Document · PDF

Programmabegroting 2023

Raad Besluitvorming 3 november 2022, gemeente Pijnacker NootdorpBij agendapunt: Begroting 2023-202643.162 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

Begroting Kadernota

Planning & Control-cyclus

Jaarrekening

rin

e nak ko or

gsa genda

Bedr

lij n

o Ui

l co

ijf s p la n D

Najaarsnota

Programmabegroting 2023

Inhoudsopgave 3 Voorwoord 4 Leeswĳzer 6 Samenvatting

6 11

Hoofdlĳnen op inhoud Hoofdlĳnen van de financiële positie

19 Programma's

19 31 43 53 63 75 87 99 113 121

1. Ruimte en wonen 2. Economie en glastuinbouw 3. Mobiliteit 4. Groen en recreatie 5. Onderwĳs en kinderopvang 6. Collectieve voorzieningen 7. Individuele voorzieningen 8. Veiligheid en duurzaamheid 9. Bestuur en dienstverlening Algemene dekkingsmiddelen, overhead, VpB en onvoorzien

131 Paragrafen 131 141 149 155 161 167 175 179 181 182

1. Lokale heffingen 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3. Onderhoud kapitaalgoederen 4. Financiering 5. Bedrĳfsvoering 6. Verbonden partĳen 7. Grondbeleid 8. Gemalendienst NAD 9. Sociaal domein 10 Ruimtelĳk domein

185 Financiële begroting 185 203 207

1. Overzicht van baten en lasten 2. Uiteenzetting financiële positie 3. Overzicht reserves en voorzieningen

209 Bĳlagen 211 215 217 219 227

1. Investeringsplanning 2. Berekening EMU 3. Basisset beleidsindicatoren 4. Taakvelden in begrotingsprogramma's 5. Begrippenlĳst

231 Afkortingenlĳst

Voorwoord Voor u ligt de eerste programmabegroting 2023 en de meerjarenraming 2023-2026 van deze raadsperiode. Halverwege de vorige raadsperiode werd het gemeentebestuur geconfronteerd met grote onzekerheden voor de toekomst, door het uitbreken van de Coronapandemie. De uitspraak ‘alles is relatief’ blĳkt meer dan waar. Voor de komende raadsperiode lĳken de financiële onzekerheden vele malen groter en minder beheersbaar dan de afgelopen periode. Naast de nog steeds aanwezige dreiging van het Coronavisus lĳkt het aantal crises zich op te stapelen: de woningmarktcrisis, de stikstofcrisis, de energiecrisis, de vluchtelingencrisis, de grondstofcrisis, een overspannen arbeidsmarkt et cetera. Dit in combinatie met een sterk oplopende inflatie maakt het een hele uitdaging om voor de komende jaren een reële prognose te doen over het verloop van de gemeentefinanciën. Op basis van dat wat we wel weten is het toch ook dit jaar weer gelukt om voor 2023 een sluitende begroting aan de raad voor te leggen en inzicht te geven in de financiën tot en met 2026. De jaren 2023, 2024 en 2025 laten een relatief hoog positief saldo zien en ook de hoogte van de financiële reserves is voor de komende jaren meer dan goed te noemen in relatie tot de financiële risico’s.

Ook hier geldt echter dat alles relatief is, omdat in een periode van grote mate van onzekerheid het lastig is om dergelĳke reserves en buffers op de juiste waarde te schatten. Behalve de reeds genoemde crises is de ontwikkeling van het gemeentefonds een grote factor van onzekerheid voor het begrotingsjaar 2026. Het gaat dan met name over de hoogte van het accres (de trap-op-trap-afsystematiek), de vergroting van de eigen belastingruimte, de opschalingskorting, financiering van jeugdzorg en WMO, invoering omgevingswet en de herverdeling van het gemeentefonds. Tĳdens het afgelopen VNG-congres beloofde de minister hierover meer duidelĳkheid te verschaffen in de septembercirculaire. Wĳ gaan ervan uit dat we de raad hierover nog voor de behandeling van de programmabegroting nader kunnen informeren. Voor 2026 laat het college dan ook een negatief begrotingssaldo zien, tegen onze gewoonte in. Gezien de begrotingsoverschotten van de jaren daarvoor en de nog lopende discussie tussen de gemeenten en het rĳk is het vooralsnog niet verstandig om met ombuigingsmaatregelen een sluitende meerjarenraming na te streven. Tegelĳk met de programmabegroting 2023 biedt het college aan de gemeenteraad de uitvoeringsagenda 2022-2026 aan. Deze uitvoeringsagenda is gebaseerd op het eind juni vastgestelde raadsakkoord ‘Bouwen aan de toekomst’.

Ondanks de eerdergenoemde financiële onzekerheden werkt het college de komende jaren graag samen met de raad aan de realisatie van de plannen en ambities. De vorige raad heeft structureel zo’n anderhalf miljoen euro gereserveerd in de begroting voor nieuw beleid. Het college zal de komende jaren voorstellen aan de raad voorleggen over de inzet van deze middelen in relatie tot de uitvoeringsagenda. Een eerste voorstel is reeds in deze programmabegroting opgenomen met betrekking tot het vernieuwde en ambitieuze participatiebeleid van raad en college. Tot slot wil ik hierbĳ iedereen bedanken die heeft bĳgedragen aan de totstandkoming van dit document. Pĳnacker, september 2022 Namens het College van Burgemeester en Wethouders van Pĳnacker-Nootdorp, Peter Hennevanger Wethouder Financien

Leeswĳzer De programmabegroting als onderdeel van de planning- en controlcyclus De programmabegroting is een belangrĳk instrument voor de gemeenteraad om zĳn kaderstellende rol in te vullen. In de programmabegroting geeft de gemeente aan wat ze het komend jaar wil doen om bepaalde doelen te bereiken en wat dat mag kosten. Daarmee vormt de begroting een duidelĳk kader waarbinnen het gemeentebestuur en de organisatie het komend jaar moeten werken. Deze begroting is niet alleen voor financieel specialisten, maar voor iedereen. Het gaat immers om het gemeentelĳk huishoudboekje en dat moet voor een ieder te volgen zĳn. Deze leeswĳzer geeft aan hoe de begroting is opgebouwd, wat waar te vinden is en welke relaties er liggen naar andere documenten uit de planning en controlcyclus.

De planning- en controlcyclus

Begroting Kadernota

Planning & Control-cyclus

Ui Jaarrekening

rin

lij n

e nak ko or

gsa genda c

Bedr

ijf s p la n D

Najaarsnota

De gemeenteraad geeft het college financiële en inhoudelĳke kaders mee voor het beleid en de uitvoering daarvan. Het uitgangspunt voor deze kaderstellende rol is het raadsakkoord 2022-2026 'Bouwen aan de toekomst'.Dit akkoord bepaalt in hoge mate de inhoud van de documenten in de jaarlĳkse begrotingscyclus: kadernota, meerjarenbegroting, najaarsnota en jaarstukken. De kadernota is een uitwerking van de bestuurlĳke agenda. Het is een koersbepalend document met financiële en inhoudelĳke kaders voor het daarop volgende begrotingsjaar. In de programmabegroting worden de voornemens van de kadernota geconcretiseerd. De begroting is een wettelĳk voorgeschreven document waarmee de gemeenteraad het college autoriseert tot het doen van uitgaven voor bepaalde doelen. Na vaststelling van de begroting geeft de najaarsnota tussentĳds een overzicht van de stand van zaken van de financiën en de uitvoering van beleid. In de jaarstukken tenslotte wordt verantwoording afgelegd over het gevoerde beleid en het financiële beheer. In de figuur is de planningen controlcyclus schematisch weergegeven.

Begroting

Subtitel 2019 - 2020

De programmabegroting In de programmabegroting geeft de raad aan welke doelen hĳ wil bereiken en wat de beoogde maatschappelĳke effecten daarvan zouden moeten zĳn. Om deze maatschappelĳke effecten te concretiseren worden daar doelstellingen aan gekoppeld. Tot slot wordt benoemd wat de gemeente gaat doen om deze doelen te halen en hoeveel dat mag kosten.

Opbouw van de begroting in drie delen De begroting bestaat uit drie delen: de negen programma's met de algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien, de paragrafen en de financiële begroting.

A De programma's Het eerste deel van de begroting zĳn de negen programma's waarin alle gemeentelĳke activiteiten en aandachtspunten op een bepaald beleidsterrein zĳn verwoord.

Algemene Dekkingsmiddelen, overhead, VpB en Onvoorzien Hierin staat welke algemene dekkingsmiddelen er zĳn en wat het verloop daarvan is voor de komende vier jaar. Algemene dekkingsmiddelen hebben vooraf geen bepaald bestedingsdoel. Overhead en vennootschapsbelasting zĳn nieuwe onderdelen.

