Concept-jaarstukken 2022 versie 1 0 - 06-04-2023
Tekst van het document
Ontwerp Jaarstukken 2022
0.4
Inhoudsopgave 1 1.1 1.2
Aanbieding ............................................................................................................................................... 5 Inleiding.............................................................................................................................................. 5 Leeswijzer .......................................................................................................................................... 6
2 2.1 2.2 2.3 2.4
Jaarrekening in één oogopslag ............................................................................................................... 7 Algemeen ........................................................................................................................................... 7 Jaarrekeningresultaat ........................................................................................................................ 7 Vermogenspositie .............................................................................................................................. 8 Wet normering topinkomens .............................................................................................................. 9
3 Jaarverslag ............................................................................................................................................ 10 3.1 Realisatie programma’s ................................................................................................................... 10 3.2 Programma Toetsing en Vergunningverlening ................................................................................ 10 3.3 Programma Toezicht en Handhaving .............................................................................................. 13 3.4 Uitvoeringsbeleid en kwaliteitscriteria VTH ..................................................................................... 15 3.5 Klanttevredenheidsonderzoek ......................................................................................................... 17 3.5.1 KTO T&V.......................................................................................................................................... 17 3.5.2 KTO T&H ......................................................................................................................................... 18 4 Paragrafen .............................................................................................................................................
19 4.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..................................................................................... 19 4.1.1 Weerstandscapaciteit ...................................................................................................................... 19 4.1.2 Risicoanalyse ................................................................................................................................... 20 4.1.3 Ratio................................................................................................................................................. 21 4.1.4 Kengetallen weerstandsvermogen en risicobeheer ........................................................................ 21 4.2 Financiering ..................................................................................................................................... 22 4.2.1 Schatkistbankieren .......................................................................................................................... 22 4.2.2 Kasgeldlimiet en de renterisiconorm ............................................................................................... 22 4.2.3 Kredieten..........................................................................................................................................
22 4.3 Bedrijfsvoering ................................................................................................................................. 22 4.3.1 Personeel en organisatie ................................................................................................................. 22 4.3.2 Klachten handelen ODH .................................................................................................................. 24 4.3.3 Informatisering en automatisering ................................................................................................... 25 4.3.3.1 Informatiebeveiliging en AVG .......................................................................................................... 25 4.3.3.2 Digitale informatievoorziening ......................................................................................................... 26 4.4 Openbaarheid .................................................................................................................................. 26 4.5 Onderhoud kapitaalgoederen .......................................................................................................... 27 5 Jaarrekening ..........................................................................................................................................
28 5.1 Programmaverantwoording ............................................................................................................. 28 5.1.1 Toelichting programma’s ................................................................................................................. 28 5.1.2 Programma Toetsing en Vergunningverlening ................................................................................ 28 5.1.3 Programma Toezicht en Handhaving .............................................................................................. 28 5.1.4 Overhead ......................................................................................................................................... 29 5.1.5 Onvoorzien....................................................................................................................................... 29 5.1.6 Algemene dekkingsmiddelen ........................................................................................................... 29 5.1.6.1 Deelnemersbijdragen ....................................................................................................................... 29 5.1.6.2 Additionele projecten .......................................................................................................................
30 5.1.6.3 Overige opbrengsten ....................................................................................................................... 31 5.1.7 Heffing Vpb ...................................................................................................................................... 31 5.1.8 Mutaties reserves ............................................................................................................................ 31 5.2 Overzicht incidentele lasten en baten .............................................................................................. 32 6 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ............................................................................. 34 6.1 Wet- en regelgeving ......................................................................................................................... 34 6.2 Algemene waarderingsgrondslagen ................................................................................................ 34 6.3 Activa ............................................................................................................................................... 34 6.3.1 Materiële vaste activa ......................................................................................................................
34 6.3.2 Vlottende activa ............................................................................................................................... 34 6.4 Passiva ............................................................................................................................................ 35 2 / 75
6.4.1 6.4.2
Eigen vermogen ............................................................................................................................... 35 Vlottende passiva ............................................................................................................................ 35
7 Balans en toelichting ............................................................................................................................. 36 7.1 Balans .............................................................................................................................................. 36 7.2 Toelichting op de balans .................................................................................................................. 36 7.2.1 Vaste activa ..................................................................................................................................... 36 7.2.2 Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar ..................................................... 37 7.2.3 Liquide middelen .............................................................................................................................. 37 7.2.4 Overlopende activa .......................................................................................................................... 37 7.2.5 Eigen vermogen ............................................................................................................................... 37 7.2.6 Voorzieningen ..................................................................................................................................
38 7.2.7 Netto-vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar ................................ 38 7.2.8 Overlopende passiva ....................................................................................................................... 38 7.3 Niet uit de balans blijkende verplichtingen ...................................................................................... 39 8
Besluit Algemeen Bestuur ..................................................................................................................... 41
9 Bijlagen .................................................................................................................................................. 43 9.1 Exploitatierekening .......................................................................................................................... 43 9.2 Overzicht gerealiseerde baten en lasten per taakveld .................................................................... 45 9.3 BBV-informatie ................................................................................................................................. 46 9.4 Wet normering topinkomens ............................................................................................................ 48 9.5 Kwantitatieve verantwoording realisatie programma’s .................................................................... 49 9.5.1 Programma T&V .............................................................................................................................. 49 9.5.1.1 Milieu-inrichtingen ............................................................................................................................ 49 9.5.1.2 Bodem & Ondergrond ......................................................................................................................
50 9.5.1.3 Natuurbescherming ......................................................................................................................... 50 9.5.1.4 Milieu & RO ...................................................................................................................................... 52 9.5.1.5 Overige taken .................................................................................................................................. 52 9.5.1.6 Kritische Prestatie Indicatoren T&V ................................................................................................. 54 9.5.2 Programma T&H .............................................................................................................................. 56 9.5.2.1 Toezicht ........................................................................................................................................... 56 9.5.2.2 Overlast............................................................................................................................................ 58 9.5.2.3 Duurzaamheid ................................................................................................................................. 60 9.5.2.4 Handhaving ......................................................................................................................................
61 9.5.2.5 Overige taken .................................................................................................................................. 61 9.5.2.6 Totaalbeeld ...................................................................................................................................... 61 9.5.2.7 Kritische Prestatie Indicatoren T&H ................................................................................................. 61 9.6 Totaalbeeld raming en realisatie werkplannen in uren .................................................................... 64 9.7 Raming en realisatie werkplan T&V ................................................................................................ 65 9.8 Raming en realisatie werkplan T&H ................................................................................................ 68 10
SiSa-bijlage ........................................................................................................................................... 73
11
Controleverklaring van de onafhankelijke accountant ........................................................................... 74
12
Begrippen- en afkortingenlijst ................................................................................................................ 75
3 / 75
4 / 75
1 Aanbieding 1.1 Inleiding Het negende jaar van de Omgevingsdienst Haaglanden startte wederom onder bijzondere omstandigheden door de Covid maatregelen. En wederom hebben we zo normaal mogelijk voor de deelnemende gemeenten en de provincie Zuid-Holland vergunningen verleend, toezicht gehouden en waar nodig gehandhaafd. Met een positief resultaat want de meeste streefcijfers zijn gehaald en de werkplannen zijn grotendeels gerealiseerd. De samenloop van veel coronabesmettingen en heersende griepgolven hebben geleid tot een fors ziekteverzuim. Tel daarbij de krapte op de arbeidsmarkt op en het was een uitdagend jaar om alle werkzaamheden af te ronden. De werkzaamheden hebben desondanks redelijk normaal hun voortgang gehad. En 2022 het was het jaar waarin we duidelijke resultaten gingen zien van onze samenwerking met onze 4 omgevingsdienst collega’s in Zuid-Holland. Samen stonden we op de carrièrebeurs in de RAI en gezamenlijk benaderen we de arbeidsmarkt met het thema: De betere Wereldbaan. We versterken onze samenwerking op het gebied van data en databeheer en we benutten elkaars kennis en kunde op dat gebied. En natuurlijk wisselen we onze kennis uit op het brede gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving. Samen staan we voor een robuust VTH-stelsel in Zuid-Holland.
