Bijlage - Nota verbonden partijen 2022-2025

Nota verbonden partijen 2022-2025

\\

Inhoudsopgave \\

1

1.

Inleiding .......................................................................................................................................................... 5

2.

1.1

Algemeen ............................................................................................................................................................ 5

1.2

Leeswijzer .......................................................................................................................................................... 5

1.3

Citeerregel .......................................................................................................................................................... 6

1.4

Begrippen en afkortingen ............................................................................................................................ 6

1.5

Literatuurlijst.................................................................................................................................................... 6

Overzicht private verbonden partijen ............................................................................................................ 7 2.1

Inleiding .............................................................................................................................................................. 7

2.2

Ondernemingen ............................................................................................................................................... 7

2.2.1

BNG Bank........................................................................................................................................... 7

2.2.2

Dunea ................................................................................................................................................ 8

2.2.3

Stedin Holding N.V. ........................................................................................................................... 8

2.3

3.

2.3.1

Stichting begraafplaats St. Janshof.................................................................................................... 9

2.3.2.

Stichting Businesspark Haaglanden ............................................................................................ 10

Overzicht publiek verbonden partijen .......................................................................................................... 11 3.1

Inleiding ........................................................................................................................................................... 11

3.2

Publiek-publieke deelnemingen ............................................................................................................. 11

3.2.1

Metropoolregio Rotterdam Den Haag 2014 ................................................................................... 11

3.2.2

Omgevingsdienst Haaglanden ......................................................................................................... 12

3.2.3

Veiligheidsregio Haaglanden 2016 .................................................................................................. 13

3.2.4

GGD en Veilig Thuis Haaglanden ..................................................................................................... 13

3.2.5

Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden ............................................................................................ 14

3.2.6

Regionaal Reinigingsbedrijf Avalex 2018 ......................................................................................... 15

3.3 4.

5.

Publiek-private samenwerking.................................................................................................................. 9

Partners in de gemeenschappelijke regelingen ................................................................................ 16

Beleidskader voor (het aangaan van nieuwe) deelnemingen ...................................................................... 17 4.1

Inleiding ........................................................................................................................................................... 17

4.2

Besliskader verbonden partijen ............................................................................................................. 17

4.3

Besluitvormingskader publiekrechtelijke rechtspersonen ......................................................... 21

4.4

Besluitvormingskader privaatrechtelijke rechtspersonen .......................................................... 24

4.5

Controlekader verbonden partijen ........................................................................................................ 26

4.6

Rol auditcommissie bij verbonden partijen ....................................................................................... 26

Democratische legitimatie bij intergemeentelijke samenwerkings-verbanden ........................................... 28 5.1

Inleiding ........................................................................................................................................................... 28 3

5.2 5.2.1

Politieke controle door de raad....................................................................................................... 29

5.2.2

Financiële controle door de raad .................................................................................................... 31

5.2.3

Doel van de regeling en toekenning van bevoegdheden ................................................................ 32

5.2.4

Aanpassingen van de regeling ......................................................................................................... 33

5.2.5

Vertegenwoordiging door de raad .................................................................................................. 35

5.2.6

Overige wijzigingen per 1 juli 2022 ter versterking van de democratische legitimatie .................. 36

5.3 6.

Democratische controle bij de gemeenschappelijke regelingen ................................................ 28

Werkwijze en informatievoorziening ................................................................................................... 39

Rollen van vertegenwoordigers .................................................................................................................... 43 6.1

Inleiding ........................................................................................................................................................... 43

6.2

Rollen binnen de gemeente ...................................................................................................................... 43

6.2.1

Rollen in het college ........................................................................................................................ 43

6.2.2

Rollen van de raadsleden ................................................................................................................ 46

6.2.3

Rollen in het ambtelijk apparaat ..................................................................................................... 47

6.3

Rollen binnen de verbonden partij ........................................................................................................ 47

6.3.1

Rollen in het dagelijks bestuur ........................................................................................................ 47

6.3.2

Rol van het algemeen bestuur ........................................................................................................ 48

7.

Samenvatting ................................................................................................................................................ 49

8.

Bijlagen ......................................................................................................................................................... 50

I.

Rechtsvormen ............................................................................................................................................... 51

II.

Bevoegdheden gemeenschappelijke regelingen .......................................................................................... 56

III.

Overzicht overige bestuurlijke netwerken ................................................................................................... 61

4

1. Inleiding 1.1 Algemeen Voor u ligt de Nota verbonden partijen 2022-2025. Een verbonden partij is een privaat- of publiekrechtelijke organisatie waarin een gemeente een bestuurlijk èn een financieel belang heeft. Vanuit bestuurlijk, beleidsmatig en financieel oogpunt is het van belang dat aandacht wordt besteed aan deze partijen. De relevantie wordt duidelijker als we bedenken dat verbonden partijen vaak beleid uitvoeren dat de gemeente in principe ook zelf kan (blijven) doen. De gemeente mandateert als het ware de verbonden partij. De gemeente blijft uiteindelijk verantwoordelijk voor het realiseren van de beoogde doelstellingen van de programma´s. Een tweede belang dat de gemeente bij inzicht in de verbonden partijen heeft, betreft de kosten – het budgettaire beslag – en de financiële risico´s die de gemeente met de verbonden partijen kan lopen en de daaruit voortvloeiende budgettaire gevolgen. Daarom schrijft artikel 23 van de Financiële verordening gemeente Pijnacker-Nootdorp 2021 voor dat het college tenminste eenmaal in de vier jaar een nota verbonden partijen aan de raad ter vaststelling aanbiedt.

In de nota wordt van elk van de verbonden partijen weergegeven: - het openbaar belang - het eigen vermogen - de solvabiliteit - het financieel resultaat - het financieel belang - de zeggenschap van de gemeente De nota dient voorts de kaders te bevatten voor het beleid betreffende (het aangaan van nieuwe) deelnemingen en met name onder welke condities het publiek belang gediend is met behartiging door verbonden partijen, de taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden van de verbonden partijen en de financiële voorwaarden. Via de paragraaf verbonden partijen in de begroting en de jaarstukken houdt het college de raad op de hoogte over de actuele ontwikkelingen binnen de verbonden partijen. Artikel 15 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) regelt hiervoor de minimaal vereiste inhoud.

1.2 Leeswijzer De hoofdstukken 2 en 3 van deze nota bevatten een beschrijving van respectievelijk de private en publieke verbonden partijen van de gemeente Pijnacker-Nootdorp. Per verbonden partij wordt ingegaan op het openbaar (publiek) belang, het eigen vermogen, de solvabiliteit, het financieel resultaat, het financieel belang en de zeggenschap van de gemeente. In hoofdstuk 4 staan de beleidskaders voor (het aangaan van nieuwe) deelnemingen. Hoofdstuk 5 behandelt de democratische legitimatie van intergemeentelijke samenwerkingsverbanden. Ook zijn hier de regels over de werkwijze en informatievoorziening van de gemeenschappelijke regelingen te vinden. Hoofdstuk 6 werkt de rollen van vertegenwoordigers van de gemeente in de gemeenschappelijke regelingen uit. Hoofdstuk 7 tenslotte geeft een samenvatting.

5

1.3 Citeerregel Deze nota kan worden aangehaald met “Nota verbonden partijen 2022-2025”.

1.4 Begrippen en afkortingen Begrippen Verbonden partij Solvabiliteit

Een privaat- of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk én een financieel belang heeft (artikel 1 aanhef, onder b van het BBV) Het verhoudingsgetal tussen eigen vermogen en totaal vermogen (EV/TV).