B Paragrafen De paragrafen gaan in op de bedrĳfsvoering in brede zin. In de paragrafen staat de ‘hoe-vraag’ centraal: • Hoe gaan we om met belastingen? (paragraaf 1) • Hoe worden risico’s beheerst en welk effect heeft dat op het weerstandsvermogen? (paragraaf 2) • Hoe onderhouden we onze bezittingen en de openbare ruimte? (paragraaf 3) • Hoe lopen de geldstromen en onze vermogenspositie? (paragraaf 4) • Hoe is de bedrĳfsvoering geregeld en wat kost dat? (paragraaf 5) • Met wie vormen wĳ verbonden partĳen en hoe zĳn de afspraken geregeld? (paragraaf 6) • Hoe is ons grondbeleid? (paragraaf 7) • Hoe gaan wĳ om met de gemalendienst? (paragraaf 8) • Hoe beheersen we de kosten in het sociaal domein? (paragraaf 9)

C Financiële begroting In dit hoofdstuk zĳn diverse (verplichte) financiële overzichten ondergebracht, waaronder de realisatie baten en lasten van het vorig jaar, het lopende jaar en de komende begrotingsjaren. Het is een samenvatting van het deel ‘Wat mag het kosten’ dat per programma is opgenomen, op verschillende wĳzen gepresenteerd. Vervolgens volgt een uiteenzetting van de financiële positie. Dat is een prognose voor het verloop van de balans. Tot slot is een overzicht opgenomen met alle reserves en voorzieningen van de gemeente en het verwachte verloop daarvan.

Samenvatting Hoofdlĳnen op inhoud De programmabegroting 2023 is gebaseerd op het raadsakkoord 2022-2026 ‘Bouwen aan de toekomst’ en de uitwerking van de ambities en opgaven uit het akkoord in de Uitvoeringsagenda 2022-2026. Voor de derde termĳn op rĳ werken raad en college van de gemeente Pĳnacker-Nootdorp deze bestuursperiode samen vanuit een breed gedragen raadsakkoord op hoofdlĳnen. Het raadsakkoord beschrĳft onze ambities binnen het ruimtelĳk en sociaal domein en afspraken per begrotingsprogramma met opdrachten aan het college. Die afspraken en opdrachten zĳn in de Uitvoeringsagenda 2022-2026 uitgewerkt in programmadoelstellingen en een actieagenda met concrete activiteiten voor de meerjarenbegroting. De activiteiten voor 2023 zĳn terug te vinden in deze programmabegroting 2023. Het raadsakkoord stelt dat Pĳnacker-Nootdorp een herkenbare, aantrekkelĳke en goed bereikbare gemeente is en blĳft. De hoge woonkwaliteit, het groen in en om de kernen en de goede verbindingen willen we behouden en zullen we waar nodig versterken. Een groene en dorpse sfeer die we niet alleen herkennen in het ruimtelĳk domein maar ook terugzien in het sociaal domein met een krachtige gemeenschap en overwegend zelfredzame inwoners.

Een gemeenschap die zonder steun goed functioneert, die door sterke maatschappelĳke organisaties, vrĳwilligers en mantelzorgers bĳ elkaar wordt gehouden en waarin de gemeente zorgt voor een doelmatige vangnetvoorziening voor wie het echt nodig heeft. De Omgevingsvisie ‘Verbonden met elkaar’ -vastgesteld in november 2021- is het belangrĳkste strategische beleidsdocument voor de komende jaren binnen het ruimtelĳk domein, om sturing te geven aan de ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving. Onze omgevingsvisie staat in het teken van het zoeken naar verbinding met als doel het geheel sterker en duurzamer te maken. Verbinding met de regio, haar (stedelĳke) voorzieningen, werkgelegenheid en de uitwisseling van kennis & innovatie. De verbinding tussen gebieden en functies, onze kernen met het groen, de glastuinbouw met de energietransitie en wonen met werken. De verbinding tussen inwoners en hun leefomgeving, met de zorg voor elkaar, samen zĳn en samen bewegen. We streven naar gebieden en functies die optimaal gebruik maken van de kansen om elkaar te versterken, waarbĳ we oog hebben voor de belangen van mens, dier en natuur. We stellen de inwoner centraal en beseffen dat zelfredzaamheid niet voor iedereen haalbaar is. De maatschappĳ kan voor mensen te complex zĳn waardoor langdurige hulp nodig kan zĳn. We zĳn een open en betrokken (lokale) overheid en hanteren de menselĳke maat.

In 2015 begon de transformatie van het sociaal domein met de decentralisaties in de Participatiewet, de Jeugdwet en de Wmo. Sindsdien is deze transformatie niet meer opgehouden. Met het interventieplan ‘Grip op het sociaal domein’ is het ons gelukt de kostenstĳgingen te beteugelen en zĳn we ons meer en meer gaan richten op passende oplossingen en voorzieningen. Het succes van het interventieplan op de kostenbeheersing en versterking en verbetering van de kwaliteit, zĳn voor ons aanleiding om voor ons hele sociaal beleid over de volle breedte van het sociaal domein een nieuwe stip op de horizon te zetten met een nieuw visiedocument voor het sociaal domein binnen nu en twee jaar. In de begrotingsprogramma’s komen de volgende hoofdlĳnen naar voren.

1. Ruimte en wonen Pĳnacker-Nootdorp is en blĳft een herkenbare, aantrekkelĳke en goed bereikbare gemeente. Inwoners van jong tot oud wonen hier prettig en veilig, ondernemers kunnen hun bedrĳf uitoefenen en bezoekers komen graag wandelen en fietsen in ons groene buitengebied. In de omgevingsvisie staat dat we onze inwoners, ondernemers en bezoekers een karakteristieke woon- en leefomgeving met een hoge woonkwaliteit willen bieden. De omgevingsvisie is ons belangrĳkste strategische beleidsdocument waarin staat hoe we door verbinding van ruimtelĳke, sociale, economische en ecologische structuren de gemeente als geheel willen versterken, met behoud van de groene, dorpse sfeer. We werken daarom aan gebieden en functies die optimaal gebruik maken elkaars kwaliteiten, elkaar aanvullen en versterken, rekening houdend met de belangen van mens, dier en natuur.

Onze inwoners waarderen het eigen karakter van Pĳnacker-Nootdorp dat gevormd wordt door de groene omgeving, de hoge woonkwaliteit de dorpse sfeer, de ruimtelĳke kwaliteit en de hechte gemeenschap. Daarom willen we er ook voor zorgen dat bĳ de grote opgaven zoals energietransitie, woningbouw en klimaatadaptatie, de woon- en leefomgeving herkenbaar blĳft. Om de kans te vergroten dat onze inwoners in elke levensfase een passende woning kunnen vinden, werken we aan een meer evenwichtige woningvoorraad. Dat doen we door uitbreiding van woningen binnen de kernen (zoals in Hart van Nootdorp) en op de bestaande woningbouwlocaties Tuindershof, Keĳzershof, Oranjepark, Casa Vita, Centrumlĳn Pĳnacker-Zuid, De Scheg, Oude Leede en Ackerswoude. Bovendien werken we in 2023 aan de verkenning van de mogelĳke ontwikkellocaties Dwarskade, Rĳskade, Overgauw en Balĳade overeenkomstig de bestuursopdracht. Daarnaast maken we prestatieafspraken met woningcorporaties over het behoud en de uitbreiding van sociale huurwoningen. We maken door middel van voortgangsrapportages inzichtelĳk hoe de woningvoorraad zich ontwikkelt. Tot slot gaan we door met de voorbereiding op de invoering van de Omgevingswet. Dat doen we met bĳvoorbeeld de pilot omgevingsplan Tolhek en het omgevingsprogramma Groen in en om de kernen.

Achter de schermen wordt bovendien gewerkt aan het aanpassen van werkprocessen en het gereed maken van het digitaal stelsel zodat inwoners en ondernemers straks gemakkelĳk een vergunning kunnen aanvragen.

2. Economie en glastuinbouw We willen het economisch vestigingsklimaat in Pĳnacker-Nootdorp aantrekkelĳk houden met ruimte voor lokaal en nieuw ondernemerschap. Om de dienstverlening aan bedrĳven en ondernemers te optimaliseren, werken we samen met ondernemers. Dit blĳven we doen. Zo wordt in 2023 in samenwerking met ondernemers en parkmanagement het gebiedsgerichte omgevingsprogramma voor de bedrĳvenpark de Boezem opgeleverd. Een integraal programma dat het bedrĳventerrein toekomstbestendig moet maken en houden. Op dit moment lĳken de effecten van de coronacrisis nog te overzien, maar worden de effecten van de oorlog in Oekraïne en de energiecrisis steeds duidelĳker. In 2023 houden we de ontwikkelingen in onze economie goed in de gaten en ondersteunen we binnen onze mogelĳkheden ondernemers en faciliteren we collectieve ondernemersinitiatieven. We blĳven daarbĳ inzetten op kwalitatieve werklocaties, deze dragen bĳ aan het aantrekken van nieuwe ondernemers, innovaties en een gezonde arbeidsmarkt. We werken daarbĳ samen met de ondernemersverenigingen van bedrĳventerreinen en winkelcentra. Innovaties en herstructurering moeten bĳdragen aan de ruimtelĳk optimalisatie van gebieden. Hierdoor ontstaat er ruimte voor verduurzaming, transformatie en economische groei. In 2023 starten we daarom met een gebiedsgericht omgevingsprogramma voor het oostelĳk glastuinbouwgebied in Pĳnacker.

