Concept-jaarstukken 2022 versie 1 0 - 06-04-2023
Tekst van het document
€ 121.700 € -/- 353.300 € -/- 1.004.800 € -/- 1.236.400
Voor een toelichting zie bijlage 9.5. Kapitaallasten In de primitieve begroting was een post kapitaallasten opgenomen van € 599.800. De post kapitaallasten is via een administratieve wijziging verlaagd met € 268.500 naar € 331.300 ten behoeve van extra inhuur ICT in het kader van de voorbereiding Omgevingswet. In 2022 zijn geen financieringsmiddelen aangetrokken. Indirecte kosten De indirecte kosten bestaan uit huisvestingskosten, ICT-kosten, vervoerskosten, materiële productiekosten en overige bedrijfskosten. De indirecte kosten zijn in 2022 € 128.700 hoger uitgevallen dan geraamd: • Lagere huisvestingskosten € -/- 6.700 • Lagere ICT-kosten € -/- 90.700 • Lagere vervoerskosten € -/- 9.300 • Lagere materiële productiekosten € -/- 244.700 • Hogere diverse bedrijfskosten (door storting in voorziening bovenwettelijk verlof) € 480.100 Totaal € 128.700 43 / 75
Additionele projecten Na de vaststelling van de Najaarsnota 2022 bedroeg het totaal aan additionele projecten € 889.000. Na de vaststelling van de Najaarsnota 2022 is nog een totaalbedrag van € 3.128.200 aanvullende opdrachten ontvangen. Het gaat om een bedrag van € 33.600 voor de uitvoering Omgevingsveiligheid (cluster 2, 3 en 6), een bedrag voor de uitvoering Programma Versterking VTH-stelsel van € 385.400 en de uitvoering extra ondersteuning toezicht op en handhaving van de energiebesparingsplicht van € 2.709.200 (SPUK-gelden). In totaal is een bedrag van € 533.100 uitgegeven, zodat een verschil resteert van € 3.484.100. De lasten zijn bij de betreffende opdrachtgevers gerestitueerd en/of afgerekend (zie 5.1.4.2, tabel 16). Onvoorzien In de primitieve begroting 2022 was een post voor onvoorzien opgenomen van € 46.500. In 2022 zijn geen bedragen aan de post onvoorzien onttrokken.
Algemene dekkingsmiddelen De algemene dekkingsmiddelen bestaan uit de deelnemersbijdragen, opbrengsten additionele projecten en overige opbrengsten: • Deelnemersbijdragen € 28.441.700 • Additionele opdrachten € 533.100 • Overige opbrengsten € 618.200 Totaal € 29.593.000 In totaal is in 2022 ten opzichte van de raming € 3.176.700 minder aan algemene dekkingsmiddelen ontvangen: • Additionele opdrachten € -/- 3.484.100 • Overige opbrengsten € 307.400 Totaal € -/- 3.176.700 Op basis van de bij besluit van 26 juni 2019 door het AB vastgestelde methodiek nacalculatie wordt voorgesteld een bedrag van € 575.760 via de balans met de deelnemers te verrekenen/af te rekenen. Van het afgerekende/nog te verrekenen rekeningresultaat was ultimo 2022 nog een bedrag beschikbaar van € 1.018.932. Met toevoeging van het bedrag van € 575.760 komt het saldo uit op een bedrag van € 1.594.692. Hiervan wordt € 102.995 afgerekend met de deelnemers zodat een bedrag van € 1.491.697 op de balans blijft staan. In totaal zijn in 2022 € 4.017.200 aan additionele opdrachten verstrekt. Deze wijzigingen zijn op grond van artikel 24, lid 8b van de Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Haaglanden via een administratieve wijziging verwerkt. Tot en met de Najaarsnota 2022 was een bedrag van € 889.000 aan additionele opdrachten verstrekt.
Voor de uitvoering van Omgevingsveiligheid (cluster 2, 3 en 6) is een aanvullende opdracht ontvangen van € 33.600 en voor de uitvoering van de Specifieke uitkeringen IBP Versterking VTHstelsel en extra ondersteuning toezicht op en handhaving van energiebesparingsplicht is een beschikking afgegeven van respectievelijk € 385.400 en € 2.709.200. De werkelijke kosten van de additionele opdrachten zijn uitgekomen op € 533.100. Doordat de additionele opdrachtkosten € 3.484.100 lager zijn uitgevallen dan geraamd komen ook de baten lager uit (zie 5.1.4.2). De lasten zijn voor een totaalbedrag van € 533.100 bij de opdrachtgevers in rekening gebracht (tabel 19). De overige opbrengsten zijn € 307.400 hoger uitgevallen dan geraamd. Ten opzichte van de Najaarsnota 2022 is de vergoeding voor gedetacheerd personeel € 78.600 hoger uitgevallen dan geraamd en de vergoeding in het kader van de Ziektewet en Wet Arbeid en Zorg (WAZO) is € 90.100 hoger uitgevallen dan geraamd. Aan rente-inkomsten is een bedrag van € 4.300 ontvangen en wegens doorbelasting van gemaakte kosten een bedrag van € 38.400. Uit de voorziening werkloosheidsuitkeringen is een bedrag van € 96.000 vrijgevallen doordat een medewerker een arbeidsongeschiktheidsuitkering heeft ontvangen. Mutatie reserves Zie toelichting onder 5.1.8.
44 / 75
9.2 Overzicht gerealiseerde baten en lasten per taakveld In de gewijzigde BBV is opgenomen dat in de begroting en jaarrekening een overzicht moet worden opgenomen van de geraamde en gerealiseerde baten en lasten per taakveld. In tabel 19 is dit overzicht weergegeven. Voorts zijn in tabel 20 de beleidsindicatoren weergegeven van het taakveld bestuur en ondersteuning. Voor de inwoneraantallen is uitgegaan van de aantallen per 1-1-2022 (bron: CBS Statline). Voor het taakveld volksgezondheid en milieu zijn vooralsnog geen beleidsindicatoren opgenomen. Het hanteren van streefcijfers voor activiteiten van de ODH, waarbij er interactie is met partijen uit de samenleving, heeft weinig waarde omdat juist overleg en het trachten van het bereiken van consensus van groter belang kunnen zijn dan een streefgetal voor bijvoorbeeld tijdsbesteding. De ODH kan in het geval van wettelijke normen wanneer sprake is van bijvoorbeeld incomplete aanvragen of te laat verkregen externe adviezen, ‘op tijd’ weigeren. Echter bevoegde gezagen geven aan soms de voorkeur te geven aan een zorgvuldig proces boven het halen van een tijdslimiet. Uit bovenstaande aspecten moge blijken dat naast een kwantitatieve kant ook de kwaliteit van het proces naar de maatschappij aandacht verdient. De aandacht die ook onze opdrachtgevers hiervoor vragen spreekt boekdelen.
Het spreekt voor zich dat het halen van termijnen uitgangspunt blijft. Tabel 19 Overzicht gerealiseerde baten en lasten per taakveld Overzicht van baten en lasten per taakveld 0.4 Overhead 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) 0.10 Mutaties reserves 0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten Bestuur en ondersteuning
Primitieve begroting 2022 Gewijzigde begroting 2022 Realisatie 2022 Lasten Baten Saldo Lasten Baten Saldo Lasten Baten Saldo 10.017.700 0 10.017.700 11.519.900 0 11.519.900 10.912.102 0 10.912.102 46.500 -25.142.300 -25.095.800 46.500 -32.769.700 -32.723.200 0 -29.593.003 -29.593.003 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -334.100 -334.100 0 -334.098 -334.098 0 0 0 0 0 0 0 1.461.555 1.461.555 10.064.200 -25.142.300 -15.078.100 11.566.400 -33.103.800 -21.537.400 10.912.102 -28.465.546 -17.553.444
7.4
Milieubeheer Volksgezondheid en milieu
15.078.100 15.078.100
Totaal
25.142.300 -25.142.300
0 15.078.100 21.537.400 0 15.078.100 21.537.400
0 21.537.400 17.553.444 0 21.537.400 17.553.444
0 33.103.800 -33.103.800
0 17.553.444 0 17.553.444
0 28.465.546 -28.465.546
0
Tabel 20 Beleidsindicatoren bestuur en ondersteuning Naam indicator Formatie Bezetting Apparaatskosten Externe inhuur Overhead
Eenheid Fte per 1.000 inwoners Fte per 1.000 inwoners Kosten per inwoner Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen % van totale lasten
Bron Begroting 2022 FVW/CBS Statline 221,03 1.134.900 FVW/CBS Statline 208,45 1.134.900 Eigen bron 7.992.200 1.134.900 Eigen bron 627.600 19.885.400 Eigen bron 10.064.200 25.142.300
Realisatie 2022 0,19 241,27 1.132.975 0,18 211,09 1.132.975 7,04 8.858.896 1.132.975 3,16 3.550.926 22.020.215 40,03 10.912.102 28.465.546
0,21 0,19 7,82 16,13 38,33
Onder apparaatskosten wordt verstaan alle noodzakelijke financiële middelen voor het inzetten van personeel (salarissen), organisatie-, huisvestings-, materieel-, automatiseringskosten e.d. voor de uitvoering van de organisatorische taken. Dat zijn dus alle personele en materiële kosten die verbonden zijn aan het functioneren van de organisatie. Onder overhead wordt verstaan alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. De overhead bestaat dus naast de loonkosten van de zogenaamde PIOFACH-functies uit ICT-kosten, huisvestingskosten, kosten wagenpark etc., kapitaallasten en personele kosten die niet rechtstreeks zijn toe de delen aan de taakvelden in het primaire proces. Het percentage overhead bedraagt over 2022 38,3% (2021: 38,8%) tegenover een raming van 40,0%. Exclusief de materiële lasten komt het percentage overhead uit op 24,8% (2021: 28,0%).