Afkortingen AB AvA BBV BVO DB EV GS TV Wgr WNT Wpg

algemeen bestuur Algemene vergadering van Aandeelhouders Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten Bedrijfsvoeringsorganisatie dagelijks bestuur Eigen Vermogen Gedeputeerde Staten Totaal Vermogen Wet gemeenschappelijke regelingen Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector Wet publieke gezondheid

1.5 Literatuurlijst Geraadpleegde literatuur: 1. Gemeente Governance, Handboek Verbonden Partijen “Twee voeten in één sok”, Deloitte, mei 2006 2. Intergemeentelijke samenwerking toegepast, VNG 2015 3. Grip op regionale samenwerking: Handreiking voor gemeenteraadsleden en griffiers, Sdu: Den Haag 2015 4. Verzelfstandiging en samenwerking bij decentrale overheden. Afwegingskader voor de keuze tussen publiekrechtelijke of privaatrechtelijke vormgeving, Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, december 2015 5. Rapport verbonden partijen van de 65 gemeenten in de provincie Zuid-Holland, Provincie Zuid-Holland april 2016 6. Goed bestuur en toezicht bij gemeentelijke samenwerking, Een aanzet vanuit de praktijk voor een Code Cooperative Governance, PROOF Adviseurs mei 2017 7. Democratische legitimiteit bij interbestuurlijke samenwerking, Berenschot 2018 8. Versterking gemeenteraden bij effectieve samenwerking?, PROOF Adviseurs 2019

6

2. Overzicht private verbonden partijen 2.1 Inleiding Dit hoofdstuk geeft een overzicht van private derde rechtspersonen, waarmee de gemeente een bestuurlijke en financiële band heeft. Bijlage I bevat informatie over de diverse rechtsvormen. Een stichting of vereniging die jaarlijks een subsidie ontvangt, maar waaraan geen andere financiële verplichtingen voor de gemeente verbonden zijn met een juridische afdwingbaarheid door derden, is geen verbonden partij.

2.2 Ondernemingen Momenteel participeert de gemeente in drie ondernemingen met een privaatrechtelijke rechtsvorm. Dit zijn: 1. N.V. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG Bank); 2. Dunea N.V. (Dunea); 3. Stedin Holding N.V. Gemeentelijke vertegenwoordigers kunnen binnen deze ondernemingen bestuurlijke of andere bevoegdheden uitoefenen (bijvoorbeeld als commissaris). Aan deze bevoegdheidsuitoefening door gemeentelijke vertegenwoordigers kunnen, ten gevolge van onduidelijke afbakening van verantwoordelijkheden, risico´s verbonden zijn zoals functievermenging, of ongewenste belangenverstrengeling (zie hoofdstuk 6). Het is dan ook van belang dat de raad regelmatig wordt geïnformeerd over strategische ontwikkelingen die spelen bij deze drie ondernemingen. In ieder geval bevat de paragraaf verbonden partijen bij de begroting en de rekening hierover informatie. Bij de najaarsnota wordt financieel belangrijke informatie opgenomen over verbonden partijen.

2.2.1

BNG Bank

Openbaar belang De BNG Bank, opgericht in 1914, is een bank van en voor de overheid. De bank biedt financiële diensten aan, zoals kredietverlening, betalingsverkeer en advisering. De BNG Bank heeft de hoogste rating voor kredietwaardigheid (triple A, sinds 1994) en een sterke positie op de kapitaalmarkt. Met gespecialiseerde financiële dienstverlening draagt BNG Bank bij aan zo laag mogelijke kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Bestuurlijk belang De gemeente is aandeelhouder en neemt deel aan de Algemene vergadering van Aandeelhouders. BNG Bank is een structuurvennootschap. In de raad van commissarissen zit geen gemeentelijke vertegenwoordiger. Eigen Vermogen Het eigen vermogen bedroeg per 31 december 2021 € 5 miljard. Solvabiliteit De solvabiliteit bedroeg per 31 december 2021 0,0339. De Common Equity Tier 1-ratio bedroeg 32%.

7

Financieel resultaat en financieel belang De gemeente bezit 57.564 van de 55.690.720 aandelen (0,103% van het kapitaal) met een nominale waarde van € 2,50 per aandeel. Afhankelijk van de winstgevendheid van de BNG Bank wordt aan de aandeelhouders jaarlijks dividend uitgekeerd. BNG Bank heeft over 2021 een nettowinst beschikbaar voor aandeelhouders behaald van € 236 miljoen. Hiervan is € 127 miljoen als dividend uitgekeerd (Pijnacker-Nootdorp € 131.245). Zeggenschap van de gemeente De gemeente heeft zeggenschap in de BNG Bank via het stemrecht op de aandelen.

2.2.2

Dunea

Openbaar belang De gewaarborgde levering van drinkwater aan alle klanten binnen het verzorgingsgebied en het natuurbeheer in de duingebieden. Bestuurlijk belang De gemeente is aandeelhouder en neemt deel aan de Algemene Vergadering van Aandeelhouders. Dunea is een structuurvennootschap. In de raad van commissarissen zit geen gemeentelijke vertegenwoordiger. Eigen Vermogen Het eigen vermogen bedroeg per 31 december 2021 € 245 miljoen. Solvabiliteit De solvabiliteit bedroeg per 31 december 2021 0,400. Financieel resultaat en financieel belang De gemeente bezit 163.460 van de 4.000.000 aandelen (4,09% van het kapitaal) elk met een nominale waarde van € 5. Het resultaat over 2021 bedroeg € 8.500.000 (na belasting). Dunea keert geen dividend uit. De statuten bevatten een verbod om dividend aan de aandeelhouders uit te keren. Zeggenschap van de gemeente De gemeente heeft één stem per aandeel in de Algemene vergadering van Aandeelhouders.

2.2.3

Stedin Holding N.V.

Openbaar belang Gewaarborgde energielevering via netwerk. Bestuurlijk belang De gemeente is aandeelhouder en neemt deel aan de Algemene vergadering van Aandeelhouders. Stedin Holding N.V. is een structuurvennootschap. In de raad van commissarissen zit geen gemeentelijke vertegenwoordiger. Eigen Vermogen Het eigen vermogen bedroeg per 31 december 2021 € 3.270 miljoen. Solvabiliteit 8

De solvabiliteit bedroeg per 31 december 2021 0,3996. Financieel resultaat en financieel belang Het belang van de gemeente Pijnacker-Nootdorp in het gewone aandelenkapitaal bedraagt 2,10%. Dit zijn 104.295 van de 4.970.978 aandelen, met een nominale waarde van € 100 per aandeel. Daarnaast beschikt de gemeente Pijnacker-Nootdorp sinds medio 2021 over 16.619 cumulatief preferente aandelen (3,99%), met een waarde van € 480,69 per aandeel. Stedin Holding N.V. boekte in 2021 een resultaat van € 21 mln. Over € 3,6 mln. (na belasting) werd dividend uitgekeerd aan de aandeelhouders. De gemeente Pijnacker-Nootdorp ontving daarmee een dividenduitkering van € 115.840. Zeggenschap van de gemeente De gemeente heeft één stem per aandeel in de Algemene vergadering van Aandeelhouders.

2.3 Publiek-private samenwerking Publiek-private samenwerking is een manier om beleidsdoelen te realiseren door samenwerking van de gemeente met marktpartijen. Dit kan in de vorm van stichtingen, verenigingen, Vennootschappen onder Firma (VOF´s), convenanten, bestuursovereenkomsten, etc. Deze samenwerking kan een meerwaarde opleveren ten aanzien van het benutten van kennis en expertise van andere partijen en het spreiden van risico´s. Voorts kan het leiden tot een efficiëntere uitvoering van plannen en projecten. Vaak zullen niet alleen dergelijke overwegingen een rol spelen. Indien door het aangaan van een publiekprivate samenwerking een belangrijke waarde wordt bevorderd die gunstig is voor het openbaar belang, kan eveneens samenwerking worden aangegaan. Overigens kan in dit geval vaak eveneens gebruik worden gemaakt van het middel van subsidieverlening aan een organisatie die een doelstelling heeft die het openbaar belang dient. Bij het gebruikmaken van een subsidieregeling heeft de gemeente echter niet de mogelijkheid om actief te participeren. Voordelen van actieve participatie kunnen zijn: - meer bestuurskracht; - bevordering van samenwerking met bepaalde groepen (b.v. ondernemers, allochtonen etc.).

