Programmabegroting 2025

21

Bestemmingsplannen die voor 1 januari 2024 als ontwerp ter inzage zijn gelegd, worden op grond van de Wet ruimtelijke ordening afgerond. Daarom bieden we in 2024 en 205 nog enkele bestemmingsplannen ter vaststelling aan, zoals bijvoorbeeld bestemmingsplan dierenpension Oude Polder.

Omgevingsvergunningen Wanneer inwoners of ondernemers iets willen bouwen, gebruiken of aanleggen, dan moeten ze in veel gevallen een omgevingsvergunning aanvragen bij de gemeente. Nu de Omgevingswet in werking is getreden werken we met nieuwe software. Op 1 januari 2024 waren we in staat om aanvragen te ontvangen via het Digitaal Stelsel Omgevingswet. Daarnaast hebben we vragenbomen (toepasbare regels) opgesteld, die onze inwoners en ondernemers moeten helpen om gemakkelijker een antwoord te kunnen vinden op vragen over omgevingsvergunningen. Deze toepasbare regels zijn opgesteld voor de activiteiten uit de bruidsschat. In de komende tijd zullen, wanneer wijzigingen van het omgevingsplan worden vastgesteld, telkens nieuwe bijbehorende activiteiten toepasbaar gemaakt worden door middel van toepasbare regels. Tot slot is in 2024 verdergegaan met de voorbereiding op Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). Daarmee gaan stapsgewijs een aantal taken die nu bij de gemeente liggen over naar onafhankelijke kwaliteitscontroleurs (ook wel kwaliteitsborgers genoemd). Aan de andere kant krijgt de gemeente er ook nieuwe taken bij zoals het beoordelen van risico-inventarisatie, borgingsplannen en dossiers bevoegd gezag. De Wkb treedt gefaseerd in werking. Op 1 januari 2024 is de Wkb ingegaan voor nieuwe bouwwerken in gevolgklasse 1 (bijvoorbeeld eengezinswoningen en kleinere bedrijfspanden).

De geplande verplichting om ook bij verbouwen kwaliteitsborging verplicht te stellen is door het ministerie met een half jaar uitgesteld. Dat betekent dat deze verplichting niet eerder dan per 1 juli 2025 ontstaat. Uiteraard heeft dit ook gevolgen voor de taken van de gemeente.

2. Wonen en bouwen Ontwikkeling demografische druk De demografische druk geeft de verhouding aan tussen het aandeel jongeren jonger dan twintig jaar en het aandeel ouderen ouder dan 65 jaar ten opzichte van de ‘productieve leeftijdsgroep’ van 20-65 jaar. In Pijnacker-Nootdorp bedraagt dat percentage in 2024 71,8%. Dat is zichtbaar in de onderstaande grafiek (bron: waarstaatjegemeente.nl, 26 juni 2024).

Demografische druk

% Aantal personen

74

72

70

68 2020

2021

Pijnacker-Nootdorp

2022

2023

2024

Nederland

De groene druk (het percentage jongeren tot 19 jaar ten opzichte van de ‘productieve leeftijdsgroep’) is 44,2%. De grijze druk (het percentage 65-plussers ten opzichte van de ‘productieve leeftijdsgroep’) is 27,6%. Ten opzichte van het gemiddelde van Nederland is de demografische druk in Pijnacker-Nootdorp hoger. Dat komt met name doordat landelijk de groene druk lager is. De grijze druk is landelijk juist hoger. In onderstaande grafiek zijn de cijfers voor Nederland en Pijnacker-Nootdorp voor 2024 in beeld gebracht (bron: waarstaatjegemeente.nl, 26 juni 2024). Deze cijfers laten zien dat er in Pijnacker-Nootdorp relatief veel jongeren wonen en minder ouderen.

22

2023

2023

Pijnacker-Nootdorp Nederland

Pijnacker-Nootdorp Nederland

Groene druk

45,0 %

36,2 %

44,2 %

35,4 %

Grijze druk

26,9 %

34,4 %

27,6%

34,9 %

Demografische druk 71,9 %

70,6 %

71,8 %

70,4 %

Wanneer we kijken naar de verwachte ontwikkeling van de bevolking in leeftijdsklassen dan zien we dat de opbouw relatief stabiel blijft. We zien dat de groep tussen 40-64 jaar gaat afnemen en dat met name de groep 75-plussers flink gaat toenemen (bron: pijnacker-nootdorpincijfers.nl, 26 juni 2024).

Aantal inwoners per leeftijdsklasse

Ontwikkeling bevolking naar leeftijdsklasse 20.000

10.000

ar

ja

ja

65 -7 4

>7 5

ar

ja 45 -6 4

ar

ar ja 44

ar ja

2023

30 -

ja

15 -2 9

<1

4

ar

0

2050

Wanneer we dat vergelijken met de landelijke trends dan zien we dat we nu nog onder het landelijk gemiddelde zitten. In 2050 gaan we naar het landelijk gemiddelde, zoals blijkt uit onderstaande grafiek (bron: pijnacker-nootdorpincijfers.nl, 26 juni 2024).

Verwacht aandeel 75 plussers

% Aantal inwoners

20

10

0 Pijnacker-Nootdorp 2023

Nederland

2050

Deze vergrijzing zorgt voor een toename van de behoefte aan woningen voor senioren met een zorg- of begeleidingsvraag. In de in 2023 vastgestelde Woonzorgvisie is aandacht voor deze ontwikkeling.

Afronden bestaande en geplande woningbouwlocaties Pijnacker-Nootdorp is een groeigemeente. In april 2024 woonden er 57.975 inwoners in onze gemeente (bron: pijnacker-nootdorpincijfers.nl, 26 juni 2024). Inmiddels zijn er 22.656 woningen in Pijnacker-Nootdorp (bron: pijnacker-nootdorpincijfers.nl, 26 juni 2024). In 2023 zijn er 197 woningen bijgekomen. In 2024 is de woningvoorraad (tot 1 september) gegroeid met 205 woningen. De meeste nieuwe woningen zijn gerealiseerd in de bestaande woningbouwlocaties zoals Keijzershof en Tuindershof. In 2025 wordt verder gewerkt aan de bestaande en geplande woningbouwlocaties. De komende jaren blijft het aantal woningen dus groeien. Zo zullen we in Tuindershof eind 2026 ongeveer 650 woningen hebben opgeleverd. In de Scheg/Kiem hebben

23

de eerste bewoners de sleutel van hun woning ontvangen. Er zijn weer nieuwe woningen in de verkoop gegaan (fase 5a) en er wordt gestart met de bouw van appartementen. In totaal komen hier ongeveer 340 woningen. Ook in de Centrumlijn wordt hard gewerkt. In het noordelijk deel van de Centrumlijn komen ongeveer 330 woningen in vier woongebouwen, die gefaseerd worden opgeleverd. De laatste gebouwen zijn naar verwachting in 2027 gereed. In 2025 starten we ook met de bouw van 200 woningen in Centrumlijn Zuid. Deze zijn naar verwachting in 2028 klaar.

Uitwerking transformatielocaties De omgevingsvisie schetst de mogelijkheid om tot 2050 nog op vier locaties nieuwe woningen te bouwen. Het raadsakkoord bevestigt dat Dwarskade, Rijskade, Overgauw en Balijade plekken zijn om nieuwe woningen te bouwen met ruimte voor werken aan huis en uitbreiding van het groen. In 2024 is verder gewerkt aan de uitwerking van deze locaties. De ambitienotitie voor Dwarskade is in februari 2024 door de raad vastgesteld. In de ambitienotitie staat op welke manier we met de ontwikkeling van het Dwarskadegebied bijdragen aan onze (ruimtelijke) ambities. In 2024 gaan we verder met de uitwerking van de transformatielocaties, enerzijds door het uitwerken van de ambitienotitie Dwarskade naar een gebiedsvisie en anderzijds door het opstellen van een ambitienotitie voor het gebied Overgauw.

Inbreiding en gebruik leegstaande gebouwen Daarnaast laten we de mogelijkheden voor inbreiding in de bestaande kernen niet onbenut. De ontwikkeling van Casa Vita (Stanislas I) en Hart van Nootdorp verloopt voorspoedig. Casa Vita wordt uiterlijk in het eerste kwartaal van 2025 opgeleverd. Daarnaast is in 2024 verder gewerkt aan de ontwikkeling van Oranjepark. Deze projecten worden in 2025 allemaal vervolgd. Daarmee worden in zowel de kern Pijnacker als in de kern Nootdorp woningen toegevoegd. De ontwikkeling van woningen in de kern Delfgauw, op de locatie Vrijenban, is in 2023 voorlopig gepauzeerd. De raad heeft het college gevraagd om een gebiedsvisie op te stellen voor Vrijenban en de S-bocht. Daar zijn we in 2024 mee gestart en in de eerste helft van 2025 verwachten we het concept aan te kunnen bieden aan de raad. In zowel Nootdorp als Pijnacker ontstaan kansen voor inbreidingslocaties. Door de nieuwe scholen voor de Regenboog in Nootdorp en Casa in Pijnacker komen deze locaties vrij. Door middel van het opstellen van twee visies brengen we in beeld welke kansen deze plekken bieden voor een herkenbare en passende woon- en leefomgeving die bijdraagt aan een evenwichtige woningvoorraad. Naast inbreiding kijken we ook naar mogelijkheden in leegstaande gebouwen. Dit komt in Pijnacker-Nootdorp weinig voor, maar in lijn met het raadsakkoord monitoren we of daar kansen ontstaan.