Stond 2020 in het teken van allerlei onderzoeken op het gebied van het VTH-stelsel, dit jaar was het de zoektocht om te komen tot antwoorden op de wens om het stelsel effectiever en slagvaardiger te maken. Het Interbestuurlijk Programma VTH-stelsel deed zijn intrede en op het gebied van zes thema’s zijn zes werkgroepen aan het werk waarbij wordt samengewerkt door het Rijk, de Provincies middels het IPO, de gemeenten middels de VNG en onze eigen vereniging Omgevingsdienst.NL. Als ODH zijn we betrokken bij veel van de werkgroepen en denken we mee. Het is nog te vroeg om te kunnen spreken over de resultaten. Gezien de complexiteit blijft het een uitdaging om te zorgen voor een goede voortgang, het borgen van de samenhang tussen verschillende thema’s en het zorgen voor een slagvaardig bureau van OD.NL. Repeterend is onze boodschap over de invoering van de Omgevingswet. Wederom is invoering uitgesteld zodat de Omgevingswet steeds meer op een fata morgana begint te lijken; telkens als de invoering dichterbij lijkt te komen wordt deze weer uitgesteld. Het wordt tijd dat er nu definitief een keuze wordt gemaakt om de wet in te voeren of niet. Als de voortekenen ons niet bedriegen lijkt 1 januari 2024 steeds meer de definitieve invoeringsdatum te worden.
De voorbereidingen gaan vooralsnog gewoon door en we zijn in goed overleg met onze deelnemers om samen gesteld te staan voor de Omgevingswet. De jaarrekening 2022 sluit met een batig saldo. Dit batig saldo komt onder andere doordat we lagere personeelslasten hadden, mede omdat ook iets minder uren zijn gerealiseerd en minder kosten aan woonwerkverkeer door het hybride werken en lagere indirecte kosten als gevolg van aanvullende opdrachten van onze deelnemers. Zoals al gezegd werken we hard aan een robuuster en slagvaardiger VTH-stelsel zodat we gesteld staan voor de uitdagingen die op ons afkomen. Onze inwoners verwachten van ons een veilige, duurzame en natuur-inclusieve leefomgeving. Onze deelnemers hebben een groeiende behoefte aan onze kennis en kunde om de vele complexe opgaven waar zij voor staan te kunnen realiseren. Deze ontwikkelingen en verwachtingen gaan veel vragen van de ODH. Ook als dienst zullen we robuuster, slagvaardiger, maar ook wendbaarder moeten zijn. Dat vraagt dat we onze productievaardigheden uiteraard behouden, maar deze ook uitbreiden met een hoogwaardiger inbreng op de vele vragen en opgaven. Daarom willen we een deel van het resultaat benutten om ruimte voor te maken voor deze doorontwikkeling. Want ook hier geldt dat de kosten voor de baat uitgaan. Als laatste hebben we in 2022 na de gemeenteraadsverkiezingen een nieuw bestuur gekregen.
Het is goed om vast te stellen dat dit bestuur enthousiast en met betrokkenheid met ons wil samenwerken aan de toekomst van de ODH. Samen gaan we voor een mooier, veiliger en natuurvriendelijker leefomgeving in Haaglanden. Mr. Christiaan van der Kamp Directeur Omgevingsdienst Haaglanden
5 / 75
1.2 Leeswijzer In hoofdstuk 2 vindt u een samenvatting van de financiële verantwoording van de jaarrekening. In hoofdstuk 3 is het jaarverslag opgenomen en hoofdstuk 4 behandelt de paragrafen. Hoofdstuk 5 behandelt de jaarrekening en in hoofdstuk 6 zijn de grondslagen voor waardering en resultaatbepaling opgenomen. In hoofdstuk 7 is de balans met toelichting opgenomen, waarna in hoofdstuk 8 het besluit van het Algemeen Bestuur is opgenomen. De bijlagen zijn in hoofdstuk 9 opgenomen, waarna in hoofdstuk 10 de Sisa-bijlage en in hoofdstuk 11 de controleverklaring van de onafhankelijke accountant is opgenomen. De jaarrekening wordt afgesloten met een begrippen- en afkortingenlijst.
6 / 75
2 Jaarrekening in één oogopslag 2.1 Algemeen Dit hoofdstuk geeft voor de programma’s Toetsing en Vergunningverlening (T&V) en Toezicht en Handhaving (T&H) de realisatie op de begroting 2022 weer. In paragraaf 2.2 wordt het jaarrekeningresultaat op programmaniveau weergegeven en in paragraaf 2.3 wordt de verkorte balans van de ODH weergegeven om inzicht te geven in de vermogenspositie.