2.3.1

Stichting begraafplaats St. Janshof

Met de Coöperatieve Uitvaartverzorging De Laatste Eer U.A. (verder De Laatste Eer) neemt de gemeente deel in de stichting Begraafplaats St. Janshof. Openbaar belang Exploitatie van de algemene begraafplaats St. Janshof. Bestuurlijk belang Het college benoemt vier bestuurders, De Laatste Eer één. Eigen Vermogen Het eigen vermogen bedroeg per 31 december 2021 € 0,00. 9

Solvabiliteit De solvabiliteit bedroeg per 31 december 2021 0,0. Financieel resultaat en financieel belang De gemeente is eigenaar van de begraafplaats en de aula. Ook het reguliere onderhoud van het groen/park wordt door de gemeente verzorgd. Jaarlijks wordt het exploitatieresultaat verrekend met de stichting via de huur. In 2021 is er een resultaat geboekt van € 20.671. 2.3.2.

Stichting Businesspark Haaglanden

Openbaar belang Het versterken van de regionale samenwerking tussen de deelnemende gemeenten Delft, Den Haag, Leidschendam-Voorburg, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk en Zoetermeer op het gebied van de bedrijfshuisvesting ten behoeve van het behouden en vestigen van bedrijven en daarmee de werkgelegenheid in de Haagse regio. Bestuurlijk belang De stichting heeft een bestuur van zeven leden. Ieder college benoemt een bestuurslid. Ieder lid heeft één stem. Besluiten worden genomen bij volstrekte meerderheid van stemmen, voor zover de statuten geen grotere meerderheid voorschrijven. Eigen Vermogen Het eigen vermogen bedroeg per 31 december 2021 € 71.499. Solvabiliteit De solvabiliteit bedroeg per 31 december 2021 0,9504. Financieel resultaat en financieel belang Het financieel resultaat bedroeg in 2021 € 39.794. De bijdrage van Pijnacker-Nootdorp over 2021 was € 12.110.

10

3. Overzicht publiek verbonden partijen 3.1 Inleiding In dit hoofdstuk nemen wij de publieke derde rechtspersonen, waarmee de gemeente een bestuurlijke èn financiële band heeft, onder de loep. De gemeente Pijnacker-Nootdorp neemt deel aan de volgende tien gemeenschappelijke regelingen: 1. Metropoolregio Rotterdam Den Haag 2014 2. Omgevingsdienst Haaglanden 3. Veiligheidsregio Haaglanden 2016 4. GGD en Veilig Thuis Haaglanden 5. Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden 6. Regionaal Reinigingsbedrijf Avalex 2018 7. Archiefbeheer Pijnacker-Nootdorp 8. Archeologie Pijnacker-Nootdorp 9. Centrumregeling gemalendiensten 10. Centrumgemeenteregeling Beschermd Wonen, Beschermd Thuis en Maatschappelijke Opvang DWO-regio De eerste vier zijn openbare lichamen met rechtspersoonlijkheid en kennen een algemeen bestuur, een dagelijks bestuur en een voorzitter. De gemeenschappelijke regelingen Servicebureau Jeugdhulp en Regionaal Reinigingsbedrijf Avalex zijn bedrijfsvoeringsorganisaties met een ongeleed bestuur. Zij beschikken eveneens over rechtspersoonlijkheid. Hieronder gaan wij onder andere in op het openbaar belang, het eigen vermogen, de solvabiliteit, het financieel resultaat en financieel belang en de zeggenschap van de gemeente in deze zes regelingen.

De laatste vier zijn zogenaamde lichte regelingen waarbij geen organisatorisch verband is opgericht, maar alleen bepaalde afspraken met de gemeente Delft (7 en 8), respectievelijk Delft en LeidschendamVoorburg (9) en Delft, Midden-Delfland en Westland (10) zijn vastgelegd. Deze regelingen worden hieronder niet verder belicht. Bijlage III bevat een uitgebreid overzicht van de bevoegdheden van de (bestuursorganen van de) tien gemeenschappelijke regelingen.

3.2 Publiek-publieke deelnemingen 3.2.1

Metropoolregio Rotterdam Den Haag 2014

Openbaar belang Het bevorderen van de samenwerking tussen de gemeenten met het oog op een voorspoedige ontwikkeling in het gebied en het beheer van de aan de regio toevertrouwde voorzieningen op de beleidsterreinen: - verkeer en vervoer (bestuurscommissie Vervoersautoriteit (Va)); - economisch vestigingsklimaat (bestuurscommissie Economisch Vestigingsklimaat (EV)). Ter uitvoering van de samenwerking op het terrein van verkeer en vervoer is een Vervoersautoriteit (Va) opgericht. Bestuurlijk belang

11

In de Metropoolregio (sinds 18 december 2014) participeren de gemeenten Albrandswaard, Barendrecht, Brielle, Capelle aan den IJssel, Delft, Den Haag, Hellevoetsluis, Krimpen aan den IJssel, Lansingerland, Leidschendam-Voorburg, Maassluis, Midden-Delfland, Nissewaard, Pijnacker-Nootdorp, Ridderkerk, Rotterdam, Rijswijk, Schiedam, Vlaardingen, Wassenaar, Westland, Westvoorne en Zoetermeer. In het algemeen bestuur hebben de 23 deelnemende gemeenten met één lid zitting. De gemeente Den Haag en Rotterdam hebben beide twee leden extra in het bestuur (de burgemeester en de portefeuillehouder verkeer en vervoer). Eigen Vermogen Het eigen vermogen bedroeg per 31 december 2021 € 32.508 miljoen. Solvabiliteit De solvabiliteit was per 31 december 2021 0,0221. Financieel resultaat en financieel belang De bijdrage van de gemeente in 2023 is €159.474 (2,82 per inwoner). Zeggenschap van de gemeente In het AB is de gemeente één van de 27 leden. Daarmee heeft zij 5 van de 200 stemmen. Het aantal stemmen per lid is gebaseerd op de financiële bijdrage die men levert. In het DB heeft de gemeente geen zitting. In de bestuurscommissie Va heeft Pijnacker-Nootdorp één van de 23 zetels. Dit is ook het geval bij de bestuurscommissie EV.