Om alle mogelijkheden te benutten hebben we een kansenkaart gemaakt. Deze kansenkaart geeft een actueel inzicht in locaties die mogelijkheden bieden voor het (tijdelijk, flexibel of permanent) uitbreiden van de woningvoorraad, het aanbod aan voorzieningen of gebruiksmogelijkheden van leegstaande panden. In 2024 hebben we deze doorontwikkeld naar een digitale variant die makkelijker actueel kan worden gehouden.

Uitbreiden en benutten woningvoorraad voor (lokale) doelgroepen en inwoners Bij het uitbreiden en benutten van de woningvoorraad is extra aandacht voor het realiseren van woningen voor doelgroepen. We doen dat volgens de Woonvisie Pijnacker-Nootdorp 2020-2030, de omgevingsvisie Pijnacker-Nootdorp 2050 en het raadsakkoord. Het gaat om doelgroepen als jongeren, ouderen, starters, doorstromers, gescheiden ouders, inwoners met een zorg- of begeleidingsvraag en mensen die uitstromen uit een (zorg)instelling. Een deel van deze doelgroepen is aangewezen op de sociale woningvoorraad. Uitgangspunt is dat op alle locaties minimaal 30% sociale huurwoningen worden gerealiseerd. Waar mogelijk doen we meer dan 30% sociale huur. In Tuindershof en de Centrumlijn gaan we richting 40%. In 2024 zijn er 116 corporatiewoningen in Tuindershof verhuurd. Hiermee is de druk op de sociale woningvoorraad duidelijk verlicht. Toch blijft de druk ook in 2024 onverminderd hoog. Dat zien we terug in de cijfers. Gemiddeld kreeg een woningadvertentie namelijk 214 reacties. De mediane wachtduur (inclusief lokaal maatwerk) van geslaagde woningzoekenden was in de eerste helft van 2024 in onze gemeente 86 maanden. Ter indicatie, de mediane wachtduur in de regio Haaglanden was in 2023 73 maanden. Sommige woningzoekende zijn uit voorzorg ingeschreven. Ze staan dus langer ingeschreven, maar zijn pas later gaan zoeken.

Voor die groep is de periode dat daadwerkelijk is gezocht naar een woning korter. Dit komt terug in de zoekduur van onze inwoners. De zoekduur is de periode tussen het moment van slagen en de eerste reactie. De mediane zoekduur (inclusief lokaal maatwerk) in Pijnacker-Nootdorp was in 2024 60 maanden. Ter indicatie, de mediane zoekduur in de regio Haaglanden was in 2024 48 maanden.

24

Huisvesting nieuwkomers De gemeente heeft een wettelijke plicht om statushouders te huisvesten. In 2023 hebben we 104 statushouders gehuisvest. Daarmee hebben we onze taakstelling niet gehaald. Voor 13 personen moeten we dus in 2024 alsnog een woning zoeken. De taakstelling voor 2024 bedraagt (inclusief de achterstand) 129 personen. We verwachten dat deze opgave in de huidige woningvoorraad niet haalbaar is. Daarom zijn we in 2024 met de provincie, de woningcorporaties en het COA een gesprek gestart over mogelijke oplossingen voor dit vraagstuk. In 2024 zijn we doorgegaan met het bieden van tijdelijke huisvesting aan mensen die voor de oorlog in Oekraïne zijn gevlucht. In 2024 was de taakstelling voor onze gemeente 190 personen. Zij zijn op acht tijdelijke locaties gehuisvest. Een aantal van deze locaties liep in 2024 af. Hiervan kon een deel worden verlengd in 2024. Ook zijn er een aantal vluchtelingen verplaatst naar het Van der Valk Hotel. Op dit moment is er nog geen zicht op het einde van de oorlog. Voor 2025 hebben we een aanvullende taakstelling van 44 personen. In 2025 komt de taakstelling voor onze gemeenten op een totaal van 234 personen. In het kader van deze opgave willen we een deel van de flexwoningen op de Avalex-locatie inzetten voor deze doelgroep.

Anticiperend op de Spreidingswet en handelend vanuit de maatschappelijke verantwoordelijkheid voor het opvangen van asielzoekers is in 2023 de startnotitie asielopvang door de raad vastgesteld. In 2024 hebben we verder gewerkt aan de uitvoering van de startnotitie door in gesprek te gaan met de maatschappelijke partners en door te zoeken naar een locatie voor het vestigen van tijdelijke asielopvang in combinatie met flexwonen. In het najaar van 2024 zal een participatieproces met de samenleving plaatsvinden. De resultaten van dit alles komen samen in het uitvoeringsplan dat naar verwachting eind 2024 aan de raad kan worden aangeboden. De werkzaamheden in 2025 zijn afhankelijk van het besluit over het uitvoeringsplan.

Regionale samenwerking voor uitbreiding en spreiding sociale huurwoningen Pijnacker-Nootdorp werkt met acht andere gemeenten samen in de Bestuurlijke Tafel Wonen Haaglanden. Door dit samenwerkingsverband, de provincie Zuid-Holland, het ministerie van Binnenlandse Zaken en de Sociale Verhuurders Haaglanden is in 2023 de Regionale Realisatieagenda Haaglanden opgesteld. In deze agenda staat op welke wijze de regio Haaglanden een bijdrage zal leveren aan het tekort aan woningen. Eén van de acties die daarin is afgesproken is de oprichting van lokale bouwtafels. Ter uitvoering van deze afspraak hebben wij drie tot vier keer per jaar een lokale bouwtafel. Dit is een overleg tussen de gemeente, woningcorporaties en in de gemeente actieve projectontwikkelaars. Doel van de lokale bouwtafels is om kritische succesfactoren voor nieuwbouwprojecten te agenderen bij de provincie en het ministerie van BZK.

Woonwagenbeleid Pijnacker-Nootdorp heeft geen woonwagenbeleid, wachtlijst of toewijzingsbeleid. Zoals ook al in de Woonvisie staat, willen we ook voor deze doelgroep aan de slag. We hebben in 2024 opdracht gegeven om de behoefte te inventariseren en het beleid op te stellen. Naar verwachting wordt dit eind 2024 aan de raad aangeboden. Daarnaast onderzoeken we of en op welke plekken er ruimte is voor één of meerdere kleinschalige locaties voor woonwagens.

Inzet instrumenten betaalbare woningvoorraad In 2024 is de raad door middel van de jaarlijkse woonmonitor geïnformeerd over de ontwikkelingen in de woningvoorraad. De gemeente krijgt steeds meer juridische mogelijkheden om te sturen op de woningmarkt. In Pijnacker-Nootdorp zetten we deze instrumenten, waar mogelijk en passend, in om een lokale wooncarrière te faciliteren. In 2024 wordt de instrumentenkoffer betaalbare woningvoorraad geactualiseerd. Deze koffer bevat een overzicht van maatregelen die worden ingezet om een lokale wooncarrière te faciliteren. Hierin zijn maatregelen opgenomen zoals een doelgroepenverordening, antispeculatiebeding en flexwonen in aansluiting op het raadsakkoord. De instrumentenkoffer is een dynamisch document. Dit betekent dat we de koffer mogelijk ook in 2025 actualiseren. Bijvoorbeeld naar aanleiding van de mogelijkheden van nieuwe wetten zoals de wijziging van de Huisvestingswet, de Wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting en de Wet betaalbare huur. Ook worden de mogelijkheden voor subsidie voor het realiseren van betaalbare woningen, die worden aangeboden door provincie en Rijk gemonitord.

Uitvoering Woonzorgvisie Pijnacker-Nootdorp De Woonzorgvisie is een uitwerking en aanvulling op de omgevingsvisie en de woonvisie, waarin inwoners met een zorg- of begeleidingsvraag centraal staan. De visie kijkt met een ruimtelijke bril naar de huidige en

25

toekomstige opgaven. In 2024 zijn we gestart met het uitvoeren van acties uit de Woonzorgvisie. Voorbeelden zijn het actualiseren van de leidraad levensloopbestendig bouwen en de start van de doorstroommakelaar in onze gemeente. In 2025 gaan we verder met de uitvoering van de woonzorgvisie en gebruiken we deze als basis voor onze inbreng bij het opstellen van een regionale woonzorgvisie, het maken van prestatieafspraken en bij het bepalen van het woningbouwprogramma bij nieuwe woningbouwprojecten.

