bijlage 3. Zienswijzen samengevoegd geanonimiseerd

Goedemorgen, N.a.v. het gesprek met

en dien ik hierbij namens , zienswijzen in tegen de Beleidsnota huisvesting arbeidsmigranten

Pijnacker-Nootdorp. In eerste instantie maak ik van de gelegenheid gebruik om mijn complimenten uit te spreken over de kwaliteit van dit beleid. Het is direct duidelijk dat hiervoor veel gesprekken met stakeholders hebben plaatsgevonden. Ik zie enkele verbeterpunten: - Er wordt verwezen naar de geldende nota parkeernormen voor auto’s, scooters en fietsen. Ik zag op de website van de gemeente dat dan verwezen wordt naar de Nota Parkeernormen 2012. Deze nota voorziet onvoldoende in de parkeerbehoefte bij huisvestingslocaties. In de ontwerpnota Parkeernormen 2021 wordt bij kamerhuur aangegeven dat er 025-0,7 parkeerplaatsen per woning nodig zijn. Dit geeft veel onduidelijkheid omdat er veel verschillende soorten woningen en woongebouwen worden gerealiseerd. Het wordt duidelijker als er een norm per arbeidsmigrant in wordt opgenomen. - De ruimte voor recreatie en ontspanning is te ruim. In een gebied waar de ruimte schaars is, is het beter op de hoeveelheid recreatieruimte per locatie te bepalen. Een locatie dat op fietsafstand van b.v. de Delftse hout ligt, heeft minder buitenruimte nodig. Arbeidsmigranten hebben de meeste behoefte aan een huiskamer in huiselijke sfeer (te delen met maximaal 6 mensen). In de beleidsnotitie wordt onderkend dat arbeidsmigranten “niet anders zijn dan wij zelf”. En dus behoefte hebben aan goede wifi en privacy.

Ook de behoefte aan recreatie wijkt niet/nauwelijks af. De arbeidsmigranten hebben behoefte aan een goede huisvesting tegen een redelijke prijs. In een gebied waar ruimte kostbaar is, worden projecten onnodig duur door extra ruimte voor recreatie te reserveren. - Waar het adviesrapport van het Aanjaagteam arbeidsmigranten zeer nadrukkelijk uit gaat van gescheiden contracten voor verhuur en arbeid, wordt in de Jaarrapportage Arbeidsmigranten 2021 d.d. 17-12-2021 een genuanceerder beeld geschetst in het belang van de arbeidsmigrant. Daar wordt ingezet op een goede huurbescherming met een opzegtermijn van een maand i.p.v. gescheiden partijen / contracten. Met vriendelijke groet, ) g 6 l d r

Gemeente Pijnacker-Nootdorp Postbus 1 2650 AA PIJNACKER Per e-mail: arbeidsmigranten@pijnacker-nootdorp.nl Datum Ons kenmerk Onderwerp

: : :

Huisvesting arbeidsmigranten

Geachte heer, mevrouw, Langs deze weg wil

, mede namens , reageren op de ontwerp beleidsnota huisvesting arbeidsmigranten Pijnacker-Nootdorp die tot en met 24 februari 2022 ter inzage ligt. U zult de beleidsnota gebruiken om nieuwe initiatieven te toetsen en richting te geven aan initiatiefnemers van huisvesting voor deze doelgroep.

De glastuinbouw heeft zich ontwikkeld tot een hightech-sector met veel werkgelegenheid en werk op verschillende niveaus. Ondanks de toename van automatisering en robotisering blijven er grote aantallen mensen nodig voor het productiewerk. Arbeidsmigranten (wij spreken liever van internationale medewerkers) spelen hierbij een essentiële rol, ook ik de toekomst. Om deze mensen aan onze sector te kunnen binden is voldoende, goede en betaalbare huisvesting nodig op korte afstand van de werkplek. Zoals u zelf stelt: “zonder huisvesting geen arbeidsmigranten.” Hoewel huisvesting een functie is die feitelijk binnen bestaand stads- en dorpsgebied zou moeten worden opgelost, zien we in de praktijk dat hiervoor onvoldoende ruimte is en ook het maatschappelijk draagvlak vaak ontbreekt. Zoals u aangeeft, biedt de bestaande en geplande woningvoorraad geen ruimte voor de woonbehoefte van arbeidsmigranten die hier tijdelijk willen wonen. Uw beleidsnota biedt mogelijkheden om internationale werknemers die binnen uw gemeente in de primaire glastuinbouw werkzaam zijn, onder voorwaarden (ook) te huisvesten op glastuinbouwgronden. Wij zijn blij met deze opening in uw beleid. Wij waarderen dat uw gemeente als een van de eerste gemeenten in Oostland verantwoordelijkheid op dit dossier neemt en beleid opstelt rondom het vraagstuk van huisvesting van deze specifieke doelgroep.