45 / 75
9.3 BBV-informatie Tabel 21 Vertegenwoordiging bestuur
Artikel 15, lid 2 a
Aantal leden A
Delft Den Haag Leidschendam-Voorburg Midden-Delfland Pijnacker-Nootdorp Rijswijk Wassenaar Westland Zoetermeer Provincie Zuid-Holland Totaal
Algemeen Bestuur Dagelijks Bestuur Stemverdeling Stemverhouding B AxB 1 16 16 0 2 27 54 1 1 4 4 0 1 4 4 0 1 8 8 1 1 8 8 0 1 4 4 0 2 14 28 1 1 16 16 1 2 29 58 1 13 130 200 5
Tabel 22 Bekostiging
Bekostiging Begin Eind 1.384.814 1.404.026 6.792.175 7.066.803 956.122 970.720 580.280 587.743 772.920 782.084 704.156 736.313 359.478 391.205 3.860.620 3.929.704 1.169.381 1.204.366 8.562.321 11.368.740 25.142.267 28.441.704
Artikel 15, lid 2 b Delft Den Haag Leidschendam-Voorburg Midden-Delfland Pijnacker-Nootdorp Rijswijk Wassenaar Westland Zoetermeer Provincie Zuid-Holland Totaal Tabel 23 Omvang vermogen, financieel resultaat en risico’s
Omvang Begin 1.071.385 0 0 1.314.200
Artikel 15, lid 2 c t/m e Eigen vermogen Vreemd vermogen Verwachte omvang financiële resultaat Risico's
Eind 1.257.085 0 0 1.601.200
Tabel 24 Netto schuldquote Netto schuldquote A. Totaal van de vaste schulden B. Totaal van de netto vlottende schulden C. Totaal van de overlopende passiva D. Totaal financiële activa met een rentetypische looptijd van één jaar of langer E. Totaal uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar F. Totaal van alle liquide middelen G. Totaal van de overlopende activa H. Totaal saldo van de baten, exclusief mutaties reserves Netto schuldquote (A+B+C-D-E-F-G)/H)
Verloop van de kengetallen Realisatie 2019 Realisatie 2020 Realisatie 2021 Begroting 2022 Realisatie 2022 0 0 0 0 0 3.951.669 4.190.676 3.872.203 4.680.400 3.025.085 13.108.019 14.204.596 15.489.427 14.903.000 11.516.971 0 0 0 0 0 16.539.559 17.170.351 17.411.045 18.453.300 16.803.304 21.765 7.964 2.343.218 8.000 5.920 429.174 1.025.380 664.292 1.025.400 597.121 23.115.891 25.965.727 26.367.197 25.142.300 29.593.003 0,3% 0,7% -4,0% 0,4% -9,7%
46 / 75
Tabel 25 Solvabiliteitsratio Solvabiliteitsratio A. Eigen vermogen B. Totaal alle passiva Solvabiliteitsratio (A/B)
Verloop van de kengetallen Realisatie 2019 Realisatie 2020 Realisatie 2021 Begroting 2022 Realisatie 2022 1.071.385 1.071.385 1.817.085 1.071.400 2.952.965 18.429.147 19.739.178 21.357.021 20.819.200 18.401.729 5,8% 5,4% 8,5% 5,1% 16,0%
Tabel 26 Structurele exploitatieruimte Structurele exploitatieruimte Totaal lasten programma's Totaal incidentele lasten programma's A. Structurele lasten
Verloop van de kengetallen Realisatie 2019 Realisatie 2020 Realisatie 2021 Begroting 2022 Realisatie 2022 23.378.691 25.965.727 26.367.197 25.142.300 28.465.546 1.511.353 3.317.788 3.699.912 0 4.954.751 21.867.338 22.647.939 22.667.285 25.142.300 23.510.795
Totaal baten programma's Totaal incidentele baten programma's B. Structurele baten
23.644.542 1.639.564 22.004.978
25.965.727 3.472.536 22.493.191
26.367.197 4.445.612 21.921.585
25.142.300 0 25.142.300
29.593.003 5.898.208 23.694.795
C. Totaal structurele toevoegingen aan reserves D. Totaal structurele ontrekkingen aan reserves E. Het totaal van de baten exclusief mutaties reserves Structurele exploitatieruimte (B-A)+(D-C)/E
0 0 23.115.891 0,6%
0 0 25.965.727 -0,6%
0 0 26.367.197 -2,8%
0 0 25.142.300 0,0%
184.000 0 29.593.003 0,0%
47 / 75
9.4 Wet normering topinkomens WNT-verantwoording 2022 Omgevingsdienst Haaglanden Op 1 januari 2013 is de Wet normering topinkomens (WNT) in werking getreden. De WNT is van toepassing op de Omgevingsdienst Haaglanden. Het voor de Omgevingsdienst Haaglanden toepasselijke bezoldigingsmaximum is in 2022 € 216.000 (het algemene bezoldigingsmaximum). Het WNT-maximum voor de leden van het Algemeen Bestuur bedraagt voor de voorzitter 15% en voor de overige leden 10% van het bezoldigingsmaximum, berekend naar rato van de duur van het dienstverband. De toezichthoudende topfunctionarissen bij de ODH (leden van het Algemeen en Dagelijks Bestuur) ontvangen geen vergoeding voor hun werkzaamheden. In verband daarmee is volstaan met het opnemen van de naam en de functie van de toezichthoudende topfunctionarissen. Bezoldiging topfunctionarissen Bedragen x € 1 Functiegegevens Aanvang en einde functievervulling in 2021 Omvang dienstverband (als deeltijdfactor in fte) Dienstbetrekking?
L.P. Klaassen Directeur/Secretaris
R. Noé Plv. Directeur/Secretaris
C. van der Kamp Directeur/Secretaris 1/1 - 31/12 1,0 ja
Bezoldiging Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen Beloningen betaalbaar op termijn Subtotaal
0
0
135.527 22.442 157.969
Individueel toepasselijke bezoldigingsmaximum
N.v.t.
N.v.t.
216.000
-/- Onverschuldigd betaald en nog niet terugontvangen bedrag Totale bezoldiging
N.v.t. 0
N.v.t. 0
N.v.t. 157.969
Het bedrag van de overschrijding en de reden waarom de overschrijding al dan niet is toegestaan:
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Toelichting op de vordering wegens onverschuldigde betaling
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
1/1 - 20/06 1,0 ja
21/06 - 31/08 1,0 ja
1/9 - 31/12 1,0 ja
87.420 10.495 97.915
24.626 3.962 28.588
43.374 6.074 49.448
Individueel toepasselijke bezoldigingsmaximum
97.915
41.227
69.858
-/- Onverschuldigd betaald en nog niet terugontvangen bedrag Totale bezoldiging
N.v.t. 97.915
N.v.t. 28.588
N.v.t. 49.448
Gegevens 2021 Aanvang en einde functievervulling in 2021 Deeltijdfactor 2021 in fte Dienstbetrekking? Bezoldiging Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen Beloningen betaalbaar op termijn Subtotaal
48 / 75
Toezichthoudende topfunctionarissen Aanvang en einde functievervulling in 2022 1/1 - 5/7 16/9 - 31/12 1/1 - 5/7 30/11-31/12 1/1 - 5/7 16/9 - 31/12 1/1 - 5/7 16/9 - 31/12 1/1 - 5/7 16/9 - 31/12 1/1 - 5/7 16/9 - 31/12 16/9 - 31/12 1/1 - 5/7 16/9 - 31/12 1/1 - 5/7 16/9 - 31/12 1/1 - 5/7 16/9 - 31/12 1/1 - 5/7 16/9 - 31/12 1/1 - 31/12 1/1 - 31/12
Naam topfunctionaris R. Paalvast R. Weerwag L. van Tongeren A. Kapteijns H. Bredemeijer A. Mulder B. Vollebregt M. Huijsmans L. Snijders M. Ferwerda B. van der Stee B. van der Stee M. Belt F. van Kuppeveld M. van Bijnen A. van de Laar M. Wit K. Wassenaar H. Hendrickx S. Smit M. Oderwald-Ruijsbroek M. Stolk J. Baljeu
Organisatie
Functie
Zoetermeer Zoetermeer Den Haag Den Haag Den Haag Den Haag Delft Delft Westland Westland Westland Westland Leidschendam-Voorburg Pijnacker-Nootdorp Pijnacker-Nootdorp Rijswijk Rijswijk Wassenaar Wassenaar Midden-Delfland Midden-Delfland Zuid-Holland Zuid-Holland
Voorzitter AB/DB Lid AB Lid AB/DB Lid AB/DB Lid AB Lid AB Lid AB Lid AB/DB Lid AB/DB Voorzitter AB/DB Lid AB Lid AB Lid AB/DB Lid AB/DB Lid AB Lid AB Lid AB Lid AB Lid AB Lid AB Lid AB Lid AB/DB Lid AB
Overige rapportageverplichtingen op grond van de WNT Naast de hierboven vermelde topfunctionarissen zijn er geen overige functionarissen met een dienstbetrekking die in 2022 een bezoldiging boven het individueel toepasselijke drempelbedrag hebben ontvangen.