2.2 Jaarrekeningresultaat Tabel 1 Programmaverantwoording Omschrijving 1. Programma Toetsing en Vergunningverlening
Realisatie
Begroting
Wijziging
Wijziging
Administratieve
Begroting
Administratieve
Begroting
2021
primitief 2022
VJN 2022
NJN 2022
wijzigingen t/m NJN
na NJN
wijzigingen na NJN
na wijziging
9.236.800
8.073.900
200.300
35.800
2.707.600
Realisatie 2022
11.017.600
33.600
11.051.200
10.539.586
2. Programma Toezicht en Handhaving
6.907.152
7.004.200
69.700
123.700
194.000
7.391.600
3.094.600
10.486.200
7.013.858
Totaal lasten programma's
16.143.952
15.078.100
270.000
159.500
2.901.600
18.409.200
3.128.200
21.537.400
17.553.444
3. Algemene dekkingsmiddelen
-27.112.897
-25.142.300
-640.800
-93.400
-3.765.000
-29.641.500
-3.128.200
-32.769.700
-29.593.003
4. Overhead
10.223.245
10.017.700
704.900
-66.100
863.400
11.519.900
0
11.519.900
10.912.102
5. Heffing Vpb
0
0
0
0
0
0
0
0
0
6. Onvoorzien
0
46.500
0
0
0
46.500
0
46.500
0
-745.700
0
334.100
0
0
334.100
0
334.100
-1.127.457
7. Mutaties reserves
0
0
-334.100
0
0
-334.100
0
-334.100
-334.098
Mutatie reserves
0
0
-334.100
0
0
-334.100
0
-334.100
-334.098
-745.700
0
0
0
0
0
0
0
-1.461.555
€
575.760
€ € € € €
55.115 102.680 75.000 653.000 1.461.555
Saldo van baten en lasten
Gerealiseerd resultaat
Resultaatbestemming De jaarrekening 2022 sluit met een positief rekeningresultaat van € 1.461.555. Voorgesteld wordt het rekeningresultaat 2022 van € 1.461.555 te bestemmen voor: 1. Nacalculatie 2022 2. Aanvulling algemene reserve (weerstandsvermogen tot 5% van de structurele lasten 3. Overheveling restantbudget project ‘Digitaal ordenen documenten’ naar 2023 4. 10-jarig bestaan ODH 5. Overheveling budget ten behoeve van ‘Organisatieontwikkelingskosten’ Totaal
Het bedrag van de nacalculatie van € 575.760 wordt overeenkomstig het besluit van het AB van 26 juni 2019 collectief met de deelnemers afgerekend op basis van het werkelijk aantal bestede uren en het werkelijk uurtarief per deelnemer. Het betreft hier het verschil tussen voor- en nacalculatie als gevolg van niet gerealiseerde productie die via de methodiek nacalculatie wordt doorgeschoven naar 2023 dan wel wordt afgerekend (zie tabel 15). De ODH krijgt de komende jaren met een aantal uitdagingen te maken: a. de komst van de Omgevingswet per 1 januari 2024; b. het rapport van de commissie Aartsen: het rapport heeft geleid tot het opstellen van het Interbestuurlijk Programma Versterking VTH-stelsel, waarmee de samenwerking tussen de vijf omgevingsdiensten in Zuid-Holland verder wordt gestimuleerd. Dat vraagt extra inzet van medewerkers; c. de gevolgen van de ‘vergrijzing’ binnen de ODH: de ODH krijgt te maken met de gevolgen van de ‘vergrijzing’ waardoor de komende jaren veel medewerkers door pensionering uitstromen. Ter borging van de continuïteit is het noodzakelijk daarop te anticiperen door nu al nieuwe medewerkers aan te trekken zodat kennisoverdracht kan plaatsvinden. Op korte termijn heeft vooral de uitstroom van medewerkers door pensionering gevolgen voor de bedrijfsvoering. Voorgesteld wordt het nog beschikbare bedrag van € 653.000 via budgetoverheveling te reserveren.
Met deze middelen kunnen dan in het kader van loopbaanontwikkeling extra medewerkers worden aangetrokken, die dan met de huidige medewerkers meelopen, opleidingen kunnen volgen, ervaringen kunnen opdoen en uiteindelijk kunnen instromen in de functie van de uittredende medewerker. In hoofdstuk 5.1 is een nadere toelichting op de programmaverantwoording opgenomen. 7 / 75
2.3 Vermogenspositie Tabel 2 Verkorte balans Activa Vaste activa
31-12-2022 998.107
31-12-2021 Passiva
Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar. Liquide middelen Overlopende activa
16.803.304 5.920 594.398
938.466 Eigen vermogen Voorzieningen Netto-vlottende schulden met een rentetypische 17.411.045 looptijd korter dan één jaar 2.343.218 664.292 Overlopende passiva
TOTAAL ACTIVA
18.401.729
21.357.021 TOTAAL PASSIVA
31-12-2022
31-12-2021
2.952.965 906.708
1.817.085 178.306
3.025.085
3.872.203
11.516.971
15.489.427
18.401.729
21.357.021
De post vaste activa geeft de stand van de investeringen in materiële vaste activa na afschrijvingen weer die ten laste zijn gebracht van de door het AB beschikbaar gestelde kredieten voor ICT en voor Huisvesting en inventaris. Van de vanaf 2017 beschikbaar gestelde kredieten voor de vervanging van ICT-investeringen was ultimo 2021 nog een restantkrediet van € 762.800 beschikbaar. Hiervan is in 2022 een bedrag van € 289.700 uitgegeven zodat nog een restantkrediet resteert van € 473.100. Voor Huisvesting en inventaris was ultimo 2021 nog een restantkrediet beschikbaar van € 11.100. Bij besluit van 13 juli 2022 heeft het AB een investeringskrediet beschikbaar gesteld van € 2.500.000 waarvan € 2.000.000 voor IT-hardware en € 500.000 voor huisvesting en inventaris. Ten behoeve van huisvesting en inventaris is in 2022 € 101.300 uitgegeven, waarvan € 63.500 voor de inrichting van de thuiswerkplek. In totaal is voor IT-hardware ultimo 2022 nog een krediet beschikbaar van € 2.473.100 en voor Huisvesting en inventaris € 409.800. De uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar bestaan met name uit de eind 2022 gefactureerde deelnemersbijdragen over 2023 en de rekeningcourant Schatkistbankieren. De liquide middelen betreft het saldo dat ultimo van het jaar aan banksaldi beschikbaar was.
De in de overlopende activa opgenomen posten hebben betrekking op kosten die in 2022 zijn betaald, maar die betrekking hebben op 2023 alsmede nog te ontvangen bijdragen in de additionele projectkosten. Het eigen vermogen bestaat uit de reserves en het rekeningresultaat voor bestemming. De voorzieningen bestaan uit het saldo van de voorziening werkloosheidsuitkeringen. De netto-vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar bestaan voornamelijk uit nog af te dragen BTW, loonheffing, sociale premies en pensioenpremies. De overlopende passiva bestaan uit de over het eerste halfjaar van 2023 bij de deelnemers in rekening gebrachte voorschotbijdragen, de gefactureerde dwangsommen, de verrekening met de deelnemers op basis van nacalculatie en uit nog te nog te ontvangen facturen van in 2022 geleverde goederen en diensten. Meer gedetailleerde informatie is opgenomen onder 7.1 Balans.
8 / 75
2.4 Wet normering topinkomens Op 1 januari 2013 is de Wet normering topinkomens (WNT) in werking getreden. De WNT is van toepassing op de ODH. Het voor de ODH toepasselijke bezoldigingsmaximum is in 2022 € 216.000 (het algemene bezoldigingsmaximum). Het WNT-maximum voor de leden van het AB bedraagt voor de voorzitter 15% en voor de overige leden 10% van het bezoldigingsmaximum, berekend naar rato van de duur van het dienstverband. De ODH heeft in 2022 geen topfunctionarissen en leden en voorzitters van interne toezichthoudende organen, waarvan de bezoldiging boven het bezoldigingsmaximum uitkomt. In bijlage 9.4 is de verantwoording van de ODH op grond van de WNT opgenomen.
9 / 75
3 Jaarverslag 3.1 Realisatie programma’s Jaarlijks wordt per deelnemer een werkplan opgesteld als basis voor de uitvoering van vergunningverlening 1, toezicht2 en handhavingstaken (VTH-taken). De taken zijn in 2021 grotendeels uitgevoerd volgens deze werkplannen. Er wordt zaakgericht gewerkt, ondersteund door digitale processen en op basis van de bestuurlijk vastgestelde PDC3 van de omgevingsdiensten in Zuid-Holland. Op de VTH-taken zijn de kwaliteitscriteria van de Wabo van toepassing en de kaders die worden gesteld in de wet VTH. Voorfinanciering vindt plaats op basis van output, dat wil zeggen aan de hand van de per opdrachtgever te leveren producten en diensten. De deelnemersbijdrage is op basis van voorcalculatie vastgesteld. Verantwoording over 2021 vindt conform de bestuurlijke afspraak via nacalculatie op basis van het aantal gerealiseerde uren. Het werkaanbod is voor een groot deel vraag gestuurd en daardoor deels afhankelijk van externe ontwikkelingen en factoren. Het gaat dan vooral om vergunningaanvragen, meldingen, klachten en toezichtresultaten die leiden tot verder toezicht en/of handhaving. In de diverse ambtelijke voortgangsrapportages (juni en september) en de jaarrapportage is aan de deelnemers uitgebreid gerapporteerd over de voortgang van de werkzaamheden per deelnemer.