3. Grondexploitatie, met uitzondering van bedrijventerreinen

In Ackerswoude werken we samen met projectontwikkelaars aan de afronding van de wijk. We verwachten dat deze wijk in 2025 helemaal klaar is. Pijnacker-Zuid realiseren we op basis van raamovereenkomsten met projectontwikkelaars. Met uitzondering van een enkele vrije kavel zijn de woningen vrijwel allemaal gerealiseerd. Met de bouw van de appartementen in De Juffer is begin 2024 gestart. De oplevering wordt eind 2025 verwacht. Daarnaast is in 2024 een vervolg gegeven aan de voorbereiding en planontwikkeling van de Centrumlijn. In het noordelijk deel is de bouw gestart. De oplevering is gepland in 2027. Voor het zuidelijk deel is een overeenkomst gesloten met de ontwikkelaar. De bouw start in 2025 en oplevering is voorzien in 2028. In aanvulling daarop hebben we in 2024 verder gewerkt aan diverse nieuwbouwlocaties zoals de Scheg/Kiem, Casa Vita, Hart van Nootdorp en Tuindershof. In Tuindershof worden dit jaar zowel vrije sector-woningen als sociale huurwoningen gebouwd en opgeleverd. Daarnaast wordt verder gegaan met de voorbereiding van de laatste bouwfase die in 2026 wordt afgerond. In de Scheg/Kiem heeft de gemeente een faciliterende rol. Daar wordt in zowel 2024 als 2025 gebouwd. In 2024 zijn we gestart met een eerste project voor flexwoningen. Dit overeenkomstig het plan van aanpak flexwoningen.

Op de voormalige Avalex-locatie aan de Molenweg 61A in Nootdorp worden in 2025 ongeveer 100 flexwoningen gerealiseerd. Deze tijdelijke woningen blijven in ieder geval 5 jaar staan. Wanneer de transformatie van het Dwarskadegebied op deze locatie concreet wordt, moeten de woningen weer weg.

Wat gaan we daarvoor doen? Rol

Activiteit

Taakveld

Resultaat

Ruimte en Leefomgeving

Bestemmingsplannen die voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet als ontwerp ter inzage hebben gelegen worden overeenkomstig de Wet ruimtelijke ordening afgerond, zoals Oude Polder en het Verzamelplan 2023-2024.

Omgevingsplan actualiseren

Ruimte en Leefomgeving

Het van rechtswege ontstane tijdelijke omgevingsplan wordt stap voor stap geactualiseerd waarbij gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheden die de Omgevingswet biedt. In 2025 wordt gewerkt aan onder andere herzieningen voor Tolhek, Koningshof, Vrouwtjeslant, Emerald en achter ’t Raadhuis.

Vervolgmeting Omgevingswet conform aanbevelingen rekenkamercommissie

Ruimte en Leefomgeving

Rapportage en vervolgmeting via het jaarverslag bij de jaarstukken 2024.

Omgevingsprogramma Ruimtelijke kwaliteit

Ruimte en Leefomgeving

Vastgesteld omgevingsprogramma Ruimtelijke Kwaliteit volgens kaderstellende notitie.

Omgevingsvisie monitoren en evalueren

Ruimte en Leefomgeving

Tweejaarlijkse monitor en evaluatie van de omgevingsvisie.

Opstellen visie Sytwinde

Ruimte en Leefomgeving

Gebiedsvisie voor de Sytwinde in Nootdorp.

Opstellen gebiedsvisie Vrijenban

Ruimte en Leefomgeving

Gebiedsvisie voor Vrijenban in Delfgauw inclusief de S-bocht in de Delftsestraatweg.

Opstellen visie Goudenregensingel

Ruimte en Leefomgeving

Gebiedsvisie voor de scholenlocatie aan de Goudenregensingel en omgeving in Pijnacker.

Kansenkaart (inbreidings-) locaties en leegstaande gebouwen opstellen

Wonen en Bouwen

Regelmatig actualiseren van kaart die inzicht biedt in kansen voor het (tijdelijk, flexibel of permanent) uitbreiden van de woningvoorraad of het aanbod voorzieningen dan wel de gebruiksmogelijkheden van leegstaande panden.

1. Behouden en ontwikkelen Bestemmingsplannen afronden van een herkenbare en passende woonen leefomgeving

2. Uitbreiden van de woningvoorraad

26

Rol

3. Benutten van de woningvoorraad voor (lokale) doelgroepen en inwoners

Activiteit

Taakveld

Resultaat

Ontwikkelingsstrategie transformatiegebieden uitvoeren

Wonen en Bouwen

Opstellen ambitienotities voor één of meerdere van de mogelijke ontwikkellocaties Dwarskade, Rijskade, Overgauw en Balijade gevolgd door een omgevingsprogramma en omgevingsplan.

Gebiedsvisie Oranjepark

Wonen en Bouwen

Vastgestelde gebiedsvisie Oranjepark overeenkomstig kaderstellende notitie.

Woningvoorraad uitbreiden door afronden bestaande ontwikkellocaties

Wonen en Bouwen

Overzicht van de start van de bouw van woningen op de bestaande ontwikkellocaties Keijzershof, Centrumlijn, Tuindershof, de Scheg en Hart van Nootdorp.

Realisatie flexwoningen Molenweg

Wonen en Bouwen

Realisatie flexwoningen voor een tijdelijke periode.

Opstellen woonwagenbeleid

Wonen en Bouwen

Vastgesteld woonwagenbeleid, toewijzingsbeleid, herziening huisvestingsverordening en uitgevoerd locatieonderzoek.

Uitvoeren startnotitie asielopvang

Wonen en Bouwen

Opstellen Uitvoeringsplan Opvang Asielzoekers en locatieonderzoek asielopvang overeenkomstig de startnotitie asielopvang.

Grondexploitaties actualiseren

Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen)

Halfjaarlijkse actualisatie van de projecten en grondexploitaties

Prestatieafspraken met lokale woningbouwcorporaties sluiten

Wonen en Bouwen

Uitvoering van de in 2024 ondertekende (meerjarige) prestatieafspraken met de in onze gemeente actieve woningbouwcorporaties.

Regionale woonzorgvisie

Wonen en Bouwen

Vaststellen regionale woonzorgvisie.

Regionale woonvisie vaststellen

Wonen en Bouwen

In overleg met de regio bepalen of en op welke manier een nieuwe regionale woonvisie voor de regio Haaglanden moet worden opgesteld en vastgesteld.

Uitvoeren Woonzorgvisie 2023-2030

Wonen en Bouwen

Uitvoeren maatregelen Woonzorgvisie zoals doorstroommakelaar, geclusterd wonen

Woonmonitor opstellen

Wonen en Bouwen

Jaarlijkse monitor met een overzicht van de ontwikkelingen in de woningvoorraad

Instrumentenkoffer maatregelen lokale wooncarrière

Wonen en Bouwen

Geactualiseerde instrumentenkoffer met een overzicht van maatregelen die worden ingezet om een lokale wooncarrière te faciliteren (doorstroming, opkoopbescherming, doelgroepenverordening, antispeculatiebeding etc)

Toelichting 1. Behouden en ontwikkelen van een herkenbare en passende woon- en leefomgeving De woon- en leefomgeving wordt door onze inwoners gewaardeerd en ervaren zij als vertrouwd, prettig en dorps. Deze herkenbaarheid wordt gevormd door allerlei kenmerken die zijn beschreven in de omgevingsvisie, de omgevingsprogramma’s en (waar nodig) het omgevingsplan omgevingsvisie De omgevingsvisie is vastgesteld, maar nooit af. Door middel van een tweejaarlijkse monitor brengen we de voortgang in beeld. Deze wordt begin 2025 aan de raad aangeboden. omgevingsprogramma We gaan in 2025 door met de omzetten van al het ruimtelijk beleid in een beknopt aantal omgevingsprogramma’s. In 2025 wordt in ieder geval gewerkt aan het omgevingsprogramma Ruimtelijke Kwaliteit (zie programma 1), het gebiedsgerichte omgevingsprogramma voor de Vitale Glastuinbouwgebieden (zie programma 2), het omgevingsprogramma Duurzame Mobiliteit (zie programma 3), het omgevingsprogramma Klimaatbestendige gemeente (zie programma 4) en het omgevingsprogramma Leefkwaliteit (zie programma 8). Ook stellen we in 2025, mede op verzoek van de raad, een evaluatie van het instrument omgevingsprogramma op. omgevingsplan In 2025 ronden we nog een paar bestemmingsplannen af die in 2024 als ontwerp ter inzage hebben gelegen. Verder werken we stap voor stap aan de wijziging van het (tijdelijke) omgevingsplan. Als eerste met de

27

pilot omgevingsplan Tolhek en daarna wordt de in Tolhek verworven kennis en ervaring een herziening voor de woonwijken Koningshof, Vrouwtjeslant, Emerald en Achter ’t Raadhuis gestart. In aanvulling daarop zijn thematische wijzigingen van het omgevingsplan zoals voor standplaatsen en erfgoed en gebiedsgerichte wijzigingen van het omgevingsplan zoals Dwarskade en de verlengde Komkommerweg in voorbereiding. Soms kunnen we ook met een zogenaamde buitenplanse omgevingsplanactiviteit (Bopa) meewerken aan een initiatief of project. In 2025 verwachten we deze procedure toe te passen voor verschillende nieuwe ontwikkelingen. visievorming Voor de locaties Vrijenban, Sytwinde en de Goudenregensingel werken we in 2025 aan visievorming. Daarmee benutten we kansen om binnen de bestaande kernen bij te dragen aan een evenwichtige woningvoorraad en kwaliteiten toe te voegen aan de wijken.