9.5 Kwantitatieve verantwoording realisatie programma’s 9.5.1
Programma T&V
9.5.1.1
Milieu-inrichtingen
Binnen het cluster milieu-inrichtingen heeft het leeuwendeel van het aantal zaken betrekking op het behandelen van (asbest)sloopmeldingen en activiteiten van bedrijven. Slechts een klein deel heeft betrekking op vuurwerkactiviteiten. Het aantal zaken voor milieu-inrichtingen is in 2022 lager uitgekomen dan geraamd (grafiek 13). Met name het aantal (asbest)sloopmeldingen kwam beduidend lager uit. Evaluatie van de asbesttaakuitvoering vindt in 2023 plaats. In 2022 zijn voor de gemeente Den Haag de vuurwerkverkoopvergunningen verzorgd. In de gemeenten Westland, Midden-Delfland en Pijnacker-Nootdorp zijn werkzaamheden verricht ten behoeve van de assimilatiebelichting door rozentelers en voor Westland zijn maatwerkbesluiten opgesteld voor het lozen van brijn in de ondergrond door glastuinbouwbedrijven. Het bevoegd gezag heeft een (wettelijke) verplichting om regelmatig te bezien of vergunningen nog voldoende actueel zijn en of daarin opgenomen beperkingen en voorschriften nog toereikend zijn. Dit aspect is opgenomen in de in mei 2020 uitgebrachte nota “VTH Beleid gemeentelijke taken Omgevingsdienst Haaglanden”. In 2022 is het milieuvergunningenbestand van de Haaglandengemeenten doorgelopen op een mogelijke noodzaak tot actualisatie. Naar aanleiding van deze beoordeling is een prioritering aangebracht en zijn actualisaties opgenomen in de individuele werkplannen voor 2022.
Voor de provincie wordt al langer een actualisatieprogramma voor milieuvergunningen uitgevoerd.
49 / 75
Grafiek 13 Aantal zaken milieu-inrichtingen
9.5.1.2
Bodem & Ondergrond
Dit cluster bestaat uit werkzaamheden op gebied van bodemverontreiniging, waterwet, ontgrondingen en de PMV. Het leeuwendeel van de activiteiten hebben betrekking op het aspect bodemverontreiniging. In 2022 is de raming bijgesteld vanwege de intensivering voor de Waterwet. Noemenswaardig zijn de vergunningaanvragen van Dunea zowel voor het winnen van drinkwater als voor werkzaamheden om de drinkwaterleidingen op orde te houden. Het aantal zaken voor bodem & ondergrond is in 2022 net onder de bijgestelde raming uitgekomen. Voor de verdeling van de zaken zie grafiek 14. De provincie werkt samen met de Haaglandengemeenten en de ODH aan de warme overdracht van bodemtaken als gevolg van Omgevingswet. Onderdeel daarvan is het verkleinen van de werkvoorraad, het op orde brengen van bodemdossiers en -data en het ontwikkelen van lokaal beleid. Grafiek 14 Aantal zaken Bodem & Ondergrond
9.5.1.3
Natuurbescherming
Natuurbescherming betreft een zogeheten geconcentreerde provinciale taak die voor het gehele grondgebied van de provincie wordt uitgevoerd. Deze taak omvat de werkvelden gebiedsbescherming (waaronder stikstof), soortenbescherming en beheer- en schadebestrijding. 50 / 75
Deze taak ondervindt grote invloed van de uitspraak eind mei 2019 rond de stikstofregelgeving (vernietiging PAS). Deze uitspraak heeft gezorgd voor een toegenomen complexiteit om natuurvergunningen (Natura 2000) af te geven. Het Rijk en de provincies werken vanaf 2019 aan oplossingen om de stagnatie van allerlei activiteiten als gevolg van de stikstofproblematiek op te lossen. Dit heeft geresulteerd in een aantal aanpassingen in de regelgeving voor natuurvergunningen. Onderdeel daarvan was het voorzien in een stikstofregistratiesysteem ter ondersteuning van de vergunningverlening voor woningbouwprojecten en het in 2021 laten vervallen van de vergunningplicht voor activiteiten die geen significant effect op natuurgebieden tot gevolg hebben. Ook is in 2021 voorzien in een bouwvrijstelling, dat wil zeggen dat er voor de aanleg- en sloopfase van een project niet langer een vergunning nodig was. In november 2022 heeft de Raad van State deze vrijstelling buiten toepassing verklaard. In 2022 is er specifieke aandacht geweest aan het proces om het knelpunt van de “PAS-melders” (houders van een vervallen natuurtoestemming door de PAS-uitspraak) aan te pakken. Landelijk worden acties voorbereid om te komen tot een serieuze daling van de stikstofdeposities met als doel om de natuur zich weer te laten herstellen.
Het ontbreken van echte oplossingen werkt complicerend voor het verlenen van natuurvergunningen. Het aantal gerealiseerde zaken voor natuurvergunningen (gebiedsbescherming) ligt in 2022 als gevolg daarvan dan ook ruim onder de raming. Een ander onderdeel van natuurbescherming betreft de soortenbescherming. De afhandeling van ontheffingsaanvragen voor de soortenbescherming is door de strikte regelgeving en het detailniveau van de te beoordelen aanvragen zeer arbeidsintensief, waarbij de afhandelingssnelheid wordt beïnvloed door de kwaliteit van aanvragen en onderliggende ecologische onderzoeken en de onderbouwingen van aanvragen. Ook voor soortenbescherming heeft in 2022 een intensivering plaatsgevonden. Het aantal gerealiseerde zaken voor de soortenbescherming ligt ruim boven de raming. Dit is vooral het gevolg van het grote aantal vooroverlegzaken. In 2022 is het hoogste aantal ontheffingen afgegeven sinds de start van deze taak in 2017. Dit positieve resultaat is echter opgeheven omdat in 2022 ook het hoogste aantal nieuwe aanvragen werd ontvangen. Gezien de voortdurende druk op de ontheffingenverlening voor soortenbescherming wordt in samenwerking met de provincie bezien welke structurele oplossing voorhanden is voor dit werkveld.
Daarbij moet eerder worden gedacht aan oplossingen om beschermde soorten terug te laten keren in onze leefomgeving dan het simpelweg nog verder verhogen van de werkcapaciteit om ontheffingen te verlenen. Beheer- en schadebestrijding betreft het beheer van en het noodzakelijkerwijs ingrijpen in populaties dieren die zorgen voor onevenredige schade of gevaar. Het betreft qua omvang een bescheiden taak binnen het cluster natuurbescherming. Bij schadebestrijding is het aantal zaken iets lager geweest dan geraamd. Grafiek 15 Aantal zaken natuurbescherming
51 / 75
9.5.1.4
Milieu & RO
Dit cluster bestaat uit werkzaamheden op gebied van geluid, lucht, licht, geur en externe veiligheid ten behoeve van milieu-inrichtingen en ruimtelijke plannen en adviezen en beoordelingen in het kader van MER. Lopende 2022 heeft een intensivering plaatsgevonden van de Milieu & RO zaken voor de gemeenten Rijswijk en Wassenaar. Voor de gemeente Den Haag wordt in dit kader geluidadvisering verzorgd bij ontheffingen voor nachtelijke werkzaamheden. Het aantal zaken binnen dit werkveld ligt rond de bijgestelde raming. Grafiek 15 Aantal zaken Milieu & RO
9.5.1.5
Overige taken
In de werkplannen 2022 is tijd ingeruimd voor een aantal ‘overige taken’ zoals ondersteuning bestuur, beleidsafdelingen, participatie in netwerken en/of externe overleggen, inbreng in crisisorganisatie, als ook bezwaar en beroep. Het gaat hierbij hoofdzakelijk om capaciteitsinzet (uren) en veel minder om concrete zaken (aantallen). Ook de inzet op het aspect Omgevingsveiligheid maakt onderdeel uit van de “overige taken”. Ook de werkzaamheden ter voorbereiding op de Omgevingswet maken hier onderdeel van uit (voor een toelichting zie § 3.2). De inzet op deze taken lag rond de raming. Helpdesk en informatie-ontsluiting De vraag naar milieu- en bodeminformatie is al jaren substantieel en vergt een intensive inzet voor dossierinzage en dossierinformatie. In 2022 is de dalende trend in het aantal uren dat nodig is voor het verstrekken van informatie uit bodem en milieudossiers gecontinueerd (grafiek 16). De inspanning om meer milieu- en bodeminformatie digitaal beschikbaar te kunnen stellen draagt bij aan het efficiënter kunnen afhandelen van het grote aantal verzoeken. Het vanaf 2021 online op geo-basis beschikbaar stellen van bodeminformatie (BIO) draagt positief bij aan de afnemende inspanning.
52 / 75
Grafiek 16 Inzet helpdesk en informatie-ontsluiting
Navolgend is een grafische weergave opgenomen van de verdeling per deelnemer van de inzet op informatie-ontsluiting en helpdeskvragen. Met afstand de grootste afnemers zijn Den Haag en de PZH. Grafiek 17 Inzet helpdesk en informatie-ontsluiting per deelnemer
Uit de grafieken 18 en 19 blijkt dat het om grote aantallen informatieverzoeken gaat. In grofweg 80-90% van de gevallen betreft het informatie uit bodemdossiers. Als gevolg van de COVID-19 maatregelen in 2020 en 2021 wordt de informatieverstrekking vrijwel geheel digitaal verzorgd en het aantal fysieke inzagen op kantoor is de achterliggende jaren afgenomen. De lijn om zoveel mogelijk informatieverzoeken digitaal af te doen is afgelopen jaar gecontinueerd.