Indien de daadwerkelijke kentallen (in uren) lopende een uitvoeringsjaar significant afwijken van de kentallen (in uren) van de begroting, wordt hierover tussentijds per deelnemer (ambtelijk) gerapporteerd. Deze afwijkingen worden in de Voorjaars- of Najaarsnota gerapporteerd indien ook sprake is van een effect op de totale deelnemersbijdrage. De kwantitatieve verantwoording (aantallen) is opgenomen in bijlage 9.5 en vindt plaats op basis van de registratie van werkzaamheden in het zaaksysteem.
3.2 Programma Toetsing en Vergunningverlening Het programma T&V bestaat uit de volgende werkvelden: • Milieu-inrichtingen (inclusief asbestsloop) • Bodem & Ondergrond (bodemkwaliteit, grondwater, ontgronding, PMV) • Natuurbescherming • Milieu & RO (lucht, geluid, externe veiligheid, MER) • Overige taken In grafiek 1 is een grafische weergave opgenomen van de percentuele verdeling van het aantal zaken en het werkvolume per werkveld. In de grafiek is te zien dat het werkveld Milieu-inrichtingen als gevolg van de (asbest)sloopmeldingen een groot aantal zaken omvat. Omdat deze (asbest)sloopmeldingen een relatief laag werkvolume kennen, ligt het volume-aandeel van Milieu-inrichtingen een stuk minder hoog. Omgekeerd bestaan de “overige taken” vooral uit een werkvolume zonder dat daaraan aantallen zijn verbonden. In grafiek 2 is het werkvolume in aantal zaken en aantal uren weergegeven over de jaren 2015 t/m 2022. De taken zijn uitgevoerd conform de werkplannen van de individuele deelnemers. Het gaat daarbij om de reguliere wettelijke taakuitvoering (meldingen, toetsingen, vergunningen en beschikkingen) en de opgedragen taken ter ondersteuning van bijvoorbeeld planontwikkeling of MER-procedures. Daarnaast zijn met name op het gebied van bodem, externe veiligheid en geluid op reguliere basis adviestaken verricht voor verschillende opdrachtgevers.
Verder zijn veranderingen in regelgeving opgepakt en geïmplementeerd, zoals ontwikkelingen op het vlak van natuurregelgeving en de voorbereiding op de Omgevingswet.
Onder “vergunningverlening” wordt tevens begrepen de taken op het gebied van toetsing en advisering Onder “toezicht” wordt tevens begrepen het behandelen van overlastmeldingen 3 Producten- en Diensten Catalogus Omgevingsdiensten Zuid-Holland, versie 1.0 d.d. 9 september 2013 1 2
10 / 75
Grafiek 1 Procentuele verdeling naar cluster op basis van gerealiseerde aantallen en gerealiseerd werkvolume
Grafiek 2 Werkvolume in aantal gerealiseerde aantal zaken en uren (2015-2022)
Het gerealiseerde aantal zaken is in 2022 net als in 2021 beduidend hoger geweest dan de daarvoor liggende jaren. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door de taakuitbreiding op (asbest)sloopmeldingen en de toegenomen inzet op natuurbescherming. Lopende 2022 is de raming naar boven bijgesteld omdat sprake bleek van een noodzakelijke intensivering voor natuurbescherming, de waterwet en een aantal milieutaken voor enkele gemeenten. Het totaal aantal uitgevoerde zaken binnen het programma T&V is wat lager dan de bijgestelde raming voor 2022. Dit zit vooral in een lager aantal (asbest)sloopmeldingen. Fluctuaties in vraag als gevolg van externe factoren doen zich overigens elk jaar voor en zijn van invloed op het werkaanbod. Het gerealiseerde werkvolume (aantal uren) is in 2022 hoger geweest dan in voorgaande jaren. Dit wordt (naast eerder genoemde toename voor asbest en natuur) hoofdzakelijk veroorzaakt door het werkveld milieu-inrichtingen en de overige taken (waaronder de implementatie van de Omgevingswet). Het lager aantal gerealiseerde (asbest)sloopmeldingen heeft vanwege de lage tijdsinzet per melding geen grote invloed op de gerealiseerde uren. Het totaal aantal gerealiseerde uren binnen het programma T&V ligt net boven de bijgestelde raming. Voor natuurbescherming is 2022 (evenals 2021) een intensief jaar geweest.
Zowel voor gebiedsbescherming (waaronder stikstof) als voor soortenbescherming is in 2022 sprake geweest van een substantiële intensivering. Voor stikstof was in 2022 sprake van een aantal complicerende ontwikkelingen zoals het vervallen van de bouwvrijstelling en het via rechtszaken aanscherpen van juridische kaders voor de vergunningverlening. Op het vlak van de soortenbescherming wordt de afhandeling van aanvragen bemoeilijkt door de strikte regelgeving, het detailniveau van de te beoordelen aanvragen en de kwaliteit van de aanvragen, onderliggende ecologische onderzoeken en onderbouwingen. In samenwerking met de provincie worden oplossingen onderzocht om hierin verbetering te brengen.
11 / 75
Voor de Waterwet is al een aantal jaren sprake van een toenemend aantal aanvragen. Dit is vooral het gevolg van het aantrekken van het bouwen van wooncomplexen in combinatie met het doorvoeren van aardgas-loze energievoorzieningen voor woningen, kantoren en bedrijven. Ook voor de Waterwet was 2022 een intensief jaar. Voor de gemeenten Rijswijk en Wassenaar heeft een intensivering plaatsgevonden vanwege het hogere aantal adviezen en toetsen op het werkveld Milieu & RO. Verder is generiek de aandacht verhoogd voor het actualiseren van milieuvergunningen. Evenals in 2021 is in 2022 bijzondere aandacht besteed aan de maatwerkverzoeken voor assimilatiebelichting van een aantal rozentelers in Westland, Midden-Delfland en Pijnacker-Nootdorp. Dit proces heeft door bestuurlijke afstemming binnen Haaglanden, met aangrenzende regio’s en met de aanvragende bedrijven, geleid tot nieuwe maatwerkbesluiten rond de jaarwisseling van 2021-2022. Voor Westland is in 2022 gestart met het voorbereiden en verlenen van maatwerkbesluiten voor het in de bodem lozen van brijn afkomstig van glastuinbouwbedrijven. In 2022 is het bodemplatform Haaglanden gecontinueerd. Drie tot vier keer per jaar komen betrokken bodemambtenaren van de Haaglanden gemeenten, de ODH en de provincie samen.
