Bjilage 2 Ontwerpbegroting Avalex 2025 en meerjarenbegroting 2026-2028
Tekst van het document
Ontwerpbegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028 Avalex
Inhoudsopgave Inhoudsopgave Voorwoord 1. Inleiding
1 2 3
1.1. Profiel Avalex
3
1.2. Uitgangspunten begroting
3
1.3. Rapportages
8
1.4. Mogelijke besparingen DVO per gemeente
9
1.5. Overzicht structurele en incidentele verschillen
10
2. Programma Avalex
12
2.1. Wat willen we bereiken
12
2.2. Beleidsindicatoren
12
2.3. Wat gaan we daarvoor doen
13
2.4 Weerstandsvermogen en risicobeheersing
17
2.5 Openbaarheid
21
2.6 Informatieveiligheid
22
3. Financieel overzicht
23
3.1. Baten en lasten
23
3.2. Financiële positie
24
3.3. Meerjarenraming 2025 – 2028
24
3.4. Basis voor de dekkingsmiddelen
24
3.5. Bijdrage per gemeente
25
3.6. Investeringen
26
4. Verwerkingskosten 5. Meerjarenraming 2025-2028 Bijlage 1: Interne kaderbrief Avalex 2025 Bijlage 2: Scenario’s kostenbesparing DVO Bijlage 3: Tarievenblad Bijlage 4: EMU-saldo Bijlage 5: IV-3 tabel
Ontwerpbegroting Avalex 2025 (versie 18 april 2024)
27 28 30 34 36 37 38
1
Voorwoord Voor u ligt de ontwerpbegroting 2025 van Avalex. Deze omvat het financiële kader 2025 voor de uitvoering van het programma 'huishoudelijk afval' periode 2023-2027, met een doorkijk in de meerjarenraming 2026-2028. Met dit programma geven onze gemeenten samen invulling aan de landelijke afvalscheidingsdoelstellingen (VANG). De financiële hoofdstukken zijn gebaseerd op het kader BBV en de regionale kaderbrief voor GR-en. In 2023 hebben we de Koers 2023-2030 vastgesteld. Dat is een mooi proces geweest met inbreng van een brede vertegenwoordiging van het bestuur en de medewerkers van Avalex en de opdrachtgevende gemeenten. De Koers omvat een aanscherping van onze gemeenschappelijke lange termijndoelstellingen, op het vlak van afvalreductie en maatschappelijk ondernemen. Samen streven we naar een schonere samenleving. Dat doen we voor nu en voor de toekomst van onze kinderen en kleinkinderen. Om deze doelstellingen te realiseren willen we innoveren in onze bedrijfsvoering en zullen we moeten investeren in onze ontwikkelkracht. Nu is het tijd om onze doelstellingen te vertalen naar acties. Gemeenten hebben de mogelijkheid om via het gemeentelijk afvalbeleid stappen te zetten. Avalex heeft hier afgelopen jaren in afstemming met de gemeenten advies op gegeven en zal dit blijven doen.
Bijvoorbeeld om op wijk- en straatniveau het afval beter te monitoren en van prikkels te voorzien om te komen tot een betere scheiding. Inzichten uit landelijk onderzoek geven aan welke maatregelen effectief zijn en de wijze waarop deze genomen kunnen worden. Samen willen we die stappen gaan zetten, met respect voor verschillen die liggen in stedenbouwkundige keuzes. Naar een gemeentelijk afvalbeleid dat past bij de signatuur van onze gemeenten met een hoog circulair ambitieniveau. Het inzamelbeleid van gemeenten heeft niet alleen impact op de circulaire doelstellingen, maar heeft ook aantoonbare invloed op de kosten. Restafval verbranden is kostbaar en zal vanwege de milieubelasting alleen maar duurder worden. Daarentegen brengen goed gescheiden afvalstromen geld op. Investeren in actief scheiden van afval door onze inwoners is dan ook cruciaal. Avalex gaat aan de slag met het hierop ontwikkelen van de bedrijfsvoering. We gaan onze processen screenen op mogelijkheden om nóg beter bij te dragen aan afvalscheiding en aan een reductie van de kosten voor onze gemeenten. We gaan investeren in systemen waarmee we beter data-gestuurd kunnen werken. Verder vragen onze doelstellingen meer - en met name andere investeringen - in gedragsverandering en communicatie. Bij dit alles is het voor Avalex de uitdaging om de eigen kosten goed te beheersen en waar mogelijk te reduceren.
Avalex wil als uitvoeringsorganisatie doelmatig, innovatief én wendbaar zijn, passend bij de schaal van ons bedrijf. Daar waar de keuzes van gemeenten aan onze doelmatigheid kunnen bijdragen, zullen wij dit inbrengen in onze afstemming over het gemeentelijk beleid. Deze begroting daagt de interne organisatie van Avalex uit om scherp te sturen. Om noodzakelijke investeringen in de bedrijfsvoering zo veel als mogelijk zelf te dragen, leggen we onszelf een taakstelling op van EUR 400.000, waarbij we een gemeentelijke bijdrage van EUR 125.000 vragen. Samen winnen we alle grondstoffen terug! Namens het bestuur Avalex, Peter Hennevanger voorzitter
Desiree Curfs, secretaris-directeur
Ontwerpbegroting Avalex 2025 (versie 18 april 2024)
2
1. Inleiding Het eerste deel van de begroting geeft u inzicht in het profiel van de organisatie, ontwikkelingen die er spelen, de algemene uitvoeringsinformatie waarop de begroting gebaseerd is en de doelstellingen die Avalex met haar programma nastreeft.
1.1. Profiel Avalex Avalex verzorgt het inzamelen en (laten) verwerken van huishoudelijk afval voor de gemeenten Delft, Leidschendam-Voorburg, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk en Wassenaar. We zijn een bedrijfsvoeringsorganisatie; een samenwerkingsverband zoals bedoeld in de Wet gemeenschappelijke regelingen. Dit betekent dat beleidsmatige keuzes thuishoren bij onze gemeenten en dat wij ons richten op de uitvoering. Dit vraagt een nauw samenspel tussen Avalex en de opdrachtgevende gemeenten. De beleidsmatige vragen moeten enerzijds goed uitgevoerd, verantwoord en gestuurd kunnen worden. Anderzijds adviseert Avalex ook als kennispartner over de uitvoering en de betekenis hiervan voor (nieuw) beleid. De kracht van onze (geografische-) nabijheid, de expertise van afval/grondstoffen en de gedeelde publieke waarden vormen een belangrijke basis voor deze samenwerking. We maken hierover transparante afspraken met elk e gemeente. Zoveel mogelijk vanuit een gemeenschappelijke, uniforme aanpak, en ook met ruimte voor maatwerk, passend bij de diversiteit van onze gemeenten. Bijna 200 professionals geven hier, voor en achter de schermen, dagelijks, met grote inzet invulling aan. Uitvoering is immers onze kracht. Afgelopen jaren is veel geïnvesteerd in een steeds betere, slimmere invulling geven aan deze uitvoering. De vruchten daarvan plukken we allen dagelijks.
Opdrachtgevers en bewoners geven aan overwegend tevreden te zijn over de dienstverlening van Avalex. Voor de uitvoering werken we samen met een groot aantal partners, met name voor de verwerking van onze grondstof- en afvalstromen. Avalex is op 2 april 2001 als gemeenschappelijke regeling opgericht door de gemeenten Leidschendam, Voorburg en Rijswijk vanuit de behoefte om de kracht van het collectief te benutten met schaalvergroting. In de loop van de jaren zijn ook de gemeenten Pijnacker-Nootdorp (2004), Wassenaar (2006), Delft (2007) en Midden-Delfland (2010) aangesloten.
1.2. Uitgangspunten begroting Interne kaderbrief Avalex 2025 De uitgangspunten van deze begroting zijn verwoord in de interne kaderbrief Avalex 2025 die als bijlage 1 is opgenomen. Hierin is opgenomen dat de begroting voor een belangrijk deel gebaseerd is op de afgenomen producten en diensten zoals in de DVO’s voor 2024 zijn afgesproken. Om op de DVO 2025 te anticiperen zijn de gemeenten wel al gevraagd een indicatie te geven over de te verwachten bezoeken milieustraten en tonnages afval in 2025. De DVO’s voor 2025 zijn bij het opstellen van deze begroting nog niet bekend. De tonnages zijn daarmee gebaseerd op de realisatie van 2023 minus de ambitie van onze zes gemeenten rond de reductie van restafval.