2. Uitbreiden van de woningvoorraad De omgevingsvisie biedt, in aansluiting op de Woonvisie 2020-2030, de mogelijkheid om, na de woonwijken die nu in voorbereiding of aanbouw zijn, nog 3000 tot 4000 woningen toe te voegen. Met het uitbreiden van de woningvoorraad dragen we bij aan meer evenwicht op de woningmarkt en vergroten we de kansen voor een lokale wooncarrière. Om deze locaties optimaal bij te laten dragen aan wat we willen bereiken (meer evenwichtige woningvoorraad), moeten we zorgvuldig omgaan met de ruimte en woningen (laten) bouwen waar we een tekort aan hebben. Zo zoeken we in 2025 verder naar één of meerdere plekken voor kleinschalige woonwagenlocaties. Dit om ook voor deze groep de kans op een passende woonvorm te vergroten. Doelgroepen als jongeren, ouderen, starters, doorstromers en zorgbehoevenden hebben behoefte aan een ander type woning dan de traditionele eengezinswoning, die zo kenmerkend is voor onze gemeente. Het bouwen van meer bij deze doelgroepen passende woningen, betekent niet dat dit ten koste hoeft te gaan van de herkenbare woon- en leefomgeving. Dit vraagt echter wel bijzondere en constante aandacht, zodat ook in nieuwe wijken of bij (kleinere) ontwikkelingen in de kernen de groene, dorpse identiteit en de ruimtelijke kwaliteit terugkomt.

Bij de planning en programmering van de woningen spelen we zo goed mogelijk in op de jaarlijkse lokale behoefte op de lange termijn en een bijdrage geleverd worden aan de regionale behoefte. Ook dit doen we niet alleen. Woningcorporaties, ontwikkelaars, inwoners en ondernemers denken en werken mee aan het uitbreiden van de woningvoorraad voor verschillende doelgroepen en in verschillende prijsklassen. In 2025 wordt verder gewerkt aan de bestaande ontwikkellocaties zoals Tuindershof (circa 640 woningen), Centrumlijn (circa 500 woningen), Casa Vita (99 woningen) en de Scheg/Kiem (circa 340 woningen). We gaan in 2025 verder met de uitvoering van de transformatiegebieden. Daarnaast werken we in 2025 verder aan de ontwikkeling van het Oranjepark. De raad ontvangt in 2025 twee keer een voortgangsrapportage over de grondexploitaties. De peilmomenten zijn mei en november.

3. Benutten van de woningvoorraad voor (lokale) doelgroepen en inwoners Voor een meer evenwichtige woningvoorraad en het doorlopen van een lokale wooncarrière is niet alleen het uitbreiden van de woningvoorraad van belang, maar ook het benutten van de bestaande voorraad. De toenemende wettelijke mogelijkheden van de gemeente om te sturen op de woningvoorraad blijven we volgen. De instrumentenkoffer met maatregelen die een lokale wooncarrière kunnen faciliteren biedt een overzicht van maatregelen die kunnen worden ingezet om een lokale wooncarrière te faciliteren. Voorbeelden zijn doorstroommaatregelen, doelgroepenverordening, antispeculatiebeding etc. In 2025 actualiseren we de instrumentenkoffer en leveren we versie 3.0 op. Met name in de goedkopere en betaalbare segmenten ervaren we krapte. Het is dan ook van belang dat deze huur- en koopwoningen zoveel mogelijk behouden blijven. We zetten ons daarom in voor het behoud van de sociale huurwoningen en maken prestatieafspraken met de woningcorporaties. Voor de betaalbare koopwoningen en appartementen maken we gebruik van het omgevingsplan en instrumenten als bijvoorbeeld de huisvestingsverordening om te voorkomen dat deze woningen dusdanig vergroot worden of anders gebruikt worden dat ze uit dit segment verdwijnen.

28

Bovendien gaan we in 2025 verder aan de slag met de uitvoering van de Woonzorgvisie. Dit met als doel om voldoende verpleeghuisplekken (intramurale zorg) en passende woningen voor doelgroepen met een zorg- of begeleidingsvraag te realiseren. De Woonzorgvisie betrekken we bij de prestatieafspraken met de corporaties over 2025 en verder. We hebben in 2024 nieuwe (meerjarige) lokale prestatieafspraken (2025-2028) gemaakt met de corporaties die in onze gemeente actief zijn. In 2025 geven we uitvoering aan deze afspraken.

Wat mag het kosten? Bouwen en wonen (bedragen x €1.000)

Rekening 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Baten

25.602

25.556

17.078

8.289

5.998

4.635

Lasten

-20.947

-27.841

-19.729

-10.924

-8.445

-7.081

4.655

-2.285

-2.651

-2.636

-2.446

-2.445

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Totaal Bouwen en wonen

Specificatie van de lasten en baten per product Bouwen en wonen (bedragen x €1.000)

Rekening 2023

Lasten per Taakveld 810 - Ruimte en leefomgeving

-2.806

-2.624

-2.829

-2.829

-2.829

-2.829

820 - Grondexploitatie

-13.896

-22.226

-12.947

-4.988

-3.834

-2.018

830 - Wonen en Bouwen

-578

-1.214

-1.387

-1.374

-1.373

-1.372

Totaal Lasten per Taakveld

-17.280

-26.063

-17.163

-9.191

-8.036

-6.220

Baten per Taakveld 810 - Ruimte en leefomgeving 820 - Grondexploitatie

399

172

174

174

174

174

19.655

22.579

13.317

3.127

3.262

1.941

830 - Wonen en Bouwen

4.651

2.350

2.350

2.350

2.350

2.350

Totaal Baten per Taakveld

24.705

25.101

15.841

5.652

5.787

4.465

Totaal saldo van baten en lasten

7.425

-962

-1.322

-3.539

-2.249

-1.755

Toevoegingen aan reserves 810 - Ruimte en leefomgeving 820 - Grondexploitatie 830 - Wonen en Bouwen Totaal Toevoegingen aan reserves

-550

0

0

0

0

0

-2.985

-1.645

-2.433

-1.601

-276

-728

-133

-133

-133

-133

-133

-133

-3.668

-1.778

-2.566

-1.734

-409

-861

Onttrekkingen aan reserves 810 - Ruimte en leefomgeving

475

0

0

0

0

0

820 - Grondexploitatie

411

443

1.135

2.535

110

68 102

830 - Wonen en Bouwen

12

12

102

102

102

Totaal Onttrekkingen aan reserves

898

455

1.237

2.637

211

170

Toevoegingen en onttrekkingen reserves

-2.770

-1.323

-1.329

903

-198

-691

Resultaat

4.655

-2.285

-2.651

-2.636

-2.446

-2.445

Baten

Lasten

Participatiebeleid: In 2024 is een deel van het in 2023 beschikbaar gestelde uitvoeringsbudget participatiebeleid (ad 250.000) ingezet voor formatie-uitbreiding. In 2025 is in het kader van de toekomstbestendige gemeentefinanciën (KN - Participatiebeleid beperken beslispunt 4) het restant vrijgevallen.

-

60

Urentoerekening: Als gevolg van een herverdeling van de uren is een hogere urentoerekening aan het taakveld Ruimte en Leefomgeving. De herverdeling van de toegerekende uren hebben per saldo geen effect op het begrotingssaldo.

-

-299

Overig

2

34

Bouwgrond in exploitatie: Actualisatie van de hoogte van de inkomsten- en uitgavenramingen van de grondexploitaties op basis van de actualisatie per 01-07-2024. In 2025 is een winstuitname begroot van € 1.489.000 voor Pijnacker-Zuid en € 944.000 voor Tuindershof. Voor de begroting is dit budgetneutraal omdat

-9.337

9.337

Afwijkingen analyse - begroting 2025 t.o.v. 2024 01 Ruimte en wonen (bedragen × € 1.000) 810 Ruimte en leefomgeving

820 Grondexploitatie

29

01 Ruimte en wonen (bedragen × € 1.000) eenzelfde bedrag wordt gemuteerd in de algemene reserve. Een uitgebreide toelichting is opgenomen in de paragraaf Grondbeleid. Kapitaallasten: De hogere kapitaallasten worden veroorzaakt door de geactualiseerde staat van activa en investeringsplanning. De afschrijvingslasten worden gedekt uit een bestemmingsreserve. Voor een overzicht van de investeringsplanning wordt verwezen naar bijlage 1 bij deze begroting.

