliggen-
[PM uitvoering]
de Beemster. In een eerder stadium is zelfs een
de visie op recreatie en toerisme kwam op dit thema een duidelijk signaal naar voren: nu doorpakken!
Grote spin-off bezoekerscentrum Er is ook al veel werk verzet om te komen tot een betere beleving van het werelderfgoed in businesscase opgesteld voor de doorontwikke-
Wat betekent het om werelderfgoed te zijn?
ling van het bezoekerscentrum in Midden
Voor de Beemster geldt dat de werelderfgoedstatus
beemster (okt. 2022). Over de haalbaarheid van
onmiskenbaar kansen biedt op toeristisch/economisch
dit plan, en eventuele alternatieven zijn partijen
vlak. Uit het recente onderzoeksrapport ‘Wat betekent
in Middenbeemster nog altijd volop in gesprek.
het om werelderfgoed te zijn’ (jan. 2024) blijkt dat er
PM
Droogmakerij de Beemster: beleving van wereldformaat ontbreekt
groot draagvlak is voor de werelderfgoedstatus, maar dat het in de beleving van inwoners (waaronder onder-
Ook enkele toeristische partijen op andere
nemers) soms ontwikkelmogelijkheden beïnvloedt .
plekken in de Beemster hebben al met elkaar
a
gesproken. De conclusie van die gesprekken is Bovendien wordt geconcludeerd dat er economische
dat alle partijen die werken aan toerisme en re-
potentie is: er kan (door)gewerkt worden aan een plan
creatie baat hebben bij professionalisering van
voor de ontwikkeling van educatie en duurzaam kwali-
het bezoekerscentrum.
teitstoerisme. Het programma duurzaam toerisme van UNESCO biedt hierbij handvatten. Uit de gesprekken en a
Link: https://purmerend.nl/sites/default/files/2024-03/watbetekent-het-om-werelderfgoed-te-zijn_0.pdf
Een van de andere plannen die spelen in de droogmakerij is bij de CONO, producent van de
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme Purmerend CONCEPT (80%-versie) - digitoegankelijk - 29 mei 2024
Publieksonderzoek bekendheid Werelderfgoederen in Nederland (NBTC, 2022)
21 van 67
Beemster-kaas. Hier speelt men al enkele jaren met de
zoekerscentrum zal dan ook eerst in regionaal of provin-
gedachte om de geschiedenis van deze kaascoöpera-
ciaal verband (de Provincie Noord-Holland is UNESCO
tie en het maakproces te etaleren in het oude fabrieks-
Site-holder) bekeken moeten worden.
pand. Voor de realisatie van deze ‘experience’ is echter nog wel wat tijd nodig.
Eerst: samen doorpakken in Middenbeemster Er is al goed onderling contact tussen de partijen in de
Waterlinie: volop kansen [PM: regionale check]
hele Beemster en in Middembeemster zijn plannen al in
Hetzelfde geldt rondom de forten van de nieuwe
een vergevorderd stadium. Bepaalde investeringen, zoals
Hollandse Waterlinie, ook werelderfgoed. Enkele forten
het bezoekerscentrum, het Agrarisch Museum en de
zijn toegankelijk, en dragen bij aan een sterk toeris-
Keyserklim, dragen bij aan de doelen uit de Dorpsvisie
tisch-recreatief aanbod in de gemeente. Maar het ont-
Middenbeemster. Daarom concludeert DTNP dat het we-
breekt aan één openbaar toegankelijk informatiecen-
relderfgoed van de Beemster een volwaardige bezoekers
trum, dat uitleg geeft over de waterlinie en de forten in
ervaring verdient in Middenbeemster.
de gemeente Purmerend.
[PM: afhankelijk van respons inloopbijeenkomst en meningsvormende raad formulering evt.: ‘concluderen we’]
Kruisbestuiving tussen Beemster-locaties: aanvullende doelen
Het werelderfgoed van de Hollandse Waterlinies kent verschillende bezoekerscentra. Rondom Amsterdam
In de economische visie wordt gesproken over een
zijn deze te vinden in Muiden, op Pampus en bij
‘knooppunt werelderfgoed’ in Purmerend. Zoals hierbo-
Krommenie (Fort K’ijk). Er ligt dus enige potentie om
ven beschreven bevindt het werelderfgoed zich volledig
aan de noordwestzijde van de Amsterdamse stelling
in de Beemster (niet de Purmer). Dit betekent dat er geen
een bezoekerscentrum toe te voegen. Qua geografi-
‘toeristische’ bestemming ontwikkeld gaat worden in
sche spreiding en bereikbaarheid komt het Fort
Purmerend; dé toeristische bestemming van de gemeen-
Benoorden Purmerend in aanmerking. De forten aan de
te ligt in de Beemster. De stad Purmerend is wel een be-
Midden- en Nekkerweg (Fort Resort) scoren op beide
langrijke verbindende schakel op regionaal (toeristisch)
aspecten iets minder. De mogelijke komst van een be-
en lokaal (recreatief) vlak. Beemster heeft als ‘merk’ een groter bereik dan Purmerend
22 van 67
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme Purmerend CONCEPT (80%-versie) - digitoegankelijk - 29 mei 2024
3. Isa
Belangrijke knooppunten in Purmerend
andere)) de vergroening van de binnenstad en de
In het Purmerendse deel van de gemeente, zijn drie lo-
planvorming met betrekking tot de ontwikkeling
caties aan te merken als potentiële knooppunten:
van de Schapenmarkt in volle gang.