53 / 75
Grafiek 18 Aantal dossier/documentverzoeken
Grafiek 19 Aantal dossiers gecheckt en inzage
9.5.1.6
Kritische Prestatie Indicatoren T&V
Monitoring en rapportage van de taakuitvoering gebeurt aan de hand van door het bestuur vastgestelde KPI’s. Het betreft voor het programma T&V een drietal KPI’s, te weten gerealiseerd werkvolume (opgenomen in bijlage 9.6), tijdigheid en resultaat van bezwaar- en beroepszaken.
54 / 75
Gerealiseerd werkvolume In § 3.2 is een toelichting opgenomen op het gerealiseerde werkvolume. In grafiek 20 is het aantal gerealiseerd zaken per cluster (werkveld) gepresenteerd over de afgelopen jaren. Voor een toelichting wordt verwezen naar de beschrijving per cluster in de voorgaande paragrafen. De opvallende toename vanaf 2021 in het cluster milieu-inrichtingen wordt veroorzaakt door de taakoverdracht voor de (asbest)sloopmeldingen. Ook voor het cluster natuurbescherming is de achterliggende jaren sprake van een toename (stikstof en soortenbescherming). Grafiek 20 Aantal gerealiseerde zaken per cluster
Tijdigheid De indicator tijdigheid van de taakuitvoering is ODH-breed uitgewerkt voor die procedures waarvoor wettelijk vastgestelde termijnen gelden. Hierbij is onderscheid gemaakt in reguliere en uitgebreide procedures. Uit het overzicht blijkt dat de tijdigheid over 2022 voor reguliere procedures hoger ligt dan in voorgaande jaren. De tijdigheid voor uitgebreide procedures scoort wat lager dan de reguliere procedures, waarbij de tijdigheid in 2022 iets hoger ligt dan in 2021. Voor de uitgebreide procedure geldt dat de tijdigheid onder druk staat vanwege een hoge aantal aanvragen voor de Waterwet en de intensivering voor de omgevingsvergunningen. Voor de omgevingsvergunningen geldt dat in een belangrijk aantal gevallen het zorgen dat de aanvraag compleet, volledig en op voldoende niveau is meer tijd vraagt dan binnen de procedure beschikbaar is. Voor de KPI tijdigheid is geen absolute norm vastgesteld. In het algemeen moeten aanvragen tijdig, dat wil zeggen binnen de wettelijk geldende termijnen, worden afgehandeld. De behandeltermijn kan voor veel procedures conform de Awb worden verlengd. Voor sommige procedures is sprake van een van rechtswege positief besluit (Lex Silencio Positivo) indien niet tijdig een besluit wordt genomen.
Voor de meeste procedures geldt geen LSP, maar een aanvrager kan bij niet tijdig besluiten de overheid wel via een dwangsomprocedure dwingen alsnog een besluit te nemen.
55 / 75
Tabel 27 Tijdigheid zaaktypen T&V ODH Regulier
2019
PDC Code
Zaaktypenaam
R01.1 - R02.1 R10.1 R06.1 - R12.1 R10.2 R13.1 R13.1 R13.1 R13.1 R13.1 R16.1 R19.1 R20.1
Omgevingsvergunning Ontbrandingstoestemming vuurwerkbesluit Overige vergunningen Vuurwerkverkoopvergunning (APV) Beschikking ernstige bodemverontreiniging Beschikking op nazorgplan Beschikking op saneringsplan Beschikking op saneringsverslag Beschikking op saneringsverslag BUS Vergunning Ontgrondingswet Vergunning Waterwet Ontheffing grondwaterbeschermingsgebied
2020
Aantal Aantal tijdig
% Tijdig
Omgevingsvergunning Beschikking ernstige bodemverontreiniging Beschikking op saneringsplan Beschikking op saneringsverslag Vergunning Ontgrondingswet Overige vergunningen Vergunning Waterwet Onheffing grondwaterbeschermingsgebied
% Tijdig
Aantal Aantal tijdig
% Tijdig
26 9 5 2 14 13 17 121 54 49
23 9 5 0 14 13 15 116 36 48
88% 100% 100% 0% 100% 100% 88% 96% 67% 98%
22 4 2 13 20 22 123 1 50 37
15 4 1 13 20 20 117 1 37 35
68% 100% 50% 100% 100% 91% 95% 100% 74% 95%
11 21 1 168 1 -
11 14 1 164 1 -
100% 67% 100% 98% 100% -
311
287
92%
310
279
90%
294
263
89%
202
191
95%
Aantal Aantal tijdig
% Tijdig
Aantal Aantal tijdig
% Tijdig
Aantal Aantal tijdig
% Tijdig
Aantal Aantal tijdig
% Tijdig
2019
R01.1 - R02.1 R13.1 R13.1 R13.1 R16.1 R17.4 R19.1 R20.1
2022
Aantal Aantal tijdig
80% 60% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 99% 84% 100%
ODH Uitgebreid Zaaktypenaam
% Tijdig
16 21 2 4 9 1 15 16 134 27 42
Eindtotaal
PDC Code
2021
Aantal Aantal tijdig
20 35 2 4 9 1 15 16 135 32 42
Eindtotaal
2020
2021
2022
22 9 9 7 1 3 -
11 9 9 7 1 3 -
50% 100% 100% 100% 100% 100% -
10 22 19 10 3 4 -
5 22 19 10 3 3 -
50% 100% 100% 100% 100% 75% -
11 15 17 6 2 10 -
5 14 15 6 1 2 -
45% 93% 88% 100% 50% 20% -
50 11 30 28 1 46 20
34 10 28 28 0 27 17
68% 91% 93% 100% 0% 59% 85%
51
40
78%
68
62
91%
61
43
70%
186
144
77%
NB. Voor zowel reguliere als uitgebreide procedures zijn de producten voor de natuurbeschermingswet buiten beschouwing gelaten omdat daarvoor in 2022 bijzondere omstandigheden buiten de invloedsfeer van de ODH aan de orde zijn waardoor tijdig afhandelen onmogelijk was (onder andere vanwege de specifieke problematiek rond Stikstof en Soortenbescherming).
Bezwaar- en beroepszaken In tabel 28 is een overzicht opgenomen van de bezwaar- en (hoger) beroepszaken binnen het programma T&V. Ten opzichte van voorgaande jaren was in 2022 het aantal bezwaar- en beroepszaken lager dan in 2021 maar hoger dan in 2020. Het aandeel provinciale dossiers in bezwaar- en (hoger)beroepszaken is bijna 55% en die zaken zijn voor het grootste deel verbonden aan de provinciale taakuitvoering voor de Wet natuurbescherming. Van de 5 gegronde bezwaar- en (hoger) beroepszaken op concernniveau hebben 4 zaken betrekking op de uitvoering Wet Natuurbescherming voor Provincie Zuid-Holland en 1 heeft zaak betrekking op een gemeentelijke dossier (vuurwerkverkoopvergunning). Tabel 28 Overzicht bezwaar- en beroepszaken T&V 2019 Programma T&V Ongegrond Deels gegrond, deels ongegrond Deels niet ontvankelijk/deels ongegrond Gegrond Niet-ontvankelijk Ingetrokken/afgewezen/overgedragen Afgewezen (vovo) Totaal
9.5.2
Programma T&H
9.5.2.1
Toezicht
8 2 1 1 3 4
2020 2021 2022 Hoger Hoger Hoger Hoger Bezwaar Beroep Bezwaar Beroep Bezwaar Beroep beroep beroep beroep beroep 4 1 6 3 1 12 1 1 20 4 1 2 2 1 43 1 2 2 2 2 3 3 2 2 3 10 1 7 4 10 2 17 6 1 7 4
19
55
Bezwaar
Beroep
7
20
7
3
43
9
6
32
11
0
Ondanks het weer volledig heropenen van de samenleving heeft de COVID-19 pandemie ook dit jaar effect gehad op de realisatie van het jaarwerkplan. De samenleving keert weliswaar terug naar het ‘oude’ normaal, Maar gedurende één of meerdere dagen per week werken er meer mensen thuis waardoor er een stijging in met name het aantal overlastmeldingen is ten opzichte van voorgaande jaren. Inmiddels is het aantal meldingen hoger dan voor COVID-19. Het toezicht kan wel weer volledig op de traditionele wijze plaats vinden al worden sommige effectieve toezichtmethodes die tijdens COVID-19 zijn ontwikkeld nog steeds toegepast, aangezien deze effectiever en efficiënter zijn gebleken.