3.2.2

Omgevingsdienst Haaglanden

Openbaar belang De Omgevingsdienst Haaglanden ondersteunt (sinds 1 april 2013) de gemeente (en de overige deelnemers) bij de uitvoering van haar taken op het gebied van het omgevingsrecht in het algemeen en de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht in het bijzonder. Met name op het terrein van de vergunningverlening, handhaving en toezicht op het gebied van milieu. Bestuurlijk belang In de Omgevingsdienst participeren de gemeenten Delft, Den Haag, Leidschendam-Voorburg, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk, Wassenaar, Westland en Zoetermeer en de provincie Zuid-Holland. In het algemeen bestuur zijn alle negen gemeenten en de provincie vertegenwoordigd met één lid. Uitzondering hierop zijn de gemeente Den Haag en de provincie, zij leveren elk twee leden. Namens de gemeente PijnackerNootdorp heeft één lid van het college zitting in het Algemeen Bestuur. Eigen Vermogen Het eigen vermogen bedroeg per 31 december 2021 € 1.817 miljoen. Solvabiliteit De solvabiliteit was per 31 december 2021 0,0851. Financieel resultaat en financieel belang De bijdrage van de gemeente in 2023 is € 789.098. Zeggenschap van de gemeente 12

In het AB is de gemeente één van de 13 leden. Daarmee heeft zij 8 van de 200 stemmen. Het aantal stemmen per lid is gebaseerd op de financiële bijdrage die men levert. De gemeente heeft geen zitting in het DB. 3.2.3

Veiligheidsregio Haaglanden 2016

Openbaar belang De Veiligheidsregio Haaglanden behartigt de belangen van de gemeenten op het gebied van brandweerzorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing, en geneeskundige hulpverlening. Bestuurlijk belang In de Veiligheidsregio Haaglanden participeren de gemeenten Delft, Den Haag, Leidschendam-Voorburg, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk, Wassenaar, Westland en Zoetermeer. De gemeente wordt vertegenwoordigd door de burgemeester. Deze heeft zitting in het Algemeen Bestuur. De gemeente is niet vertegenwoordigd in het Dagelijks bestuur (van 3 leden). Eigen Vermogen Het eigen vermogen bedroeg per 31 december 2021 € 4.146 miljoen. Solvabiliteit De solvabiliteit bedroeg per 31 december 2021 0,0359. Financieel resultaat en financieel belang De Centrale Post Ambulancevervoer werkt budgetneutraal doordat de kosten worden gedekt uit de tarieven die zijn vastgesteld door het College Tarieven Gezondheidszorg. De kosten van het bureau Geneeskundige Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen worden gefinancierd uit de doeluitkeringen, die door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zijn bestemd voor Rampenbestrijding en Ongevallen. De kosten voor de tak brandweer worden ook deels gedekt door de doeluitkeringen van het Rijk. Voor een ander deel worden deze kosten doorberekend aan de deelnemende gemeenten.

De totale bijdrage van de gemeente in 2023 is € 3.920.000 (exclusief bijdrage FLO). Zeggenschap van de gemeente Het aantal stemmen in de vergadering van het algemeen bestuur is gerelateerd aan het aantal inwoners van de gemeente. Pijnacker-Nootdorp heeft 2 van de 22 stemmen.

3.2.4

GGD en Veilig Thuis Haaglanden

Openbaar belang De GR GGD en Veilig Thuis Haaglanden (sinds 1 januari 2018) heeft als taak: a. het bevorderen, beschermen en bewaken van de publieke gezondheid; b. het voorkomen van en de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling. Bestuurlijk belang In de GR GGD en Veilig Thuis Haaglanden participeren de gemeenten Delft, Den Haag, Leidschendam-Voorburg, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk, Wassenaar, Westland en Zoetermeer. Onze gemeente wordt door een collegelid vertegenwoordigd in het Algemeen Bestuur (9 leden). Eigen Vermogen Het eigen vermogen bedroeg per 31 december 2021 € 2.754.000. 13

Solvabiliteit De solvabiliteit bedroeg per 31 december 2021 46. Financieel resultaat en financieel belang De gemeente draagt in 2023 € 997.000 bij aan de GGD en Veilig Thuis Haaglanden. Zeggenschap van de gemeente Het aantal stemmen in de vergadering van het algemeen bestuur is gerelateerd aan het aantal inwoners van de gemeente. Pijnacker-Nootdorp heeft 2 van de 26 stemmen. Ons AB-lid is tevens voorzitter van het AB en het DB.

3.2.5

Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden

Openbaar belang Deze bedrijfsvoeringsorganisatie (sinds 24 november 2014, toen nog Inkoopbureau H-10 geheten) behartigt de belangen van de deelnemende gemeenten op het terrein van uitvoering van gemeentelijke contractering in het kader van de Jeugdwet. Bestuurlijk belang In het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden participeren de gemeenten Delft, Leidschendam-Voorburg, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk, Voorschoten, Wassenaar, Westland en Zoetermeer. Onze portefeuillehouder vertegenwoordigt tevens de gemeenten Leidschendam-Voorburg, Voorschoten, Wassenaar en Zoetermeer in het bestuur (3 leden). Eigen Vermogen Het eigen vermogen bedroeg per 31 december 2021 € 84.000. Solvabiliteit De solvabiliteit bedroeg per 31 december 2021 5,92. Financieel resultaat en financieel belang De gemeente draagt in 2023 € 189.000 bij aan het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden. Zeggenschap van de gemeente Het aantal stemmen in de vergadering van het bestuur is gerelateerd aan het aantal inwoners van de gemeente. Pijnacker-Nootdorp heeft 4 van de 70 stemmen.

14

3.2.6

Regionaal Reinigingsbedrijf Avalex 2018

Openbaar belang Regionaal Reinigingsbedrijf Avalex verzorgt het inzamelen en afvoeren van het huishoudelijk afval met inbegrip van het contractbeheer voor de verwerking van de afvalstoffen en de exploitatie van de gemeentelijk afvalbrengstations. Bestuurlijk belang In Avalex participeren de gemeenten Delft, Leidschendam-Voorburg, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk en Wassenaar. Het bestuur bestaat uit zes leden aangewezen door en uit de colleges van de deelnemers. Eigen Vermogen Het eigen vermogen bedroeg per 31 december 2021 € 6.3 miljoen. Solvabiliteit De solvabiliteit bedroeg per 31 december 2021 0,125. Financieel resultaat en financieel belang Het resultaat over 2021 bedroeg € 0. De bijdrage van de gemeente in 2023 is € 6.7 miljoen. Zeggenschap van de gemeente In het bestuur heeft Pijnacker-Nootdorp 6 van de 36 stemmen (16,6%). Het aantal stemmen is gerelateerd aan het inwoneraantal van de gemeente. De vertegenwoordiger van Pijnacker-Nootdorp is voorzitter van het bestuur.

15

3.3 Partners in de gemeenschappelijke regelingen De partners in de verschillende gemeenschappelijke regelingen staan in tabel 1 samengevat. Hierbij geven de blauw gearceerde vlakken aan welke partners deelnemen in de regeling. Tabel 1. Partners in gemeenschappelijke regelingen

Centrumgemeeteregeling Beschermd Wonen c.a.

Centrumrgegeling Gemalenbeheer

Archeologie PijnackerNootdorp

Archiefbeheer

Reinigingsbedrijf Avalex

GGD en VT Haaglanden

Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden

Veiligheidsregio Haaglanden

Omgevingsdienst Haaglanden

Metropoolregio RotterdamDen Haag

Partners

Albrandswaard Barendrecht Bernisse Brielle Capelle aan den IJssel Delft Den Haag Hellevoetsluis Krimpen aan den IJssel Lansingerland Leidschendam-Voorburg Maassluis Midden-Delfland Nissewaard Ridderkerk Rotterdam Rijswijk Schiedam Vlaardingen Voorschoten Wassenaar Westland Westvoorne Zoetermeer Provincie Zuid-Holland

16

4. Beleidskader voor (het aangaan van nieuwe) deelnemingen 4.1 Inleiding Dit hoofdstuk bevat de beleidsuitgangspunten die de gemeente Pijnacker-Nootdorp in acht neemt bij het (mogelijk) aangaan van deelnemingen. Algemene aandachtspunten bij het aangaan van deelnemingen zijn: - de definitie en waardering van de publieke belangen; - de doelmatigheid en rechtmatigheid; - overige aspecten. De definitie en waardering van de publieke belangen Het belangrijkste criterium betreft de definitie en waardering van de publieke belangen waarvoor de gemeentelijke overheid moet (blijven) staan. Bescherming van zogenaamde gebonden klanten, toezicht op de kwaliteit, beschikbaarheid en betaalbaarheid van de voorzieningen en publieke zorg bij onvoldoende marktwerking zijn invullingen van dat publieke belang. Het besluit om te bepalen wat een publieke taak is wordt in beginsel overgelaten aan de gemeenteraad zelf. De doelmatigheid en rechtmatigheid Hierbij wordt de vraag gesteld of de behartiging van genoemde publieke belangen via het aandeelhouderschap en/of commissariaten kan worden waargemaakt of dat andere samenwerkingsvormen effectiever of efficiënter zijn om de gemeentelijke doelen te realiseren (doelmatigheid). Tevens moet aan de orde komen of de publieke belangen ook al via wet- en regelgeving zijn veiliggesteld.