Baten

Lasten

-

-834

767

-

-

-102

-1

90

Kapitaallasten: De hogere kapitaallasten worden veroorzaakt door de geactualiseerde staat van activa en investeringsplanning. De afschrijvingslasten worden gedekt uit een bestemmingsreserve. Voor een overzicht van de investeringsplanning wordt verwezen naar bijlage 1 bij deze begroting.

90

-92

Urentoerekening: Als gevolg van een herverdeling van de uren een hogere urentoerekening aan het taakveld Wonen en bouwen. De herverdeling van de toegerekende uren hebben per saldo geen effect op het begrotingsresultaat.

-

-72

Urentoerekening: Als gevolg van een herverdeling van de uren een hogere urentoerekening aan het taakveld grondexploitaties. De herverdeling van de toegerekende uren hebben per saldo geen effect op het begrotingsresultaat. Overig 830 Wonen en Bouwen

Overig Totaal 01 Ruimte en wonen

0

-9

-8.478

8.112

Investeringen Vanaf de Jaarrekening 2022 is de voortgang van de investeringsplanning een continue punt van aandacht. Er worden door de organisatie stappen gezet om deze te verbeteren. In de voorliggende begroting is hierin een nieuwe stap gezet. De kapitaallasten voor met name automatisering en openbare ruimte zijn realistischer begroot. Het financiële gevolg voor de begroting is in bovenstaande tabel weergegeven. Bouwen en wonen (bedragen in €)

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

734501 Strategische grondvoorraad en af te stoten gronden

0

2.426.000

0

0

Totaal Bouwen en wonen

0

2.426.000

0

0

30

2. Economie en glastuinbouw Het stimuleren en faciliteren van een aantrekkelijk economisch vestigingsklimaat met ruimte voor lokaal & nieuw ondernemerschap

Algemene omschrijving Het programma Economie en glastuinbouw bestaat uit vier onderdelen: 1. Economische ontwikkeling; 2. Economische promotie (waaronder citymarketing); 3. Fysieke bedrijfsinfrastructuur inclusief grondexploitaties van bedrijventerreinen; 4. Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen.

Wat willen we bereiken?

Wat willen we bereiken?

Doelstelling

Een aantrekkelijk economisch vestigingsklimaat met ruimte voor lokaal & nieuw ondernemerschap

De juiste economische functie op de juiste plek

Wat gaan we daarvoor doen? 1. Kwaliteit verbeteren van de bestaande economische gebieden

Nieuwe en aanvullende bedrijven aantrekken Een gezonde arbeidsmarkt Ruimtelijke optimalisatie van de glastuinbouwgebieden voor verduurzaming, transformatie, economische groei van de glastuinbouwsector

2. Verduurzamen en vergroenen bedrijventerreinen 3. Herstructurering en innovatie glastuinbouw 4. Meer menging van functies in de centra 5. Versterken economische vernieuwing

Vitale en bruisende centra

We willen het Economisch Vestigingsklimaat aantrekkelijk maken en houden door: • • • •

Dienstverlening te bieden die aansluit op de behoefte van ondernemers; Te investeren in kwaliteit van de economische gebieden en werklocaties; Omgevingsprogramma’s en plannen flexibel in te richten; Te sturen op de juiste economische functie op de juiste plek.

Bedrijvigheid en werkgelegenheid zijn voorwaarden voor een goed functionerende samenleving en een zelfredzame gemeenschap. Onze gemeente groeit qua inwoners, we zien graag dat ook het aantal banen (mee)groeit. Ondernemers hebben een belangrijke rol als het gaat om innovaties, verduurzaming en een circulaire economie. We streven daarom naar een aantrekkelijk economisch vestigingsklimaat met ruimte voor lokaal en nieuw ondernemerschap. Belangrijke sectoren voor Pijnacker-Nootdorp zijn en blijven detailhandel, zakelijke dienstverlening en de glastuinbouw. We maken onderdeel uit van het economisch vestigingsklimaat van de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag en de provincie Zuid-Holland. In de regio en de provincie is de vraag naar ruimte voor bedrijvigheid, wonen, duurzaamheid en glastuinbouw groter dan de ruimte die beschikbaar is. Dat betekent dat we de ruimte zo goed en efficiënt mogelijk moeten benutten. We zetten ons daarom in voor het beter benutten van de beschikbare ruimte voor bedrijventerreinen en voor de herstructurering van de glastuinbouwgebieden.

31

In het verlengde daarvan stellen we ons zowel vanuit regionaal als lokaal oogpunt ten doel om de juiste (economische) functie op de juiste plek te realiseren. Daarbij gaan we uit van onze lokale kwaliteiten. De ontwikkellijn ‘aantrekkelijk economisch vestigingsklimaat’ in de omgevingsvisie beschrijft de lange termijn ambities voor onze economische gebieden. We zetten ons in voor het verbeteren van de kwaliteit door herstructurering, modernisering en optimale benutting. We onderzoeken op welke manier Boezemvaart daar een bijdrage aan kan leveren. Samen met ondernemers spannen wij ons in om uitkeringsgerechtigden en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt op weg te helpen naar werk. Onze gemeente werkt in de arbeidsmarktregio ZuidHolland Centraal (ZHC) samen aan de dienstverlening gericht op werkgevers en werkzoekenden. ZHC is een netwerksamenwerking tussen de gemeenten Zoetermeer, Leidschendam-Voorburg, Wassenaar, Lansingerland, Voorschoten en Pijnacker-Nootdorp, UWV en De Binnenbaan, mbo Rijnland, SBB, FNV, CNV en VNO-NCW. Vanuit die samenwerking wordt ingezet op het versterken van de banden met (lokale) werkgevers (zie programma 7) en ons eigen programma 'Werken, Werken aan en Meedoen'. In dat kader zetten we de samenwerking tussen het onderwijs en het bedrijfsleven in de regio Oostland voort.

Een gezonde arbeidsmarkt maken wij verder mogelijk door de (fysieke) kwaliteit van onze werklocaties te verbeteren en de bestaande bedrijventerreinen beter te benutten. Voorbeelden daarvan zijn het verduurzamen en vergroenen van bedrijventerreinen, meer menging van functies (horeca, commercieel, wonen, maatschappelijk) in de winkelcentra en het optimaliseren van de glastuinbouwgebieden. Deze optimalisatie realiseren we door herstructurering en innovaties waarmee ruimte gecreëerd kan worden voor verduurzaming, transformatie en economische activiteiten. Uit de voorjaarsraming 2024 van De Nederlandsche Bank blijkt dat de economie in Nederland een zachte landing maakt. De inflatie is na de recordhoogte van 2022 (11,6%) in 2023 gedaald naar 4,1%. De verwachting is dat deze daling zich verder doorzet in 2024 (2,8%) en daar blijft in 2025. De landelijke economische groei is gematigd. In 2023 is de economie met 0,2% gegroeid. Voor 2024 wordt een percentage van 0,5 verwacht en voor 2025 en 2026 ligt het verwachte percentage met 1,3% iets hoger. De gevolgen hiervan zijn beperkt zichtbaar in Pijnacker-Nootdorp. We zien een blijvende vraag naar bedrijfskavels en onze gronden zijn grotendeels uitgegeven. Groei zien we vooral door kwalitatieve versterking van de bestaande bedrijventerreinen en glastuinbouwgebieden.

Daarnaast doen we onderzoek naar de mogelijkheden voor Boezemvaart, zoals benoemd in het omgevingsprogramma De Boezem. De vraag naar arbeidskrachten, woonruimte voor arbeidsmigranten, dure grondstoffen, productie en langere levertijden van materialen en producten, zijn inmiddels uitdagingen waar ondernemers in heel Nederland mee te maken hebben. We blijven ons inzetten voor nieuw en duurzaam ondernemerschap, bruisende centra en het faciliteren van initiatieven vanuit ondernemers. Vanuit onze positie in onder andere het regionale glastuinbouwcluster Greenport West-Holland, de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag en Businesspark Haaglanden, investeren we in regionale samenwerking en benutten we kansen die bijdragen aan zowel het regionale als het lokale ondernemers- en vestigingsklimaat.

Stand van zaken en vooruitblik In deze paragraaf kijken we terug naar wat er in 2024 is gedaan, beschrijven we de stand van zaken in 2024 en kijken we vooruit naar 2025.