Cao-SGO 2024 In het onderhandelingsresultaat cao Gemeenten en cao SGO 2024-2025 is voor wat betreft externe inhuur opgenomen dat een arbeidsovereenkomst het uitgangspunt is. Cao-partijen vinden dat een arbeidsovereenkomst de voorkeur heeft boven inhuur voor structureel werk. Uitgangspunt is dat structureel werk door medewerkers wordt gedaan met vaste en tijdelijke arbeidsovereenkomsten. Avalex onderstreept dit en streeft naar minimale inzet van externe inhuur, aangezien ons dat beter in staat stelt een goede werkgever te zijn. Inzet van uitzendkrachten zal dan met name daar plaatsvinden waar er sprake is van een piekmoment, dan wel een tijdelijke behoefte. De arbeidsmarktkrapte heeft gemaakt dat afgelopen jaren er echter ook op strategische posities met een structureel karakter gebruik is gemaakt van uitzendkrachten. In de voorliggende begroting is nog geen afbouw van externe inhuur zichtbaar. In 2025 wordt gestart met het strategische personeelsplan gericht op het beperken van afbouw inhuur. Avalex investeert in lokale netwerken zoals Werkwaardig, de mobiliteitspool van gemeenten en businessnetwerken om haar zichtbaarheid als aantrekkelijk werkgever te vergroten. Hiervoor zal ook gebruik gemaakt worden van selectiebureaus die bekend zijn met onze publieke opgave. Deze investering zal zijn weerslag hebben in de volgende begrotingsronde.
Ontwerpbegroting Avalex 2025 (versie 18 april 2024)
3
Ontwikkelingen Circulaire doelstellingen Eind januari 2023 is het Nationaal Programma Circulaire Economie (NPCE) gelanceerd. Dit programma omvat een groot aantal concrete doelen en acties op weg naar 50% minder grondstoffengebruik in 2030 en een circulaire economie in 2050. Naast concrete maatregelen en doelen voor productgroepen zullen er ook meer generieke maatregelen in het NPCE terecht komen. Als voorbeeld wordt specifiek een sterkere inzet op het beter en meer gescheiden inzamelen van huishoudelijk afval genoemd. Het landelijke uitvoeringsprogramma VANG-Huishoudelijk Afval 2021- 2025 heeft als doel om in lijn met de Europese Kaderrichtlijn Afvalstoffen, de kwaliteit van de ingezamelde huishoudelijke afvalstromen te verhogen en daarmee de recycling te verbeteren. Het programma helpt daarmee gemeenten bij het volbrengen van hun taak in de keten om afval goed te scheiden, te voorkomen dat waardevolle grondstoffen worden verbrand en zo een bijdrage te leveren aan een circulaire economie. De uitkomsten van de jaarlijkse ‘Benchmark Huishoudelijk Afval’ door de NVRD geven het beeld dat Nederland langzaam de goede kant op gaat met het realiseren van de afvalscheidingsdoelstellingen, maar dat ze nog ver van deze doelstellingen verwijderd is. De uitkomsten van onze gemeenten liggen hiermee in lijn. Avalex-breed in 2023 was deze 206kg ten opzichte van de landelijke norm van 100kg.
Onze gemeenten hebben met hun afvalbeleid afgelopen jaren zeker stappen gemaakt in de reductie van het restafval en verbeteren van het scheidingspercentage, maar de daadwerkelijke prestaties liggen nog ver van de genoemde doelstellingen. Deze uitkomsten benadrukken voor onze gemeenten de noodzaak tot het doorontwikkelen van gemeentelijk afvalbeleid. De inwoners spelen een grote rol bij het succesvol scheiden. Gemeentelijk afval- en grondstoffenbeleid De Avalex-gemeenten omarmen de circulaire doelen en realiseren zich dat er ook nog een grote opgave ligt, ondanks de behaalde afvalscheidingsdoelen vanwege het afvalbeleid Het Nieuwe Inzamelen (HNI).Vanaf 2023 is in vrijwel alle gemeenteraden een dialoog op gang gekomen om het gemeentelijk afvalbeleid verder te versterken. Een gezamenlijk opgestelde startnotitie van de Avalex- gemeenten en een tweetal externe onderzoeken vormden hiervoor de basis. In 2025 kan hier naar verwachting al eerste besluitvorming over plaatsvinden binnen de gemeenten. De beleidskeuzes kunnen invloed hebben op de hoogte van de dienstverleningskosten en mogelijk leiden tot nu nog niet bekende investeringen in zaken zoals aanpassingen van het wagenpark, de inzamelmiddelen en ICT systemen t.b.v. datasturing (om bronscheiding beter te monitoren, slimmere routeplanning maar ook wanneer gekozen wordt voor verder doorvoeren van de financiële tariefprikkel).
Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) Het NPCE benoemt de Uitgebreide Producenten Verantwoordelijkheid (UPV), waarmee producenten verantwoordelijk worden voor producten in de afvalfase. Hiermee zou er een verschuiving plaatsvinden van kosten die een positief effect hebben op de gemeentelijke kosten voor afvalverwerking. De toepassing van UPV groeit, met textiel vanaf juli 2023 en luiers gepland voor 2026. De NVRD1 werkt samen met VNG 2 aan een eerlijk speelveld voor de implementatie van UPV. Er is nog een wereld te winnen in het verschuiven van deze verantwoordelijkheid naar de producenten. Avalex zorgt dat zij goed geïnformeerd en betrokken blijft, om uiteindelijk zoveel mogelijk grondstoffen terug te winnen. Daarbij kijken we vanuit het belang van onze gemeenten om te blijven werken aan een efficiënt inzamelsysteem. Belangrijk hierbij is om het voor bewoners zo aantrekkelijk mogelijk te maken om hun afval goed te scheiden. Arbeidsmarktontwikkelingen Ook bij Avalex voelen we de effecten van de arbeidsmarktkrapte.In de afvalsector kan een tekort aan personeel leiden tot o.a. een verminderde dienstverlening, b.v. door het afschalen van de inzamelfrequentie. Dit speelt bij Avalex niet. Het lukt nog steeds om vacatures voor chauffeurs en beladers ingevuld te krijgen.
Hierbij spelen de gunstige arbeidsvoorwaarden vanuit de cao een positieve rol, maar wordt ook de plezierige werksfeer wordt hierbij benoemd. Het invullen van (met name specifieke kantoor) vacatures duurt echter wel langer, waarbij we ook zien dat zelfs voor tussentijdse interim-oplossingen de markt ook krap wordt. Het gaat om vacatures voor de vaste of tijdelijke inzet van medewerkers communicatie, personeel en organisatie, financiën en gespecialiseerde projectleiders. Ook ICT-ondersteuning is lastig te vinden. Noodgedwongen wordt steeds vaker gebruik gemaakt van externe recruiters. 1 Nederlandse Vereniging Reiniging Directeuren 2 Vereniging Nederlandse Gemeenten
Ontwerpbegroting Avalex 2025 (versie 18 april 2024)
4
Ontwerpbegroting Avalex 2025 (versie 18 april 2024)
5
MVO-doelstellingen We willen als organisatie niet alleen bijdragen aan regionale of landelijke doelen, maar ook aan de duurzaamheidsdoelstellingen van de Verenigde Naties. Die bieden een helder, bruikbaar kader voor verdere verduurzaming en maken onze impact concreet. Avalex draagt actief bij aan de volgende duurzaamheidsdoelen, die hun plek krijgen in hiertoe op te stellen MVObeleid: • Inclusieve, economische groei, werkgelegenheid en fatsoenlijk werk voor iedereen (duurzaamheidsdoel 8) • Veilige, veerkrachtige en duurzame steden en gemeenschappen (11) • Duurzame consumptie en productie (12) • Aanpak klimaatverandering (13) • Partnership om doelstellingen te bereiken (17)
Afvalkosten De markt voor het verwerken van afvalstoffen/grondstoffen blijft net als het voorgaande jaar in beweging. Algemeen beeld is dat zowel de kosten voor het verwerken en verbranden van het huishoudelijk afval toenemen en de opbrengsten voor grondstoffen fluctueren. Hoge afvalkosten bedreigen het innovatievermogen, investeringsvermogen en het publieke imago van Avalex, terwijl deze kosten grotendeels buiten onze invloedssfeer liggen. Overheadkosten vormen maar een deel van de totale kosten. De kosten voor afval worden daarnaast ook bepaald door het inzamelgedrag van inwoners en de externe tarieven voor het verwerken van afval. De hoogte van de inzamelkosten is sterk afhankelijk van het inzamelgedrag van de inwoners. Zij zijn verantwoordelijk voor alle ingezamelde kilo’s afval. Stimuleren van bewust consumentengedrag is een grote uitdaging. Het verminderen van afval begint immers met het minder kopen van spullen en het aantrekkelijk maken van hergebruik. Hiervoor werken we op enkele plekken samen met lokale kringloopwinkels. Vervolgens draagt de gemeentelijke inzamelsystematiek bij aan het afvalscheidingsgedrag van inwoners. Met routeoptimalisatie werkt Avalex aan het steeds slimmer inrichten van de logistiek waarmee we kosten kunnen besparen. Een andere belangrijke kostenpost zijn de tarieven van afvalverwerkers.