Bij de rechtmatigheidstoets gaat het om de beoordeling of voldaan is aan de eisen die door wet- en regelgeving worden gesteld. Overige aspecten Tot slot zal een aantal overige aspecten moeten worden beoordeeld. Hierbij gaat het om onder meer de (gemeentelijke) vrijheid voor het kiezen van een bepaalde uitvoerder, het noodzakelijke risicomanagement en de gemeentelijke investeringsstrategie.

4.2 Besliskader verbonden partijen De algemene aandachtspunten zijn verder uitgewerkt in het besliskader verbonden partijen dat de verplichte procedure vormt bij het aangaan van (nieuwe) deelnemingen. Het kader biedt een aantal algemeen toepasbare handvatten aan waarmee actuele en toekomstige ontwikkelingen kunnen worden afgewogen, maar schrijft niet dwingend de te hanteren rechtsvorm voor.

17

Figuur 1. Besliskader verbonden partijen

Stap 1 Is er sprake van een publiek belang dat door de gemeente behartigd moet worden?

nee

Niets doen en aan de markt of andere overheden over laten.

Beleidsuitgangspunt 1 ja Stap 2

De gemeente in de hoedanigheid van publiekrechtelijk rechtspersoon.

Is volledige gemeentelijke betrokkenheid bij de behartiging van het publiek belang noodzakelijk of kan de gemeente, in de hoedanigheid van publiekrechtelijk rechtspersoon, zelf het publiek belang voldoende behartigen?

ja

De gemeente treedt zelf op via: Uitvoering; Planning; Regelgeving; Subsidiëring; Opdrachtverstrekking.

Beleidsuitgangspunt 2 nee Stap 3 Publiekrechtelijke rechtspersoon.

Kan de gemeente de bestuurlijke en financiële verantwoordelijkheid beter overdragen aan een andere publiekrechtelijke organisatie?

ja

Instelling van een gemeenschappelijke regeling of een bestuurscommissie. Beleidsuitgangspunt 5, 6 en 11

Beleidsuitgangspunt 3 nee Stap 4 Privaatrechtelijke rechtspersoon.

Zijn er zwaarwegende redenen om deel te nemen in een privaatrechtelijke rechtspersoon? Beleidsuitgangspunt 4 nee

ja

Oprichten of deelnemen in: Besloten Vennootschap; Naamloze Vennootschap, waaronder overheids-N.V.’s; Vereniging of stichting; Publiek Private Samenwerking. Beleidsuitgangspunt 6 t/m 11

De gemeente handelt in de hoedanigheid als publiekrechtelijke rechtspersoon.

18

Stap 1: Is er sprake van een publiek belang dat door de gemeente behartigd moet worden? Maatschappelijke belangen zijn die belangen die waardevol worden geacht voor het welzijn van de samenleving als geheel. Maatschappelijke belangen kunnen soms goed door de markt of door nonprofitorganisaties worden behartigd; overheidsbemoeienis is niet altijd een vereiste. Publieke belangen zijn maatschappelijke belangen waarvoor de overheid de verantwoordelijkheid op zich neemt, omdat zij meent dat die zonder specifieke overheidsmaatregelen niet of niet voldoende worden behartigd. Het zich aantrekken van maatschappelijke belangen als publiek belang betekent dat de overheid het tot doelstelling van haar beleid maakt om dit belang te behartigen. Het besluit om te bepalen wat een publiek belang is, wordt ten dele bepaald door de wetgever en voor het overige overgelaten aan de gemeenteraad. De overwegingen om een belang als publiek belang te beschouwen dienen goed gemotiveerd en onderbouwd te worden. Deze motivering moet voldoende transparant zijn. Beleidsuitgangspunt 1 Onder de volgende voorwaarden is een maatschappelijk belang een gemeentelijk belang: 1. Er is gemotiveerd waarom het belang een publiek belang is; 2. Er is gemotiveerd waarom het publieke belang een gemeentelijk belang is. Het is aan de raad om te bepalen wat precies het publiek belang is.

Wanneer de raad van oordeel is dat er geen sprake is van een publiek belang of van een publiek belang dat niet door de gemeente behartigd kan worden, zal de gemeente niets doen en het aan de markt of andere overheden overlaten. Als de gemeente wel een rol heeft, volgt stap 2.

Stap 2: Is volledige gemeentelijke betrokkenheid bij de behartiging van het publieke belang noodzakelijk of kan de gemeente, in de hoedanigheid van publiekrechtelijk rechtspersoon, zelf het publieke belang voldoende behartigen? De behartiging van publieke belangen kan per definitie nooit geheel aan private partijen worden overgelaten, omdat er dan immers geen sprake meer is van een eindverantwoordelijkheid van de overheid. Een publiek belang kan wel worden behartigd in samenwerking met andere publieke partijen of met private partijen. Soms is volledige gemeentelijke betrokkenheid noodzakelijk. De noodzaak om zelf de taak intern uit te voeren kan bijvoorbeeld voortkomen uit: a. Een wettelijke verplichting een taak intern door de gemeente uit te voeren. Bijvoorbeeld het sluiten van een huwelijk door de Ambtenaar van de Burgerlijke Stand; b. Het uitvoeren van een bepaalde taak wordt als strategisch voor de gemeente gezien; c. Structurele overheidsinvloed op de bedrijfsvoering is gewenst; d. Door de hoge risico’s en onzekerheden van de uit te voeren taak is het uitbesteden van een dergelijke taak niet of alleen tegen hoge kosten mogelijk. Niet altijd hoeft de publieke taak echter per se intern uitgevoerd te worden. Daartoe bestaan de volgende drie opties: 1.

De inzet van de publiekrechtelijke bevoegdheid van de gemeente als regelgever door middel van voorschriften over de uitvoering van een publieke taak en de handhaving van deze voorschriften door het houden van toezicht (bijvoorbeeld: kinderopvang) of het verlenen van een bepaalde concessie (bijvoorbeeld: het openbaar vervoer); 19

2. Uitvoering door derden met subsidies op basis van gemeentelijke subsidievoorwaarden. Bijvoorbeeld sport, kunst en cultuur; 3. Uitvoering in te kopen bij externe uitvoerders op basis van privaatrechtelijke overeenkomsten. Bijvoorbeeld: goederen, bouwprojecten of diensten, in deze gevallen is er sprake van een contractrelatie volgens burgerlijk recht. Beleidsuitgangspunt 2 De gemeente behartigt de publieke belangen bij voorkeur zelf in haar hoedanigheid van publiekrechtelijke rechtspersoon. Van belang is dat de gemeente voldoende invloed heeft om de door haar gewenste publieke taak op de door haar gewenste condities (prijs, kwaliteit, tijd) uitgevoerd te krijgen en langs deze weg controle uit te oefenen. Mocht deze invloed op de behartiging van het publieke belang geheel of gedeeltelijk ontbreken dan volgt stap 3.