56 / 75
Tabel 29 Overzicht uitgevoerd toezicht 2018-2022 Toezicht en handhaving
Gerealiseerd aantal zaken 2018
2019
2020
2021
2022
Totaal aantal zaken waarvan: Wm planmatig toezicht Inventariserende controles Themacontroles Overlastmeldingen Overlasttoezicht Bodem (Wbb en Bbk) Hercontroles Sanctiecontroles Voornemen last Last onder dwangsom
13.760
11.912
10.297
11.462
13.022
965 829 946 2.753 1.359 365 1.425 615 386 235
979 752 852 2.527 1.256 403 1.214 448 347 216
966 1.000 631 1.910 978 431 1.077 457 295 180
1.512 332 285 1.774 1.406 393 1.294 488 346 187
1.432 266 379 2.597 1.599 343 1.524 521 373 226
Totaal
9.878
8.994
7.925
8.017
9.260
In de planning stonden 1.569 integrale controles en 367 themacontroles bij bedrijven. Uiteindelijk zijn er 1.432 integrale controles en 379 themacontroles uitgevoerd en administratief afgerond. Er zijn 266 inventariserende controles uitgevoerd hetgeen lager is dan de raming van 330. Er werd rekening gehouden met 1.113 uit te voeren hercontroles en dat zijn er 1.524 geworden. Er stonden 389 sanctiecontroles gepland en er zijn 521 sanctiecontroles uitgevoerd. De inzet op toezicht bodemsanering loopt ietwat achter op de raming. Er zijn 163 controles uitgevoerd bij ernstige en niet-ernstige saneringen (raming controles 180). Het aantal controles in het kader van het Besluit Bodemkwaliteit is eveneens lager dan de raming: 138 keer versus een raming van 170. De inzet op ondergrondse tanksaneringen was iets minder dan de raming (27 gerealiseerd, geraamd 32). De inzet op de sanering van verontreinigingen die naar aanleiding van een calamiteit of een eindsituatie onderzoek zijn aangetoond (herstelplicht Wm) was minder dan geraamd (21 geraamd en elf gerealiseerd). Diverse gemeenten hebben ook in 2022 inzet gevraagd aan de ODH ten einde een bijdrage te leveren aan het terugdringen van het fenomeen ondermijning. De ODH werkte daarbij samen met HEIT, de gemeente Den Haag en de politie.
Het HEIT is een samenwerkingsverband tussen gemeente, politie, Douane, Belastingdienst, energiebedrijf Stedin, Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), UWV en Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de Omgevingsdienst Haaglanden. De ODH heeft in 2022 een aanzienlijk aantal acties met het HEIT uitgevoerd. Deze zaken staan onder de post gestapeld toezicht. De ODH heeft tevens een bijdrage geleverd aan het terugdringen van overlast gevende inrichtingen en ondermijnende activiteiten door onder andere horeca bedrijven. De ODH heeft veelvuldig meegewerkt aan IHA’s (integrale handhavingsacties). De gemeente voert deze acties uit in gebieden waar vanuit de samenleving signalen komen over vermoedelijk ondermijnende dan wel criminele activiteiten of signalen over overlast in de wijken. In deze aanpak wordt niet zozeer een bedrijf intensief gecontroleerd maar wordt op gebiedsniveau onaangekondigd breed ingezet op toezicht om zo ondermijning en overlast terug te dringen. In 2022 zijn meer controles uitgevoerd dan gepland. Er zijn 130 controles uitgevoerd, geraamd 70. De toename is met name het gevolg van de inzet op integrale handhavingsacties. De inzet op asbest heeft in het programma T&H meer tijd gekost dan vooraf geraamd. Op 1 januari 2021 is de ODH gestart met uitvoering asbesttaken voor alle gemeenten in Haaglanden.
Conform het gemeentelijk asbest uitvoeringsbeleid is toezicht uitgevoerd. Bij alle mogelijke asbest toezichtzaken wordt door de coördinatoren asbest van de afdeling T&H bepaald of toezicht moet plaatsvinden op de sanering. Indien er sprake is van een administratieve controle, gaat de toezichthouder niet ter plaatse en wordt de sanering digitaal gevolgd. Risicovolle saneringen worden fysiek bezocht, voor zover het werkplan daar ruimte voor biedt. Alle asbestcontroles worden schriftelijk bevestigd naar de saneerder of initiatiefnemer. Deze aanpak heeft geresulteerd in kwalitatief goed toezicht. Iedere gemeente hanteert haar eigen criteria als het om de 57 / 75
uitvoering van de asbesttaken gaat. Zo hanteren gemeenten een verschillend toezichtpercentage op het aantal sloopmeldingen. Van dat gekozen percentage wordt een gemeente-specifiek deel fysiek gecontroleerd een ander deel hiervan juist alleen administratief. Tevens wordt in de beoordeling onderscheid gemaakt tussen particuliere en bedrijfsmatige sloopmeldingen omdat niet iedere gemeente de plustaak sloop bij particulieren bij de ODH heeft belegd. De hoeveelheid sloopmeldingen die op basis van de door de gemeenten vereiste criteria moet worden beoordeeld is aanzienlijk te noemen De huidige werkwijze, het beoordelen van alle asbestsloopmeldingen en het administreren van asbestsloop, kosten veel tijd. Deze tijd maakt momenteel geen onderdeel uit van het kengetal maar wordt wel meegenomen in de uren realisatie, en omvat zowel de gecontroleerde asbestsaneringen als ook de niet gecontroleerde saneringen. Aanvullend is ook de archivering van toegezonden stukken tijdrovend waar bij het opstellen van de kaders géén rekening mee was gehouden. Zoals beschreven wordt op basis van door de gemeenten vastgestelde criteria slechts een deel gecontroleerd. Echter alle documenten van nagenoeg alle sloopmeldingen (dus ook van de saneringen die niet worden gecontroleerd) waarbij asbest van toepassing is, worden opgestuurd naar de ODH.
Deze worden volgens de huidige werkwijze door de ODH conform regelgeving gearchiveerd. De tijd die hiermee gemoeid is maakt momenteel geen onderdeel uit van het kengetal wat betreft de raming, maar wordt wel meegenomen in de uren realisatie, en omvat zowel de gecontroleerde en de niet gecontroleerde saneringen. Aanpassingen in de werkwijze om tijd te besparen worden onderzocht en waar mogelijk doorgevoerd. Evaluatie van de asbesttaakuitvoering is gestart in het laatste kwartaal van 2022 en wordt in het eerste kwartaal van 2023 afgerond. Na twee jaar vuurwerkverkoopverbod (2020 en 2021) is in 2022 weer consumenten vuurwerk verkocht. De controles hebben plaatsgevonden op de aangewezen verkoopdagen te weten 29, 30 en 31 december. In 2022 is in de regio Haaglanden gestart met 67 verkooppunten en twee opslagen. Tijdens de voor- en nacontroles hebben zeven verkooppunten aangegeven dat zij zouden stoppen met verkopen van consumentenvuurwerk. Er is één verkooppunt bijgekomen in de gemeente Delft. Mede hierdoor waren er in totaal 61 verkooppunten en twee opslagen die tijdens de verkoopcontroles in de regio Haaglanden zijn gecontroleerd. In 2022 zijn er in totaal 200 controles uitgevoerd. Deze bestaan uit “na controles” in het begin van het jaar, de “voor controles” medio oktober/november en de controles tijdens de verkoopdagen.
Op donderdag 29 december heeft een medewerker van het Ministerie Infrastructuur en Waterstaat werkzaam bij de directie Omgevingsveiligheid en Milieurisico’s een dag met ons meegelopen. Dit om goed zicht te krijgen op het werk van de toezichthouders en op de werkwijze van de verkooppunten met de daarbij behorende opslagen. De medewerker is meegegaan naar vijf verkooppunten. De politie heeft in een aantal gemeenten aan ons verzocht samen te werken. Dit resulteerde in verschillende gezamenlijke bedrijfscontroles. 9.5.2.2
Overlast
Er zijn 2.597 overlastmeldingen geweest tegen 1.774 in 2021. Het aantal is hoger dan voorgaande jaren, en zelfs hoger dan het aantal meldingen in 2019, voor COVID-19 (2.527 meldingen). Nu COVID-19 zijn grip op de samenleving heeft verloren lijkt de situatie zich te herstellen naar het niveau van voor de pandemie met als bijzondere waarneming dat bepaalde overlastvormen die tijdens COVID-19 vaker voor kwamen niet blijken af te nemen. Bewoners in de regio werken vaker thuis en ervaren hinder die voor de pandemie niet werd opgemerkt, omdat ze toen niet thuis werkten. Met name geluidshinder is daardoor een nog vaker voorkomende ergernis van de bewoners in regio Haaglanden.