Daarnaast hebben wij van u de gelegenheid gehad om vroegtijdig input te leveren voor dit beleid, bijvoorbeeld tijdens een rondetafelgesprek op 12 oktober 2021. Wij waarderen dat u ons als partner ziet bij de totstandkoming van beleid. Uw beleid richt zich op gevallen waarbij sprake is van short- en mid-stay. Internationale werknemers die zich langdurig in Nederland vestigen, dienen een beroep te doen op de reguliere woningvoorraad. Die mening delen wij.

Straal rondom woning bewoond door internationale medewerkers Op pagina 9 benoemt u een aantal mogelijkheden voor de huisvesting van internationale medewerkers binnen het bestaande woningaanbod, waaronder (bij c.) bedrijfswoningen, mits er binnen een straal van 50 meter vanaf de woning geen andere (bedrijfs-)woning is omgezet voor kamergewijze bewoning. Voor agrarische bedrijfswoningen vinden wij dat een straal van 30 meter volstaat. De woning mag alleen bewoond worden door medewerkers van het bedrijf waartoe de woning behoort. Dit geeft ons inziens de nodige rem op het ontstaan van overlast en daarom kan een beperkte afstand gelden. Beperking aantal huisvestingslocaties duurzame glastuinbouwgebieden Voor nieuwe locaties (pagina 10) geeft u bij b. aan dat in of nabij alle drie de duurzame glastuinbouwgebieden (Noukoop, Pijnacker-Oost en Pijnacker-West) bij voorkeur twee locaties per gebied worden gebruikt voor de huisvesting van arbeidsmigranten. Op pagina 19 stelt u dat er naar schatting 1.200 tot 1.500 migranten werkzaam zijn in de glastuinbouwsector van Pijnacker-Nootdorp. Wij weten dat een aantal glastuinbouwbedrijven op hun perceel kleinschalige huisvesting wil realiseren, primair gericht op eigen personeel.

De door u opgenomen beperking van twee locaties per gebied kan een zeer grote rem worden op de realisatie van voldoende huisvesting voor de medewerkers die in dat glastuinbouwgebieden werkzaam zijn. Als er enerzijds voldoende huisvesting moet worden gerealiseerd en het anderzijds maar mag gaan om een paar locaties per gebied, dan dient het dus te gaan om grootschalige locaties en moeten kleinschalige locaties worden afgewezen. Dat terwijl een aantal ondernemers juist daar de voorkeur aan geeft. Wij vragen u deze beperking bij b. te verwijderen of anders niet te spreken van ‘locaties’, maar van ‘grootschalige locaties’. Anders bestaat het risico dat de huisvesting die wordt gerealiseerd niet in verhouding staat tot het aantal medewerkers in dat gebied en niet volstaat. Ons inziens volstaat punt c.: “De omvang van nieuwe locaties en bebouwing voor huisvesting van arbeidsmigranten moet aansluiten bij de ruimtelijke, economische, milieukundige en sociale kenmerken van de locatie en de omgeving. Dit betekent dat iedere aanvraag op zijn merites moet worden bekeken.” Dit houdt al in dat bij elk initiatief wordt gekeken naar de behoefte aan huisvesting in het gebied en wat daar al is gerealiseerd.