Deze zijn afhankelijk van sterk fluctuerende marktprijzen en de gehanteerde belastingtarieven. Ook voor de toekomst valt te voorzien dat de verbrandingsbelasting verder zal stijgen en per 2025 krijgen we ook te maken met een CO2-heffing voor het verbranden van restafval.
Ontwerpbegroting Avalex 2025 (versie 18 april 2024)
6
Uitvoeringsinformatie In onderstaand overzicht is een kernoverzicht opgenomen met daarin de belangrijke kengetallen. Realisatie 2021
Realisatie 2022
Realisatie 2023
Prognose 2024
Prognose 2025
Sociale en fysieke structuur Huisaansluitingen Delf t Huisaansluitingen Leidschendam-Voorburg
58.500 36.700
59.300 36.900
59.300 37.000
60.900 38.300
61.900 39.000
Huisaansluitingen Rijswijk
26.800
27.600
28.000
29.000
29.500
Huisaansluitingen Pijnacker-Nootdorp
21.700
22.000
22.700
23.000
23.200
Huisaansluitingen Wassenaar
12.100
12.100
12.000
12.200
12.300
Huisaansluitingen Midden-Delf land
7.900
8.000
8.000
8.100
8.200
163.700 337.300
165.900 341.300
168.800 346.100
171.500 350.500
174.100 355.600
217.922
219.080
221.158
229.158
237.158
4.674
4.800
4.900
4.950
5.000
Papier
14.317
13.107
12.578
14.052
13.472
Textiel
997
864
1.002
1.199
1.374
Glas
7.463
6.588
6.323
7.022
6.792
Gf t
23.449
20.374
20.920
24.291
24.279
Pmd
4.150
4.436
3.977
5.567
5.074
Totaal ingezamelde grondstoffen
50.376
45.370
44.801
52.131
50.991
Fijn huishoudelijk restafval
69.631
66.169
66.848
59.408
60.659
Aantal kg fijn huishoudelijk restafval per inwoner
206 kg
194 kg
193 kg
169 kg
171 kg
Totaal aantal huisaansluiting Totaal aantal inwoners Inzamelvoorzieningen Aantal minicontainers Aantal verzamelcontainers (onderlossend) Inzameling (tonnages)
Tabel 1.1: Meerjaren uitvoeringsinformatie
In bovenstaande tabel is te zien dat het aantal huishoudens (gebaseerd op informatie van het CBS) in de Avalex gemeenten licht stijgt, vooral Delft en Leidschendam-Voorburg groeien gestaag. Daarnaast zien we dat het aantal inzamelmiddelen de laatste jaren mede door meer scheidingsmogelijkheden en HNI 3 is toegenomen. Deze trend zal zich in 2025 ook voortzetten. Het landelijke programma VANG-Huishoudelijk afval beslaat de periode van 2015-2025. De ambitie was om in 2020 100 kilo restafval per inwoner te realiseren en dat 75% van het afval wordt gescheiden. De Avalex-gemeenten zitten daar nu in 2023 nog ver boven. Hieraan zal de komende jaren hard gewerkt moeten gaan worden. Voor deze begroting hebben we de gemeenten wederom gevraagd wat hun ambitie is in de vermindering van het aantal kilo restafval. Hieronder de ambitie ten opzichte van de realisatie van 2023 per gemeente voor 2025: Delft Leidschendam-Voorburg Midden-Delfland Pijnacker-Nootdorp Rijswijk Wassenaar
10% afname 5% afname 11% afname 10% afname 13% afname 4% afname
Avalex-breed betekent dit een afname van 9% ten opzichte van de realisatie 2023, te weten 6.189 ton restafval.
3 Het Nieuwe Inzamelen
Ontwerpbegroting Avalex 2025 (versie 18 april 2024)
7
Kosten per huishouden In onderstaande tabel is te zien dat afval ophalen en verwerken per huishouden komend jaar € 10 duurder wordt ten opzichte van de begroting 2024. Dit is voor € 3 te wijten aan de stijging van de verwerkingskosten, die door Avalex niet of nauwelijks te beïnvloeden valt en het gevolg is van de vermindering van de tonnen afval. De eigen kosten Avalex, met name de kosten direct gerelateerd aan het primaire proces (directe personeelskosten, mobiliteit, etc.), stijgen met € 7 per huishouden. Deze stijging komt vooral door de hogere kosten voor bedrijfsvoering zoals toegelicht in paragraaf 1.5.
Huisaansluitingen (x 1.000) Verwerkingskosten (x € 1.000)
Realisatie 2023
Begrotings wijziging 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
169
166
171
174
12.518
13.124
12.914
13.679
Kosten per huisaansluiting
74
79
76
79
Kosten Avalex (x € 1.000)
34.600
35.135
35.925
37.836
Kosten per huisaansluiting
205
212
210
217
279
291
286
296
Totale kosten per huisaansluiting Tabel 1.2: Kosten per huisaansluiting
Onderstaande tabel laat de verwerkingskosten over 2025 per gemeente zien. Deze kosten zijn direct gerelateerd aan de hoeveelheid afval dat per huishouden wordt aangeboden. verwerkingskosten 2025
huisaansluitingen 2025
kosten per huisaansluiting
Delf t
3.869
61.900
63
Leidschendam-Voorburg
3.273
39.000
84
Midden-Delf land
702
8.200
86
Pijnacker-Nootdorp
2.061
23.200
89
Rijswijk
2.413
29.500
82
Wassenaar
1.361
12.300
111
Totaal
13.679
174.100
79
Tabel 1.3: Verwerkingskosten 2025 per gemeente, per huisaansluiting
1.3. Rapportages Avalex verstrekt het bestuur periodiek informatie over de voortgang van het realiseren van de begroting. Dit gebeurt drie keer per jaar met een bestuursrapportage (april, augustus, december). In deze rapportages worden ook de prognoses voor dat jaar meegenomen. Daarnaast ontvangen de opdrachtgevende Avalex-gemeenten met dezelfde frequentie een opdrachtgeversrapportage over de voortgang van de Avalex-dienstverlening, zoals vastgelegd in de dienstverleningsovereenkomsten (DVO).
Ontwerpbegroting Avalex 2025 (versie 18 april 2024)
8
1.4. Mogelijke besparingen DVO per gemeente Ten tijde van het opstellen van de begroting lopen de DVO gesprekken tussen Avalex en de gemeenten voor de DVO 2025. Dit is het moment dat de gemeenten kunnen aangeven welke dienstverlening en welk dienstverleningsniveau men wil afnemen voor het komende begrotingsjaar. Deze uitkomsten zijn niet verwerkt in de voorliggende begroting. Aan de gemeente als opdrachtgever is het om hier eigen beleidskeuzes in te maken. Aan Avalex is het om de effecten transparant in beeld te brengen voor de gemeenten en na besluitvorming haar dienstverlening hierop aan te passen. In onderstaan overzicht staan voorbeelden uit de praktijk van een of meerdere Avalex-gemeenten die mogelijk ook interessant zijn voor de andere gemeenten om door te gaan voeren gezien de positieve financiele effecten. Dienst
Mogelijke bezuinigingen in dienstverlening
Inzamelen GFT minicontainer
afschaffen van extra zomer inzamelroutes (LV van 30 naar 26 inzameldagen en RW van 33 naar 26 inzameldagen)
Inzamelen GFT minicontainer
winterregeling: Inzameling 8 maanden 1 x2 weken en 4 maanden 1x 4 weken
X
X
Inzamelen Restafval minicontainers
inzameling 1 x 3 weken of 1 x 4 weken in plaats van 1 x 2 weken
X
X
Inzamelen mix minicontainers
inzameling 1 x 2 weken in plaats van wekelijks
Inzameling grof huishoudelijk afval op afroep
Invoeren betalen voor halen
Inzameling grof huishoudelijk afval op afroep
termijn voor het ophalen van grofvuil verlengen zodat inwoners eerder naar de milieustraat gaan
Papier verenigingen
stoppen met dienst
Milieustraat
afbouw overcapaciteit milieustraten
RW
DL
PN
LV
WS
MD
X X
X
X
X X
X X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
Tabel 1.4: Besparingsmogelijkheden in dienstverlening
Dit overzicht geeft nog geen beeld van de meer ingrijpende gevolgen van breed nieuw afvalbeleid voor de gemeenten. De mogelijke effecten hiervan zijn eerder al gedeeld met de twee onderzoeken uit 2022 ter voorbereiding op nieuw gemeentelijk afvalbeleid: één naar inzamelvarianten en één naar de toekomstvisie grofvuil en producthergebruik. Extra scenario’s In bijlage 2 zijn nog een drietal scenario’s kort weergegeven met de financiële impact hierbij. Twee ervan gaan uit van minder restafval: scenario VANG-norm 100 kg per inwoner restafval en scenario als er 25% (ten opzichte van de realisatie 2023) minder restafval verwerkt hoeft te worden en er daarmee naar verwachting ook meer opbrengsten zijn van de grondstoffen. Het gaat hierbij nadrukkelijk om een indicatie van de impact van deze reductie. Naast de besparingen zijn er mogelijk ook investeringen nodig om de reductie te bewerkstelligen (in het kader van nieuw beleid) en er kunnen naar de toekomst toe nog veel zaken wijzigen (opbrengsten grondstoffen, belastingen, CO2-heffing etc.). Het derde scenario betreft een scenario van het verminderen van ophaalroutes grof huishoudelijk afval in tijden die hiervoor in aanmerking komen, bijvoorbeeld in de zomervakantie.