In regio zĳn we actief binnen de Metropoolregio Rotterdam Den Haag, Businesspark Haaglanden en de Greenport West Holland. We streven naar een sterk regionaal economisch vestigingsklimaat waarmee onze lokale economische belangen mee worden gediend.

3. Mobiliteit Pĳnacker-Nootdorp is lokaal en regionaal sterk verbonden. Een uitgebreid netwerk aan voetpaden, fietspaden, autowegen en openbaar vervoersverbindingen zorgt ervoor dat onze inwoners binnen de gemeente en in de regio kunnen werken, wonen, leren, ontspannen en ontmoeten. We zetten in op duurzaam vervoer zoals lopen, fietsen, deelmobiliteit en het openbaar vervoer. Het bestaande aanbod aan deelscooters en deelauto’s wordt goed gebruikt. We zien kansen voor deelmobiliteit als alternatief voor de (tweede) auto. Het beleid hierover ronden we in 2023 af. Ook het aantal laadpalen neemt snel toe. In juni 2022 staan er 145 openbare laadpalen in de gemeente. De doorstroming van het autoverkeer levert over het algemeen geen problemen op. We blĳven het verkeer op de belangrĳkste gemeentelĳke wegen monitoren om hier goed zicht op te houden. Hoewel het verkeer in de gemeente na corona gemiddeld weer iets toeneemt, is het nog niet op hetzelfde niveau als voor de pandemie. Voor het openbaar vervoer verwacht de MRDH dat het percentage reizigers niet eerder dan in 2025 is hersteld. De gevolgen van de bezuinigingen in het openbaar vervoer zĳn voor onze gemeente relatief beperkt gebleven

met minder ritten in de avonduren en de nacht en het niet doorvoeren van de frequentieverhoging van de E-lĳn naar Rotterdam. In lĳn met het raadsakkoord gaan we in gesprek met de MRDH over de wens om ook ’s nachts en in het weekend toegankelĳk en bruikbaar openvoer te bieden. We willen ervoor zorgen dat het verkeer veilig is en blĳft. Daarom richten we wĳken, woonerven en wegen ‘duurzaam veilig’ in en blĳven we verkeersveilig gedrag stimuleren. Dit doen we zowel op scholen als door middel van zichtbare verkeersveiligheidscampagnes langs de weg en in de media. Een ander aspect van veiligheid betreft het onderhoud. Inwoners moeten erop kunnen vertrouwen dat onze infrastructuur, civiele kunstwerken en bĳbehorende faciliteiten goed onderhouden zĳn. De onderhoudsactiviteiten zĳn vastgelegd in beheerplannen.

4. Groen en recreatie Pĳnacker-Nootdorp beschikt over onderscheidend groen in zowel de kernen als het buitengebied. Samen vormen deze gebieden een natuurnetwerk dat verbonden is met een regionaal geheel van groengebieden zoals het ‘Regiopark Buytenhout’ en het ‘Bĳzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland’. In 2023 werken we verder aan de ontbrekende schakel tussen de Groenzoom en de Balĳ in de vorm van een ecologische en recreatieve verbinding bĳ de Molenlaan. De realisatie van het weidevogelkerngebied in de Zuidpolder van Delfgauw is in 2022 dichterbĳ gekomen. Door ruilverkaveling is hier een aangesloten gebied ontstaan. In 2023 wordt het gebied ingericht en gaan we verdere afspraken maken over het beheer door de agrariërs. Het groen in en om de kernen is belangrĳk voor flora en fauna, biodiversiteit, gezondheid, bewegen, natuur, recreatie en onze economie. Kwalitatief ingericht en goed onderhouden groen, met voldoende ontmoetingsplekken en wandelpaden is daarbĳ van waarde voor onze identiteit en herkenbaarheid, maakt de omgeving aantrekkelĳk en levendig en brengt mensen in beweging. Voor een nadere uitwerking van onze doelstellingen op het gebied van natuur, recreatie, gezondheid, spelen, openbaar groen en dierenwelzĳn stellen we het Omgevingsprogramma ‘Groen in en om de kernen’ op.

Dit omgevingsprogramma wordt in 2023 afgerond aan de hand van de kaderstellende notitie die door de raad is vastgesteld. Door de klimaatverandering veranderen de weersomstandigheden en worden deze steeds extremer: extreme hitte, regenval en wateroverlast en langdurige droogte komen steeds vaker voor. Het beleid en de maatregelen zĳn vastgelegd in het omgevingsprogramma Water en Klimaat. In dit omgevingsprogramma staan ook korte termĳn maatregelen en toekomstige kansen. Met het opstellen van de communicatiekalender Klimaat, informatiebĳeenkomsten in het kader van Operatie Steenbreek en het project Klimaatbestendig Klapwĳk worden inwoners en bedrĳven bewust gemaakt van de urgentie van het klimaatvraagstuk. Met het uitvoeren van diverse stresstesten onderzoeken we de gevolgen voor onze gemeente en brengen de daarbĳ de mogelĳke maatregelen in beeld.

5. Onderwĳs en kinderopvang We willen dat kinderen en jongeren naar school of opvang gaan, zodat kinderen zich kunnen ontwikkelen en jongeren een startkwalificatie halen. Waar dat nodig is bieden we, samen met onze maatschappelĳke partners, ondersteuning en hulp om achterstanden en voortĳdig schoolverlaten te voorkomen. Samen met onze partners uit het onderwĳs, de voorschoolse voorzieningen, de jeugdgezondheidszorg en de bibliotheek werken we aan de uitvoering van de Lokaal Educatieve Agenda. We stimuleren de inhoudelĳke samenwerking tussen onderwĳs en opvang in (integrale) kindcentra. We gaan verder met de uitvoering van ons Integraal Huisvestingsplan Kindcentra en realiseren nieuwe kindcentra in Klapwĳk en Keĳzershof in Pĳnacker en bereiden de realisatie van nieuwe kindcentra in Pĳnacker noord en Pĳnacker centrum voor. In Nootdorp gaat het om de ontwikkeling van kindcentrum De Regenboog, als onderdeel van het project Hart van Nootdorp. Het Stanislas College is gestart met de uitbreiding van het schoolgebouw. De samenwerking tussen het onderwĳs en het bedrĳfsleven zetten we voort. Voor volwassenen die dat nodig hebben, is er volwasseneneducatie beschikbaar. We maken daarbĳ zoveel mogelĳk gebruik van lokale partners zoals Taalhuis. We richten ons op het ontwikkelen en versterken van taal, rekenen, digitale en sociale vaardigheden.

6. Collectieve voorzieningen Met onze collectieve voorzieningen willen we bereiken dat inwoners zelfstandig kunnen meedoen in de samenleving en zich daarin kunnen ontwikkelen en inzetten voor anderen. De bĳdrage van onze netwerkorganisaties, vrĳwilligers en mantelzorgers is daarbĳ onmisbaar. We stimuleren samenkracht en (burger)participatie door onze wĳkgerichte aanpak en door initiatieven en activiteiten te faciliteren via verschillende subsidieregelingen. We faciliteren en investeren in culturele- en sportieve voorzieningen en activiteiten. We werken aan een nieuwe Jan Janssenhal in Nootdorp en aan een nieuwe binnensportvoorziening voor het bewegingsonderwĳs in Pĳnacker noord. Voor wat betreft de buitensport richten we ons op het renoveren van de korfbalvelden en van diverse grasvoetbalvelden op De Groene Wĳdte en sportpark ’s Gravenhout. In het centrum van Pĳnacker is de voorbereiding gestart voor de realisatie van een Sociaal Cultureel Centrum. We voeren diverse uitvoeringsagenda’s uit op het gebied van sport, gezondheid en cultuur. Op basis van het kader preventief jeugdbeleid investeren we in jeugd en jongeren zodat ze gezond, veilig en kansrĳk opgroeien. We stimuleren uitgaan van eigen kracht, verantwoordelĳkheid en oplossend vermogen van verzorgers, (pleeg-)ouders en jeugd.