•
•
H20-campus: hoewel enkele evenementen op de
•
Kom A7: de (eventuele) komst van een hotel in
campus weliswaar een wereldwijd bereik hebben,
Purmerend zou, als blikvanger en uitbreiding van
zijn er maar weinig aanknopingspunten voorhan-
het aantal hotelbedden in de gemeente, een flinke
den om de (inter)nationale bezoekers van de ga-
stap vooruit zijn in de toeristische ambities van de
mewedstrijden naar buiten (de rest van Purmerend
gemeente (en de stad) Purmerend. Zodra deze
in) te lokken. De ontwikkeling van de campus is
sleutellocatie (meer daarover in paragraaf 3.2) tot
hier nog maar net begonnen. Andere acties hebben
bloei is gekomen, kan Purmerend haar rol als uit-
dus prioriteit (en naar verwachting meer effect op
valsbasis en knooppunt binnen de regio Laag
de korte termijn).
Holland nog beter vervullen.
Ambitieus scenario voor Purmerend (beeld: junior analists)
Binnenstad Purmerend: in het gemeentelijk Programma Binnenstad is al een analyse gemaakt van
Doorpakken op samenwerking tussen partijen
het toeristisch potentieel van het stadje: “We zien
Bovenstaande analyse laat zien dat er in de stad
vooral kansen om meer regiobezoekers te trekken
Purmerend eerst nog werk te verzetten is, voordat ‘de
(naast de inwoner uit de gemeente zelf). De interna-
toerist’ welkom geheten kan worden. DTNP adviseert
tionale toerist ligt op dit moment minder voor de
daarom om de komende jaren (in de tussentijd) met
hand.” (P. 43). Tegelijkertijd bevat het stuk wel de
name te werken aan verbetering van de samenwerking
nodige handvatten voor (ondernemers in) de ge-
tussen partijen uit Purmerend en de Beemster. De ge-
meente om stap voor stap toe te werken naar een
meentelijke fusie heeft (ondanks ambities en geïnves-
grotere toeristische aantrekkingskracht van de bin-
teerde tijd en moeite) nog maar beperkt geleid tot meer
nenstad. In de uitvoering van het Programma
Beemster streekproducten op de Purmerendse menu-
Binnenstad is hiermee al een vliegende start ge-
kaarten of (week)markt(en), terwijl hier sterke kansen
maakt: zo zijn (op het moment van schrijven (onder
liggen om het profiel/de identiteit sterker neer te
Nog veel werk te verzetten in het stadje (foto: Schapenmarkt)
zetten. [PM, idem]
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme Purmerend CONCEPT (80%-versie) - digitoegankelijk - 29 mei 2024
23 van 67
Samenvattend: beleving van wereldformaat? Het toeristisch bereik van de Beemster is duidelijk groter dan dat van Purmerend. Als we de toe-
Recreatie & toerisme in Purmerend & de Beemster
ristische ambities willen waarmaken, begint die ambitie met een goede bezoekersbeleving in werelderfgoed Droogmakerij de Beemster! Plus: als we dit op duurzame wijze willen doen, dan moeten de toeristische locaties hier ook achter staan (“wat hebben wij eraan?”). •
Zowel werelderfgoed als thema ‘voedselkamer’
(Beemster-Kaas)
heeft
potentieel
groot bereik; •
Verbetering bezoekersbeleving is haalbaar, zeker gezien de goede samenwerking tussen partijen in Middenbeemster;
•
Er is nu al veel bereikt (op vrijwillige basis); wanneer we krachten bundelen kan het alleen maar verder groeien;
•
Aanvullende
toeristische
ontwikkelingen
(zoals de CONO-experience, of Waterlinie bezoekerscentrum) zijn (binnen de kaders van duurzaam toerisme) gewenst, maar plannen zijn nog minder concreet.
24 van 67
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme Purmerend CONCEPT (80%-versie) - digitoegankelijk - 29 mei 2024
Visie
3.1 Prioritering en sleutelthema’s Purmerend is een plek vol doeners, die graag aanpakken in plaats van bluffen. Daarom kiezen we op het gebied van recreatie en toerisme voor een heldere prioritering: de Beemster is onze toeristische troefkaart, Purmerend is, als verbindende regionale schakel, de recreatieve uitvalsbasis. Zo weet iedereen wat we samen de komende jaren gaan aanpakken.
Visie: bestemming de Beemster en knooppunt Purmerend
de hiervoor genoemde merken door te ontwikkelen en
Gezien de unieke kwaliteiten van Purmerend en de
verder te versterken in de komende jaren (2025-2035).
Beemster, de kansen binnen de toeristisch-recreatieve sector, de integrale ruimtelijke ontwikkelopgaven en de
Thematische en ruimtelijke accenten
ambities kiezen we ervoor om de komende jaren in te
Hoewel de blik in deze visie naar voren is gericht, zijn
zetten op de ontwikkeling van twee sterke ‘merken’:
we niet vergeten waar we als stad en gemeenschap
•
Het stadje Purmerend als verbindende schakel en