1. Economische ontwikkeling Landelijke, provinciale en regionale trends en ontwikkelingen Het diagram hieronder laat de verhouding zien tussen het aantal banen en aantal woningen. De Index varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen banen). Het aandeel werken is sinds 2018 gestegen van 43.6% naar 46.1% in 2022 (bron: waarstaatjegemeente, 26 juni 2024). Ruim 22.000 inwoners hebben hun werk buiten de gemeente. De verhouding in Pijnacker-Nootdorp is daardoor lager dan het landelijke gemiddelde. Door de ontwikkeling van de transformatiegebieden en de groei van het aantal woningen is de verwachting dat het aandeel wonen de komende jaren zal groeien.

32

Functiemenging

Verhouding banen en woningen in %

75

50

25

0 2019

2020

Pijnacker-Nootdorp

2021

2022

2023

Nederland

Het diagram hieronder (bron: pijnacker-nootdorpincijfers.nl, 26 juni 2024) laat zien dat in 2022 het aantal banen per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 in de gemeente iets is gestegen. Dit komt onder andere doordat het totaal aantal harder is gegroeid dan de beroepsbevolking. Binnen de glastuinbouw wordt een trend geconstateerd waarbij er een afname is van het aantal banen, maar een groei van toegevoegde waarde (richting 2050) door verdergaande digitalisering en innovaties.

Banen

Aantal banen per 1000 inwoners tussen 15 en 64 jaar

1.000

500

0 2019

2020

Pijnacker-Nootdorp

2021

2022

2023

Nederland

De tabel hierboven laat zien dat in 2022 het aantal banen per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 in de gemeente iets is gestegen. Dit komt onder andere doordat het totaal aantal harder is gegroeid dan de beroepsbevolking. Binnen de glastuinbouw wordt een trend geconstateerd waarbij er een afname is van het aantal banen, maar een groei van toegevoegde waarde (richting 2050) door verdergaande digitalisering en innovaties.

33

Vestiging (van bedrijven)

Aantal per 1000 inwoners tussen 15 tm 64 jaar

200

100

0 2019

2020

2021

Pijnacker-Nootdorp

2022

2023

Nederland

In de tabel hierboven (bron: waarstaatjegemeente.nl, 26 juni 2024) kan worden afgelezen dat het aantal bedrijfsvestigingen per 10.000 inwoners in 2023 is gestegen. Het absolute aantal bedrijfsvestigingen is in 2023 gestegen van 6.630 naar 6.950 (bron: ondernemersplein.kvk.nl). In de onderstaande grafieken is de ontwikkeling van het aantal gestartte en gestopte vestigingen inzichtelijk gemaakt.

72

-4 20 23

20 23 -2

20 22 -4

22 20 2

20 20 -

20 21 -4

24

4 20 21 -2

Aantal per 10.000 inwoners

Ontwikkeling gestarte vestigingen

Gemeente Pijnacker-… Regio Agglomeratie' s-…

50

4 320 2

2 320 2

24 20 2

22 20 2

21 -4 20

21 20

20 20

2

10

-4

Aantal per 10.000 inwoners

Ontwikkeling gestopte vestigingen

Gemeente Pijnacker-… Regio Agglomeratie' s-…

De economie in Zuid-Holland In 2023 groeide de economie in bijna alle regio’s van Zuid-Holland. In de regio agglomeratie Den Haag was er sprake van 1,9% economische groei (bron: CBS). De economie blijft in 2024 en 2025 gematigd groeien en de verwachting is dat de arbeidsmarkt in 2024 en 2025 in een rustiger vaarwater terecht komt na corona en het snelle herstel erna. Het UWV schat in dat het aantal banen in Zuid Holland Centraal in 2024 en 2025 zal groeien met respectievelijk 900 banen (0,6%) en 800 banen (0,6%). Werkgevers vullen de groeiende productie slecht voor een deel in met uitbreiding van banen. Mede vanwege de krapte op de arbeidsmarkt zoeken bedrijven naar andere oplossingen om de productie te laten groeien (bron: UWV, regionale arbeidsmarktprognose Zuid-Holland Centraal, 4 juni 2024).

34

Herstructurering en innovatie glastuinbouw Qua herstructurering zien we geen noemenswaardige veranderingen in de gebieden. Wel zien we dat de ondernemers de ontwikkelingen op de energiemarkt nauw volgen en exploiteren. In 2024 en 2025 werken we vanuit onze (sub)regionale samenwerkingsverbanden (Greenport West-Holland en WSO) aan voornoemde opgaven. Lokaal zijn we in 2024 gestart met het omgevingsprogramma Vitale Glastuinbouwgebieden. Na een succesvolle participatiebijeenkomst is in mei 2024 de kaderstellende notitie door de gemeenteraad vastgesteld. Deze notitie vormt de inhoudelijke en procesmatige basis. In 2025 wordt dit proces vervolgd. Samenwerking Oostland In 2024 is gestart met de nieuwe werkwijze in Oostland waarbij op periodieke basis overleg met de gemeenten Lansingerland, Waddinxveen en Zuidplas, de provincie Zuid-Holland en Glastuinbouw Nederland wordt gevoerd rondom de glastuinbouw. Hierbij worden actuele thema’s en ontwikkelingen besproken en kunnen gezamenlijke projecten worden opgezet. Als Pijnacker-Nootdorp hebben we het omgevingsprogramma Vitale Glastuinbouwgebieden ingebracht. Vanuit Lansingerland is het project innovatieve tuinbouwruimte opnieuw opgepakt. Alle regiopartners nemen deel aan dit project. Doel van dit project is om gezamenlijk een nieuwe, passende ruimtelijke omschrijving van het begrip glastuinbouw op te stellen.

Deze begripsomschrijving kan de innovatiebehoefte van de tuinders bevorderen en kunnen we als basis gebruiken voor het omgevingsprogramma Vitale Glastuinbouwgebieden. De verwachting is dat dit regionale overleg in 2025 wordt voortgezet omdat de deelnemende partners de meerwaarde zien van deze samenwerking. Greenport West-Holland Het jaar 2024 is een tussenjaar voor de Greenport West-Holland. De vastgestelde ruimtelijk-economische strategie en het vertrek van de voormalige directeur zijn aanleiding om de focus van de Greenport opnieuw te bepalen. In dat kader wordt gewerkt wordt aan een nieuw programma voor 2025-2030 gebaseerd op drie ambities: • • •

Ruimtelijk-economische strategie; Circulaire Greenport en Leidend in kennis en innovatie

Het programma wordt eind 2024 verwacht en zal de basis gaan vormen voor de komende jaarplannen. Uitvoering beleidsnota huisvesting arbeidsmigranten De beleidsnota huisvesting arbeidsmigranten is in 2022 vastgesteld en wordt uitgevoerd. Op basis van de beleidsuitgangspunten worden gesprekken gevoerd met initiatiefnemers uit de sector. Dit heeft dit nog niet geleid tot concrete initiatieven. Het beleid wordt in 2024 geëvalueerd. Onze verwachting is dat ook in 2025 gesprekken over huisvesting van arbeidsmigranten zullen worden gevoerd.

Meer menging van functies in de centra In 2024 bleef de leegstand in Pijnacker Centrum stabiel, met een leegstandpercentage dat nog steeds onder het frictieniveau ligt. Dankzij de intensieve inspanningen van vastgoedeigenaren worden nieuw vrijgekomen panden doorgaans snel ingevuld. Er wordt gestreefd naar een evenwichtige mix van branchering. In Nootdorp staan drie panden leeg (4%) en in Delfgauw één (8%). Leegstand

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

8,6%

6,12%

4,37%

3,42%

5,75%

4,45%

4,41%

5,21%

MRDH winkelvloeroppervlak

11,12%

11,17%

10,32%

9,70%

11,34%

10,79%

10,18%

9,22%

Pijnacker-Nootdorp verkooppunten

15,38%

12,82%

10,99%

10,11%

9,60%

6,86%

6,32%

8,05%

MRDH verkooppunten

15,31%

14,93%

14,35%

13,15%

15,98%

15,79%

14,27%

13,30%

Pijnacker-Nootdorp winkelvloeroppervlak

2016

In zowel Pijnacker-Centrum als in Parade Nootdorp is in 2024 ingezet op samenwerking. In Pijnacker-Centrum is de wens uitgesproken om de bestaande samenwerkingsovereenkomst na 2024 te verlengen. Om een blijvende en goede communicatie tussen alle betrokken partijen en het bestuur te borgen vindt twee tot driemaal per jaar een bestuurlijk overleg met de portefeuillehouder plaats.