Ontwerpbegroting Avalex 2025 (versie 18 april 2024)
9
1.5. Overzicht structurele en incidentele verschillen Onderstaand is de vergelijking van de huidige ontwerpbegroting 2025 ten opzichte van de meerjarenbegroting (MJB) 2025 uit de begroting van 2024 weergegeven. Taakveld
7.3 Afval
MJB 2025
Omschrijving
Bijdrage gemeente
47.214
Taakstelling Avalex Bijdrage Projecten
7.3 Afval
OB 2025
OB 2025 versus OB 2024 % MJB 2025 verschil
47.537
323
400
400
0,7%
846
442
-404
-47,8%
Opbrengst grondstoffen Overige opbrengsten
2.509 821
2.473 663
-36 -158
-1,4% -19,2%
Totaal opbrengsten
51.390
51.515
125
0,2%
Door te berekenen aan gemeenten
11.046
11.206
161
1,5%
Aan gemeenten af te dragen opbrengst grondstoffen
2.509
2.473
-36
-1,4%
Verwerkingskosten
-11.771
-11.627
144
-1,2%
Afvalstoffenbelasting
-1.784
-2.052
-269
15,1%
-
-8,5%
Totaal bemiddeling afval en grondstoffen gemeenten
Totaal opbrengsten en kosten afval & grondstoffen 7.3 Afval
Inzamelvoorziening
7.021
6.427
-594
Directe personeelskosten
14.892
15.847
955
6,4%
280
364
84
30,1%
Milieustraten Overlaad
935
537
-398
-42,6%
Mobiliteit
5.267
4.986
-281
-5,3%
Verwerking en Belastingen
13.555
13.679
124
0,9%
Totaal directe kosten
41.950
41.840
-110
-0,3%
Bedrijfsvoering
8.111
8.675
564
7,0%
Totaal overhead kosten
8.111
8.675
564
7,0%
7.3 Afval
Projecten
1.329
1.000
-329
-24,8%
0.9 VPB
Vennootschapsbelasting 51.390
51.515
125
0,2%
-
-
-
0.4 Overhead
Totale kosten Resultaat
Tabel 1.5: Vergelijk begroting 2025 t.o.v. MJB 2025 uit begroting 2024
De bijdrage van de gemeente is in 2025 in vergelijking met de MJB 2025 met € 0,3 miljoen gestegen (0,7%). Onderstaand is per categorie de stijging/daling van de ontwerpbegroting 2025 in vergelijking met de MJB 2025 uit de begroting van 2024 toegelicht.
1
2
3
Oorzaken
Structureel/ Incidenteel
Stijging/daling
Overige opbrengsten Daling opbrengst brengstations als gevolg van aanpassing tarief milieustraat Voorschoten Inzamelvoorziening Minder containers, meer containeronderhoud in eigen beheer en sinds 2023 een nieuwe en goedkopere leverancier (€ 530K) Minder af schrijvingslasten (€ 100K) inzamelvoorziening door minder investeringen in 2023 Directe personeelskosten Hogere loon- en inhuurkosten als gevolg van hogere cao loonstijging dan conf orm kaderbrief . Overheveling registratiewerkzaamheden grondstof f en naar het Bedrijf sbureau. Inhuur bij BB bedraagt 109K. Opleidingskosten zijn 40K hoger door verhoging opleidingsbudget van € 750 naar € 1.000 per persoon.
Structureel
19,2% daling opbrengst € 158K
Structureel
8,5% daling kosten € 594K
6,4% stijging kosten € 955K
Ontwerpbegroting Avalex 2025 (versie 18 april 2024)
10
4
5
6
7
8
Bedrijfsvoering Hogere ICT-kosten (€ 290K) door noodzakelijke vervanging en uitbreiding systemen primair proces. Uitbreiding en stijging vanwege licentiekosten en ondersteuning ICT. 110K meer inhuur/advies Energiekosten zijn € 100K hoger 40K minder af schrijvingslasten Overlaadstation Dekking van € 122K op kosten overslag door overslag van Remondis en Maassluis € 250K minder af schrijvings- en f inancieringskosten doordat de nieuwbouw in Delf t een jaar opschuif t. Mobiliteit Daling brandstof kosten. Leasewagens tijdelijk overnemen in eigen beheer waardoor minder extra inzet nodig is. Bijdrage projecten Voorbereidingen voor tarief prikkel die niet geheel gedekt wordt door Opbrengst gemeente specif ieke projecten. Dit is cf eerder bestuursbesluit. Circulair Ambachtscentrum is niet geheel kostendekkend Bijdrage meer gebaseerd op realisatiecijf ers van het af gelopen jaar. Projecten Loonkosten zijn € 65K hoger als gevolg van hogere CAO t.o.v. indexatie kaderbrief vorig jaar. Voorbereiding nieuw beleid gemeenten en samenwerking en nieuwe initiatieven met partners. Collectieve inzet ten behoeve van kwaliteit van grondstof f en
Structureel
7% stijging kosten € 564K
Structureel en incidenteel
42,6% daling kosten € 398K
Structureel
5,3% daling kosten € 281K
Incidenteel
47,8 % daling opbrengst € 404K. Tegenover deze af name staat ook een af name van de kosten.
Incidenteel
24,8 % daling kosten € 329K. Wel binnen innovatiebudget spelregel 1%
In zijn algemeenheid geldt dat Avalex nu een begroting 2025 laat zien waarin de kosten € 125K hoger uitvallen dan vorig jaar werd verwacht. Vooruitlopend op wat in de Kaderbrief begroting 2025 gemeenschappelijke regelingen van de gemeenten in de regio Haaglanden is opgenomen over anticiperen op gemeentelijke bezuinigingsopgave, stelt Avalex zichzelf voor 2025 reeds een taakstelling van € 400K. In 2024 en 2025 staat Avalex aan de vooravond van diverse ontwikkelingen, zoals de verbouwing van het pand in Den Haag, de nieuwbouw van het pand in Delft, investeringen in de ICT-infrastructuur en het elektrificeren van de laadinfrastructuur van het wagenpark. Het is vooralsnog niet geheel duidelijk wat al de besparingen/effecten zijn die hier tegenover komen te staan in de toekomst. Zodra dit bij de volgende begroting duidelijker is, zullen de consequenties worden meegenomen in de begroting.
Ontwerpbegroting Avalex 2025 (versie 18 april 2024)
11
2. Programma Avalex In het programma ‘huishoudelijk afval’ 2023-2027 wordt beschreven wat Avalex wil bereiken, welke activiteiten hiervoor gedaan worden en tegen welke kosten. De beleidsindicatoren geven aan wat de voortgang is op dit gebied. Deze komen voort uit de (wettelijke) taken van Avalex. GR Avalex 2018 art. 9: Taken Avalex kan ten behoeve van de colleges taken uitvoeren, of doen uitvoeren op het gebied van het gemeentelijke afvalbeleid, die voortvloeien uit de Wet milieubeheer. Dit omvat tenminste de volgende taken: 1. 2. 3. 4.
de inzameling van huishoudelijke afvalstoffen zoals gft, pmd, papier, glas, textiel en restfractie; onderhoud en beheer van milieustraten; onderhoud en beheer van inzamelmiddelen; zorg dragen dat het ingezamelde huishoudelijke afval wordt verwerkt.
2.1. Wat willen we bereiken Onze missie en visie Het bestuur Avalex heeft in nauwe afstemming met de opdrachtgevers vanuit de gemeenten en natuurlijk ook de medewerkers Avalex in 2023 de Koers Avalex 2023-2030 vastgesteld. Met een gedeelde koers met onze gemeenten staat Avalex sterker om zich te verhouden tot de toekomstige vraagstukken die op haar afkomen, in een omgeving waarin de vraagstukken rond afval, grondstoffen en circulariteit het lokale niveau overstijgen.