We blĳven investeren in de verbinding tussen zorg, onderwĳs en kernteam om problemen zoveel mogelĳk te voorkomen. In 2023 starten we met de voorbereiding op de actualisatie van de visie op het sociaal domein. Mantelzorgondersteuning, financiële zelfredzaamheid (schuldhulpverlening), gezonde levensstĳl en geestelĳke gezondheidszorg hebben onze blĳvende aandacht.

7. Individuele voorzieningen We willen bereiken dat iedereen naar vermogen als volwaardig lid kan deelnemen aan het maatschappelĳk verkeer. Maar we beseffen dat dit niet voor iedereen haalbaar is. De maatschappĳ kan voor sommige mensen complex zĳn waardoor (tĳdelĳk) ondersteuning nodig kan zĳn. We bieden laagdrempelige en doelmatige oplossingen voor jongeren, ouderen, gezinnen en inwoners in een kwetsbare positie. Systemen zĳn hierbĳ niet leidend. Het bieden van bestaanszekerheid is een belangrĳk thema. Dit doen we vanuit verschillende wettelĳke kaders: de Participatiewet, de Wet maatschappelĳke ondersteuning, de Wet inburgering en de Wet schuldhulpverlening. Het uitgangspunt is ontschot hulp te bieden vanuit de verschillende regelingen. Waar nodig worden gezinnen ondersteund vanuit één plan. Deze ondersteuning vindt plaats binnen verantwoorde financiële kaders. Het interventieplan op de beheersing van kosten en versterking en verbetering van kwaliteit van dienstverlening wordt de komende jaren verder uitgevoerd en door ontwikkeld. Wĳ blĳven alert op nieuwe kansen en signaleren ontwikkelingen.

8. Veiligheid en duurzaamheid Samen met inwoners, maatschappelĳke instellingen en stakeholders werken we samen aan een (onderscheidend) veilig, leefbaar en duurzaam leefklimaat. Hiervoor ontwikkelen we in 2023 een nieuwe Integraal Veiligheidsplan 2023-2026 en uitvoeringsplan. Ondermĳning, aanpak (jeugd)overlast, cybercriminaliteit zĳn hierbĳ belangrĳke aandachtspunten. In 2023 geven we uitvoering aan het handhavingsuitvoeringsprogramma. Om de leefbaarheid en sociale samenhang in wĳken te bevorderen wordt er door de gemeente en maatschappelĳke stakeholders gewerkt vanuit het beleidskader ‘wĳken die werken’. Uitgangspunt voor dit beleidskader zĳn de kerndoelen uit de Visie Sociaal Domein: er wordt gestreefd naar meer burgerinitiatief en meer eigen kracht, versterkte preventie en samenwerking tussen gemeente, organisaties en inwoners. In 2023 maken we een start met het actualiseren van het beleidskader ‘wĳken die werken’. Het is onze plicht om het milieu zo min mogelĳk te belasten en de volksgezondheid te beschermen. Als gemeente zetten we daarom in op onze watertaken (onder andere riolering), milieubeheer en afval. In 2023 voeren we het Verbreed Gemeentelĳk Rioleringsplan uit. We werken daarin samen met het Netwerk Waterketen Delfland.

In het kader van Milieubeheer wordt er gewerkt aan het verbeteren van bodemkwaliteit, voeren we geluidbeleid uit en hebben we bĳ ontwikkelingen aandacht voor luchtkwaliteit, externe veiligheid en milieuzonering. In 2023 werken we aan omgevingsprogramma leefkwaliteit en het verplichte omgevingsprogramma geluid.

Om de energietransitie te faciliteren, wordt in 2023 het eerste wĳkuitvoeringsplan energie opgeleverd voor de wĳk Klapwĳk. Dit doen we samen met inwoners en ondernemers. In het plan wordt aangegeven op welke wĳze, wanneer en hoe wĳken van het gas af gaan. Versnelling en intensivering is nodig om onze doelstellingen zo mogelĳke eerder dan 2030 respectievelĳk 2050 te halen. Om de verduurzaming te versnellen en te verbreden komen we met maatregelen en inzet van duurzaamheidscoaches om bewoners proactief te helpen met de energiebesparing (waaronder isolatie) van hun woning tot minimaal label B of C. In de regio werken we samen in de warmte samenwerking Oostland en Regionale Energiestrategie. In 2023 werken we toe naar een voorstel om de eerste grote stappen te maken in de gebiedsdekkende warmte-infrastructuur in Oostland en het regionale restwarmtenet (mogelĳke aansluiting op Warmtelinq) in Pĳnacker-Nootdorp.

9. Bestuur en dienstverlening Dit programma gaat zowel over de voorwaarden voor het bestuur om zĳn wettelĳke en autonome taken te kunnen uitvoeren en om de bestuurlĳke en politieke ambities te kunnen realiseren als over onze dienstverlening. Dit programma bestaat uit drie onderdelen: Bestuur; Samenwerkingsverbanden; Dienstverlening. Onze dienstverlening laat zich zien als een dynamisch proces dat zich constant aanpast aan de eisen van de tĳd, zowel fysiek als digitaal. Het raadsakkoord streeft naar een open en transparante overheid met een op de inwoner en samenleving aangepaste dienstverlening. Het gaat om een evenwichtige relatie met individuele inwoners en om de verplichtingen over en weer van de gemeente aan de ene kant en ondernemers en maatschappelĳke organisaties aan de andere kant. Het raadsakkoord heeft de ambities te investeren in het vertrouwen tussen ons als lokale overheid en onze inwoners en ondernemers en om de specifieke positie van Pĳnacker-Nootdorp in de regio zo goed mogelĳk te benutten voor onze inwoners. Als gemeente is het belangrĳk te begrĳpen wat inwoners nodig hebben en daarbĳ willen we hun ervaring en expertise benutten om zo tot een heldere overheid te komen met een duidelĳke communicatie. Omdat burgerparticipatie van belang is bĳ alle beleidsterreinen van de gemeente ontwikkelen we participatiebeleid.

Omdat het leven van onze inwoners niet stopt bĳ de gemeentegrenzen werken we voor onderwerpen die de gemeentegrenzen overschrĳden samen in regioverband en met andere overheden. De specifieke positie van Pĳnacker-Nootdorp in de regio willen we zo goed mogelĳk benutten voor onze inwoners. Op sommige onderdelen is het wettelĳk verplicht, zoals bĳ participatie in de arbeidsmarktregio. Sommige samenwerkingsverbanden zĳn vrĳwillig in de vorm van een gemeenschappelĳke regeling (GR), zoals de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) In de gemeente is de raad het hoogste besluitvormende orgaan. De raad stelt kaders en geeft opdracht aan het college vanuit dualisme. Het college is verantwoordelĳk voor de uitvoering en de raad controleert of datgene wat beoogd is ook gerealiseerd is. Dat betekent dat er sprake is van een samenspel tussen raad en college. Om tot goede democratisch besluitvorming te komen, hebben raad en college afspraken met elkaar gemaakt hoe zĳ de komende bestuursperiode met elkaar willen omgaan over onze omgangsvormen, rolopvattingen, de bestuurscultuur en structurele terugkoppeling.

Tot slot Voor de negen begrotingsprogramma’s geldt dat er een concreet takenpakket ligt voor 2023. De hiervoor benodigde middelen zĳn in de financiële begroting opgenomen. In het vervolg van dit hoofdstuk worden de financiële positie en mutaties in hoofdlĳnen geschetst.

Hoofdlĳnen van de financiële positie Financieel kader In dit deel gaan we in op de vraag hoe de gemeente haar inkomsten verkrĳgt om de inhoudelĳke doelen te realiseren. Grofweg zĳn de Algemene uitkering, grondexploitaties en de opbrengsten uit belastingen en heffingen de grootste inkomstenbronnen. In grafiekvorm ziet de verdeling er in procenten als volgt uit.

Algemene uitkering: (45.11) Grondexploitaties: (23.95) Gemeentelijke heffingen: (14.82) Rijksbijdragen: (14.06) Dividenden: (0.37) Overig: (12.34)

Woningbouwprognose 2023-2026 In de cĳfers van de Kadernota 2022 zĳn de woningbouwprognoses geactualiseerd. Deze geven geen aanleiding om deze prognose bĳ de Programmabegroting 2023 te herzien. Voor de komende vier jaren wordt rekening gehouden met een gemiddeld aant al op te leveren woningen van 362 stuks per jaar.