Geen belemmering herstructurering glastuinbouw Voor nieuw te bouwen huisvestingslocaties heeft u als randvoorwaarde opgenomen dat: “deze, bij vestiging in het duurzaam glastuinbouwgebied, de bedrijfsvoering, ontwikkeling en herstructurering van de glastuinbouw niet belemmeren.” Wij zijn blij dat u deze, ook door ons ingebrachte randvoorwaarde, expliciet heeft opgenomen. Scheiding huur- en arbeidsovereenkomst U geeft aan met initiatiefnemers in gesprek te willen over de scheiding van het huur- en arbeidscontract. Indien mogelijk wilt u dat die gescheiden zijn, waarbij voor de huur een opzegtermijn van vier weken geldt. Wij willen u wijzen op de mogelijkheid die de Wet Goed Verhuurderschap (mits aangenomen) gemeenten biedt. Zij kunnen binnen deze wet een gebiedsgerichte vergunningsplicht instellen voor verhuurders en o.a. de verplichting aan de vergunning koppelen van een zelfstandige huurovereenkomst, zodat de huur- en de arbeidscontract zijn gescheiden.

2

Criterium economische binding U zet heel specifiek in op huisvesting van internationale werknemers die actief zijn binnen de primaire glastuinbouw van uw gemeente. U schetst bij 5.2 een reeks voorwaarden waaraan een initiatiefnemer moet voldoen. U wilt alleen werken met betrouwbare partijen. Wij ondersteunen dat van harte. Uw werkwijze lijkt te leiden tot een soort van register van uitzendbureaus of huisvesters die aan strikte criteria voldoen, zoals gemeente Westland dat ook kent. In Westland blijkt uit de praktijk dat deze aanpak werkt en misstanden voorkomt. Een van die criteria is dat de initiatiefnemer moet aantonen een economische binding te hebben met de glastuinbouw binnen de gemeente, waarbij onder andere wordt gekeken naar het personeelsbestand. Op zich vinden wij dit een goed en zeer belangrijk criterium, omdat dit betekent dat medewerkers op korte afstand van hun werkplek gehuisvest worden. Dit voorkomt onnodige verkeersbewegingen (met name van auto’s) en wordt door de medewerkers vaak als prettig ervaren. Daarnaast kan dit ervoor zorgen dat de bewoners ook daadwerkelijk in de primaire glastuinbouw werkzaam zijn. Wij dringen er bij u wel op aan dit criterium verder te specificeren.

Wat verstaat u onder ‘economische binding’? Welk percentage van de medewerkers op een huisvestingslocatie moet bijvoorbeeld werkzaam zijn in de primaire glastuinbouw om te voldoen aan dit criterium? Of gebruikt u andere maatstaven en zo ja, welke? Kwaliteit van wonen Bij 5.4 staat u stil bij de woonkwaliteit. Terecht, want internationale medewerkers hebben, net als iedereen, recht op goede huisvesting. Prettig en veilig wonen is fijn voor de bewoners en heeft daarnaast als voordeel dat medewerkers productiever zijn en minder snel vertrekken. Onder andere met goede huisvesting kunnen we werknemers aan onze sector binden. Vervolgens gaat u concreet in op een aantal voorwaarden die van toepassing zijn. Zo stelt u dat voor elke bewoner 12 m2 gebruiksoppervlakte beschikbaar moet zijn en dat per kamer maximaal twee personen mogen worden gehuisvest. Wij wijzen u erop dat de Kamer (conform het advies van de het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten van Emile Roemer) een motie heeft aangenomen die de regering vraagt om 15 m2 leefoppervlakte per persoon en maximaal één persoon per slaapkamer aan te houden, tenzij de bewoners een affectieve relatie hebben. Dit is weliswaar nog geen verplichting, maar wij adviseren dat nu al in uw beleid op te nemen. Dit kan voorkomen dat huisvesting wordt gerealiseerd die op afzienbare termijn niet meer voldoet.

Wij zijn wel van mening dat deze regels niet moeten gelden voor al gerealiseerde huisvesting, zodat geen kapitaalvernietiging ontstaat voor de initiatiefnemer. Bij 5.5.2 gaat u in op het beheer van de locaties. Het lijkt ons verstandig om daarbij op te nemen dat een beheerder de Nederlandse of Engelse taal (voldoende) beheerst. AKF en SNF keurmerk U vraagt om een actueel SNF keurmerk gedurende de gehele periode waarin een (deel van een) gebouw wordt verhuurd voor de huisvesting van arbeidsmigranten. De agrarische sector heeft het Agrarisch Keurmerk Flexwonen (AKF) in het leven geroepen. Wij vragen u op te nemen dat huisvesting moet voldoen aan het SNF of het AKF keurmerk. Communicatie Bij 5.6 staat u onder andere stil bij de communicatie met omwonenden. Wij kunnen het belang van goede communicatie niet voldoende benadrukken, hoewel in de praktijk blijkt dat bij partijen vaak een heel andere beleving bestaat over wanneer daarvan sprake is. Zoals u op pagina 3 aangeeft is “een goede communicatie bij initiatieven voor huisvesting van arbeidsmigranten is […] van cruciaal belang.” 3