Het doel van het bodemplatform is kennisuitwisseling en kennisdelen op bodemgebied in Haaglanden, samen kijken naar uitdagingen en veranderingen die de omgevingswet op het bodemwerkveld heeft, onderzoeken of gezamenlijk lokaal beleid in Haaglanden mogelijk en wenselijk is. De voorbereiding op de Omgevingswet (Ow) vindt plaats samen met de gemeenten en provincie in diverse overleggen en werkgroepen en ook door nieuwe regelgeving inhoudelijk te beoordelen en desgevraagd van commentaar te voorzien. Bij enkele gemeenten wordt deelgenomen aan een zogenaamde vergunningentafel om ervaring op te doen met een meer integrale benadering van de afhandeling van aanvragen. In 2021 is gestart met de voorbereidingen om de veranderingen als gevolg van de Omgevingswet in de taakuitvoering door de ODH te implementeren. Hiertoe is een implementatieprogramma in uitvoering en is een (interne) projectstructuur ingericht. De interne implementatie is een intensief proces en is eind 2022 in een vergevorderd stadium. Het jaar 2022 kenmerkte zich verder door een gedeeltelijke terugkeer naar het kantoor als werkplek. Als gevolg van de Coronamaatregelen in 2020 heeft de ODH noodgedwongen ervaren dat de organisatie goed in staat is haar werk plaats- en tijdonafhankelijk uit te voeren.
Deze ervaring maakte de weg vrij om een nieuwe vorm van werken te introduceren, die bestaat uit een mix van thuis en op kantoor werken. De werkzaamheden binnen het programma T&V zijn ook vrijwel niet afhankelijk van activiteiten buiten op locatie. Deze gewijzigde werkwijze heeft nagenoeg geen effect gehad op de productiviteit en effectiviteit van de werkzaamheden. Een meer gedetailleerde verantwoording is opgenomen in bijlage 9.5.1.
12 / 75
3.3 Programma Toezicht en Handhaving Het programma T&H bestaat uit de volgende werkvelden: • Toezicht • Overlast • Duurzaamheid • Handhaving • Overige taken In 2022 zijn fysieke en administratieve controles ingezet om te controleren en te beoordelen of voorgeschreven technische en organisatorische voorzieningen of maatregelen ook daadwerkelijk aanwezig waren en/of werd voldaan aan een gestelde norm. Inrichtingen met een hoge milieurelevantie zijn gecontroleerd door toezichthouders van de ODH. De controles bestonden uit periodieke-, administratieve-, hercontroles en incidentele controles naar aanleiding van overlastmeldingen. In 2022 is het aantal uitgevoerde zaken binnen het programma gemiddeld 11% boven de prognose uitgekomen. Voor 2022 was een aantal van 11.746 zaken gepland terwijl uiteindelijk een aantal van 13.022 zaken is uitgevoerd. De overall tijdsbesteding ligt wel rond de prognose. Veel werk is op een andere wijze uitgevoerd (met minder tijdsinspanning) en ook zijn andere werkzaamheden uitgevoerd dan op voorhand in aantallen geraamd. Grafiek 3 Realisatiecijfers toezicht T&H 2018 – 2022
Er is een aantal meer specifieke en projectmatige werkzaamheden verricht zoals: • Risico Register Gevaarlijke Stoffen (RRGS): controle van de inrichtingen die op de risicokaart staan op naleving van wetgeving en juistheid van gegevens in het RRGS; • Controle natte koeltorens; • Controle op (open en gesloten) bodem-energiesystemen (WKO’s); • Ketentoezicht op afval en asbest; • Controle op de informatie- en energiebesparingsplicht. De inzet op de handhaving is hoger uitgevallen dan van tevoren is ingeschat. Meer voornemens tot opleggen van een last onder dwangsom, meer handhavingsbesluiten, meer invorderingen en tevens meer ingetrokken handhavingsbesluiten dan in 2021. Het aantal opgelegde lasten is niet onevenredig hoger. Dit geeft het beeld dat onze handhaving effectief is en dat vaak besluitvorming kan worden voorkomen of kan worden ingetrokken door verbeterde naleving. Er zijn 2.597 overlastmeldingen geweest tegen 1.774 in 2021. Het aantal is hoger dan voorgaande jaren, en zelfs hoger dan het aantal meldingen in 2019, voor COVID-19 (2.527 meldingen). Nu COVID-19 zijn grip op de samenleving heeft verloren lijkt de situatie zich te herstellen naar het niveau van voor COVID-19 met als 13 / 75
bijzondere waarneming dat bepaalde overlastvormen die tijdens COVID-19 vaker voor kwamen niet lijken af te nemen. Bewoners in de regio werken vaker thuis en ervaren hinder die voor COVID-19 niet werd opgemerkt, omdat ze toen niet thuis werkten. Met name geluidshinder is daardoor een vaker voorkomende ergernis van bewoners in Haaglanden. Grafiek 4 Overlastmeldingen per type overlast in 2022
Grafiek 5 Overlastmeldingen in aantal en type in % 2018-2022
14 / 75
Een meer gedetailleerde verantwoording is opgenomen in bijlage 9.5.2.
3.4 Uitvoeringsbeleid en kwaliteitscriteria VTH Gemeentelijke nota VTH Op 14 april 2016 is de wet Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (hierna te noemen: wet VTH) in werking getreden. In de wet VTH is de vernieuwing van het stelsel van vergunningverlening, toezicht en handhaving vastgelegd. Deze wet legt de basis voor de landelijk georganiseerde omgevingsdiensten. Naast de wet VTH is op 1 juli 2017 ook de AMvB VTH in werking getreden. Op grond van deze AMvB dienen alle participanten gezamenlijk voor de Omgevingsdienst Haaglanden een uniform uitvoerings- en handhavingsbeleid op te stellen. De Omgevingsdienst Haaglanden werkt conform de gemeentelijke nota VTH die in 2020 is voorgelegd aan het DB en AB waarna deze ter vaststelling is aangeboden aan de colleges van B&W. Met deze nota wordt het uniforme VTH uitvoerings- en handhavingsbeleid voor de Omgevingsdienst Haaglanden gebundeld, waardoor transparantie en samenhang ontstaat. Het opgestelde uniforme uitvoeringsbeleid van de Omgevingsdienst Haaglanden betreft een raamwerk van reeds vastgestelde (handhavings- en gedoogstrategie) en nieuwe strategieën (toezicht-, preventie- en vergunningenstrategie) en vormt daarmee het uitvoeringskader voor het jaarlijkse uitvoeringsprogramma van de negen gemeentelijke participantenopdrachtgevers van de Omgevingsdienst Haaglanden. De provincie werkt al langer met een eigen nota VTH.
Probleemanalyse en prioriteiten Conform het Besluit omgevingsrecht (art. 7.2) dient een handhavingsorganisatie te handelen op grond van een analyse van de problemen in de fysieke leefomgeving, de effecten van niet-naleving en de kansen op niet-naleving, teneinde sturing te kunnen geven aan haar handhavingsinspanningen. Deze probleemanalyse dient iedere vier jaar te worden uitgevoerd en in de analyse dient rekening te worden gehouden met naleefgedrag en risico’s bij niet naleving. Stappen nieuwe risicomethodiek Wm toezicht
In 2020 is samen met alle gemeenten een nieuwe probleemanalyse en prioriteitstelling 2020-2024 opgesteld, die als uitgangspunt dient voor het opstellen van de jaarwerkplannen voor wat betreft het uitvoeren van preventief toezicht. Kwaliteitssysteem, protocollen en werkinstructies In het kwaliteitsmanagementsysteem van de ODH zijn naast een algemeen beschrijvend deel ook de procedures, werkinstructies en een risico-inventarisatie per werkproces opgenomen. De procedures en werkinstructies zijn nagenoeg allemaal beschreven. In het kader van het beheer en verbetering zullen er 15 / 75
structureel werkzaamheden plaats blijven vinden. In 2022 is ook veel tijd en energie gestoken in onder andere de aanpassingen die nog nodig zijn om het werken onder de Omgevingswet te faciliteren. Gemeentelijke en provinciale verordeningen Binnen Haaglanden hebben gemeenten en provincie besloten dat voor alle taken die bij de ODH zijn ondergebracht de landelijk geldende kwaliteitscriteria gelden. De landelijk kwaliteitscriteria hebben betrekking op de zgn. kritieke massa. Aangegeven wordt welke expertises een omgevingsdienst in huis moet hebben voor de taakuitvoering. Ook is voor elke expertise aangegeven over hoeveel vlieguren een medewerker moet beschikken die de activiteit uitvoert.