Stap 3: Kan de gemeente de bestuurlijke en financiële verantwoordelijkheid beter overdragen aan een andere publiekrechtelijke organisatie? Zoals hierboven aangegeven verdient het de voorkeur het publiek belang te behartigen langs de publiekrechtelijke weg. De wetgever heeft met artikel 160 van de Gemeentewet een duidelijke voorkeur voor de publiekrechtelijke weg tot uitdrukking gebracht. Achtergrond van die voorkeur is de wenselijkheid van toepasselijkheid van publiekrechtelijke waarborgen bij de behartiging van de overheidstaken: waarborgen bij het gebruik van bevoegdheden en bij de besluitvormingsstructuren, beïnvloedingsmogelijkheden, repressief toezicht, democratische controle en openbaarheid. Die waarborgen zijn bij publiekrechtelijke vormgeving (bestuurscommissies en gemeenschappelijke regelingen) door de wetgever voorgeschreven; zij kunnen in bepaalde mate ook wel via het privaatrecht worden bewerkstelligd maar dat moet dan steeds worden bewaakt, waarbij het dan ook weer zo is dat toepasselijkheid van bepaalde waarborgen statutair niet kan worden bewerkstelligd (bijvoorbeeld repressief toezicht, toepasselijkheid van de Wet open overheid en de Wet nationale ombudsman). Daarnaast zijn er nog twee algemene aspecten die de voorkeur voor publiekrechtelijke vormgeving ondersteunen.

Het eerste is de spanning tussen het gemeentelijk belang en het (privaatrechtelijk beschermde) belang van de rechtspersoon, met name als het gaat om vennootschappen. Het tweede betreft de belemmering dat, anders dan bij bestuurscommissies en gemeenschappelijke regelingen, in privaatrechtelijke rechtspersonen geen publiekrechtelijke bevoegdheden kunnen worden ingebracht. Voordat van een eventuele deelneming door de gemeente in een verbonden partij sprake is dienen de relevante publieke belangen te worden geïnventariseerd en geëxpliciteerd. Beleidsuitgangspunt 3 Onder de volgende (financiële) voorwaarden is het publieke belang gediend met de behartiging door verbonden partijen: 1. de samenwerking draagt bij aan de (continuïteit van de) dienstverlening aan de burgers van PijnackerNootdorp; 2. de samenwerking richt zich op het uitvoeren van in de wet of gemeentebegroting beschreven taken, het realiseren van efficiencyvoordelen (kostenbesparingen), effectiviteit (grotere slagkracht) of betere coördinatie van een publiek belang; 3. de samenwerking brengt betere beheersing van de financiële en maatschappelijke risico’s met zich mee en de risico’s worden gedeeld; 4. er is sprake van heldere en gemeenschappelijke doelstellingen voor zowel de gemeente als de andere partij(en); 20

5. verantwoording en toezicht zijn adequaat geregeld; 6. er is beoordeeld of concurrentiestelling bijdraagt aan de behartiging van het betreffende publieke belang; 7. wijze van waarborging van de publieke belangen is vastgelegd; 8. rolverdeling binnen het college en het ambtelijk apparaat is vastgelegd (zie ook hoofdstuk 6); 9. van de advisering van de collegeleden over de verbonden partijen wordt een dossier aangelegd.

Stap 4: Zijn er zwaarwegende redenen om deel te nemen in een privaatrechtelijke rechtspersoon? Beleidsuitgangspunt 4 ("Nee, tenzij … principe") De gemeente gaat niet over tot de oprichting van of de deelneming in een privaatrechtelijke rechtspersoon, tenzij op deze wijze een publiek belang wordt behartigd dat niet op een andere wijze tot stand kan worden gebracht. Het “Nee, tenzij … principe” houdt in dat er in beginsel voor wordt gekozen om het publiek belang te behartigen door de gemeente in de hoedanigheid van publiekrechtelijk rechtspersoon, bijvoorbeeld als subsidieverstrekker of regelgever. Indien dit niet kan verdient het de voorkeur om de publiekrechtelijke weg te kiezen door het oprichten van of het deelnemen in een publiekrechtelijke rechtsvorm, zoals een bestuurscommissie of een gemeenschappelijke regeling. Pas in laatste instantie wordt gekozen voor een privaatrechtelijke rechtsvorm. De voornaamste reden voor het volgen van het “Nee, tenzij … principe” is dat er diverse (publiekrechtelijke) alternatieven zijn om het publieke belang te behartigen, waardoor de beïnvloedingsmogelijkheden groter zijn. Verder is, zoals aangegeven bij stap 3, er in publiekrechtelijke rechtsvormen meer aandacht voor democratische controle en verantwoording, waardoor het overheidshandelen een grotere mate van transparantie kent.

Een oprichting van of deelneming in een privaatrechtelijke rechtspersoon is mogelijk c.q. gewenst, indien sprake is van: - Het behartigen van een publiek belang dat met behulp van wet- en regelgeving of overeenkomsten niet goed kan worden uitgevoerd; - Het initiëren van activiteiten in nauwe samenwerking met andere privaat- of publiekrechtelijke rechtspersonen die zonder deelneming niet of moeilijk van de grond komen. Indien er zwaarwegende redenen zijn om de bestuurlijke en financiële verantwoordelijkheid geheel of gedeeltelijk over te dragen aan een privaatrechtelijke organisatie volgt de oprichting van of de deelneming in een privaatrechtelijk rechtspersoon. Een zwaarwegende reden is bijvoorbeeld de deelname van een private partij. Een andere zwaarwegende reden is dat bij de participatie van meer publieke partijen de slagvaardigheid zodanig onder druk kan komen te staan dat de keuze voor een privaatrechtelijke rechtspersoon onvermijdelijk wordt.

4.3 Besluitvormingskader publiekrechtelijke rechtspersonen De raad, het college van burgemeester en wethouders en de burgemeester kunnen afzonderlijk of tezamen, ieder voor zover zij bevoegd zijn, een gemeenschappelijke regeling treffen ter behartiging van een of meer bepaalde belangen van de gemeente (artikel 1 Wgr). Het college en de burgemeester gaan niet over tot het treffen, wijzigen van of uittreden uit de regeling dan nadat:

21

a. de gemeenteraad eerst in de gelegenheid is gesteld een zienswijze te geven op het ontwerp van de regeling; b. de gemeenteraad hiervoor, na afronding van de zienswijzeprocedure, toestemming heeft gegeven. De gemeenteraad beschikt over een aantal instrumenten om democratische controle uit te voeren op de gemeenschappelijke regeling. Bij het oprichten van, toetreden tot of het wijzigen van gemeenschappelijke regelingen wordt bijzondere aandacht geschonken aan de artikelen in de regeling die betrekking hebben op: 1. De politieke controle door informatieplicht, verantwoording en terugroeping; 2. Toezichthoudende rol/financiële controle door de betrokkenheid van de raad bij het vaststellen van de begroting (mogelijkheid om zienswijze in te dienen); 3. Het doel van de regeling en de toekenning van de bevoegdheden om dit doel te bereiken; 4. De regels over het wijzigen en opheffen van en uittreden uit de regeling; 5. Het aantal personen dat per gemeente wordt afgevaardigd naar het (algemeen) bestuur c.q. het stemgewicht dat elke afgevaardigde in het (algemeen) bestuur heeft. In hoofdstuk 5 worden deze instrumenten uitgebreid toegelicht. Gemeentelijke vertegenwoordiging in het bestuur Bij het treffen van een gemeenschappelijke regeling wordt een algemeen en een dagelijks bestuur ingesteld.