U stelt enerzijds dat de gemeente een actieve rol speelt bij de communicatie met omwonenden en andere stakeholders, maar dat verantwoordelijkheid ligt bij de initiatiefnemer. Bij b. stelt u: “De initiatiefnemer is verantwoordelijk voor het participatietraject met de omwonenden en stakeholders ten behoeve van het verkrijgen van voldoende draagvlak. De gemeente denkt en doet hierin waar nodig actief mee.” Hoewel wij begrijpen dat de eindverantwoordelijkheid bij de initiatiefnemer ligt, vragen wij u om communicatie toch vooral te zien als een gezamenlijke verantwoordelijkheid en daarin de regie te nemen, zonder daarmee eindverantwoordelijk te zijn. Glastuinbouwgronden uitsluitend voor glastuinbouwmedewerkers Op pagina 19 geeft u nogmaals aan dat uit gesprekken blijkt dat de lokale behoefte aan huisvesting voor internationale medewerkers met name vanuit de glastuinbouw komt. De enige andere ‘grote vrager’ is het distributiecentrum van Albert Heyn op bedrijventerrein Ruyven. Daar zou behoefte zijn aan 300 bedden, maar men is het gesprek hierover niet met u aangegaan. Dat is jammer. Zonder te stellen dat hiervan in dit geval sprake is, merken wij dat de glastuinbouw actiever is dan veel andere sectoren op dit vraagstuk en zich actief inspant op huisvesting op eigen gronden mogelijk te maken. Wij zien dat dit, onder andere door u en onder voorwaarden gelukkig mogelijk wordt gemaakt.

Zoals u weet heeft glastuinbouwgrond een relatief lage waarde, zeker in verhouding tot bestemmingen als ‘wonen’ en ‘industrie’. Het kan niet zo zijn dat andere sectoren de oplossing van hun huisvestingsproblematiek invullen op glastuinbouwgronden. Op pagina 8 geeft u aan er in de Omgevingsvisie voor gekozen te hebben de bestaande en in ontwikkeling zijnde bedrijventerreinen niet verder uit te breiden. Daarom zit u geen mogelijkheid daar huisvesting te realiseren. U ziet wel mogelijkheden aan de randen van de glastuinbouw, mits deze de herstructurering niet in de weg zit. Wij kunnen ons in deze stellingname niet vinden. Ook als het gaat om percelen die herstructurering van de glastuinbouw niet in de weg staan, zouden die percelen moeten worden gebruikt voor de huisvesting van medewerkers uit de primaire glastuinbouw en niet voor werknemers uit andere sectoren of andere doelgroepen zoals u op pagina 9 voorstelt: “Niet alleen arbeidsmigranten, maar ook studenten, spoedzoekers en uitstromers uit het sociaal domein hebben een vergelijkbare, vaak tijdelijke, vraag naar woonruimte. Een combinatie van doelgroepen sluiten we niet per definitie uit.” Huisvesting voor de door u genoemde groepen, al dan niet in een campusachtige opzet met verschillende gebouwen, moet binnen BSD worden gezocht en niet op agrarische gronden.