Algemene uitkering uit het Gemeentefonds De algemene uitkering uit het gemeentefonds is voor Pĳnacker-Nootdorp de grootste bron van inkomsten. De hoogte van deze uitkering wordt bepaald op basis van objectieve verdeelmaatstaven zoals bĳvoorbeeld het aantal inwoners, de (sociale) samenstelling van de bevolking en het aantal woonruimten. Bĳ de bepaling van de algemene uitkering uit het gemeentefonds voor Pĳnacker-Nootdorp is uitgegaan van onder andere de volgende maatstafgegevens: Aantallen per 1 januari

2023

2024

2025

2026

aantal inwoners

57.487

58.392

59.297

60.202

aantal inwoners: jongeren < 18 jaar

13.270

13.240

13.204

13.159

444

443

442

447

aantal woonruimten

22.539

22.901

23.263

23.625

Aantal personen met een migratieachtergrond

7.718

7.947

8.161

8.371

aantal bĳstandsontvangers

Algemene uitkering in de begroting 2023-2026 De hoogte van de raming van de algemene uitkering uit het gemeentefonds voor Pĳnacker-Nootdorp voor de periode 2023-2026 is gebaseerd op informatie uit de meicirculaire gemeentefonds 2022 van het ministerie van BZK en aanvullende informatie over compensatie voor de toegenomen jeugdzorgkosten. De verwachte inkomsten algemene uitkering uit het gemeentefonds voor Pĳnacker-Nootdorp bedragen: (bedragen X € 1.000)

2023

2024

2025

2026

inkomsten uit meicirculaire 2022

79..065

83.393

86.866

83.381

Een uitgebreide toelichting op de mutaties van de algemene uitkering vanuit het Gemeentefonds is opgenomen in onderdeel Algemene uitkering in de begroting 2023-2026.

Heffingen, belastingen en leges Een belangrĳk deel van de inkomsten van de gemeente Pĳnacker-Nootdorp bestaat uit lokale heffingen en belastingen. Deze lokale heffingen worden opgebracht door de inwoners en bedrĳven van de gemeente Pĳnacker-Nootdorp. De gemeente Pĳnacker-Nootdorp kent de volgende gemeentelĳke belastingen, heffingen en retributies: OZB, afvalstoffenheffing, rioolheffing, leges omgevingsvergunningen, leges burgerzaken, hondenbelasting en toeristenbelasting. Een nadere toelichting op de lokale heffingen wordt gegeven in de paragraaf ‘Lokale heffingen’.

Financieel Perspectief In de Kadernota 2022 zĳn de financiële mutaties als gevolg van onder andere de autonome ontwikkelingen, algemene uitkering, prĳs- en areaalindexatie, het sociaal domein en de investeringsplanning en renteresultaat in beeld gebracht. Na vaststelling van de Kadernota op 7 juli 2022 zĳn deze mutaties verwerkt in de Programmabegroting 2023. Het meerjarig begrotingssaldo is hieronder in tabelvorm opgenomen en wordt daarna per onderdeel afzonderlĳk toegelicht.

Samenvatting Omschrĳving (- = nadeel) Bedragen x € 1.000

2023

1. Saldo primaire begroting 2022 + aangenomen amendementen

2025

2026

1.516

1.210

734

2.030

2.670

-1.163

2. Mutaties Kadernota 2022 Saldo Kadernota 2022

2024

2.106 2.840

3.546

3.880

3. Meicirculaire 2022 en nadere invulling van de gevolgen

847

1.114

1.243

-2.832

4. Actualisatie belastingen, heffingen en areaal

-579

-611

-649

-71

5. Gevolgen P-begroting (incl. raad en college) en gevolgen overhead

-167

-322

6. Herziening kapitaallasten en renteomslag

-53

-184

-293

-297

7. Collegebesluiten, autonome en overige ontwikkelingen na opstellen KN2022

-405

-370

-367

-370

Saldo begroting

2.483

3.173

3.492

-3.845

Het financiële overzicht is als volgt opgebouwd: 1. Als beginpunt het saldo van de primaire begroting 2022 2. Financiële mutaties zoals opgenomen in de Kadernota 2022 Onderdeel 1 is uitgebreid toegelicht in de Programmabegroting 2022 en onderdeel 2 is toegelicht in de Kadernota 2022 en wordt daarom niet in deze programmabegroting herhaald. De onderstaande gegevens zĳn mutaties na vaststelling van de Kadernota 2022 en worden wel toegelicht. 3.

Meicirculaire 2022 en nadere invulling van de gevolgen

Omschrĳving (- = nadeel) Bedragen x € 1.000

2023

2024

2025

2026

Accres

1.882

2.086

2.174

-2.163

Compensatie tekorten jeugdzorg

-840

-940

-1.560

-1.305

160

815

-233

-226

-220

-213

Jeugd: aanvullende besparingsopgave Rĳk Aanpassing rekentarieven WOZ Overig

Totaal gevolgen

847

1.114

1.243

-2.832

Op 1 juni 2022 is de meicirculaire 2022 inzake de algemene uitkering uit het gemeentefonds gepubliceerd door het Ministerie van BZK. De financiële gevolgen hiervan zĳn toegelicht in een raadsinformatienota.

Accres Wat opvalt zĳn de teruglopende inkomsten in 2026. Tot en met 2025 heeft de groei van het gemeentefonds een structureel karakter maar vanaf 2026 wordt de normeringssystematiek (samen de trap op en af) losgelaten. Vanaf dan wordt er geen volume-accres meer verstrekt maar slechts een accres voor loon- en prĳsontwikkeling. Ook wordt de opbouw van de opschalingskorting in 2026 weer opgepakt. Deze factoren veroorzaken een terugval in de inkomsten uit de algemene uitkering. Het jaar 2026 wordt daarmee als 'ravĳnjaar' betiteld.

Compensatie tekorten jeugdzorg Van de aangekondigde compensatie voor jeugdzorg gold voorheen de afspraak dat er een stelpost in de inkomsten algemene uitkering mocht worden opgenomen van 75% van de aangekondigde compensatie. Nu, bĳ de meicirculaire is afgesproken dat dit voor de volle 100% opgenomen mag worden. Dat dit een negatief effect heeft wordt veroorzaakt door het aandeel van onze gemeente in deze compensatie, dit is verhoudingsgewĳs afgenomen als gevolg van de herverdeling van het gemeentefonds, en een aanvullende besparingsopgave vanaf 2024 waarvan het resultaat door het Rĳk al is verrekend op de middelen voor compensatie.

Jeugd: aanvullende besparingsopgave Rĳk Van de aanvullende besparingsopgave van het Rĳk is afgesproken dat deze ook aan de lastenkant in de begroting mag worden opgenomen. Met andere woorden: vanaf 2024 mag rekening worden gehouden met lagere lasten.

Aanpassing rekentarieven WOZ De lokale waardeontwikkeling van de gemeentelĳke belastingcapaciteit wĳkt af van het landelĳk gemiddelde. De aanpassing van de rekentarieven waarmee de gemeentelĳke belastingcapaciteit wordt verrekend in het gemeentefonds is gebaseerd op dat landelĳke gemiddelde en zorgt daarmee voor een mutatie in de inkomsten. Meer toelichting is gegeven in het onderdeel 'Algemene dekkingsmiddelen, Overhead, VpB en Onvoorzien'. 4.

Actualisatie belastingen, heffingen en areaal

Omschrĳving (- = nadeel) Bedragen x € 1.000

2023

2024

2025

2026

OZB, Hondenbelasting en Toeristenbelasting opbrengst bĳstellen

-26

-53

-73

200

Kostendekkendheid afval

-95

Kostendekkendheid riolering

-91

-92

-105

Hondenbelasting motie afschaffing

-137

-141

-146

Bouwlegesopbrengsten nieuwbouw

-230

Totaal gevolgen

-579

-611

-649

-71

OZB, hondenbelasting en Toeristenbelasting De OZB opbrengsten worden naar beneden bĳgesteld in verband met achterblĳvende nieuwbouw. De hogere opbrengsten in 2026 worden veroorzaakt doordat dit een nieuwe jaarschĳf is in de meerjarenraming.

Kostendekkendheid afval en riolering De taakvelden afval en riolering zĳn kostendekkende producten. Dit betekent dat alle gemaakt kosten worden doorbelast aan de eindgebruiker. De kostendekkendheid van riolering is 100%, die van afval 94,3%. Een nadere toelichting hierover staat in de paragraaf 'Lokale heffingen'.

Hondenbelasting motie afschaffing Bĳ de vaststelling van de Kadernota 2022 op 7 juli is middels motie M3 de hondenbelasting voor de periode 2023- 2025 afgeschaft. Bĳ de Kadernota 2025 wordt een afweging gemaakt voor de periode 2026 en verder.

Bouwlegesopbrengsten nieuwbouw In de Kadernota 2022 is de gemiddelde woningbouwprognose met 10% naar beneden bĳgesteld tot 362 stuks per jaar. Op basis hiervan zĳn de bouwlegesopbrengsten verlaagd. 5.