58 / 75
Tabel 30 Toezicht en overlastmeldingen 2018- 2022
Soort melding
2018
2019
2020
2021
2022
Afval Geluid Geur Licht Opslag Verontreiniging Overig
44 1.953 452 51 0 12 241
0 1.710 407 38 1 25 346
0 1.092 319 76 1 40 382
0 1.032 435 56 1 46 204
0 1.963 430 85 2 78 39
Totaal
2.753
2.527
1.910
1.774
2.597
Naar aanleiding van overlastmeldingen zijn er 1.599 controles uitgevoerd op het specifieke overlastaspect van de melding, ruim 500 meer dan geraamd. Opvallend is de afname van de aantallen overige meldingen. In 2021 is een wijziging doorgevoerd waardoor bij de andere overlast categorieën ruimte ontstond voor nadere duiding van klachten die voorheen als overig werden gerapporteerd. Verder is opvallend dat met name de geluidsklachten hoger in aantal meldingen, nu een mix is van overlast zoals dat ook voorkwam voor COVID-19 en overlast die thuiswerkers (door COVID19) ervaren. In praktijk blijken veel meer bewoners in Haaglanden ondanks het weer terugkeren naar een situatie zonder COVID-19 maatregelen vaker blijven thuiswerken dan in het verleden. Naar aanleiding van (144 gemelde) ongewone voorvallen is 120 maal toezicht uitgevoerd. 21-maal betrof het een ongewoon voorval met asbest. De voorvallen betreffen veelal storingsmeldingen van bedrijven waardoor overlast kan ontstaan en incidenten zoals brand. Niet elk incident leidt tot toezicht, veel bedrijven melden ook activiteiten die mogelijk overlast of hinder kunnen veroorzaken. In tabel 31 zijn de aantallen overlastmeldingen over 2018 t/m 2022 opgesplitst per deelnemer weergegeven. Tabel 31 Aantal overlastmeldingen per deelnemer
Deelnemer
2018
2019
2020
2021
2022
Delft Den Haag Leidschendam-Voorburg Midden-Delfland Pijnacker-Nootdorp Provincie Zuid-Holland Rijswijk Wassenaar Westland Zoetermeer
172 1.676 73 22 53 52 55 23 497 130
150 1.542 99 31 61 42 28 53 276 245
111 1.196 61 26 30 21 22 73 287 83
98 1.096 75 68 31 15 34 43 203 111
221 1.775 99 32 27 18 41 79 173 132
Totaal
2.753
2.527
1.910
1.774
2.597
Net zoals voorgaande jaren is een beperkt aantal bedrijven verantwoordelijk voor een groot deel van de overlastsituaties. Veel van deze klachten zijn niet te voorkomen omdat de ODH over een langere periode een beeld moeten vormen over de ernst en omvang van de gemelde overlast om als basis te dienen voor besluiten over eventueel te nemen maatregelen en handhaving. De ODH streeft er altijd naar dergelijke ‘probleemdossiers’ snel maar ook zorgvuldig af te sluiten. Hierbij is niet uit te sluiten dat zich nieuwe situaties aandienen. Tot slot is er een beperkt aantal zaken waar bewoners zich niet wensen neer te leggen bij de uitkomst van klachtenonderzoek door de ODH en daarom op dagelijkse basis klachten blijven indienen. Om dergelijke situaties te beslechten stuurt de ODH in de regel aan op voor bezwaar- en beroep vatbare besluiten en in overleg met het bevoegd gezag het naar de toekomst buiten behandeling laten van deze klachten.
59 / 75
9.5.2.3
Duurzaamheid
Reguliere duurzaamheidscontroles Er zijn in 2022 33 reguliere duurzaamheidscontroles uitgevoerd en 47 themacontroles duurzaamheid. Deze controles omvatten het inventariseren van energieverbruik, te treffen maatregelen (besparingspotentieel) en advisering/uitleg bij een deel van de bedrijven. Duurzaamheidscontroles nemen meer tijd in beslag dan reguliere controles en bestaan uit een fysieke controle, administratieve ondersteuning, beoordeling van rapportages en plannen van aanpak en handhaving. Ook dient er monitoring van de voortgang op het gebied van duurzaamheid (energie en vervoersmanagement) bij de bezochte bedrijven plaats te vinden. Daarbij kan het mogelijk nodig zijn dat vergunningen op de energieparagraaf moeten worden aangepast. In totaal heeft de ODH 33 van deze controles uitgevoerd. De themacontroles zijn een uitgeklede variant van de duurzaamheidscontroles waarbij focus met name ligt op informatieplicht en energiebesparingsplicht. In 2022 zijn 48 van deze controles uitgevoerd. In 2022 was 31 keer een hercontrole duurzaamheid en vier keer een hercontrole themacontrole duurzaamheid nodig, sanctiecontroles zijn in 2022 tweemaal uitgevoerd. Het aantal uitgevoerde uitgebreide duurzaamheidscontroles is hoger dan geraamd (16). De geraamde inzet was lager dan 2021, hetgeen te wijten is aan een wijziging in de VUE regeling (Versterkte Uitvoering Energiebesparingsplicht).
Werkzaamheden die tot 2022 vanuit VUE werden uitgevoerd konden niet meer vanuit VUE plaatsvinden. Er is voor 2022 gekozen om controles vooral via VUE uit te voeren en het beoordelen van informatieplicht meldingen vanuit het jaarwerkplan ODH uit te voeren. (zie informatieplicht/energiebesparingsplicht). In de individuele jaarrapportages is vermeld welke aantallen toezichtzaken er vanuit VUE zijn gerealiseerd in 2022. Deze aantallen maken geen onderdeel uit van de jaarrekening aangezien de ODH hier geen financiering voor ontvangt, de uitgevoerde werkzaamheden worden door het Rijk betaald aan de uitvoerende partij. Informatieplicht/Energiebesparingsplicht (Erkende Maatregelen Lijst) Bedrijven zijn op grond van het Activiteitenbesluit (art.2.15) verplicht om energiebesparende maatregelen te nemen als hun jaarverbruik hoger is dan 50.000 kWh stroom en/of 25.000 m3 gas. In de zgn. Erkende Maatregelen Lijsten (EML) is opgenomen welke maatregelen een bedrijf moet treffen. Om bedrijven verder te stimuleren deze maatregelen te nemen is per 1 juli 2019 ook de Informatieplicht van kracht geworden. Bedrijven zijn verplicht om hun energiegegevens en de energiebesparende maatregelen die zij hebben genomen te vermelden in het eLoket van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).
In 2022 zijn 73 bedrijven aangeschreven die volgens ons bekende gegevens wel onder de informatieplicht vallen maar nog niet het eLoket hebben ingevuld. Dit aantal is lager dan de geplande 150 aanschrijvingen. De tijdbesteding was echter hoger dan geraamd, 309 uur ten opzichte van 300 uur geraamd (voor 150 controles). Ondanks aanpassingen in de selectiemethodiek voor deze controles en verbeteringen in de achterliggende databronnen nam het aantal uren per aangeschreven inrichting niet af. Deze controles kosten meer capaciteit dan vooraf ingeschat, het aanschrijven op deze administratieve verplichting levert veel vragen op van ondernemers en vergt veel administratief werk om informatie te verwerken in de datasystemen van zowel de ODH als van het RvO. Tijdens reguliere controles wordt ook getoetst of het te controleren bedrijf of instelling aan de informatieplicht heeft voldaan. Indien dit het geval is en als de rapportage uit het eLoket al is beoordeeld, dan wordt ook getoetst of het bedrijf alle te nemen energiebesparingsmaatregelen heeft uitgevoerd. In 2022 is aan het werkplan toegevoegd het uitvoeren van beoordelingen op de door ondernemers ingediende meldingen informatieplicht. In 2022 zijn uiteindelijk 846 informatieplicht meldingen beoordeeld (1107 geraamd).
De resultaten van de beoordelingen worden gebruikt om controles te plannen voor 2023 en later en daar waar een reguliere milieucontrole plaats vindt word de beoordeling besproken met de ondernemer. In 2022 was het aantal hercontroles informatieplicht fors hoger dan geraamd. 171 hercontroles, gepland 17. Het aantal sanctiecontroles (13) bleef evenwel in lijn met de raming van 15. Ondernemers lijken na aanschrijving snel tot actie over te gaan en lijken verdere handhaving op duurzaamheid te willen voorkomen. Het betreft hier overigens nog niet het nemen van maatregelen maar het verplicht rapporteren over reeds genomen maatregelen.
60 / 75
9.5.2.4
Handhaving
Bestuurlijke en de strafrechtelijke handhaving staan in principe naast elkaar en hebben elk een eigen functie. Er wordt gehandeld conform de sanctiestrategie waarbij de inzet van het instrumentarium afhankelijk is van de ernst van de overtreding in relatie tot het gedrag van de overtreder. De inzet op de handhaving is hoger uitgevallen dan van tevoren is ingeschat. Er waren 505 voornemens en lasten geraamd en er zijn 599 voornemens en lasten noodzakelijk zijn geweest. Ook is er een stijging te zien in het aantal ingetrokken handhavingsbesluiten en het aantal invorderingen. De toenames zijn in lijn met de hogere realisatie van hercontroles op alle taakvelden. Bij de Omgevingsdienst zijn Boa’s (buitengewoon opsporingsambtenaar) in dienst. De Boa’s voeren zelfstandig of in samenwerking met politie en justitie strafrechtelijke onderzoeken uit op het gebied van de milieuwetgeving. Vanaf 1 januari 2014 wordt de Bestuurlijke Strafbeschikking Milieu (BSB-m) als handhavingsinstrument ingezet. Binnen Haaglanden is in 2022 een aantal van dertien BSB-m’s opgelegd voor overtredingen van de milieuvoorschriften. Daarnaast zijn acht processen verbaal opgemaakt. Dit aantal is lager dan geraamd en met name het gevolg van beperkte personele bezetting. 9.5.2.5
Overige taken
In 2022 is net als in 2021 als voorbereiding op de komst van de Omgevingswet samen met de gemeenten en provincie deelgenomen aan diverse overleggen en werkgroepen. 9.5.2.6
Totaalbeeld
In het algemeen is de uitvoering van toezicht grotendeels volgens de ramingen verlopen. Op diverse taakvelden lag de productie hoger dan geraamd waarbij op andere taakvelden veelal in overleg met ambtelijk opdrachtgevers gekozen is voor lagere realisatie. De inzet in uren is lager dan geraamd. Veel werkzaamheden blijken minder tijd/inzet te vragen dan vooraf geraamd. De analyse van kentallen die jaarlijks plaats vindt kan aanleiding zijn om wijzigingen aan te brengen in kentallen. Vooralsnog lijkt er vooral sprake van incidentele effecten in gemiddelde tijdsbesteding per soort activiteit. 9.5.2.7
Kritische Prestatie Indicatoren T&H
Monitoring van de taakuitvoering gebeurt aan de hand van een door het bestuur vastgesteld dashboard met indicatoren (KPI). Het betreft voor het programma T&H een viertal KPI’s, te weten het gerealiseerde werkvolume, overlastmeldingen uitgesplitst naar oorzaak, naleefgedrag en het resultaat van bezwaar- en beroepszaken. Het naleefgedrag wordt in deze rapportage gedefinieerd als het percentage bedrijven waarbij bij de eerste controle geen overtredingen wordt geconstateerd. Monitoring en analyse t.a.v. trends zal in de komende jaren uiteraard plaatsvinden vooral in relatie tot de jaarlijkse evaluatie van de risicomethodiek. In tabel 32 is een overzicht opgenomen van de bezwaar- en beroepszaken binnen het programma T&H en in de tabellen 33 en 34 een overzicht van het naleefgedrag. Tabel 32 Overzicht bezwaar- en beroepszaken T&H 2019-2022 2019
Programma T&H Ongegrond Gegrond Niet-ontvankelijk Ingetrokken Deels gegrond Deels niet-ontvankelijk, deels gegrond Totaal
2020 2021 2022 Hoger Hoger Hoger Hoger Bezwaar Beroep Bezwaar Beroep Bezwaar Beroep Bezwaar Beroep beroep beroep beroep beroep 30 4 22 1 18 6 19 1 2 1 2 17 1 3 4 1 4 1 1 11 2 5 1 5 4 1 4 6 1 2 5 1 1 1 61 7 0 30 2 1 29 12 1 34 9 2
61 / 75
Tabel 33 Naleefgedrag 2019 – 2022 Product
Product-
Onderdeel
Cat.