De voorliggende koers maakt zichtbaar dat Avalex de komende jaren gericht blijft op het realiseren van optimale dienstverlening, waarbij ze diensten aanbiedt die de uitvoering van (nieuw) gemeentelijk afval- en grondstoffenbeleid realiseert. Eveneens gaat Avalex zich verder ontwikkelen op diensten die de impact op circulariteit vergroot. In de eigen bedrijfsvoering wordt ook meer de focus gelegd op duurzaam ondernemen. Tot slot is een belangrijk onderdeel het aangaan van verbindingen en samenwerking. Zo vergroot Avalex de ontwikkelkracht van Avalex en het draagvlak voor de initiatieven die we willen nemen.
2.2. Beleidsindicatoren Vanaf begrotingsjaar 2018 lichten de gemeenschappelijke regelingen de effecten van beleid toe door een vaste set beleidsindicatoren op te nemen in de begroting en de jaarrekening. Dit stelt gemeenten beter in staat een vergelijking te maken tussen de gemeenschappelijke regelingen. Met betrekking tot huishoudelijk afval worden landelijk de beleidsindicatoren van het VANG-programma Huishoudelijk afval gehanteerd: Beleidsindicator
Norm 1004kg
Omvang huishoudelijk restaf val kg/inwoner per jaar
75%
Scheidingspercentage huishoudelijk af val Tabel 2.1: Beleidsindicatoren VANG-programma. 4
VANG-doelstelling 2030 is inmiddels 30 kg restafval per inwoner per jaar
Ontwerpbegroting Avalex 2025 (versie 18 april 2024)
12
Aanvullend op deze VANG-norm ligt er vanuit Europa een extra norm: in 2035 moet 65% van al ons afval gerecycled worden. Het aanvullende doel is om in 2030 minimaal 60% van het huishoudelijk afval te recyclen.
2.3. Wat gaan we daarvoor doen Om de gemeenten te ondersteunen bij het realiseren van de VANG-doelstellingen voert Avalex haar kerntaken en aanvullende dienstverlening uit, zoals omschreven in de GR en uitgewerkt in de Producten en Diensten Catalogus (PDC) en per gemeente vastgelegd in een DVO. Hieronder verwoord in deelprogramma’s.
Deelprogramma 1: Inzamelen huishoudelijk afval Het deelprogramma Inzameling huishoudelijk afval behelst de inzameling van al het huishoudelijk afval in de gemeenten Delft, Leidschendam-Voorburg, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk en Wassenaar volgens de DVO.
Wat willen we bereiken? Taak
Met dit deelprogramma wordt invulling gegeven aan de kerntaak zoals omschreven in de GR: het inzamelen van huishoudelijk af val.
Doel
Uitvoeren kerntaak: Ef f iciënt en milieubewust uitvoering geven aan de inzameling van huishoudelijk af val, met benodigde inf rastructuur en uitrusting. (waaronder de kerntaken van Avalex: beheer inzamelmiddelen en laten verwerken af val-en grondstof stromen) Aanvullend op deze kerntaak: - Verdere optimalisering en mechanisering van de huishoudelijke af valinzameling - Adviseren gemeentelijk af val-/grondstof f enbeleid vanwege invulling ambitie VANG-doelstellingen - Communicatie met inwoners
Prestatiemeting
-
Werkelijke kosten versus begroting Aantal + kwaliteit ingezamelde tonnen per soort af val/grondstof Aantal ingezette uren personeel en materieel Ontwikkeling onderlinge verhouding diverse soorten af val (scheidingspercentage) Kostenontwikkeling per soort dienst/product PDC Aantal meldingen/klachten
Wat gaan we daarvoor doen? De primaire kerntaak van Avalex bestaat uit het gescheiden inzamelen van het huishoudelijk restafval en grondstoffen van inwoners, in opdracht van de deelnemende Avalex-gemeenten. Dit gebeurt via huis-aan-huis-inzameling (legen containers en ophalen grof huishoudelijk afval) en het lossen van verzamelcontainers. Daarnaast kunnen inwoners grof huishoudelijk afval brengen naar één van de milieustraten van Avalex. Het inzamelen van huishoudelijk afval via huis-aan-huis inzameling, via het inzamelen op de milieustraten of op afspraak, zoals omschreven staat in de PDC: Product/dienst Inzamelen gf t Inzamelen restaf val Inzamelen restaf val / nascheiding Inzamelen papier en karton Inzamelen pmd Inzamelen glas Inzamelen textiel Inzamelen kca Inzameling grof huishoudelijk af val op af spraak
Ontwerpbegroting Avalex 2025 (versie 18 april 2024)
13
Aanvullend op kerntaak Beleidsvoorbereiding Projecten Communicatie naar inwoners: af handelen meldingen voorlichting af valscheiding inf ormeren veranderingen in de dienstverlening
Wat gaat het kosten? Voor het begrotingsjaar 2025 is iedere gemeente gevraagd een voorstel te doen voor de reductie van restafval. Dit past ook bij de verschillende fases waarin de gemeenten zich bevinden ten aanzien van de implementatie van maatregelen gericht op reductie en de ontwikkeling van mogelijk nieuw gemeentelijk beleid. Hieronder staan de percentages die de gemeenten hebben opgegeven. Begroting 2025
MJB 2026
MJB 2027
MJB 2028
Delf t
10%
5%
5%
5%
Leidschendam-Voorburg
5%
5%
5%
5%
Rijswijk
13%
5%
5%
5%
Pijnacker-Nootdorp
10%
5%
5%
5%
Wassenaar
4%
5%
5%
5%
Midden-Delf land
11%
5%
5%
5%
Totaal
9%
5%
5%
5%
Tabel 2.2: % reductie fijn restafval per gemeente per jaar
Begroting 2025
MJB 2026
MJB 2027
MJB 2028
Delf t
3.130.000
3.090.000
3.080.000
3.070.000
Leidschendam-Voorburg
2.730.000
2.710.000
2.710.000
2.710.000
Rijswijk
2.020.000
2.000.000
1.990.000
1.980.000
Pijnacker-Nootdorp
1.500.000
1.500.000
1.510.000
1.510.000
Wassenaar
1.230.000
1.230.000
1.250.000
1.260.000
480.000
480.000
480.000
490.000
11.090.000
11.010.000
11.020.000
11.020.000
Midden-Delf land Totaal
Tabel 2.3: Totale verwerkingskosten en opbrengst grondstoffen inclusief afvalstoffenbelasting per gemeente (bedragen in €)
KOSTEN Kosten restaf val: Personeel en materieel (transport en onderhoud containers) Overslag Verwerkingskosten/belasting Kosten Bewonerscommunicatie Kosten inzameling opbrengststromen (grondstof f en) Personeel en materieel (transport en onderhoud containers) Verwerkingskosten ingezameld restaf val Verwerkingsopbrengsten ingezamelde grondstof f en Kosten Bewonerscommunicatie Grof huishoudelijk af val op af spraak (ophalen) Personeel en materieel Kosten Bewonerscommunicatie Opbrengsten ingezamelde grondstof f en Projecten
Ontwerpbegroting Avalex 2025 (versie 18 april 2024)
14
INVESTERINGEN Investeringen zijn voorzien in: Containers Verdere uitbreiding en vervanging van de primaire ICT-systemen Investeringen als gevolg van toekomstige beleidswijzigingen Avalex-gemeenten Voorts is de reductie van kosten/investeringen te voorzien in: verdere inzet van ondergrondse containers
RISICO’S Deelname aan het verkeer / schades Scheidingsgedrag inwoners Avalex-gemeenten blijf t achter bij prognoses UPV leidt tot suboptimale verwerkingsstromen door verschillende stromen met lage volumes Aanvullende (wettelijke) eisen op het gebied gezondheid en milieu Wijzigingen in algemene plaatselijke (af valstof )verordeningen Stilstand en onderbezettingsverliezen door af nemende vraag van de Avalex -gemeenten Investeringen in onrendabel materiaal en materieel Investeringen als gevolg van milieudoelstellingen overheid
Deelprogramma 2: Milieustraten Het deelprogramma Milieustraten behelst het onderhoud en beheer van de milieustraten, evenals de inname van grof huishoudelijk afval via de milieustraten. In opdracht van de Avalex-gemeenten is het aan Avalex om ervoor te zorgen dat er voldoende gelegenheid wordt geboden om grof huishoudelijk afval te brengen in haar verzorgingsgebied. Binnen het Avalex gebied zijn milieustraten waar alle inwoners hun grof huishoudelijk afval kunnen aanbieden, te weten in Delft, Rijswijk en Wassenaar. De milieustraten van Delft en Rijswijk zijn eigendom van Avalex. De locatie Wassenaar is eigendom van de betreffende gemeente, Avalex huurt deze locatie. Avalex doet het beheer en onderhoud van alle milieustraten in de Avalex-gemeenten.
Wat willen we bereiken? Taak
Met dit deelprogramma wordt invulling gegeven aan de kerntaak, zoals omschreven in de GR: Het onderhouden en beheren van een locatie waar inwoners van de Avalex -gemeenten hun grof huishoudelijk af val kunnen brengen, evenals het medegebruik hiervan door de gemeente Voorschoten.