Gevolgen P-begroting (inclusief raad en college) en gevolgen overhead

Omschrĳving (- = nadeel) Bedragen x € 1.000

2023

2024

2025

2026

Actualisatie salarissen, overige personeelskosten en urentoerekening

-167

-322

Totaal gevolgen

-167

-322

Actualisatie salarissen, overige personeelskosten en urentoerekening Bĳ het opstellen van de nieuwe personeelsbegroting is onder andere budget opgenomen voor vier trainees en een extra wethouder.

Herziening kapitaallasten en renteomslag

Omschrĳving (- = nadeel) Bedragen x € 1.000

2023

2024

2025

2026

Aanpassen van de rentelasten op langlopende geldlening

Rentelast aanpassen vanwege wĳziging rentepercentage

-72

-69

Actualisatie beheerplan wegen 2022-2025 (investeringsbudgetten)

-200

-359

-453

Actualisatie overige kapitaallasten investeringplanning

-7

135

158

Totaal gevolgen

-53

-184

-293

-297

Aanpassen van de rentelasten op de langlopende geldleningen Het volume van de langlopende geldleningenportefeuille loopt steeds verder terug. Op 1 januari 2023 bedraagt de leningenportefeuille € 81 miljoen en loopt terug naar € 35 miljoen per eind 2026, met als gevolg lagere rentelasten.

Rentelast aanpassen vanwege wĳziging rentepercentage De omslagrente is verlaagd van 2,0% naar 1,5%. In paragraaf 4. Financiering wordt dit nader toegelicht.

Actualisatie beheerplan wegen 2022-2025 (investeringsbudgetten) Het Beheerplan wegen 2022-2025 is in september 2022 vastgesteld. De financiele gevolgen hiervan zĳn verwerkt in deze begroting.

Actualisatie overige kapitaallasten investeringsplanning Als gevolg van de actualisatie van de investeringsplanning zĳn de kapitaallasten gewĳzigd. 7.

Collegebesluiten, autonome ontwikkelingen en overige ontwikkelingen na opstellen Kadernota 2022

Omschrĳving (- = nadeel) Bedragen x € 1.000

2023

2024

2025

2026

Collegebesluiten Actualisatie beheerplan wegen 2022-2025 (exploitatiebudgetten)

-221

-108

Indexering huurinkomsten 2023 Gemeentelĳke bĳdrage combinatiefuncties T4T en beweegcoaches

-221

Actieagenda Economie

-37

Subtotaal

-323

-286

Diverse kleine mutaties

-82

-84

-81

-84

Subtotaal

-82

-84

-81

-84

Totaal gevolgen

-405

-370

-367

-370

Autonome ontwikkelingen

Actualisatie beheerplan wegen 2022-2025 (exploitatiebudgetten) Het beheerplan wegen 2022-2025 is in september 2022 vastgesteld. In deze begroting zĳn de nieuwe kapitaallasten verwerkt.

Indexering huurinkomsten 2023 Jaarlĳks worden de meeste huurinkomsten geindexeerd op basis consumentenprĳsindex (CPI) van het CBS van de maand april. Dit zou betekenen dat de huren voor 2023 met 9,6% zouden worden verhoogd. In afwĳking hierop is besloten de huren (vooralsnog) eenmalig te verhogen op basis van een driejaarlĳks gemiddelde. Hiermee komt de indexatie voor de contracten uit op 4,2%

Gemeentelĳke bĳdrage combinatiefunctionaris T4T en beweegcoaches Als gevolg van de arbeidsmarktontwikkeling is het budget voor combinatiefuntionarissen en beweegcoaches al een aantal jaar niet meer toereikend. De afgelopen jaren is dit tekort opgevangen door inzet van eenmalige dekkingsvoorstellen. In deze begroting wordt het budget structureel op het benodigd niveau gebracht.

Inzet stelpost Enecogelden Middels het amendement 'Investeringsplanning- en financieringsplan 2020-2025' is bĳ de Kadernota 2021 besloten een deel van de opbrengst uit de aandelen Eneco in te zetten om binnen de begroting structureel

ruimte te creeëren. Deze ruimte wordt in deze meerjarenbegroting apart gepresenteerd als stelpost 'Enecogelden'. Aan de Raad worden voorstellen voorgelegd voor aanwending van deze stelpost. Als de stelpost Enecogelden niet wordt ingezet valt dit jaarlĳks automatisch vrĳ bĳ de jaarrekening als positieve bĳdrage aan het saldo. Omschrĳving (- = nadeel) Bedragen x € 1.000

2023

2024

2025

2026

Begrote beginstand per 01/01

1.667

1.714

1.674

Participatiebeleid

-250

1.674 -250

Stand per einde jaar

1.417

1.464

1.424

Participatiebeleid Voor de raadsperiode 2022-2025 is de opdracht het participatiebebeleid te ontwikkelen . Met de doorontwikkeling van het participatiebeleid willen we bewust stilstaan bĳ de visie die wĳ als gemeente hebben op (burger)participatie en bĳ de principes die daarbĳ van belangzĳn om burgerparticipatie vorm te geven. We willen het participatie beleid op een gestructureerde, transparante en zorgvuldige wĳze uitvoeren om structureel te investeren in het vertrouwen tussen ons als lokale overheid en onze inwonersen ondernemers. Onderdeel hiervan is de omzetting van de bestaande inspraakverordening naar een participatieverordening. Ter afweging wordt aan de raad voorgesteld voor de implementatie en uitvoering van het participatiebeleid een structureel budget van ad € 250.000 per jaar beschikbaar te stellen ten laste van de stelpost 'Enecogelden'.

Structureel en reëel sluitende Begroting 2023 De provincie Zuid-Holland stelt als toezichthouder de eis dat de meerjarenbegroting sluitend is of dat de begroting van het komend jaar structureel en reëel sluitend is om in aanmerking te komen voor repressief toezicht. Om de begroting reëel sluitend te maken, dienen de incidentele baten en lasten te worden gecorrigeerd op het totaal saldo van baten en lasten van de Begroting 2023. Omschrĳving (- = nadeel) Bedragen x € 1.000

2023

Saldo van de begroting 2023 inclusief incidentele baten en lasten

2.483

Hierin opgenomen incidentele baten

-10.176

Hierin opgenomen incidentele lasten

10.339 163

Saldo begroting 2023 gecorrigeerd voor incidentele baten en lasten

2.646

Na correctie van de incidentele baten en lasten vertoont het totaal saldo van baten en lasten van de Begroting 2023 een positief saldo van € 2.646.000, waarmee wordt voldaan aan de eis van de toezichthouder. Een compleet overzicht in tabelvorm van de incidentele baten en lasten treft u aan in onderdeel C. ‘De financiële begroting’.

Mutaties in de reserve Financiële gevolgen Corona en Algemene reserve Reserve Financiële gevolgen Corona Omschrĳving (- = nadeel) Bedragen x € 1.000

2023

2024

2025

Begrote beginstand per 01/01

1.867

1.843

-24

1.843

Inzet extra middelen voor sociaal en mentaal welzĳn Stand per einde jaar

2026 1.843

Vanaf het vormen van deze reserve in 2020 is in totaal € 4,2 miljoen toegevoegd, waarvan € 1,5 miljoen uit de algemene reserve. Inmiddels is in 2020 € 0,9 miljoen uitgegeven en in 2021 € 1,1 miljoen. In 2022 zĳn de begrote uitgaven € 0,4 miljoen, waardoor de begrote beginstand 2023 € 1,8 miljoen bedraagt.

Algemene reserve Omschrĳving (- = nadeel) Bedragen x € 1.000

2023

2024

2025

2026

Beginstand per 01/01

45.252

50.322

55.290

58.635

Begrotingssaldo

2.483

3.173

3.492

-3.845

GrExen: winstuitname

6.096

2.701

357

2.220

Jaarlĳks saldo strategisch vastgoed

133

GrExen: mutatie Voorziening Nadelige complexen

-166

-154

-398

-28

GrExen: Vennootschapsbelasting

-1.524

-675

-29

-555

Bĳdrage aan gemeente Delft m.b.t. Metropolitane fietsroute

-1.020

Omgevingsprogramma groen

-75

Dekking afschrĳvingslasten Investeringen

-857

-210

50.322

55.290

58.635

56.350

Stand per einde jaar

De komende jaren worden zowel bedragen toegevoegd als onttrokken aan de algemene reserve.