De ODH voldoet nagenoeg aan al deze kwaliteitscriteria. In 2023 wordt onderzocht of door wijzigingen in het personeelsbestand, taken etc. het minimale aantal deskundigen per team nog aanwezig is of dat er tekortkomingen zijn in opleiding, werkervaring en/of vlieguren.
16 / 75
3.5 Klanttevredenheidsonderzoek Hoe tevreden zijn onze afnemers over de door ons geleverde producten? Deze vraag staat centraal in het klanttevredenheidsonderzoek. Onze afnemers ontvangen per e-mail een enquête om deze vraag te beantwoorden. De meting heeft betrekking op het VTH-proces. 3.5.1
KTO T&V
Grafiek 6 Resultaten respons KTO T&V 2020 t/m 2022
Grafiek 7 Resultaten tevredenheid KTO T&V 2020 t/m 2022
Zowel de response als de tevredenheid in 2022 komen nagenoeg overeen met die van 2021. In 2022 zijn 1.537 klanttevredenheidsonderzoeken verstuurd, waarop 307 reacties zijn ontvangen (20%). Grafiek 8: Uitsplitsing tevredenheid (tevreden en zeer tevreden) naar geleverd product
Uitsplitsing Tevredenheid 2022 in % per product 100% 80% 60% 40%
94%
91%
83%
melding
toets
67%
20% 0% advies
besluit
In bovenstaande grafiek is de tevredenheid uitgesplitst per geleverd product, waarbij de tevredenheid bestaat uit de optelling van ‘tevreden’ en ‘zeer tevreden’ reacties. De tevredenheid over het besluit is lager dan de andere producten. De tevredenheid voor besluiten staat onder druk door de langere (wettelijke) doorlooptijd van besluitprocedures in het algemeen en voor de natuurbeschermingswet in het bijzonder.
17 / 75
3.5.2
KTO T&H
Grafiek 9 Resultaten response KTO T&H 2020 t/m 2022
Grafiek 10 Resultaten response KTO door overlastmelders 2020 t/m 2022
Grafiek 11 Resultaten tevredenheid KTO T&H 2020 t/m 2022
In het jaar 2022 zijn voor beide uitvoeringsprogramma’s klanttevredenheidsonderzoeken (KTO) verstuurd. Het gemiddelde responspercentage voor T&H is 24%. Dit betreft zowel bedrijven als particulieren (overlastmelding). Opvallend is dat de respons bij mensen die overlast ervaren een stuk hoger is, namelijk 33%. Van deze 33% is 40% van de respondenten ontevreden. Uit deze cijfers blijkt een relatie tussen het ervaren van overlast en het ontevreden zijn over de oplossing en het willen reageren op een KTO. Afgezien van deze constatering blijkt dat het aantal tevreden respondenten is toegenomen, 87% was tevreden of zeer tevreden over de geleverde diensten in 2022 en dat was 79% in 2021. Echter de resultaten van het KTO in 2022 zijn niet afwijkend ten opzichte van voorgaande jaren. Het aantal response is van 2.217 naar 524 gegaan. Een oorzaak is de striktere selectie. Zaken waarbij er nog handhaving loopt worden niet gevraagd de KTO te beantwoorden en mensen die recent al een KTO ontvangen hebben krijgen die niet vaker dan éénmaal per jaar.
18 / 75
4 Paragrafen In het Besluit Begroting en Verantwoording zijn zeven verplichte paragrafen opgenomen voor provincies, gemeenten en hun gemeenschappelijke regelingen. Deze zijn niet allemaal relevant voor de omgevingsdienst. Om die reden zijn de paragrafen lokale heffingen, grondbeleid en verbonden partijen niet opgenomen.
4.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen geeft een indicatie over de mate waarin de ODH in staat is onvoorziene tegenvallers op te vangen. Inzicht in het weerstandsvermogen van de ODH is belangrijk om de continuïteit van de organisatie te kunnen garanderen. Het benodigd weerstandsvermogen kan worden bepaald als het risicoprofiel bekend is. Het risicoprofiel omvat alle onderkende risico’s voor de dienst, waarbij per risico de mate van beheersing is vastgesteld om inzicht te verkrijgen in hoeverre een risico daadwerkelijk kan optreden. Vervolgens kan een relatie worden gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico’s, waarvoor geen maatregelen zijn getroffen (de benodigde weerstandscapaciteit) en de middelen en mogelijkheden die de dienst beschikbaar heeft om niet begrote, substantiële kosten financieel op korte termijn af te kunnen dekken (de beschikbare weerstandscapaciteit). Op 24 november 2021 heeft het AB de Integrale nota ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing, reserves en voorzieningen’ vastgesteld. Daarin zijn de volgende uitgangspunten opgenomen: 1. voor het identificeren en beheersen van de risico’s wordt binnen de ODH gebruik gemaakt van de softwaretool NARIS, gebaseerd op het model Integraal risicomanagement van het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement.
Bij de beoordeling van de risico’s worden uitsluitend de risico’s betrokken die van belang zijn voor de continuïteit van de bedrijfsprocessen van de ODH; 2. het weerstandsvermogen wordt berekend door de weerstandscapaciteit te delen door de financiële omvang van de in de paragraaf weerstandsvermogen opgenomen risico’s, waarbij de ODH streeft naar een weerstandsratio van tussen de 1,0 en 1,4; 3. bij de kwantificering van de risico’s worden uitsluitend de risico betrokken die van belang zijn voor de continuïteit van de bedrijfsprocessen van de ODH. De maximumomvang van de weerstandscapaciteit is bepaald op maximaal 5% van de bij de begroting geraamde structurele exploitatielasten; 4. bijstelling van het risicoprofiel via de paragraaf Weerstandsvermogen vindt plaats bij de jaarrekening en begroting, waarbij voor de kwantificering van de risico’s een ondergrens wordt gehanteerd van € 50.000; 5. De integrale Nota Weerstandsvermogen en risicobeheer, reserves en voorzieningen wordt elke 5 jaar geactualiseerd. De nota blijft geldig tot een nieuwe nota is vastgesteld. Het weerstandsvermogen wordt uitgedrukt in een ratio. Voor de bepaling of de beschikbare weerstandscapaciteit voldoende is om de (gekwantificeerde) risico’s af te dekken, wordt gebruik gemaakt van een tabel die landelijk4 wordt gehanteerd.