U dient hierin uw verantwoordelijkheid te nemen, net als andere sectoren dat zouden moeten en hiervoor geen beroep doen op glastuinbouwgronden. Die moeten zijn voorbehouden aan medewerkers die ook (tijdelijk) in die primaire glastuinbouw actief zijn en in die periode op ‘onze’ gronden onder strikte voorwaarden tijdelijk mogen wonen. U geeft op pagina 10 aan de goedkope en middeldure woningvoorraad en appartementen beschikbaar te houden voor de doelgroepen die moeilijk een woning kunnen vinden. U verleent daarom geen medewerking aan het omzetten van deze woningen naar onzelfstandige woonruimte (‘verkameren’) voor arbeidsmigranten. Juist de ruimte die hierdoor ontstaat dient u te gebruiken voor het huisvesten van de genoemde andere groepen binnen BSD. Daarbij speelt ook mee dat wij in de toekomst al steeds meer van onze percelen in moeten zetten voor voorzieningen in het kader van de energietransitie, wateropslag en huisvesting van internationale medewerkers. Dat doet al een beroep op het glastuinbouwareaal. Daarnaast verschijnen steeds meer nieuwe teelten onder glas, zelfs teelten die tot voor kort (financieel) nooit voor mogelijk werden gehouden zoals vanille en avocado.

4

Uit CBS cijfers blijkt dat het glastuinbouwgrondareaal weer stijgt (zie hier) en ons inziens dienen de schaarse glastuinbouwgronden ten dienste te staan van glastuinbouwbedrijven en niet gebruikt te worden voor andere sectoren, ketenschakels of doelgroepen die niet werkzaam zijn in de primaire glastuinbouw. Wij willen u vragen de aangegeven wijzigingen door te voeren in de beleidsnota. Glastuinbouw Nederland is graag bereid onze reactie nader toe te lichten. Hoogachtend,

5

Beleidsnota

huisvesting arbeidsmigranten Pijnacker-Nootdorp Ontwerp, 2 november 2021

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .......................................................................................................................................................... 1 1.

WAAROM DEZE BELEIDSNOTA? ....................................................................................................................... 3

2.

HOE IS DEZE BELEIDSNOTA TOT STAND GEKOMEN? ....................................................................................... 4

3.

HOE VERHOUDT DEZE BELEIDSNOTA ZICH TOT BESTAAND BELEID? ............................................................... 5 3.1

Landelijk beleid ........................................................................................................................................ 5

3.2

Provinciaal beleid ..................................................................................................................................... 5

3.3

Regionaal beleid ....................................................................................................................................... 5

3.4

Lokaal beleid ............................................................................................................................................ 5

4.

BEGRIPPEN EN DEFINITIES................................................................................................................................ 7

5.

BELEIDSNOTA IN THEMA’S ............................................................................................................................... 8 5.1 thema: Ruimtelijke doelstellingen en randvoorwaarden ............................................................................. 8 5.2 thema: Ontwikkeling en exploitatie van huisvesting ..................................................................................11 5.3 thema: Doelgroep en registratie .................................................................................................................12 5.4 thema: Woonkwaliteit ................................................................................................................................14 5.5 thema: Verhuurderschap, beheer en leefbaarheid ....................................................................................15 5.6 thema: Van vooroverleg tot realisatie ........................................................................................................17

6.

Juridische status van de beleidsnota en evaluatie .........................................................................................18 6.1 Hardheidsclausule .......................................................................................................................................18 6.2 Evaluatie ......................................................................................................................................................18

BIJLAGE 1: INDICATIE AANTAL ARBEIDSMIGRANTEN PIJNACKER-NOOTDORP 2021 .............................................19 BIJLAGE 2: DUURZAME GLASTUINBOUWGEBIEDEN OP KAART .............................................................................21

pagina 2/22

1. WAAROM DEZE BELEIDSNOTA? Pijnacker-Nootdorp is als derde glastuinbouwgemeente van Nederland een speler van formaat in deze sector. Een groot deel van het werk in de kassen wordt ondanks de automatisering en robotisering nog gedaan door arbeidsmigranten. Arbeidsmigranten leveren daarmee een grote bijdrage aan onze (glastuinbouw)economie. De verwachting is dat dit ook voor de toekomst nog zo blijft. Belangrijk voor deze groep is de huisvesting, want zonder huisvesting geen arbeidsmigranten. Als gemeente willen we daarom onze verantwoordelijkheid nemen. Economische noodzaak voor de glastuinbouw Arbeidsmigranten zijn noodzakelijk voor bedrijfsvoering en concurrentiepositie van de glastuinbouw. Daarbij begeven de bedrijven zich op een internationale arbeidsmarkt. Het moet voor arbeidsmigranten aantrekkelijk zijn om zich in Nederland te vestigen, anders werken zij met hetzelfde gemak in Duitsland, Denemarken of een ander land. Een belangrijke voorwaarde voor het aantrekken en behouden van gemotiveerd, gekwalificeerd en betaalbaar personeel is dan ook goede huisvesting. De concurrentie is tenslotte groot. Prettig en veilig wonen voor arbeidsmigranten Het Hoofdlijnenakkoord 2018-2022 heeft als één van de speerpunten: Prettig en veilig wonen. Dat geldt voor iedereen in onze gemeente dus ook voor arbeidsmigranten.