Weerstandsvermogen De mutaties in de algemene reserve zĳn onder andere het gevolg van de jaarlĳkse aanvulling of vrĳval van de voorziening ‘Nadelige complexen’, het verplicht nemen van winsten binnen de grondexploitaties en de positieve begrotingssaldi 2023 tot en met 2026. Verloop van de algemene reserve Bedragen x € 1.000

2023

2024

2025

2026

Weerstandscapaciteit per 01/01

45.252

50.322

55.290

58.635

Mutaties in de algemene reserve

2.587

1.795

-147

1.560

Begrotingssaldo

2.483

3.173

3.492

-3.845

Weerstandscapaciteit per 31/12

50.322

55.290

58.635

56.350

In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing is de benodigde weerstandscapaciteit bepaald op € 7,5 miljoen. De ratio weerstandsvermogen wordt dan ook (meerjarig) gebaseerd op deze benodigde weerstandscapaciteit. Verloop ratio weerstandsvermogen

2023

2024

2025

2026

A. Weerstandscapaciteit per 31/12

50.322

55.290

58.635

56.350

B. Benodigde weerstandscapaciteit

7.503

C. Ratio weerstandsvermogen = A/B

6,71

7,37

7,81

7,51

Het benodigde weerstandsvermogen is geactualiseerd (inclusief actualisatie Grondexploitaties per 01-07-2022) conform de in de nota Weerstandsvermogen en Risicomanagement 2014 opgenomen systematiek en wordt voor alle jaren gekwalificeerd als ‘uitstekend’.

Schuldpositie In de nota Weerstandsvermogen en Risicomanagement 2014 is opgenomen dat met ingang van 2014 in alle P&C documenten het verloop van de schuldpositie wordt opgenomen. Samengevat zĳn er drie kasstromen die de schuldomvang beïnvloeden: • In- en uitgaande geldstroom in het kader van de realisatie van begrotingsprogramma’s (exploitatie en onderhoud); • In- en uitgaande geldstroom van investeringen (grondexploitaties en aanleg van voorzieningen zoals wegen en scholen); • In- en uitgaande geldstroom als gevolg van het aangaan van schulden (financiering). De totale schuld wordt dus hoger of lager door het geheel van positieve en negatieve kasstromen in de exploitatie, de investeringen en de financiering. De verschillende kasstromen en de schuld van de gemeente ontwikkelt zich in grote lĳnen als volgt:

Bedragen x € 1.000 (- = negatieve kasstroom)

2023

2024

2025

2026

Kasstroom saldo exploitatie/onderhoud

-5.325

-9.245

-11.111

-3.970

Kasstroom saldo investeringen/grondexploitaties

18.436

23.612

13.264

-2.612

Kasstroom saldo financiering (= rentelast)

2.271

1.874

1.504

1.191

Mutatie netto schuld

15.382

16.241

3.656

-5.390

Schuldomvang In onderstaande tabel wordt weergegeven hoe de totale schuldomvang zich ontwikkelt op grond van de huidige meerjarenbegroting, de actualisatie van de grondexploitaties per 1-7-2022 en de investeringsplanning. Bedragen x € 1.000

2023

2024

2025

2026

Verwachte vordering rekening courant "Schatkistbankieren" per 01/01

127.000

98.743

69.628

56.096

Aflossing leningportefeuille

-12.875

-9.875

Mutatie netto schuld

-15.382

-16.241

-3.656

5.390

Verwachte vordering rekening courant "Schatkistbankieren" per 31/12

98.743

69.628

56.096

51.611

De VNG spreekt van houdbare gemeentefinanciën als een gemeente ook bĳ een scenario met economisch slecht weer (met tegenvallende rĳksinkomsten, lagere grondverkopen en stĳgende rentepercentages) genoeg geld overhoudt om aan de schuldverplichtingen te kunnen voldoen, zonder dat de noodzakelĳke publieke voorzieningen daarbĳ in de knel komen. In deze benadering is alleen sturen op baten en lasten niet genoeg. Hiervoor is ook inzicht in de geldstromen en de hoogte van de schuld nodig. Voor houdbare gemeentefinanciën moet de toename van de schulden in verhouding blĳven met de jaarlĳkse inkomsten van een gemeente. Stĳgende rentelasten geven extra druk op de exploitatie. Als de exploitatie geen ruimte biedt, moet er meer worden geleend. Dat veroorzaakt meer rentelasten en zo ontstaat een negatieve spiraal. Met andere woorden: het is belangrĳk om in de gaten te houden hoeveel ruimte er binnen de begroting is om bestaande schulden af te lossen. De staat wĳkt af van voorgaande jaren, de reden hiervoor is om inzichtelĳk te maken dat er na 2026 wellicht weer geld moet worden aangetrokken.

Schuldnormering In het Collegeprogramma 2014-2018 hebben we aangegeven dat er een strategie nodig is voor het terugbrengen van de schuldenlast. We kondigden daarbĳ aan om vanaf 2016 een criterium voor een houdbare schuldpositie op te nemen in de begroting. Als streefnorm voor de schuldomvang hanteren we dat de schuldquote (= ratio schuld/inkomsten) maximaal 100% bedraagt. Momenteel zit de gemeente Pĳnacker-Nootdorp onder deze streefnorm en is de verwachting dat de schuldquote de komende jaren ook onder de streefnorm zal blĳven.

Verwachte hoogte van de leningenportefeuille De leningenportefeuille lange termĳn bedraagt op 1 januari 2023 ruim € 81 miljoen en neemt de komende jaren af met € 46 miljoen tot ruim € 35 miljoen eind 2026. Deze afname is gebaseerd op het aflossingsschema dat met de geldverstrekkers contractueel is afgesproken.

Programma's 1. Ruimte en wonen Het raadsakkoord stelt dat Pĳnacker-Nootdorp een herkenbare, aantrekkelĳke en goed bereikbare gemeente is en blĳft. Inwoners van jong tot oud kunnen hier prettig en veilig wonen, ondernemers kunnen hun bedrĳf uitoefenen en bezoekers komen graag wandelen en fietsen in ons groene buitengebied. Het raadsakkoord streeft naar gebieden en functies die optimaal gebruik maken van de kansen om elkaar te versterken, in een karakteristieke woon- en leefomgeving met een evenwichtige woningvoorraad. We willen de hoge woonkwaliteit behouden en waar nodig versterken, dat mensen zich hier kunnen vestigen en inwoners een lokale wooncarrière kunnen doorlopen.

Algemene omschrĳving Het programma Ruimte en wonen bestaat uit drie onderdelen: 1. Ruimte en leefomgeving; 2. Wonen en bouwen; 3. GrŽnĚĞxƉůŽŝƚĂtiĞƐ͕ met uitzondering van bedrĳventerreinen

Wat willen we bereiken?

Doelstelling

Een karakteristieke woon- en leefomgeving en een hoge woonkwaliteit

Wat willen we bereiken

Een herkenbare woon- en leefomgeving Een evenwichtige woningvoorraad voor een lokale wooncarrière

Wat gaan we daarvoor doen 1. Behouden en ontwikkelen van een herkenbare en passende woonen leefomgeving 2. Uitbreiden van de woningvoorraad 3. Benutten van de woningvoorraad voor (lokale) doelgroepen

Zoals omschreven in het raadsakkoord, de woonvisie Pĳnacker-Nootdorp 2020-2030 en de omgevingsvisie Pĳnacker-Nootdorp 2050, willen we onze inwoners, ondernemers en bezoekers een karakteristieke woon- en leefomgeving met een hoge woonkwaliteit bieden. Ons belangrĳkste strategische beleidsdocument daarvoor is de in november 2021 vastgestelde omgevingsvisie. Daarin staat hoe we door verbinding van ruimtelĳke, sociale, economische en ecologische structuren de gemeente als geheel willen versterken, met behoud van de groene, dorpse sfeer. We werken dan ook aan gebieden en functies die optimaal gebruik maken van elkaars kwaliteiten, elkaar aanvullen en versterken, rekening houdend met de belangen van mens, dier en natuur. We willen er daarbĳ voor zorgen dat de woon- en leefomgeving herkenbaar blĳft. Onze inwoners waarderen het eigen karakter van Pĳnacker-Nootdorp dat gevormd wordt door de groene omgeving, de hoge woonkwaliteit de dorpse sfeer, de ruimtelĳke kwaliteit en de hechte gemeenschap. Daarom willen we er ook voor zorgen dat bĳ de grote opgaven zoals de energietransitie, woningbouw en klimaatadaptatie, de woon- en leefomgeving

herkenbaar blĳft. De gebiedsprofielen, die een onderdeel vormen van de omgevingsvisie, laten zien hoe we met behoud van het vertrouwde, ook nieuwe ontwikkelingen een plek kunnen geven. Het is, zeker in de huidige gespannen woningmarkt, voor inwoners niet altĳd makkelĳk om de volgende stap in hun lokale wooncarrière te zetten. Daarom zetten we ons in voor meer evenwicht in de woningvoorraad. Daarmee bedoelen we dat we er naar streven dat er genoeg woningen zĳn voor iedere doelgroep en in iedere prĳsklasse. Hiermee vergroten we de kans dat onze inwoners een lokale wooncarrière kunnen doorlopen en bieden we nieuwe inwoners de mogelĳkheid om in Pĳnacker-Nootdorp te komen wonen. We realiseren ons dat we deel uitmaken van een dynamische regio waar de druk op de ruimte hoog is. Dit heeft directe en indirecte gevolgen voor de toekomst van onze gemeente. Vanuit de woonvisie en omgevingsvisie werken we actief aan een sterke positie in de regio, waarmee we kansen willen benutten en bedreigingen willen beïnvloeden. Onze inzet in de regio is gericht op het behouden en versterken van unieke kwaliteiten van Pĳnacker-Nootdorp zoals het woonmilieu, het groene buitengebied, de bedrĳventerreinen en de glastuinbouw. Daarbĳ leggen we de nadruk op de bĳzondere bĳdrage die onze gemeente levert aan de agglomeratiekracht en het vestigingsklimaat van de regio.