In deze tabel wordt een gradatie aangegeven van ‘ruim onvoldoende’ tot ‘uitstekend’. Tabel 3 Richtlijnen weerstandscapaciteit
Betekenis ratio Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende 4.1.1
Ratio weerstandscapaciteit > 2,0 1,4 < X < 2,0 1,0 < x < 1,4 0,8 < X < 1,0 0,6 < X < 0,8 < 0,6
Weerstandscapaciteit
De weerstandscapaciteit bestaat uit de structurele weerstandscapaciteit (de post onvoorzien) en de incidentele weerstandscapaciteit (de algemene reserve). Voorzieningen behoren niet tot de weerstandscapaciteit. 4
Dit is de meest gebruikte kwantitatieve waarderingsmethode die is ontwikkeld door het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement (NAR) in samenwerking met de Universiteit Twente.
19 / 75
Tabel 4 Weerstandscapaciteit
Weerstandscapaciteit
Bedrag
Algemene Reserve (stand per 31-12-2022) Onvoorzien 2022 Totaal weerstandscapaciteit
1.257.085 46.500 1.303.585
4.1.2
Risicoanalyse
De maximumomvang van de incidentele weerstandscapaciteit (algemene reserve) bedraagt 5% van de bij begroting geraamde structurele exploitatielasten. Het totaal van de geraamde structurele exploitatielasten bedraagt op basis van de begroting 2023 € 25.720.100, maar is bij eerste wijziging van 2023 verhoogd naar structureel € 26.244.100. De maximumomvang komt uit op 5% van € 26.244.100 is € 1.312.200. Het weerstandsvermogen per 31-12-2022 bedraagt € 1.257.100, zodat ten opzichte van de maximumomvang een extra storting van € 55.115 nodig is. Voorgesteld wordt van het rekeningresultaat een bedrag van € 55.115 aan de algemene reserve toe te voegen. De uitgevoerde risico-inventarisatie inclusief kwantificering vormt de basis voor het bepalen van het gewenste weerstandsvermogen. De op basis van de softwaretool NARIS uitgevoerde risicosimulatie levert de volgende tabel met de zekerheidspercentages behorende bedragen voor het benodigde weerstandsvermogen op: Tabel 5 Risicosimulatie weerstandsvermogen
Zekerheidspercentage 10% 25% 50% 75% 80% 90% 95% 99%
Bedrag 98.517 237.209 605.031 1.181.488 1.314.380 1.601.185 1.858.870 2.406.648
Uitgaande van het door het NAR geadviseerde zekerheidspercentage van 90% wordt het gewenste weerstandvermogen op basis van deze risico-inventarisatie bepaald op afgerond € 1.601.200. Uit de inventarisatie zijn in totaal 45 risico’s in beeld gebracht. In tabel 6 zijn de top-10 risico’s opgenomen met de hoogste bijdrage aan de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit (85% van het totaal benodigde weerstandsvermogen). In de tabel zijn eveneens de beheersmaatregelen weergegeven. Voorgesteld wordt van het batig rekeningresultaat over 2022 een bedrag van € 653.000 beschikbaar te stellen voor organisatieontwikkelingskosten. Als gevolg daarvan kan het maximum van het financieel risico bij arbeidsmarktontwikkeling met € 653.000 naar beneden worden bijgesteld, waardoor de benodigde weerstandscapaciteit van het risicoprofiel na aanpassing uitkomt op € 1.307.400 (tabel 6).
20 / 75
Tabel 6 Risicoprofiel Risicogebeurtenis
Nr. Risico-oorzaak
Financiële gevolgen
Beheersmaatregel
1 Arbeidsmarktontwikkelingen en het Organisatorisch/HR Krapte op de arbeidsmarkt, niet kunnen vervullen van vacatures onvoldoende aanwas vaklieden en met de juiste kennis en aanwas vanuit vakopleidingen, competenties, duurdere inhuur hoog verloop 2 Fluctuatie (afname) van gevraagde Organisatorisch/HR Bezuinigingen door deelnemers, productie door deelnemers aanpassing beleidsprioriteiten (bezuinigingen) 3 Invoering Omgevingswet zorgt voor Organisatorisch/HR Onvoldoende capaciteit, meer werk (in uitvoering) dan besluitvorming invoering voorzien 4 Uitval medewerkers (burnout, Organisatorisch/HR Hoge werkdruk, vergrijzing ziekteverzuim)
Hoge werkdruk, onvoldoende kwaliteit, imagoschade
Uitvoering strategisch personeelsbeleid
50%
Lagere bijdrage met als gevolg bezuinigingen op capaciteit
Instellen van voorziening voor afvloeiing personeel uit uittredingsvergoeding deelnemers Extra inhuur ICT-specialisten
20%
1.000.000
180.000
40%
500.000
180.000
80%
200.000
144.000
5 Hacking of gijzeling van systemen
Uitvoering strategisch personeelsbeleid en ziekteverzuimbeleid Audits ikv beveiligingsbeleid
Kosten van herstel data, herstel systemen etc., verlies aan productie, imagoschade Personele kosten, juridische kosten, Organiseren rampenoefeningen imogaschade
5%
1.500.000
67.500
20%
250.000
45.000
Technisch
6 Incidenten tijdens uitvoering HR (ongeval, asbest) waarvoor verzekering onvoldoende dekking biedt 7 Afbreuk imago ODH na optreden bij Organisatorisch calamiteit of bestuurlijk gevoelige zaak 8 Informatiehuishouding niet op orde Technisch (niet kunnen beschikken over de juiste data in de processen) 9 Datalek, schending Organisatorisch privacywetgeving 10 Ketenaansprakelijkheid bij inhuur Organisatorisch ZZP-ers 11 Overige risico's -
4.1.3
Gijzeling
Onvoldoende volgen van instructies, ontbreken adeaquate toezichtveiligheidinstructies
Oplopende kosten, grotere werkdruk op organisatie (o.a. invoering DSO) Productieverlies
Kans
Financieel risico Benodigde weermaximum standscapaciteit 847.000 381.200
Onvoldoende kennis en kunde in het omgaan met dergelijke calamiteiten Onvoldoende capaciteit, complexiteit dossiervorming en dossiers niet op orde Onvoldoende instructie en informatie Externe inhuur
Negatieve beoordeling optreden ODH, schadeclaims, imagoschade
Communicatie
40%
100.000
36.000
Onjuiste informatie, stagnatie in productieproces
Extra incidenteel budget digitalisering dossiers
10%
250.000
22.500
5%
150.000
6.800
1%
100.000
900
-
-
-
-
243.500 1.307.400
Boete, herstelkosten, imagoschade Communicatie over hacking etc, beveiligingssoftware Extra personeelslasten Voldoen aan wet- en regelgeving -
Ratio
De verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit (exclusief de post onvoorzien) en de benodigde weerstandscapaciteit wordt weergegeven in een ratio. Deze bedraagt ultimo 2022 op basis van het risicoprofiel € 1.312.200 / € 1.307.400 = 1,00. Op basis van risicoprofiel kan het weerstandsvermogen na correctie als ‘voldoende’ worden beoordeeld (tabel 5). 4.1.4
Kengetallen weerstandsvermogen en risicobeheer
In 2015 is het Besluit begroting en verantwoording (BBV) aangepast. De aanpassing houdt in de begroting en het jaarverslag een zestal kengetallen moeten worden opgenomen: een kengetal netto schuldquote, een kengetal netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen, een kengetal solvabiliteitsratio, een kengetal structurele exploitatieruimte, een kengetal grondexploitatie en een kengetal belastingcapaciteit. Een kengetal netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen, een kengetal grondexploitatie en een kengetal belastingcapaciteit zijn niet van toepassing op de ODH. Tabel 7 Kengetallen weerstandsvermogen en risicobeheer Kengetallen Netto schuldquote Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte
Verloop van de kengetallen Realisatie 2019 Realisatie 2020 Realisatie 2021 Begroting 2022 Realisatie 2022 0,3% 0,7% -4,0% 0,4% -9,7% 5,8% 5,4% 8,5% 5,1% 16,0% 0,6% -0,6% -2,8% 0,0% 0,0%
De netto schuldquote5 geeft de verhouding weer van de vlottende activa minus de vlottende passiva t.o.v. het totaal saldo van baten, exclusief mutaties reserves. De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de ODH ten opzichte van de eigen middelen. De solvabiliteitsratio6 geeft de verhouding weer van het eigen vermogen t.o.v. de totale passiva en geeft aan in welke mate de ODH het eigen vermogen kan inzetten voor de dekking van de schulden (in hoeverre is de ODH in staat aan haar financiële verplichtingen te voldoen). 5
Een negatieve netto schuldquote houdt in er geen schulden zijn. De ODH heeft in 2022 een solvabiliteitsratio van 16,0%. De ratio is 7.5% hoger dan in 2021 doordat de resultaatbestemming van € 1.461.600 aan het eigen vermogen is toegevoegd. De ratio wordt beperkt als gevolg van de afspraak dat het incidentele weerstandsvermogen niet meer mag bedragen maximaal 5% van de geraamde structurele lasten. 6
21 / 75
De structurele exploitatieruimte geeft de verhouding weer van de structurele lasten en baten t.o.v. het saldo van de baten (het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door de totale baten (exclusief mutaties reserves) en uitgedrukt in een percentage). In bijlage 9.3 is een berekening van de ratio’s opgenomen.