Doel
Beheer en onderhoud van de milieustraten vindt plaats conf orm de af spraken in de DVO en het hiertoe opgestelde meerjarenplan 2024-2034 Avalex.
Prestatiemeting
Voor het beoordelen van de bereikte resultaten zijn de volgende prestatief actoren van belang: Werkelijke kosten versus begroting Aantal + kwaliteit ingezamelde tonnen per soort af val/grondstof Aantal ingezette uren personeel en materieel Ontwikkeling onderlinge verhouding diverse soorten af val Kostenontwikkeling per soort product/dienst PDC
Wat gaan we daarvoor doen? Product Het onderhouden en beheren van de milieustraten, zoals omschreven staat in de DVO en het meerjarenplan Avalex 2024-2034 Inname grof huishoudelijk af val via milieustraten
Wat gaat het kosten? KOSTEN Milieustraat Kosten personeel en materieel
Ontwerpbegroting Avalex 2025 (versie 18 april 2024)
15
-
-
Kapitaallasten Huur Onderhoudskosten Verwerkingskosten/-opbrengsten Opbrengsten pinbetalingen
INVESTERINGEN n.v.t.
RISICO’S Risico’s worden met name voorzien in de mate waarin de (Avalex -)gemeenten gebruik blijven maken van de milieustraten. Daarnaast kunnen mogelijke beleidswijzigingen (verder doorvoeren van ‘’betalen voor halen’’ voor die gemeenten die dit nog niet hebben) impact hebben op de locatie en het gebruik van de milieustraten.
Deelprogramma 3: Aanvullende diensten en overhead Het deelprogramma Aanvullende diensten en overhead omvat de inzet van materieel, mensen en deskundigheid ten behoeve van opdrachten met een nogal divers karakter.
Wat willen we bereiken? Taak
In dit deelprogramma worden de wijzigingen op de betref f ende DVO in het lopende boekjaar uitgevoerd. Bij gebleken succes zullen deze activiteiten in de PDC van het daaropvolgende jaar opgenomen worden.
Doel
Met dit deelprogramma wil Avalex het volgende bereiken: Ondersteunen van de gemeenten bij behoef te aan specif ieke competenties Ondersteunen van het primaire proces Verlaging van kosten door: o Aanvullende omzet o Verhogen productiviteit, ef f ectiviteit en ef f iciency Werkelijke kosten versus begroting Aantal + kwaliteit ingezamelde tonnen per soort af val/grondstof Aantal ingezette uren personeel en materieel Kostenontwikkeling per soort product/dienst PDC
Prestatiemeting
Wat gaan we daarvoor doen? Product Projecten in opdracht van gemeenten gezamenlijk of per gemeente
Wat gaat het kosten? KOSTEN Overheadkosten Projectkosten Advieskosten Onderzoekskosten, waaronder benchmark
INVESTERINGEN Huisvesting
De start van de nieuwbouw van de hal en de annexen in Delft zal plaatsvinden in 2025. De voor de ontwikkeling voorziene investering van € 6 miljoen is in deze meerjarenbegroting ongewijzigd gebleven. Nadere uitwerking in 2024 moet definitief zicht geven op het benodigde budget.
Ontwerpbegroting Avalex 2025 (versie 18 april 2024)
16
RISICO’S Prijsverhogingen door duurdere grondstof f en en het vinden van een aannemer die dit cf planning kan uitvoeren.
Bedrag heffing vennootschapsbelasting De Belastingdienst is van mening dat diensten die voor derden plaatsvinden en de opslag en/of overslag van die afvalstromen die opbrengsten opleveren, belast zijn. Avalex heeft als standpunt dat geen belasting op deze stromen behoeft te worden afgedragen omdat huishoudelijk afval een wettelijke taak is en deze is vrijgesteld. Ten aanzien van de verkoop van grondstoffen is op landelijk niveau met de Belastingdienst onderhandeld inzake een generieke afspraak. Deze luidt dat na het sluiten van een vaststellingsovereenkomst, 1% van de opbrengst van grondstoffen wordt aangemerkt als belastbare winst voor de vennootschapsbelasting. Jaarlijks wordt een vaststellingsovereenkomst afgesloten waarin deze afspraak wordt vastgelegd. Voor de Avalex-gemeenten gaat dit jaarlijks om een bedrag dat lager is dan € 10.000.
Bedrag onvoorzien In de begroting 2025 is de post onvoorzien net als in alle voorgaande jaren op nul gezet.
2.4 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen is de mate waarin niet verwachte (financiële) risico’s kunnen worden opgevangen. Het is het vermogen dat benodigd is om calamiteiten en (andere) eenmalige tegenvallers op te vangen zonder dat het enige invloed heeft op de continuering van het bestaande beleid en de organisatie. Bij het vaststellen van het weerstandsvermogen wordt de weerstandscapaciteit afgezet tegen de risico’s die Avalex loopt. De weerstandscapaciteit is de som van de middelen en mogelijkheden om niet begrote, onverwachte en substantiële kosten te dekken. Avalex streeft ernaar om risico’s zoveel mogelijk te beperken of te optimaliseren. De risico's voor onroerend goed, inventaris en personeel zijn voor het grootste deel ondervangen door het afsluiten van diverse verzekeringen. De algemene reserve wordt in deze context vooral gebruikt als dekking voor niet verzekerbare risico’s om altijd de bedrijfsvoering ongestoord te kunnen voortzetten. In 2023 is de risicoanalyse geactualiseerd, waarbij er twee risico’s zijn toegevoegd. In onderstaande tabel is de risico-matrix opgenomen waarin de beheersmaatregel, de kans en de impact dat het risico zich voordoet zijn opgenomen. Tevens zijn de risico’s gekwantificeerd.
Ontwerpbegroting Avalex 2025 (versie 18 april 2024)
17
Risico-matrix top 8 risico’s Nr. Risico
Het risico dat uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) leidt tot suboptimale verwerkingsstromen door veel verschillende stromen met lage 1 volumes
Niveau
tactisch
Het risico dat er onvoldoende erkenning bij politieke opdrachtgevers is m.b.t. de duurzaamheidsdoelstellingen en de investeringen die dat vraagt vanuit de 2 gemeente strategisch
Het risico op beperkte kennisborging en kennisontwikkeling: er zijn veel kwetsbare functies, waar maar één persoon de 3 functie uitvoert operationeel Het risico dat deelnemende gemeenten steeds meer maatwerk wensen, waardoor de kosten stijgen en efficiëntie verloren 4 gaat strategisch Het risico dat er onvoldoende mensen beschikbaar zijn met de juiste competenties, doordat Avalex niet als een aantrekkelijke werkgever wordt gezien in 5 een tijd van krapte op de arbeidsmarkt alle 3 Het risico van onvoorzien hoge prijsstijgingen van materialen, personeelskosten en dienstenen de beschikbaarheid van materialen en 6 diensten niet zeker is.
strategisch en operationeel
Het risico op uitval van systemen door verouderde hardware, ontoereikende verbindingen op locaties en het ontbreken 7 van redundantie in cruciale verbindingen.
operationeel
Het risico op (het) onvoldoende (bewust zijn van) informatiebeveiligingsmaatregelen met als gevolg ongewenste toegang tot vertrouwelijke informatie/ informatiesystemen (zoals hacken en cyberaanvallen bij Avalex en/of 8 toeleveranciers). alle 3
Beheersm aatregel
Kans
Im pact
Im pact in €
Goed geïnformeerd en betrokken zijn op dit dossier via de branchevereniging NVRD en de VNG. Daarbij kijken vanuit de belangen van de gemeenten om te blijven werken aan een efficiënt en gedragen inzamelsysteem en wat de inwoners nog blijft stimuleren om bij te dragen aan afvalscheiding laag midden nvt Continu de rol innemen van goede informatieverschaffer richting de gemeenten over doelstellingen, uitkomsten en adviezen. Voorstellen voorzien van een inzichtelijk afwegingskader vanuit de perspectieven; kosten, dienstverlening en duurzaamheid. Met onderliggende onderbouwing waarbij ook de integrale kosten doorgerekend worden (ook van niet investeren). midden midden nvt
Uitkom st in €
nvt
nvt
De mogelijkheid verkennen om in samenwerking met anderen (technologie bedrijven, collegainzamelaars, gemeenten), functies te delen, de bedrijfsprocessen goed vast te leggen en efficiënter maken. Actualiseren van de arbeidsmarktpositie en het strategisch personeelsplan. In de formatie geen losse ‘een-pitters’ meer opnemen maar meer organiseren vanuit teamverband. hoog midden 750.000 562.500 Met de opdrachtgevers is een gezamenlijk uitvoeringskader opgesteld voor het nieuw gemeentelijk afvalbeleid om optimaal te kunnen inzetten op de voordelen van samenwerking midden midden nvt nvt Zie 3, krapte kan de uitvoering en dienstverlening raken en innovatie belemmeren. Samenwerking andere partijen, goede arbeidsmarktbenadering, versterken werkgeverschap (bijvoorbeeld ontwikkelmogelijkheden) moet risico beperken. hoog midden 850.000 637.500 Het inflatierisico vraagt om stevige samenwerking met anderen om zo in de markt van schaarste nog enige positie en kennis te hebben. Daarnaast vraagt dit ook om de reserves van Avalex te bezien als mogelijkheid om de eerste effecten al gedurende het begrotingsjaar zelf op te kunnen vangen. midden hoog 6.000.000 3.900.000 Opvolging geven aan de ICT-roadmap en met urgentie huidige systemen vervangen.