35

Binnen deze samenwerking is er een uitgesproken behoefte aan de komst van het sociaal cultureel centrum, dat moet dienen als cultureel, sociaal en economisch middelpunt van het winkelcentrum in Pijnacker Centrum. Daarnaast is ook een wens voor meer groen en meer speelvoorzieningen. Dit om daarmee het Raadhuisplein als aantrekkelijke verblijfsplaats te versterken en de verblijfsduur van bezoekers te verlengen. In Parade Nootdorp zijn in 2024 gesprekken gevoerd over een gestructureerde samenwerking. Deze gesprekken worden begeleid door een procesbegeleider, die helpt bij het opstellen van een vernieuwde Right to Challenge en een samenwerkingsovereenkomst tussen de diverse partijen.

Versterken economische vernieuwing Regionale samenwerking In 2023 is in het regionale samenwerkingsverband MRDH een nieuwe strategische agenda opgesteld. Deze agenda vraagt aanzienlijke inspanning van diverse partijen en richt zich op de middellange termijn met een doorkijk naar 2030. We nemen actief deel aan het uitwerken van de uitvoeringsagenda. Deze richt zich onder andere op het beter benutten van bedrijventerreinen. Daarnaast verkennen we samen met de MRDH hoe we kunnen sturen op een selectief vestigingsklimaat zodat bedrijven zich op de juiste plek vestigen. Deze opgaven sluiten goed aan op onze eigen economische en ruimtelijke ambities. Daarnaast ondersteunt de MRDH ons met regionale afstemming en kennisdeling. In 2025 blijven we actief participeren in deze samenwerking en zoeken we kansen om zowel ons lokale als regionale economisch vestigingsklimaat te versterken. Onderwerpen die daarbij centraal staan zijn bijvoorbeeld economische innovatie, sterke en vitale centra, beter benutten van bedrijventerreinen en het toekomstbestendig maken van bedrijventerreinen (verduurzaming, arbeidsmarkt, klimaatadaptatie en bereikbaarheid). In Businesspark Haaglanden werken we samen ten behoeve van het behouden en vestigen van bedrijven en daarmee de werkgelegenheid in de Haagse regio. De focus ligt op de juiste ondernemer op de juiste plek.

Deze samenwerking is van belang omdat de bedrijventerreinenmarkt een bovengemeentelijke markt is. Bedrijven kijken veelal op regionale schaal naar vestigingsplaatsen en uitbreidingsmogelijkheden. Het afgelopen jaar stond in het teken van een toekomstverkenning voor BPH. Daarbij wordt gewerkt aan een onderzoek naar hoe BPH in de toekomst van meerwaarde kan blijven. Dit onderzoek is nog niet afgerond. Verwacht wordt dat hier in 2025 meer duidelijkheid over komt. Uitvoering en evaluatie van de Economische Visie Pijnacker-Nootdorp In 2024 hebben we ons geconcentreerd op de uitvoering van de laatste actieagenda economie binnen de huidige economische visie. Tegelijkertijd zijn we gestart met de evaluatie van deze visie. De economische visie gaat op in het omgevingsprogramma “aantrekkelijk economisch vestigingsklimaat’. Eind 2024 wordt de kaderstellende notitie daarvoor aan de gemeenteraad aangeboden. In 2025 zal de nadruk liggen op het opstellen van dit omgevingsprogramma.

2. Economische promotie

In navolging van het Rekenkameronderzoek 2022 koppelen wij onze citymarketing actief aan maatschappelijke initiatieven en actuele thema’s of evenementen. In onze groeigemeente richten wij ons op het betrekken van nieuwe inwoners bij de lokale gemeenschap. Citymarketing focust daarom eerst op het versterken van deze gemeenschapszin. Door bekendheid te genereren voor onze winkelcentra, lokale winkels, culturele- en sportverenigingen, laten we nieuwe inwoners kennismaken met onze gemeenschap. Citymarketing speelt daarbij een cruciale rol in de promotie en zichtbaarheid. Samenwerking onderwijs en bedrijfsleven In 2023 is de samenwerking tussen het bedrijfsleven en het onderwijs in de regio Lansingerland/PijnackerNootdorp voortgezet. De samenwerking wordt door alle betrokken partijen niet alleen als wenselijk, maar ook als noodzakelijk gezien. Wij onderstrepen het belang van de samenwerking tussen onderwijs en bedrijven en hebben hier ook aandacht voor bij het omgevingsprogramma Aantrekkelijk Economisch Vestigingsklimaat.

36

Op dit moment wordt de arbeidskrapte in bijna alle sectoren en beroepsgroepen ervaren. Wij spannen ons samen in met ondernemers om uitkeringsgerechtigden en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt op weg te helpen via het plan van aanpak Werken, werken aan en meedoen. Daarbij wordt nauw samengewerkt met het Werkgeverservicepunt Zuid-Holland Centraal (zie ook programma 7).

3. Fysieke bedrijfsinfrastructuur inclusief grondexploitaties van bedrijventerreinen Herstructurering en verduurzaming glastuinbouwgebieden In de huidige economische visie, het raadsakkoord en de omgevingsvisie ligt de focus op kwalitatieve, duurzame en groene werklocaties. Door te sturen op kwaliteit, herstructurering en revitalisering wordt onder andere bijgedragen aan een gezonde arbeidsmarkt. Zowel lokaal als in de regio blijft er vraag naar bedrijfskavels. In de regio is het aanbod zeer beperkt en er komen op de middellange termijn nauwelijks nieuwe bedrijventerrein bij. In Pijnacker-Nootdorp hebben we nog een beperkt aantal kavels om uit te geven.Dat is zichtbaar in de onderstaande tabel. Samen met onze regionale stakeholders (MRDH, BPH en de provincie Zuid-Holland) wordt vooral gefocust op het beter benutten van bestaande bedrijventerreinen. Heron 1/1/2021

Boezem 1/1/2021

Heron 1/1/2022

Boezem 1/1/2022

Heron 1/1/2023

Boezem 1/1/2023

Uitgeefbaar (m2)

133.500

134.400

133.500

134.400

133.500

134.400

Verkocht (m2)

102.700

68.600

119.450

87.400

119.450

99.100

Gereserveerd (m2)

15.100

15.200

0

28.900

0

17.300

Resterend (m2)

15.700

50.600

14.050

18.100

14.050

18.000

Vanuit de gemeente faciliteren we (collectieve) initiatieven op het gebied van verduurzaming. Zo is er in 2023 samen met het parkmanagement een bijeenkomst georganiseerd over verduurzaming en werken we aan een energie dashboard voor bedrijventerreinen. Daarnaast zal de komende jaren vanuit de energietransitie (programma 8) gewerkt worden aan de verdere verduurzaming van bedrijventerreinen. Er ligt een actieve rol bij de individuele ondernemers zelf. Omgevingsprogramma De Boezem In 2023 heeft de gemeente samen met ondernemers het omgevingsprogramma voor de Boezem afgerond en is deze vastgesteld door het college. In het omgevingsprogramma staan het toekomstprofiel en de ontwikkelacties voor een toekomstbestendig bedrijventerrein. In 2024 en 2025 wordt er gewerkt aan de uitvoering van opgenomen acties. We werken aan het op orde brengen van de basis door een Omgevingsplan voor de Boezem op te stellen en door te bepalen hoe we omgaan met het strijdig gebruik en ondermijning (Plan van aanpak). Veel acties zijn gericht op het beter benutten van het bedrijventerrein (qua ruimtegebruik en milieuruimte) en het verbeteren van de toekomstbestendigheid (o.a. klimaat, energie en bereikbaarheid). Hiervoor start in 2024 een vervolgonderzoek voor de ontwikkeling van Boezemvaart.

Het belangrijkste doel van dit vervolgonderzoek is het verkennen van mogelijkheden om ruimte op de Boezem beter te benutten en de toekomstbestendigheid te verbeteren met de ontwikkeling van Boezemvaart.

4. (Bedrijven)loket en bedrijfsregelingen

Met de inzet van accountmanagement houden we proactief contact met ondernemers. Zo signaleren we trends en ontwikkelingen, krijgen we zicht op initiatieven, verbeteren we de dienstverlening aan ondernemers en werken we samen met ondernemers aan de grote transities zoals bijvoorbeeld verduurzaming en digitalisering. Ondernemers hebben daarmee een toegankelijk aanspreekpunt bij de gemeente. Economisch Overleg Oostland In 2022 is het Economisch Overleg Oostland van start gegaan samen met de gemeente Lansingerland en VNO-NCW. Dit overleg heeft tot doel om de samenwerking tussen Pijnacker-Nootdorp, Lansingerland, VNO-NCW en ondernemers te stimuleren. In 2024 zijn tot nu toe twee bijeenkomsten georganiseerd. Beide over het thema energietransitie. In de eerste bijeenkomst lag de focus vooral op netcongestie en in de tweede bijeenkomst meer op het daadwerkelijk aan de slag gaan met de energietransitie. Eind 2024 wordt dit overleg geëvalueerd. De verwachting is dat dit overleg in 2025 wordt voortgezet.