Artikel 13, eerste lid, van de Wgr bepaalt dat het algemeen bestuur van een openbaar lichaam, ingesteld bij een regeling die uitsluitend is getroffen door gemeenteraden, omdat er slechts raadsbevoegdheden worden overgedragen, bestaat uit leden die per deelnemende gemeente door de raad uit zijn midden, met uitzondering van de voorzitter, worden aangewezen. Indien de regeling mede is getroffen door gemeenteraden, omdat er naast bevoegdheden van het college of de burgemeester raadsbevoegdheden worden overgedragen, bestaat het algemeen bestuur uit leden, die per deelnemende gemeente door de raad uit zijn midden, de voorzitter inbegrepen, en uit de wethouders worden aangewezen. Raadsleden kunnen dus zitting hebben in een algemeen bestuur van een regeling waaraan mede-bevoegdheden van de raad zijn overgedragen. Gemeenschappelijke regelingen hebben een monistisch karakter. De leden van het dagelijks bestuur worden door en uit het algemeen bestuur aangewezen (artikel 14, eerste lid, Wgr). Raadsleden kunnen, indien het een regeling betreft waarin naast raadsbevoegdheden ook bevoegdheden van het college of de burgemeester zijn overgedragen, in beginsel dus ook zitting hebben in een dagelijks bestuur. Vanuit het oogpunt van dualisme ligt het echter niet voor de hand dat een raadslid deel uitmaakt van het dagelijks bestuur van zo’n regeling.

Ook het feit dat raadsleden die lid zijn van een dagelijks bestuur (in tegenstelling tot wethouders) door hun eigen raad niet kunnen worden aangesproken op of ter verantwoording kunnen worden geroepen over de mate waarin zij daarin de belangen van hun eigen gemeente dienen, pleit hier tegen. Daarom is het volgende beleidsuitgangspunt geformuleerd. Beleidsuitgangspunt 5 Indien in een gemeenschappelijke regeling mede-bevoegdheden van de raad worden overgedragen hebben leden van de gemeenteraad alleen zitting in het algemeen bestuur, niet in het dagelijks bestuur. Indien in een gemeenschappelijke regeling slechts bevoegdheden van het college worden overgedragen kunnen uitsluitend leden van het college zitting hebben in het algemeen of dagelijks bestuur. Zij kunnen zich alleen laten vervangen door andere leden van het college. Bij een gemeenschappelijke regeling waarin slechts bevoegdheden van de burgemeester worden overgedragen, vormen de burgemeesters het algemeen bestuur.

22

Tabel 2. Vertegenwoordiging van Pijnacker-Nootdorp in de huidige gemeenschappelijke regelingen (oktober 2022) Verbonden partij Algemeen Bestuur Dagelijks bestuur Bestuur Metropoolregio Rotterdam 1 lid uit college Den Haag 2014 Omgevingsdienst Haaglanden 1 lid uit college Veiligheidsregio Haaglanden de burgemeester Servicebureau Jeugdhulp 1 lid uit colleges van Haaglanden H-6 gemeenten GGD en VT Haaglanden 1 lid uit college 1 lid uit college Reinigingsbedrijf Avalex 1 lid uit college Alleen aan de Metropoolregio Rotterdam Den Haag 2014 zijn raadsbevoegdheden overgedragen. Aan de gemeenschappelijke regelingen Omgevingsdienst Haaglanden, Veiligheidsregio Haaglanden, Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden, GGD en Veilig Thuis Haaglanden, en Regionaal Reinigingsbedrijf Avalex zijn slechts collegebevoegdheden overgedragen, waardoor alleen collegeleden zitting kunnen nemen in het AB of het bestuur. In het bestuur van het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden wordt Pijnacker-Nootdorp vertegenwoordigd door een collegelid van een van de zes zogenaamde H-6 gemeenten (LeidschendamVoorburg, Pijnacker-Nootdorp, Voorschoten, Wassenaar, Westland en Zoetermeer). De samenstelling van het algemeen bestuur van de Veiligheidsregio is geregeld in de Wet veiligheidsregio’s. Die wet bepaalt dat burgemeesters zitting hebben in het algemeen bestuur.

Het college is bevoegd de gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio vast te stellen. Financiële consequenties Tot slot dient te worden gekeken naar de financiële consequenties van de samenwerking op publiekrechtelijke grondslag. Het beleidsuitgangspunt voor de financiële voorwaarde voor deelname aan een verbonden partij is gelijkluidend voor zowel publiekrechtelijke als privaatrechtelijke deelnemingen. Daarom is hieronder één beleidsuitgangspunt geformuleerd voor beide. Beleidsuitgangspunt 6 Voordat wordt besloten tot deelname aan een verbonden partij op publiekrechtelijke of privaatrechtelijke grondslag moet (aanvullend op beleidsuitgangspunt 3) voldaan zijn aan de volgende financiële voorwaarde: deelname vindt alleen plaats nadat een toezichtarrangement is vastgesteld. In het toezichtarrangement krijgen de aansturing, het beheer en het toezicht vorm en inhoud. Daarbij dient tenminste aandacht te worden gegeven aan: a. Duidelijkheid van de doelstelling en taakomschrijving en de meetbaarheid van prestaties van de verbonden partij; b. De sturingsvisie (het geheel van regels en afspraken over de verdeling van bevoegdheden en verantwoordelijkheden tussen bestuursorganen, waaronder de bestuurlijke verhoudingen, vertegenwoordiging, benoeming bestuurders, functiescheiding); c.

De wijze waarop de publieke belangen zijn geborgd en op welke wijze de democratische controle plaatsvindt (bekostigingsvoorwaarden, vaststellen tarieven of heffingen, goedkeuring begroting, goedkeuren of vaststellen van regelingen van het uitvoeringsorgaan); d. De wijze van verantwoording (informatieplicht, controlerechten, verplichtingen tot het indienen van verantwoordingsinformatie) en de bevoegdheden om zo nodig in te grijpen (aanwijzingen, richtlijnen); e. De wijze (inhoud en tijdstippen) waarop er wordt geëvalueerd inclusief doorlichtingen op effectiviteit en efficiency.

23

4.4 Besluitvormingskader privaatrechtelijke rechtspersonen Het college is, op basis van artikel 160, tweede lid, van de Gemeentewet, bevoegd te besluiten tot de oprichting van en de deelneming in stichtingen, maatschappen, vennootschappen, verenigingen, coöperaties en onderlinge waarborgmaatschappijen. Het besluit wordt niet genomen dan nadat de raad een ontwerpbesluit is toegezonden en in de gelegenheid is gesteld wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen. De wensen en bedenkingen afwegend neemt het college vervolgens een definitief besluit. Nadat gekozen is voor het aangaan van een deelneming moet vervolgens worden beoordeeld welke privaatrechtelijke rechtsvorm of een combinatie van rechtsvormen, zoals dikwijls voorkomt bij publiek private samenwerking, de voorkeur geniet. De keuze voor een specifieke rechtsvorm is onder andere afhankelijk van het te bereiken doel. Eventueel kan gekozen worden voor het participeren in een overheids-B.V. of -N.V. Een organisatie moet worden gezien als overheids-BV of -NV als overheden rechtstreeks of middellijk een dominerende invloed kunnen uitoefenen uit hoofde van eigendom, financiële deelneming of de desbetreffende regels. Dominerende invloed wordt vermoed te kunnen worden uitgeoefend, wanneer de overheden, al dan niet rechtstreeks, ten aanzien van het bedrijf: a.

De meerderheid van het geplaatste kapitaal van dat bedrijf bezitten; b. Over de meerderheid van de stemrechten verbonden aan de door genoemd bedrijf uitgegeven aandelen beschikken; of c. Meer dan de helft van de leden van het orgaan van bestuur, van beheer of van toezicht van genoemd bedrijf kunnen benoemen. Gemeentelijke vertegenwoordiging in het bestuur Zijn er zwaarwegende redenen om de bestuurlijke en financiële verantwoordelijkheid geheel of gedeeltelijk over te dragen aan een privaatrechtelijke organisatie, dan moet worden bepaald wie de gemeente vertegenwoordigt in de diverse organen van de vennootschap, vereniging of stichting. De gemeente kan op drie manieren betrokken zijn bij privaatrechtelijke rechtspersonen (de diverse rechtsvormen worden besproken in bijlage II): 1. Als aandeelhouder in een NV of BV; 2. Vertegenwoordiging in het bestuur van een privaatrechtelijke rechtspersoon; 3. Vertegenwoordiging in de raad van commissarissen of een toezichthoudend orgaan van een privaatrechtelijke rechtspersoon. Gemeentelijke vertegenwoordiging in het bestuur van een privaatrechtelijke rechtspersoon kan leiden tot conflictsituaties. De leden van het bestuur hebben zich namelijk te richten naar het belang van de rechtspersoon en de daarmee verbonden onderneming.