Hoewel wij in de praktijk nog weinig zeer slechte slaap- dan wel woonplekken in onze gemeente hebben aangetroffen, is het wel duidelijk dat de nood voor passende huisvesting hoog is. De berichten in de media over slechte woonomstandigheden en het onderzoek van het aanjaagteam Arbeidsmigranten (commissie Roemer), zijn een extra aanleiding om nu over te gaan tot het vaststellen van een beleidskader Samen prettig en veilig wonen Onze inwoners wonen met veel plezier in onze gemeente. Dat willen we graag zo houden. De voorliggende beleidsnota is dan ook bedoeld om passende huisvesting voor arbeidsmigranten mogelijk te maken, waarbij we de druk op de toch al gespannen woningmarkt niet verder willen vergroten. Tot nu toe zijn er weinig signalen van overlast. Het is echter niet vanzelfsprekend dat dit zo blijft. Door ons in te zetten voor het mogelijk maken van passende woningen voor arbeidsmigranten hopen we daar een bijdrage aan te leveren. De ambitie is dan ook dat arbeidsmigranten, zeker wanneer ze hier gedurende een langere periode verblijven, zoveel mogelijk deel uitmaken van de samenleving en leven en werken in harmonie met de overige inwoners van Pijnacker-Nootdorp. Het betrekken van de samenleving en een goede communicatie bij initiatieven voor huisvesting van arbeidsmigranten is hierbij van cruciaal belang.

pagina 3/22

2. HOE IS DEZE BELEIDSNOTA TOT STAND GEKOMEN? Voor de opstelling van deze beleidsnota is ervoor gekozen om in de periode mei tot juli eerst een informatieronde onder lokale, regionale en overkoepelende stakeholders te maken en hen te informeren het proces en de beoogde planning. Daarbij is uiteraard inhoudelijk gesproken over het onderwerp en opgehaald wat hun beeld van de problematiek is. Zowel de gemeente Westland als de Provincie hebben onderzoek gedaan naar de woonbehoeften van arbeidsmigranten. Zelf zijn we in gesprek geweest met een Poolse HR-medewerkster die hier al langer werkzaam is. In oktober zijn een aantal huisvestingslocaties in de regio bezocht. Hierbij is ook uitvoerig gesproken met de Poolse beheerder op een van deze locaties. Uit deze onderzoeken, de beide gesprekken en de stakeholdersessies is duidelijk geworden dat de arbeidsmigranten niet anders zijn dan wij zelf. Een goede Wifi-verbinding en een mate van privacy is belangrijk. Ook zij hebben behoefte aan een goede leef- en woonomstandigheden om goed en gemotiveerd te kunnen presteren op hun werk. Aan de hand van de gevoerde gesprekken en de opgehaalde informatie is half oktober 2021 een rondetafelgesprek georganiseerd met ondernemers, huisvesters, uitzendbureaus, woningcorporaties, belangenverenigingen, bewonersverenigingen en leden van de raad.

Op deze avond is van gedachten gewisseld over de uitgangspunten voor de nota en de dilemma’s die naar voren zijn gekomen. De opbrengst van dit gesprek is vervolgens gebruikt om de beleidsnota verder inhoud te geven.