Daarbij ook sterker de samenwerking zoeken met andere partijen (technologie bedrijven, collega-inzamelaars en kennisinstituten) om schaarse kennis van buiten naar binnen te halen. midden midden 1.500.000 750.000 Opvolging geven aan de ICT-roadmap en met urgentie huidige systemen vervangen. Daarbij ook sterker de samenwerking zoeken met andere partijen (technologie bedrijven, collega-inzamelaars en kennisinstituten) om schaarse kennis van buiten naar binnen te halen. midden hoog
500.000
325.000 6.175.000
Avalex is onlosmakelijk verbonden met de gemeenten en hierdoor is het lastig om de risico’s geheel los van elkaar te zien. Bijvoorbeeld het niet halen van duurzaamheidsdoelstellingen is vooral een risico van de gemeenten en hierbij heeft Avalex een ondersteunende, adviserende rol. Het risicoprofiel van Avalex is hiermee beperkt. In de gemeentebegrotingen is het risico van kostenstijging inzameling en verwerking huishoudelijk afval opgenomen en de garantstellingen, zoals voor Avalex. Uit de geactualiseerde risicoanalyse blijkt dat Avalex een weerstandsvermogen van circa € 6 miljoen nodig heeft. Weerstandscapaciteit Naast het risicoprofiel, is de weerstandscapaciteit het tweede element van het weerstandsvermogen. Onder de noemer weerstandscapaciteit wordt in deze verstaan de beschikbare weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit bestaat uit twee componenten: 1. Reserves 2. Bezuinigingsmogelijkheden
Ontwerpbegroting Avalex 2025 (versie 18 april 2024)
18
Ad 1. Van de reserves vormt de algemene reserve het vrij bestemde deel dat kan worden aangewend ter financiering van opgetreden risico’s. De algemene reserve bij Avalex bedraagt eind 2023 € 4,9 miljoen. Dit is lager dan de financiële impact van de ingeschatte risico’s uit de herziene risico-inventarisatie. Ad 2. Van de structurele uitgaven van Avalex is ongeveer 40% gebaseerd op langdurige contracten en verplichtingen. Op kortlopende verplichtingen kan indien noodzakelijk bezuinigd worden. Daarnaast heeft Avalex nog een voorziening groot onderhoud danwel een bestemmingsreserve groot onderhoud (zie voor toelichting hieronder bij kengetallen). Hierop kan in het uiterste geval ook bezuinigd worden. Dit geeft echter wel risico’s op de iets langere termijn, zeker gezien de komende verbouwingen en nieuwbouw.
Kengetallen Avalex heeft eind 2023 een eigen vermogen van € 7,5 miljoen. Dit bedrag is inclusief de bestemmingsreserves van € 2,5 miljoen (met name voor groot onderhoud en containers) en het negatieve resultaat lopend boekjaar van € 0,4 miljoen. Kengetallen
2023
2024
2025
2026
2027
2028
Netto schuldquote
66%
75%
90%
91%
90%
89%
Solvabiliteit
11%
11%
10%
9%
9%
9%
Structurele exploitatieruimte
0%
0%
0%
0%
0%
0%
0,8
0,8
0,8
0,8
0,8
Weerstandsratio Tabel 2.4: Kengetallen meerjarig
De uitkomst van één individueel kengetal zegt niet zo veel over de financiële positie van Avalex. Daarom is het raadzaam de kengetallen in samenhang te zien. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van Avalex ten opzichte van de eigen middelen en geeft hiermee een indicatie van de druk van de rentelasten op de exploitatie en de aflossing op de kasstroom. De ratio loopt de komende jaren behoorlijk op als gevolg van een toenemende schuld wegens de geplande investeringen. Het bestuur van Avalex heeft vastgesteld een schuldenquote van maximaal 90% te willen hanteren naar de toekomst toe. De solvabiliteitsratio van een organisatie geeft inzicht in de mate waarin een organisatie aan al haar verplichtingen kan voldoen en welke risico’s de vreemd vermogensverschaffers daarbij lopen. De ratio ligt tussen de 10% en 14%. Voor een gemeenschappelijke regeling is het een goed uitgangspunt om het tussen de 10% en 20% te houden in combinatie met een weerstandsratio van maximaal 1,0. Een hoger percentage is niet noodzakelijk. De structurele exploitatieruimte staat op 0% omdat Avalex geen winstdoelstelling heeft.
Financiering Avalex heeft vreemd vermogen aangetrokken bij BNG-bank (vaste activa gefinancierd). Er worden geen leningen verstrekt via deelnemende gemeenten. De reeds aangetrokken leningen zijn aangegaan om de uitvoering van de taken van Avalex te kunnen waarborgen en de verbouwing van de locatie Den Haag uit te voeren. Rente van leningen wordt toegerekend aan de directe- en indirecte kapitaalgoederen. Rente
2025
2026
2027
2028
Direct toegerekende rente
460
661
880
1.069
Indirect toegerekende rente
75
207
245
279
Totaal
535
869
1.125
1.348
Tabel 2.5: Rentekosten meerjarig x € 1.000
Het renterisico van Avalex beperkt zich tot de rente op langlopende leningen. Naast de renteherziening zijn hiervoor ook de aflossingen van belang, want het renterisico wordt verkleind door aflossingen in de tijd te spreiden. De renterisiconorm is een bedrag ter grootte van een percentage van de totale vaste schuld. De norm stelt dat per jaar 20% van de vaste schuld in aanmerking mag komen voor herfinanciering of renteherziening. Uit de onderstaande tabel blijkt dat het renterisico op de vaste schuld binnen de wettelijke gestelde normen blijft. Omschrijving
2025
2026
2027
2028
5.703
6.633
6.633
7.133
Basisgegevens renterisiconorm Betaalde aflossingen
Ontwerpbegroting Avalex 2025 (versie 18 april 2024)
19
Begrotingstotaal Het bij Min. Regeling vastgestelde % Renterisiconorm
51.515
54.165
56.515
58.661
20%
20%
20%
20%
10.303
10.833
11.303
11.732
4.600
4.200
4.670
4.599
Rente
Saldo ultimo 2025
Toets renterisiconorm Ruimte onder renterisiconorm Tabel 2.6: Renterisiconorm (bedragen * €1.000)
BNG
2003-2033
2.500.000
5%
666.668
Aflossingsvorm Lineair
BNG
2004-2024
3.500.000
5%
-
Lineair
BNG
2005-2025
1.400.000
4%
-
Lineair
BNG
2012-2032
7.000.000
3%
2.450.000
Lineair
BNG
2016-2026
10.000.000
1%
1.000.000
Lineair
BNG
2020-2035
20.000.000
0%
13.333.336
Lineair
BNG
2021-2036
6.500.000
0%
4.766.670
Lineair
BNG
2022-2037
6.500.000
0%
5.091.670
Lineair
Nieuwe lening 2024
Meerjarig
5.000.000
4%
8.750.000
Lineair
Nieuwe lening 2025
Meerjarig
10.000.000
4%
10.000.000
Lineair
Nieuwe lening 2026
Meerjarig
10.000.000
4%
Lineair
Nieuwe lening 2027
Meerjarig
10.000.000
4%
Lineair
Nieuwe lening 2028
Meerjarig
8.000.000
4%
Lineair
Geldverstrekker
Looptijd
Totaal
Hoofdsom
100.400.000
46.425.015
Tabel 2.7: Leningenportefeuille meerjarig
De nieuwe lening in 2025 is voor € 6 miljoen voor de nieuwbouw van de hal en de annexen in Delft.