Indien het publieke belang strijdig is met het belang van de rechtspersoon dient de gemeentelijke vertegenwoordiger in het bestuur zich van stemming te onthouden. Een ander conflict kan ontstaan bij de verantwoording. Een commissaris in een vennootschap is bijvoorbeeld, conform het vennootschapsrecht, enkel verantwoording schuldig aan de Algemene vergadering van Aandeelhouders. Een gemeentelijk bestuurder in de hoedanigheid van commissaris van een vennootschap is daarom geen verantwoording schuldig over het gevoerde beleid van de vennootschap aan de gemeenteraad. Deze conflictsituatie treedt niet op als de gemeente de rol van aandeelhouder vervult. De gemeentelijk bestuurder kan in deze rol het belang van de gemeente inbrengen en hierover rapporteren aan de gemeenteraad. Daarnaast kan nog worden gedacht aan de volgende conflictsituaties: 24

a. Volgens het Burgerlijk Wetboek dient een commissaris zonder last of ruggespraak het belang van de rechtspersoon te behartigen; b. Geen enkele commissaris mag zich opstellen als behartiger van een deelbelang; c. Indien het particuliere belang, het belang van de rechtspersoon, strijdig is met het publiek belang dan zal een commissaris in het belang van de vennootschap moeten handelen. Gegeven het uiteindelijke doel dat de gemeente nastreeft met het oprichten van of het deelnemen in een privaatrechtelijke rechtspersoon, namelijk de behartiging van een publiek belang, is het van belang om gemeentelijke vertegenwoordiging te hebben in één van de organen van de rechtspersoon. Er moet echter voor worden gewaakt dat niet hetzelfde gemeentelijke orgaan in meer organen van de rechtspersoon is vertegenwoordigd. Om de rollen van gemeentelijke vertegenwoordiging helder te stellen en (de schijn van) belangenverstrengeling te voorkomen zijn de beleidsuitgangspunten 7 tot en met 10 geformuleerd. Beleidsuitgangspunt 7 Uitsluitend leden van het college, of een door het college aangewezen derde, vertegenwoordigen de gemeente in het bestuur van een privaatrechtelijke rechtspersoon.

Indien een gemeentelijke vertegenwoordiger wordt afgevaardigd in het bestuur van een privaatrechtelijke rechtspersoon, betreft dit een lid van het college of een door het college aangewezen derde, bijvoorbeeld een gemeenteambtenaar. Deze door het college aangewezen derde betreft geen lid van de gemeenteraad. Bestuurders zijn in bepaalde gevallen hoofdelijk aansprakelijk en onder bepaalde omstandigheden zelfs persoonlijk aansprakelijk. Beleidsuitgangspunt 8 Het college benoemt een lid van de raad van commissarissen, zijnde een extern persoon die geen functie binnen het gemeentelijk overheidsapparaat uitoefent. De functie van commissaris in een vennootschap is, om de hieronder uiteengezette redenen, niet verenigbaar met de functie van gemeentebestuurder. In overeenstemming met het Rijksbeleid ten aanzien van commissarissen van overheidswege zal de functie van commissaris vervuld worden door een extern persoon die geen functie binnen het gemeentelijk overheidsapparaat uitoefent en geen lid is van het college of de gemeenteraad. Indien de gemeente het recht heeft om een commissaris te benoemen dan benoemt uitsluitend het college deze persoon. Deze persoon behartigt als commissaris altijd het ondernemingsbelang en niet het belang van de gemeente.

Beleidsuitgangspunt 9 Leden van het college vertegenwoordigen de gemeente in de Algemene vergadering van Aandeelhouders van een vennootschap en leggen hierover verantwoording af aan de gemeenteraad. Een lid van het college neemt zitting in het toezichthoudende orgaan, niet zijnde de raad van commissarissen, van een vennootschap. Dit collegelid is niet tevens bestuurslid van de vennootschap. Beleidsuitgangspunt 10 Leden van de gemeenteraad vertegenwoordigen de gemeente in de algemene ledenvergadering van een vereniging of de raad van toezicht van een stichting. Een lid van de gemeenteraad neemt zitting in het toezichthoudende orgaan van de vereniging of de stichting. Dit past bij de controlerende rol van de gemeenteraad.

25

4.5 Controlekader verbonden partijen Jaarlijks ontvangt de gemeenteraad de jaarstukken van de verbonden partijen. Deze documenten staan op de lijst van ingekomen stukken. Ten minste eenmaal per jaar licht het verantwoordelijke collegelid de (financiële) stand van zaken en de ontwikkelingen toe. Het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten en artikel 23, vierde lid, van de Financiële verordening gemeente Pijnacker-Nootdorp 2021 bepalen dat in zowel de begroting als in de jaarrekening een paragraaf verbonden partijen wordt opgenomen. Hierin wordt melding gemaakt van (de voornemens tot) het aangaan of het beëindigen van nieuwe verbonden partijen, een wijziging van de doelstelling of een afwijking van de voorgenomen of gerealiseerde activiteiten en eventuele problemen bij verbonden partijen. Aan de paragraaf wordt een lijst verbonden partijen toegevoegd. Op grond van artikel 15, tweede lid, van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten bevat de lijst van verbonden partijen tenminste de volgende informatie: a. de wijze waarop de gemeente een belang heeft in de verbonden partij en het openbaar belang dat ermee gediend wordt; b. het belang dat de gemeente in de verbonden partij heeft aan het begin en de verwachte omvang aan het einde van het begrotingsjaar; c.

de verwachte omvang van het eigen vermogen en het vreemd vermogen van de verbonden partij aan het begin en aan het einde van het begrotingsjaar; d. de verwachte omvang van het financiële resultaat van de verbonden partij in het begrotingsjaar; e. de eventuele risico’s van de verbonden partij voor de financiële positie van de gemeente.

Beleidsuitgangspunt 11 Ten aanzien van de inhoudelijke kwaliteit van de informatievoorziening en van de begroting en jaarstukken van verbonden partijen (met uitzondering van verbonden partijen waarvan de gemeente slechts aandeelhouder is, zoals BNG Bank, Dunea en Stedin) worden de volgende aanvullende eisen gesteld: a. met verbonden partijen worden meetbare kwantitatieve en kwalitatieve afspraken gemaakt over de te leveren prestaties; b. met verbonden partijen worden afspraken gemaakt over de frequentie (inclusief tijdstippen) en inhoud van de tussentijdse informatievoorziening; c. de rapportages, begroting en jaarstukken van verbonden partijen bevatten: - financiële informatie, zoals de verhouding eigen – vreemd vermogen (solvabiliteit); - kengetallen over realisatie van de met Pijnacker-Nootdorp gemaakte prestatieafspraken en beleidsdoelstellingen; - informatie over de rechtmatigheid en fiscale aangelegenheden, onder andere BTW-compensatiefonds; - informatie over de verhouding realisatie/budget; - informatie over de risico’s en de wijze waarop risicomanagement in de interne organisatie wordt toegepast. d. zowel de raad als het college ontvangen de rapportages, begroting en jaarstukken van verbonden partijen. Daarbij wordt voldaan aan de in de wet en de betreffende gemeenschappelijke regeling gestelde termijnen.