Percentage naleving na eerste controle
code 2019
2020
2021
2022
Toezicht - Controle Inrichting (preventief)
T01.5
Integrale controle
T01.6 T03.1 T01.4
Opleveringscontrole Inventarisatie bedrijven Deelcontrole
T01.1
Administratieve controle preventief
T05.1
Beoordeling rapportage verplichting
T05.2 T04.1 T04.2 T03.3
Beoordeling E-PRTR-rapportage Controle mobiele puinbreker Controle vuurwerkevenement Gebiedscontrole specifieke wetgeving
T01.2
Aspectcontrole
T12.1
Controle geluidhinder
T09.1
Controle bodemsanering wbb
T09.2
Controle bodemsanering niet wbb
T09.4 T09.5 T09.6 T10.1
Controle toepassing grond- en bouwstoffen Controle ontgrondingen Controle lozen buiten inrichting Gebiedscontrole bodembescherming
Wm-regulier
1 2 3 4
Gestapeld toezicht Opleveringscontrole Inventarisatie bedrijven Asbest Assimilatie Energie/duurzaamheid Externe veiligheid Grondwateronttrekking Índirecte lozingen Meten/Verificatie Nazorg stortplaatsen Thema controle Acceptatiebeleid Thema controle Afscheiders-GA Thema controle Afvalbeheer Thema controle Afvalstoffen Thema controle Afvalwater Thema controle Asbest Thema controle Asbestdaken Thema controle Basisonderwijs Thema controle Bodem Thema controle Bomenzand Thema controle Brandveiligheid Thema controle Datakwaliteit Thema controle Duurzaamheid Thema controle Grondverzet Thema controle Installatieboek Thema Koeling-Energieverbruik Thema controle Limiter Thema controle Loodemmissie Thema controle Mest Thema controle Opslag stoffen Thema controle Opslagtanks-Wasplaatsen Thema controle Propaan Thema controle Spuitcabines-VOS Thema controle Stookinstallaties Thema controle Veiligheid Thema controle Voortgezet onderwijs Thema controle WEEELABEX Vuurwerkopslag WKO-afdichting WKO-boorcontrole WKO-gesloten WKO-regulier WKO-start-up Administratief toezicht
97% 75% 64% 58% 96% 37% 86% 91% 81% 70% 98% 50% 100% 100% 100% 100% 100% 95% 90% 89% 100% 82% 52% 100% 86% 90% 61% 97% 96% 100% 93% 100% 75% 62% 76%
76% 53% 63% 60% 98% 36% 97% 86% 51% 23% 60% 0% 95% 75% 0% 93% 100% 76% 79% 100% 84% 95% 67% 89% 77% 74% 80% 91% 100% 94% 93% 85% 57% 69%
92% 68% 55% 64% 96% 41% 55% 81% 66% 57% 57% 100% 90% 88% 0% 100% 100% 100% 73% 76% 100% 60% 42% 75% 96% 100% 96% 85% 87% 64% 62%
90% 60% 49% 64% 97% 47% 80% 85% 71% 34% 67% 100% 94% 71% 100% 72% 90% 64% 0% 42% 97% 100% 96% 95% 88% 67% 16%
100% 92% 50% 72% 94% 100% 91% 60%
92% 93% 88% 100% 100% 97% 100%
89% 67% 90% 89% 90% 100% 100%
81% 100% 82% 100% 96% 100% 100%
100% 57% 100% 100% -
100% 43% 65% 100% -
100% 26% 67% -
80% 19% 41% -
96% 95% 100% 100% 83% 100% 90% 100% 75% 100%
94% 92% 100% 100% 67% 89% 78% 67% 100%
94% 76% 100% 75% 97% 84% 75% 100%
97% 96% 100% 100% 96% 84% 76% 100%
Toezicht - Overig
EED MJA Natte koeltorens Programma van eisen upd WKO-administratief E-PRTR Mobiele puinbreker Vuurwerkevenement Controle PMV Overlast
Handhavingsverzoek Melding overlast (klacht) Ongewoon voorval Evenementen Overig Bodem bescherm ing- en kw aliteit
Bodemsanering ernstig Bodemsanering niet ernstig Nazorglocatie actief Nazorglocatie passief Herstelplicht Wm Tanksanering ondergronds Besluit Bodemkwaliteit Ontgrondingen Lozingen buiten inrichting Gebiedscontrole bodembescherming
62 / 75
Het naleefgedrag wordt in deze rapportage gedefinieerd als het percentage bedrijven waarbij bij de eerste controle geen overtredingen wordt geconstateerd. Tabel 34 Naleefgedrag belangrijkste producten 2019 – 2022 Product
Product-
Onderdeel
Cat.
Percentage naleving na eerste controle
code 2019 Toezicht -
T01.5
Integrale controle
Wm-regulier
1 2 3 4
T01.2 T09.1 T09.2 T09.4
Aspectcontrole Toezicht bodemtaken (gemiddeld)
Gestapeld toezicht Melding overlast (klacht) Wet Bodembescherming (ernstig en niet ernstig) en Besluit Bodemkwaliteit
63 / 75
2020
97% 75% 64% 58% 37% 57% 91%
2021
76% 53% 63% 60% 36% 43% 87%
2022
92% 68% 55% 64% 41% 26% 87%
90% 60% 49% 64% 47% 19% 91%
9.6 Totaalbeeld raming en realisatie werkplannen in uren Deelnemers Delft Den Haag Leidschendam-Voorburg Midden-Delfland Pijnacker-Nootdorp Rijswijk Wassenaar Westland Zoetermeer Provincie Zuid-Holland Totaal Programma T&V Programma T&H Totaal
Raming 13.634 70.309 9.408 5.763 7.586 7.178 3.801 38.442 11.721 101.544 269.386 150.424 118.962 269.386
64 / 75
Realisatie 13.422 68.253 8.889 5.468 7.009 7.623 4.807 35.098 11.338 98.630 260.537 152.771 107.766 260.537
Verschil 212 2.056 519 295 577 -445 -1.006 3.344 383 2.914 8.849 -2.347 11.196 8.849
9.7 Raming en realisatie werkplan T&V Taak/Product
PDC Code
Kental
Totaal planning Aantal Uren
Totaal realisatie Aantal Uren
Milieu-inrichtingen Oprichtingsvergunning niet-complex
R01.1
75
7
525
9
919
Oprichtingvergunning complex
R01.1
150
1
150
1
637
Revisievergunning
R01.2
200
8
1.600
5
364
Veranderingsvergunning niet-complex
R01.3
100
6
600
10
598
Veranderingsvergunning complex
R01.3
300
0
0
5
212
Milieuneutrale veranderingsvergunning
R01.4
36
15
540
16
1.289
Omgevingsvergunning BRIKS
R27.1
60
3
180
6
426
0
0
Regie Briks Intrekkingsbesluit Wm Geactualiseerde vergunning Actualisatietoets vergunningen
131
R01.6/R01.7
32
2
64
3
53
R01.8
120
38
4.560
6
2.578 290
0
455
1
R02.1/R02.2
R07.1 28
4
112
2
356
Behandeling melding activiteitenbesluit
R03.1
10
573
5.730
485
5.816
Behandeling melding indirecte lozing/Blbi
R09.1/R18.1
12
121
1.452
154
2.277
Maatw erkvoorschrift Wm / indirecte lozing
R04.1/R04.2
24
109
2.616
150
3.488
0
100
0
0
Omgevingsvergunning beperkte milieutoets (Wm)
Gelijkw aardigheidsbesluit
R05.1
Besluit verplichting Activiteitenbesluit
R06.1/R06.2/R06.3
12
58
Behandeling sloopmelding zonder asbest
R28.1
8
2
16
29
79
Behandeling eenvoudige asbestmelding (sloop)
R28.1
0,75
3.543
2.657
2.327
3.014
Behandeling reguliere asbestmelding (sloop)
R28.1
2,00
1.136
2.272
1.051
2.358
Behandeling kennisgeving mobiele puinbreker
R08.2
6
22
132
29
172
Vuurw erkontbrandingstoestemming
R10.1
36
20
720
12
390
R11.1/R11.2
16
27
432
39
551
Verlening vuurw erkverkoopvergunningen
R10.2
16
25
400
28
808
Bijzondere toestemming laden en lossen vuurw erk
R10.3
6