4.2 Financiering 4.2.1
Schatkistbankieren
Op 15 december 2013 is de wet Schatkistbankieren voor decentrale overheden in werking getreden. Deelname van de decentrale overheden aan schatkistbankieren draagt bij aan een lagere EMU-schuld van de collectieve sector (Rijk en decentrale overheden gezamenlijk). Iedere euro die decentrale overheden aanhouden in de schatkist, vermindert de externe financieringsbehoefte van het Rijk. Om het dagelijks kasbeheer te vereenvoudigen mag een decentrale overheid gemiddeld over het hele kwartaal maximaal een drempelbedrag buiten de schatkist houden. Op basis van de vastgestelde begroting 2022 bedraagt het drempelbedrag maximaal € 1,0 miljoen. Het drempelbedrag is nooit lager dan € 0,25 miljoen. Binnen de ODH bestaat de afspraak dat de betaalrekening geen langdurig saldo groter dan € 250.000 mag hebben. Boven deze limiet moet het bedrag afgeroomd worden naar de tussenrekening bij de BNG. Deze tussenrekening wordt dagelijks op € 0 afgeroomd ten laste of gunste van de ‘schatkist’. 4.2.2
Kasgeldlimiet en de renterisiconorm
Gedurende het hele jaar is er een positief liquiditeitensaldo geweest. De kastgeldlimiet en renterisico-norm is dan ook niet overschreden. 4.2.3
Kredieten
Van de vanaf 2017 beschikbaar gestelde kredieten voor de vervanging van ICT-investeringen was ultimo 2022 nog een restantkrediet van € 473.100 beschikbaar. Daarnaast heeft het AB bij besluit van 13 juli 2022 een investeringskrediet van € 2.000.000 beschikbaar gesteld voor IT-hardware, zodat ultimo 2022 in totaal € 2.473.100 restantkrediet beschikbaar is. Ultimo 2021 was voor Huisvesting en inventaris nog een restantkrediet van € 11.100 beschikbaar. Bij besluit van 13 juli 2022 heef het AB een krediet van € 500.000 beschikbaar gesteld. Van het totaal beschikbare krediet van € 511.100 was ultimo 2022 nog een bedrag beschikbaar van € 409.800. Voor een overzicht van de kredieten en de uitgaven in 2021 wordt verwezen naar tabel 10 bij paragraaf 4.4.
4.3 Bedrijfsvoering De afdeling Bedrijfsvoering heeft een faciliterende rol en schept de randvoorwaarden voor een goed functionerende organisatie. Het welslagen van de primaire programma’s is mede afhankelijk van de doelmatigheid, transparantie en kwaliteit van de bedrijfsvoering. De externe dienstverlening is gebaat bij een goede interne bedrijfsvoering. De paragraaf bedrijfsvoering geeft inzicht in de stand van zaken en de realisatie van de beleidsvoornemens ten aanzien van de bedrijfsvoering. De kosten van de ondersteunende activiteiten, hierna te noemen overhead, wordt met ingang van 2018 op één centrale plaats in de begroting vermeld. De toerekening van de overhead naar de programma’s vindt plaats op basis van de direct aan de programma’s toe te rekenen fte’s op begrotingsbasis. Voor een toelichting wordt verwezen naar 5.1.5. 4.3.1
Personeel en organisatie
Ook in 2022 heeft de structurele groei van de organisatie zich doorgezet en daarnaast is er voor een aanzienlijk bedrag aan incidentele extra opdrachten verstrekt als aanvulling op de werkplannen. Hoewel de verwachting was dat door het thuiswerken en de invoering van het hybride werken er geen noodzaak was voor meer vierkante meters kantoorruimte is het door de groei toch nodig om de huisvesting in 2023 uit te breiden. Inmiddels is met de provincie Zuid-Holland als verhuurder overeenstemming over uitbreiding van 22 / 75
het aantal vierkante meters kantoorruimte. De hiermee gemoeid extra huurkosten worden binnen de exploitatie opgevangen. Voor de thuiswerkplek heeft de ODH een website ingericht waar de medewerkers een bureau en stoel kunnen bestellen die voldoet aan de arbo-eisen evenals aanvullende producten die noodzakelijk zijn voor een juiste zithouding aan het bureau en voor werken aan de computer. Gelijk aan het jaar daarvoor stond de landelijke arbeidsmarkt in 2022 onder hoge druk en ook de ODH heeft dat gemerkt. Er is permanent aandacht nodig voor werving en selectie. De moeilijk vervulbare vacatures zijn met name gesitueerd bij de bij specialistische functies in het primaire proces en in beperkte mate bij de overhead, hoewel er ook druk is op financiële en ICT functies. Er zijn afspraken gemaakt om te streven naar een flexibele schil van max 10% bij T&V waar een groot deel van het werk vraag-gestuurd is en een ander groot incidenteel van aard is. In de rest van de organisatie wordt gestreefd naar een flexibele schil van 5%. In 2022 is daarom het initiatief genomen om de krachten in de arbeidsmarktcommunicatie met de andere omgevingsdiensten in Zuid Holland te bundelen. Het eerste succes hierin was de gezamenlijke presentatie op de landelijke carrièrebeurs onder de noemer “De Betere Wereldbaan”. In 2023 wordt deze campagne verder uitgewerkt.