Pĳnacker-Nootdorp beschikt, als landelĳke, groene gemeente met goede verbindingen naar de grote steden, over kwaliteiten en (woon)milieus, die in de stad niet te realiseren zĳn en van meerwaarde zĳn voor inwoners van de hele regio.

Stand van zaken en vooruitblik Het programma Ruimte en Wonen bestaat uit de volgende drie verplichte taakvelden: 1. 2. 3.

Ruimte en leefomgeving: Wonen en bouwen; Grondexploitaties, met uitzondering van bedrĳventerreinen.

1. Ruimte en leefomgeving Karakteristieke woon- en leefomgeving met een hoge woonkwaliteit We werken aan een karakteristieke woon- en leefomgeving met een hoge woonkwaliteit. Dat monitoren we door iedere twee jaar een leefbaarheidsmonitor uit te voeren. De meest recente leefbaarheidsmonitor dateert uit 2021. Daarbĳ is gekeken naar de punten die inwoners het meest belangrĳk vinden voor de fysieke woonomgeving. De onderstaande scores geven een beeld van de waardering van onze inwoners. Totaaloordeel voor de wĳk

8,0

Kwaliteit van de woningen

7,8

Woonomgeving

7,0

Gronevoorzieningen

7,0

Algemene voorzieningen

7,6

Wanneer we deze cĳfers vergelĳken met leefbaarheidsmonitor uit 2019 dan zien we dat de waardering voor de woningkwaliteit en woonomgeving gelĳk is gebleven, het totaaloordeel voor de wĳk met 0,1 is gestegen en is de waardering voor zowel de groenvoorzieningen als de algemene voorzieningen met 0,2 gestegen. Daarmee geven de inwoners in 2021 de hoogste cĳfers voor de fysieke leefomgeving sinds we gestart zĳn met de tweejaarlĳkse metingen. In 2023 wordt opnieuw een leefbaarheidsmonitor uitgevoerd. In 2022/2023 wordt daarnaast een onderzoek uitgevoerd naar of en waar in onze gemeente het woonmilieu kwetsbaar is of op termĳn kan worden. Over de uitkomsten van dit onderzoek informeren we de raad en eventuele maatregelen vatten we samen in een bĳbehorend uitvoeringsplan.

Programmaplan Omgevingswet In het in 2019 vastgestelde Programmaplan Omgevingswet staat, langs welke sporen Pĳnacker-Nootdorp zich voorbereidt op de inwerkingtreding van deze wet. Ook al is de invoeringsdatum al meerdere malen verschoven, de werkzaamheden blĳven actueel. Twee maal per jaar ontvangt de raad een monitor, waarmee inzichtelĳk wordt gemaakt hoe de werkzaamheden verlopen.

In 2023 gaan we door met de uitvoering van het Programmaplan en de daarin benoemde projecten en processen en wordt de raad via de genoemde halfjaarlĳkse monitor geïnformeerd over de resultaten.

Omgevingsvisie en planMER In november 2021 heeft de gemeenteraad de omgevingsvisie Pĳnacker-Nootdorp 2050: Verbonden met elkaar, vastgesteld. In het raadsakkoord op hoofdlĳnen 2022-2026 wordt bevestigd dat dit het belangrĳkste strategische beleidsdocument voor de komende jaren is. In 2022 zĳn we gestart met de monitoring en evaluatie van de omgevingsvisie (en planMER). Dit om inzicht te verkrĳgen in hoeverre de ambities in de omgevingsvisie daadwerkelĳk worden bereikt en of bĳstelling wellicht noodzakelĳk is. In 2024, gelĳktĳdig met de mid-term review, wordt het eerste resultaat opgeleverd.

Omgevingsprogramma’s Het omgevingsprogramma is een nieuw instrument waarmee het college uitvoering geeft aan de kaders die de raad in de omgevingsvisie heeft vastgesteld. De ambitie is om al het ruimtelĳk beleid om te zetten in een beknopt aantal omgevingsprogramma’s. Hiervoor is in 2022 een projectplan geschreven waarin staat op welke wĳze deze omzetting van het beleid plaats gaat vinden. De looptĳd van het project bedraagt (minimaal) vĳf jaar. Aangezien het een nieuw instrument is, leren en werken we tegelĳkertĳd. De omgevingsprogramma’s worden gekoppeld aan de programma’s in de begroting. Zo staat de informatie over het eerste omgevingsprogramma (Groen in en om de kernen) waar in 2022 mee gestart is en dat in 2023 zal worden afgerond in programma 4. In programma 1 start in 2023 het omgevingsprogramma Ruimtelĳke Kwaliteit en zullen in de komende jaren voor (enkele van) de transformatiegebieden gebiedsgerichte omgevingsprogramma’s worden opgesteld.

Omgevingsplan De gemeenteraad is bevoegd om een bestemmingsplan vast te stellen, waarin regels staan over wat er op een plek gebouwd mag worden en hoe gronden en gebouwen gebruikt mogen worden. Nu heeft de gemeente nog tientallen bestemmingsplannen, wĳzigingsplannen en uitwerkingsplannen. Wanneer de Omgevingswet in werking treedt vormen die samen met de zogenaamde Bruidsschat in één keer het (tĳdelĳke) omgevingsplan voor Pĳnacker-Nootdorp. Dit (tĳdelĳke) omgevingsplan wordt vervolgens stapsgewĳs herzien, zodat het goed aansluit bĳ de omgevingsvisie door daarbĳ passende regels op te nemen. Hiervoor is in 2022 een projectplan gemaakt. Ter voorbereiding op de Omgevingswet is gestart met een eerste omgevingsplan in de vorm van een pilot voor de wĳk Tolhek. Zodra de wet in werking treedt kan dit plan door de gemeenteraad vastgesteld worden. Zolang de Omgevingswet nog niet is vastgesteld, wordt conform een daarvoor opgestelde planning gewerkt aan het opstellen van bestemmingsplannen. Zeker nu de invoeringsdatum wederom onzeker is geworden, kunnen en willen we niet stoppen met het mogelĳk maken van ontwikkelingen. We maken alleen bestemmingsplannen wanneer dit nodig en passend is, want we kĳken vooral vooruit naar de Omgevingswet.

Voorbeelden van lopende bestemmingsplannen zĳn de correctieve herziening van het Verzamelplan, de reconstructie van de kruising Vlielandseweg, het dierenpension in Oude Polder en Balĳ-Bieslandse Bos. Bestemmingsplannen die voor de inwerkingtreding van de wet als ontwerp ter inzage zĳn gelegd, worden op grond van de bestaande wetgeving afgerond.

Omgevingsvergunningen Wanneer inwoners of ondernemers iets willen bouwen, gebruiken of aanleggen, dan moeten ze (meestal) een omgevingsvergunning aanvragen bĳ de gemeente. Met het oog op de Omgevingswet is in 2022 achter de schermen veel voorbereidend werk gedaan, zodat dit proces straks (nog) beter en sneller verloopt. In 2022 is nieuwe software in gebruik genomen en is verder gewerkt aan het ontwikkelen van de planketen, zoals het opstellen van vragenbomen (toepasbare regels), die onze inwoners en ondernemers straks moeten helpen om gemakkelĳker een antwoord te kunnen vinden op vragen over omgevingsvergunningen. Daarnaast is in 2022 uitvoering gegeven aan het project Werkend Stelsel. Binnen dat project zĳn de beleids- en werkprocessen beschreven en aangepast aan de eisen en het gedachtegoed van de Omgevingswet. Het gaat daarbĳ zowel om processen die moeten borgen dat beleid integraal is, als om processen die moeten zorgen dat nieuwe initiatieven worden bekeken vanuit de omgevingsvisie. In 2023 gaan we verder met de implementatie en verfĳning van deze processen. Tot slot is in 2022 gestart met de voorbereiding op Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen. Daarmee gaan, naar verwachting vanaf 2023, stapsgewĳs een aantal taken die nu bĳ de gemeente liggen over naar onafhankelĳke kwaliteitscontroleurs (ook wel kwaliteitsborgers genoemd). Aan de andere kant

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/11880158/1