Verbonden partijen Avalex BV Avalex BV is een besloten vennootschap waarvan de aandelen voor 100% in handen zijn van de Gemeenschappelijke Regeling. Het maatschappelijk kapitaal van de vennootschap bedraagt € 90.000, verdeeld over 90.000 gewone aandelen van elk € 1,- groot. De onderneming is gestart op 16 april 2010. De bedrijfsactiviteiten zijn statutair beschreven als het “inzamelen, bewerken en verwerken van bedrijfsafval en het verrichten van holdingactiviteiten”. De onderneming is opgericht met als doel om de activiteiten van Avalex op het gebied van bedrijfsafval in onder te brengen, om zodoende meer juridische scheiding aan te brengen tussen de ‘publiekrechtelijke’ taak van de inzameling van huishoudelijk afval en de meer ‘commerciële’ taak van inzameling van afval uit bedrijven. Vanwege het afstoten van bedrijfsafval per december 2015 zou de Besloten Vennootschap worden geliquideerd. Dit heeft echter geen doorgang gekregen onder andere omdat de BV in een nieuwe governancestructuur mogelijk nog wenselijk zou kunnen zijn. In 2021 is bestuurlijk besloten om de huidige BVO-structuur te handhaven voor Avalex. Met koers Avalex 2023-2030, zal bezien worden of deze besloten vennootschap naar de toekomst toe nog bestaansrecht heeft. HVC Vanaf medio 2021 is er een verbonden partij bij gekomen, HVC. HVC is verantwoordelijk voor het duurzaam afvalbeheer van haar aandeelhouders.
Daarnaast produceert HVC duurzame energie en levert deze aan gemeenten, waterschappen, bedrijven en particulieren. De kerntaken van HVC zijn grondstoffenmanagement en opwekking en levering van duurzame energie. Bovendien ondersteunt HVC haar aandeelhouders bij het in kaart brengen van maatregelen voor lokale verduurzaming. HVC is actief in Nederland en binnen Nederland de grootste
Ontwerpbegroting Avalex 2025 (versie 18 april 2024)
20
niet-commerciële afvalinzamelaar. HVC heeft daarmee nu 52 aandeelhoudende gemeenten en 8 waterschappen uit Noord-Holland, Zuid-Holland, Flevoland en Friesland. Vanaf 1 januari 2022 wordt het restafval, gft en het grof huishoudelijk afval van de Avalex gemeenten door HVC verwerkt. Hiertoe is Avalex medio 2021 toegetreden als aandeelhouder bij HVC door over te gaan tot het aanschaffen van de aandelen. De nominale waarde van het aandeel is € 45,45. Dit is tevens de aanschafwaarde voor Avalex. Bestuurlijke vertegenwoordiging vindt plaats in de Algemene vergadering voor aandeelhouders. De gemeenten staan garant via Avalex volgens een vooraf vastgestelde verhouding van de aandelenverdeling over de gemeenten. De uitkering van de bijbehorende garantstellingsprovisie gaat buiten begroting Avalex om naar de Avalex gemeenten. Deze zullen de garantstelling in de gemeentelijke begrotingen bij de risicoparagraaf moeten opnemen. Om binnen de begroting Avalex meer inzicht en balans te krijgen in de kosten en opbrengsten op het afvaldossier, wordt de financiële stroom van de garantstellingsprovisie HVC niet rekenkundig, maar wel tekstueel opgenomen in deze programmabegroting. In onderstaande tabel is de verwachte garantstellingsprovisie HVC weergegeven van 2024 als indicatie voor het mogelijke bedrag in 2025.
De verdeling over de gemeenten en het daarbij horende percentage is bestuurlijk vastgesteld voor 2024. De stand van de door de aandeelhouders A gegarandeerde leningen per eind 2023 bedraagt € 565.252.000 (voorlopige opgave HVC, vooruitlopend op definitieve cijfers jaarrekening 2023 HVC). Hiervan wordt in 2024 aan de gezamenlijke aandeelhouders A op de gebruikelijke wijze 1% als garantstellingsprovisie uitgekeerd (= € 5.652.520). Avalex houdt 440 aandelen A van de 3.347 aandelen A die op dit moment zijn geplaatst. Aantal aandelen per gemeente 136
%
Verwachte garantstellingsprovisie, uitgedrukt in €
30,91
229.681
Leidschendam-Voorburg
99
22,50
167.194
Midden-Delfland
22
5
37.154
Pijnacker-Nootdorp
69
15,68
116.529
Rijswijk
77
17,50
130.040
Wassenaar
37
8,41
62.487
440
100
743.086
Gemeente Delft
Totaal
Tabel 2.8: Verwachte garantstellingsprovisie 2024 HVC als indicatie voor 2025
2.5 Openbaarheid Met ingang van 1 mei 2022 is de Wet Open Overheid (Woo) in werking getreden. Deze wet regelt het recht van inwoners op informatie van de overheid en is de opvolger van de Wet Openbaarheid van Bestuur (Wob). De Wet Open Overheid kent, samengevat, een vijftal belangrijke aspecten: 1. De verplichting voor ieder bestuursorgaan om een Woo contactfunctionaris aan te wijzen. 2. Verplichtingen gericht op passieve openbaarmaking. 3. Verplichtingen gericht op actieve openbaarmaking. 4. Het op orde brengen van de (digitale) informatiehuishouding. 5. De verplichting om in de begroting en jaarstukken in een openbaarheidsparagraaf aandacht te besteden aan de manier waarop het bestuursorgaan de Woo uitvoert. In deze paragraaf van de begroting licht Avalex toe hoe zij invulling geeft aan de bepalingen in de Woo, waarmee ze invulling geeft aan één van bovengenoemde verplichtingen. Woo contactfunctionaris De Woo contactfunctionaris is een nieuwe rol die per 1 mei 2022 per bestuursorgaan aangewezen dient te zijn. Avalex heeft deze rol belegd bij de directiesecretaris. Passieve openbaarmaking De Woo is de opvolger van de Wob. Passieve openbaarmaking is openbaarmaking van informatie op verzoek van een inwoner. Hiertoe heeft Avalex op haar website de werkwijze opgenomen voor het indienen van een Wooverzoek.
Ontwerpbegroting Avalex 2025 (versie 18 april 2024)
21
Actieve openbaarmaking De Woo stelt de verplichting om elf benoemde informatiecategorieën actief te publiceren. De verplichting tot actieve openbaarmaking treedt in de loop van de komende jaren stapsgewijs (bij koninklijk besluit) in werking. Deze informatie publiceert Avalex dan op de website van Avalex, die via een digitale zoekstructuur, die door de minister van BZK ter beschikking wordt gesteld, terugvindbaar is. Informatiehuishouding op orde De Woo verplicht bestuursorganen om maatregelen te treffen om hun digitale documenten duurzaam toegankelijk te maken en te houden, in lijn met het gestelde in de Archiefwet. De minister van BZK ondersteunt daarbij door middel van een meerjarenplan en VNG stelt voor hun leden een deelmeerjarenplan op. Als deze beschikbaar komt, zal Avalex haar medewerking hieraan verlenen.
2.6 Informatieveiligheid NIS2 Avalex anticipeert Avalex op de strengere regels rond informatieveiligheid vanwege de Europese NIS2-wetgeving die in 2024 vertaald moet zijn in nationale wetgeving. Hierin worden strengere eisen aan bescherming tegen cybersecurity gesteld. Avalex heeft al een goede basis gelegd om te voldoen aan deze wetgeving. Vorig jaar is hiertoe zowel strategisch als tactisch Informatiebeveiligingsbeleid vastgesteld. In 2023 is het ‘handboek toepassing informatiebeveiligingsbeleid’ vastgesteld voor medewerkers. In dit document wordt beschreven welke maatregelen en procedures er zijn om het informatiebeveiligingsbeleid uit te voeren. Bescherming persoonsgegevens Avalex verwerkt voor de uitvoering van de (dienstverlenings)overeenkomst van de deelnemende Avalex-gemeenten persoonsgegevens. De gemeenten zijn verwerkingsverantwoordelijke, op grond van Wet Milieubeheer en art. 11 lid 1 van de GR Avalex. Avalex is daarmee de verwerker. Op het verwerken van persoonsgegevens neemt Avalex de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en de Uitvoeringswet AVG (UAVG) in acht. Avalex legt de afspraken over de verwerking van persoonsgegevens jaarlijks vast in een verwerkersovereenkomst. Deze maakt onderdeel uit van de DVO van het betreffende jaar.
Inwoners van de Avalex-gemeenten, en ook de Avalex-medewerkers worden geïnformeerd over de wijze waarop Avalex omgaat met het verwerken van persoonsgegevens, via de privacyverklaring. Deze staat voor externen openbaar op de Avalex-website. Voor medewerkers wordt deze bekend gemaakt via het personeelshandboek.
Ontwerpbegroting Avalex 2025 (versie 18 april 2024)
22
3. Financieel overzicht 3.1. Baten en lasten De begroting van Avalex is een financiële vertaling van het programma Avalex, zoals dit in hoofdstuk 2 verwoord is. In onderstaande tabel wordt de begroting van 2025 getoond ten opzichte van de begroting 2024. De toelichting op de verschillen tussen de begroting 2025 en de meerjarenbegroting 2025 uit de begroting 2024 is beschreven in paragraaf 1.7.