37

Ondernemersfonds Per 1 december 2022 heeft er een bestuurswissel plaatsgevonden. Het nieuwe bestuur heeft sindsdien veel inzet getoond om de gemaakte afspraken met de gemeenteraad na te komen en het Ondernemersfonds te professionaliseren. Er heeft onder andere een wijziging van de statuten plaatsgevonden en er zijn plannen gemaakt om de gelden van de buitengebieden te besteden aan gezamenlijke initiatieven. Daarnaast is het bestuur van het Ondernemersfonds voornemens om het Convenant uit 2012 te herijken. Als gemeente houden we toezicht op de naleving van de afspraken met de gemeenteraad door middel van regelmatige bestuurlijke overleggen met het Ondernemersfonds. Tijdens deze overleggen bespreken we de voortgang en prestaties en blikken we terug op de gemaakte toezeggingen.

Wat gaan we daarvoor doen? Rol

Activiteit

Taakveld

Resultaat

1. Kwaliteit verbeteren van de bestaande economische gebieden

Via Businesspark Haaglanden de juiste bedrijven, kennis en expertise naar onze bedrijventerreinen halen

Fysieke bedrijfsinfra-structuur

Jaarplan 2025 en jaarverslag 2024 Businesspark Haaglanden.

Uitvoering geven aan het uitvoeringsplan gebiedsgericht omgevingsprogramma Bedrijventerrein de Boezem

Fysieke bedrijfsinfra-structuur

Herziening omgevingsplan, vervolgonderzoek Boezemvaart en plan van aanpak strijdig gebruik.

2. Verduurzamen en vergroenen bedrijventerreinen

Aanjagen, stimuleren en faciliteren van groene bedrijfskavels en gevels

Fysieke bedrijfsinfra-structuur

Afspraken bij verkoop van bedrijfskavels, kennisdeling in regionaal en provinciaal verband.

Faciliteren en participeren in (gezamenlijke) verduurzamingsprojecten. Waaronder het project ‘Smart Grid’ Boezem en de ‘Energie Dashboards’

Fysieke bedrijfsinfra-structuur

Inzet bedrijvencoach Energie, opstellen van een duurzaamheidsdashboard.

3.Herstructurering en innovatie glastuinbouw

Het ontwikkelen van gebiedsgerichte omgevingsprogramma voor de glastuinbouw in Pijnacker-Nootdorp

Economische Ontwikkeling

Gebiedsgericht omgevingsprogramma vitale glastuinbouw (inclusief handelingsperspectief wonen in glas).

4. Meer menging van functies in de centra

Samen met vastgoedeigenaren, ondernemers en stakeholders werken aan bruisende vitale centra, met meer ruimte voor menging van functies

Economische Ontwikkelin

Opstellen en uitvoeren samenwerkingsovereenkomsten tussen gemeente, ondernemers en vastgoedeigenaren.

5. Versterken economische vernieuwing

Samen met ondernemers en stakholders onze economische visie actualiseren

Economische Ontwikkeling

Evaluatie economische visie en uitgevoerde peiling ondernemersklimaat.

Opstellen omgevingsprogramma Aantrekkelijk Economisch Vestigingsklimaat

Economische Ontwikkeling

Omgevingsprogramma Aantrekkelijk Economisch Vestigingsklimaat

Participeren in de regionale projecten van de MRDH Economische Ontwikkeling op het gebied van economische vernieuwing

Overzicht van inspanningen en resultaten via het jaarverslag Economie

Betrekken van nieuwe inwoners bij de lokale gemeenschap en bekendheid generen voor lokaal bedrijfsleven via citymarketing

Economische promotie

Tas voor nieuwe inwoners met daarin vouchers voor het lokale bedrijfsleven

Citymarketing koppelen aan actuele thema’s en evenementen

Economische promotie

Nieuwe inwoners zijn bekend met de lokale gemeenschap, winkelcentra, lokale winkels, culturele organisaties en sportverenigingen.

Toelichting 1. Kwaliteit verbeteren van de bestaande economische gebieden We zetten als gemeente in op schone, hele en veilige economische gebieden. We hebben hierbij oog voor de ruimtelijke kwaliteit. Met ondernemersverenigingen, parkmanagers en centrummanagers versterken we de sociale binding, faciliteren we kennis en expertise op thema’s die op dat moment voor ondernemers(verenigingen) relevant zijn. Vanuit de omgevingsvisie werken we aan omgevingsprogramma’s. Soms thematisch, zoals het omgevingsprogramma Aantrekkelijk Economisch Vestigingsklimaat en soms gebiedsgericht, zoals het omgevingsprogramma Vitale Glastuinbouwgebieden en het omgevingsprogramma De Boezem. Dat doen we niet alleen, maar samen met inwoners, ondernemers, stakeholders en andere (maatschappelijke) partners. In 2025 wordt gewerkt aan de nieuwe positionering van Businesspark Haaglanden. Dit komt terug in het jaarplan. Voor bedrijventerrein De Boezem gaan we in 2025 verder met de uitvoering van de acties die zijn opgenomen in het omgevingsprogramma. Concrete voorbeelden daarvan zijn het opstellen van het omgevingsplan, het opstellen van een plan van aanpak voor strijdig gebruik en ondernemen en het doen

38

van onderzoek naar Boezemvaart. Daarin verkennen we de mogelijkheden om de ruimte De Boezem beter te benutten en de toekomstbestendigheid te verbeteren door de ontwikkeling van Boezemvaart.

2. Verduurzamen en vergroenen bedrijventerreinen Bij de verkoop van nieuwe bedrijfskavels worden afspraken gemaakt over vergroening, klimaatadaptatie en groene gevels. Daarnaast geven we als gemeente ook op deze te ontwikkelen bedrijventerreinen het goede voorbeeld door te investeren in een groene en klimaatadaptieve openbare ruimte. We faciliteren initiatieven op het gebied van vergroening en duurzaamheid door mee te denken met ondernemers, hen te wijzen op regionale, provinciale en landelijke subsidieregelingen. Binnen de regionale samenwerkingsverbanden (BPH, MRDH, PZH) participeren we actief en springen we in op kansen die zich voordoen. En halen we kennis, expertise en best practices naar onze gemeente. In de openbare selectieprocedure voor de nog resterende bedrijfskavels, laten we verduurzaming en vergroening zwaar meewegen.

3. Herstructurering en innovatie glastuinbouw In 2025 werken we aan het omgevingsprogramma Vitale Glastuinbouwgebieden. Daarin worden belangrijke (actuele) onderwerpen zoals verduurzaming, innovatie, arbeidsmigranten, energie en herstructurering uitgewerkt. De druk op de ruimte is groot. Herstructurering komt vanuit de sector zelf niet van de grond. Er is meer nodig om deze herstructurering aan te jagen en daar hebben we het rijk, regio, stakeholders en ondernemers hard bij nodig. Parallel aan het omgevingsprogramma Vitale Glastuinbouwgebieden werken we ook aan de uitvoering van het amendement over wonen in de glastuinbouwgebieden dat bij de kaderstellende notitie is aangenomen. We vervolgen onze inzet in samenwerkingsverbanden als Oostland en Greenport WestHolland.

4. Meer menging van functies in de centra Samen met vastgoedeigenaren, ondernemersverenigingen en beheerorganisaties werken we aan bruisende en vitale centra. Dit doen we door de dialoog te voeren over trends en ontwikkelingen, wensen en ideeën te delen over bijvoorbeeld de openbare ruimte, branchering, evenementen en promotie.

5. Versterken economische vernieuwing In 2025 loopt onze economische visie af en evalueren we dit document. De evaluatie is een bouwsteen voor het omgevingsprogramma Aantrekkelijk Economisch Vestigingsklimaat. Dat geldt ook voor de peiling ondernemersklimaat en de economische conferentie die wordt georganiseerd. In 2025 werken we aan het omgevingsprogramma en verwachten we dat ook vast te kunnen stellen. We zetten daarin onze werkwijze voort. Zo hebben we een proactieve houding en proberen zoveel mogelijk gebundeld en efficiënt gebruik te maken van de tijd, kennis en innovatiekracht van ondernemers. Vanuit de reguliere contactmomenten en gebiedsgerichte overleggen gaan we het gesprek aan over de vraag en de behoefte die bij ondernemers leven op de thema’s innovatie, circulaire economie en digitalisering. Tegelijkertijd hebben we goed in beeld welk regionaal ondersteuningsaanbod er is. We verbinden de vraag met het aanbod. En bij gebrek aan ondersteuningsaanbod onderzoeken we of dat gerealiseerd kan worden, al dan niet in samenwerking met de regio. In navolging van het Rekenkameronderzoek 2022 koppelen wij onze citymarketing actief aan maatschappelijke initiatieven en actuele thema’s of evenementen. In onze groeigemeente richten wij ons op het betrekken van nieuwe inwoners bij de lokale gemeenschap. Citymarketing focust daarom eerst op het versterken van deze gemeenschapszin.