10
60
Toetsing en advies Wm
R03.1/A01.5
12
230
2.760
372
4.533
Toetsing en advies asbest
R03.1/A01.5
6
1
6
457
800
Vooroverleg Wm
A03.1
40
24
960
12
886
Vooroverleg asbestmelding (sloop)
A03.1
12
0
0
2
1
Beheer milieu-informatie inrichtingen
D11.1
0
0
Administratieve handhaving Wm
H01.1
0
0
5.927
29.099
5.211
33.085
254
3.005
Behandeling vuurw erk melding
8
Totaal Milieu-inrichtingen
1
Bodembescherming en -kwaliteit Beschikking bodemsanering
R13.1
16
205
3.280
Behandeling melding w ijziging saneringsplan
R13.1
6
6
36
Behandeling BUS-melding
R14.1
10
220
2.200
235
2.314
Behandeling melding Besluit bodemkw aliteit
R15.1/R15.2
4
715
2.860
633
2.429
Toetsing bodem
T08.1/A01.5
6
1.585
9.510
1.359
9.224
0
1.080
Coördinatie bodemsanering
D03.1
Advies bodem
A01.5
6
371
2.226
288
1.130 1.408
Vergunning ontgronding niet-complex
R16.1
60
2
120
3
359
Vergunning ontgronding complex
R16.1
175
1
175
Toetsing ontgronding (vrijstelling/advies)
A01.5
12
12
144
15
Advies ontgronding
A01.5
12
3
36
3
39
Vergunning grondw ateronttrekking en -opslag
R19.1
60
145
8.700
51
3.434
Intrekkingsbesluit grondw ateronttrekking en opslag
R19.1
16
10
160
6
198
Omgevingsvergunning beperkte milieutoets bodemenergie
R02.3
24
6
144
7
59
Behandeling melding Blbi-bodemenergie
R18.1
12
101
1.212
124
1.342
Maatw erkvoorschrift Blbi-bodemenergie
47
628
35
1.787
164 226
R04.1/R04.2
32
0
0
Advies WKO
A01.5
12
31
372
Toetsing WKO
A01.5
32
5
160
Advies Mijnbouw w et
A01.5
32
30
960
Informatie-ontsluiting Landelijk grondw aterregister
D11.1
0
1.500
Ontheffing PMV
R20.1
40
45
1.800
21
973
Melding PMV
R20.1
8
75
600
80
669
Toetsing PMV Wabo
A01.5
12
10
120
7
178
Advies PMV
A01.5
12
103
1.236
120
1.731
Vooroverleg w ater/ontgronding/Pmv
A03.1
32
85
2.720
102
5.217
Vooroverleg bodem
A03.1
16
22
352
16
214
Administratieve handhaving Wbb
H01.1
6
171
1.026
292
498
0
25
3.698
40.101
Implementatie regelgeving/beleid Bodem Implementatie regelgeving/beleid Ontgronding/(grond)w ater/PMV
Totaal Bodembescherming en -kwaliteit
65 / 75
0
100
3.959
42.854
1
2.008
866
Vervolg T&V Taak/Product
PDC Code
Kental
Totaal planning Aantal Uren
Totaal realisatie Aantal Uren
Natuurbescherming Advies Natura 2000
A01.5
12
225
2.700
Advies Beheer en schadebestrijding (BS)
A01.5
40
3
120
109
645
Advies Soortenbescherming (SB)
A01.5
12
60
720
65
595
Advies Houtopstanden (HO)
A01.5
12
2
24
1
20
Advies Natuurschoonw et (NS)
A01.5
8
30
240
33
175
Bestuurlijk rechtsoordeel Natura 2000
R24.1
24
2
48
7
131
Bestuurlijk rechtsoordeel SB
R24.1
12
2
24
2
31
Bestuurlijk rechtsoordeel HO
R24.1
12
0
0
Toetsing Natura 2000
A01.5
12
25
300
107
1.087
Toetsing Faunabeheerplan
A01.5
24
0
0
Toetsing Beheerplan Natura 2000
A01.5
20
0
0
Toetsing BS
A01.5
24
0
0
Toetsing SB
A01.5
12
25
300
42
656
Opdracht BS
R21.1
40
5
200
2
139
Ontheffing BS
R21.2
40
15
600
8
1.096
Ontheffing SB niet-complex
R21.2
50
165
8.250
186
9.743
Ontheffing SB complex
R21.2
60
145
8.700
49
5.223
Ontheffing SB Onderzoek/Onderw ijs
R21.2
32
1
32
Ontheffing SB uitzetten of herinvoeren
R21.2
20
0
0
Ontheffing SB vangen of onder zich hebben
R21.2
24
0
0
Ontheffing SB tijdelijke natuur
R21.2
20
0
0
Ontheffing HO meldingsplicht
R21.2
20
0
0
Ontheffing HO herplantplicht (compensatie)
R21.2
24
2
Ontheffing HO realisatietermijn herplant
R21.2
10
Ontheffing HO vervangen niet aangeslagen herplant
R21.2
Vergunning Wnb Natura 2000 niet complex Vergunning Wnb Natura 2000 complex
32
137
1
150
48
4
154
2
20
2
22
12
0
0
R22.1
24
205
4.920
49
1.852
R22.1
60
2
120
4
435
Intrekken vergunning Wnb Natura 2000
R22.1
20
2
40
5
163
Melding HO
R03.1
0
200
28
160
VVGB Natura 2000 niet complex
R23.1
24
13
312
4
51
VVGB Natura 2000 complex
R23.1
60
2
120
6
197
VVGB SB niet-complex
R23.1
40
6
240
2
68
VVGB SB complex
R23.1
60
1
60
33
0
0
2.319
Informatie-ontsluiting - Monitoring Groen/Ecologie Vooroverleg Natura 2000
A03.1
16
125
2.000
Vooroverleg BS
A03.1
24
2
48
Vooroverleg SB
A03.1
16
63
826
3.796
75
1.200
312
Vooroverleg Wnb
0
0
23
Implementatie natuurbescherming en beheerplannen
0
5.130
1.142
36.716
1.114
35.163
1.187
Totaal Natuurbescherming
300 4.927
Geluid, Lucht, EV Samengesteld advies geluid, lucht, externe veiligheid
A01.5
20
48
960
55
Samengestelde toets geluid, lucht, externe veiligheid
A01.5
16
33
528
36
839
Enkelvoudig advies geluid, lucht, externe veiligheid
A01.5
16
116
1.856
96
1.039
Enkelvoudige toets geluid, lucht, externe veiligheid
A01.5
16
430
6.880
491
6.291
Enkelvoudig advies geluid evenementen
A01.5
8
7
56
26
295
Enkelvoudig advies geluid APV
A01.5
5
100
500
63
645
Zonebeheer industrielaw aai
D04.1
0
575
Beschikkingen hogere w aarde
R25.1
24
33
792
29
1.074
Ontheffing Route Gevaarlijke Stoffen
R12.1
16
5
80
5
92
Beheer monitoringstool (luchtkw aliteit)
D08.1
0
25
Advies milieu quickscan
A01.5
12
10
120
Advies/toetsing MER
A04.1/A04.2
24
7
168
10
371
Toetsing onderzoek MER-beoordeling
A04.3
50
53
2.650
47
2.270
Vooroverleg Milieu en RO
A03.1
50
1
50
1
165
Inpassing bedrijf
D04.3
10
1
10
844
15.250
859
14.690
Totaal Geluid, Lucht, EV
66 / 75
321
91 10
Vervolg T&V Taak/Product
PDC Code
Kental
Totaal planning Aantal Uren
Totaal realisatie Aantal Uren
Overige taken Advies/ondersteuning OG en Beleidsafdeling OG (diverse w erkvelden)
A01.3
0
1.995
3.239
Relatiebeheer
D14.1
0
760
262
Deelname crisisorganisatie
D16.1
0
195
Behandeling Wob-verzoek Bezw aar en Beroep
D15.1
40
7
280
16
823
J0.01 t/m J02.4
60
49
2.940
43
3.829
Helpdesk loket / informatie-ontsluiting
D09.1
0
9.275
7.169
Planning & Control, Datakw aliteit
D24.1
0
4.200
3.080
Voorbereiding Omgevingsw et
0
5.000
8.225
Specifieke Projecten en/of niet benoemde taken (diversen)
0
1.860
Totaal Overige taken
56
26.505
Afrondingsverschil Totaal
67 / 75
0
0
11.928
150.424
3.105 59
29.732
10.941
152.771
9.8 Raming en realisatie werkplan T&H Taak/Product
Onderdeel hoofdzaak
Plan- Catematig gorie
Kental
Totaal planning Aantal Uren
Totaal realisatie Aantal Uren
Toezicht - Controle Inrichting (preventief) T01.5 Integrale controle
Wm-regulier integraal
Gestapeld toezicht