pagina 4/22

3. HOE VERHOUDT DEZE BELEIDSNOTA ZICH TOT BESTAAND BELEID? De glastuinbouw in Pijnacker-Nootdorp is in hoge mate verweven met de glastuinbouw in het Oostland en het Westland. Arbeidsmigranten bewegen zich gemakkelijk tussen verschillende werkplekken in verschillende gemeenten en zelfs verschillende landen. Het beleid dat we opstellen kan dan ook niet los worden gezien van het landelijk, provinciaal en regionaal beleid. Daarnaast moet deze nota aansluiten bij het lokale beleid op bijvoorbeeld het gebied van economie, glastuinbouw en wonen. In dit hoofdstuk wordt hier verder op ingegaan. 3.1 Landelijk beleid Het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten onder leiding van Emile Roemer heeft op 30 oktober het tweede advies over dit onderwerp uitgebracht. In beide adviezen wordt benadrukt dat arbeidsmigranten belangrijk zijn voor de Nederlandse economie, maar met name op het gebied van wonen en welzijn nog wel kwetsbaar zijn. Als uitwerking van één van de aanbevelingen heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties samen met Rho adviseurs een handreiking ruimtelijk ordening opgesteld. Doel is om handvatten aan te reiken voor de complexe materie rondom huisvesting en ruimtelijke ordening. De focus van de handreiking ligt dus op ruimtelijke ordening en aansluitende, aanvullende instrumenten zoals de huisvestingsverordening.

Daarnaast is het rijk bezig met een wetsvoorstel Goed Verhuurderschap. Deze wet geeft de gemeente in de toekomst, naar verwachting, meer instrumenten om goed verhuurderschap te bevorderen en discriminatie en intimidatie op de woningmarkt tegen te gaan. Omdat de wet nog in de consultatiefase zit, kunnen er nog wijzigingen optreden. Het is nog niet bekend wanneer de wet in werking zal treden. 3.2 Provinciaal beleid Ook de provincie Zuid-Holland werkt aan nieuwe kaders voor de huisvesting van arbeidsmigranten. Zo wordt verkend of er meer mogelijkheden voor huisvesting aan de randen van de kernen (bestaand stads- en dorpsgebied) kunnen komen. Op dit moment is nieuwe huisvesting voor arbeidsmigranten, volgens de provinciale verordening, namelijk alleen mogelijk binnen de kernen. Afwijken daarvan kan alleen met een ingewikkelde en langdurige procedure. De provincie investeert daarnaast in het opbouwen en delen van kennis over dit onderwerpen. Hiervoor zijn diverse onderzoeken uitgevoerd en is een gemeentelijke Zuid-Hollandse community opgezet. Alle gemeenten in Zuid-Holland kunnen hier lid van worden en daar ervaringen delen, contact leggen met collega’s of nieuwe informatie opdoen. 3.3 Regionaal beleid Hoewel er geen specifiek regionaal beleid is, betekent dit niet dat er geen samenwerking is op dit gebied.

Zo wordt het onderwerp op de ambtelijke en bestuurlijke tafel Wonen in de regio Haaglanden regelmatig besproken. Ook in samenwerkende glastuinbouwgemeenten Oostland staat dit onderwerp op de agenda. Hier is bijvoorbeeld afgesproken dat iedere gemeente zich inzet om voor de lokale behoefte ook lokaal in huisvesting te voorzien. Daarmee draagt iedereen naar rato zijn steentje bij aan de behoefte aan goede en passende huisvesting en worden eventuele knelpunten niet afgewenteld op de buren. Onze buurgemeente Lansingerland heeft in dat kader in 2019 beleid vastgesteld en werkt dit steeds verder uit met een toetsingskader en een communicatiekader. 3.4 Lokaal beleid In 2019 heeft de gemeenteraad van Pijnacker-Nootdorp regels opgenomen over het splitsen, verkameren en samenvoegen van woningen. Dit was nodig omdat we steeds meer zien dat woningen verkamerd worden voor bijvoorbeeld studenten of arbeidsmigranten. Dit heeft invloed op het woningaanbod en de woon- en leefomgeving. In de Economische Visie 2020-2025 is geconstateerd dat er bij de glastuinbouwbedrijven behoefte is aan goede huisvesting van arbeidsmigranten ter behoud van hun concurrentiepositie. Uit de Woonvisie 2020-2030 blijkt dat de druk op de woningmarkt in Pijnacker-Nootdorp hoog is en tekorten zich in vrijwel alle segmenten voordoen. De tekorten zijn het grootst in de sociale of betaalbare voorraad.

De bestaande en geplande woningvoorraad biedt geen ruimte voor de woonbehoefte van arbeidsmigranten die hier tijdelijk willen wonen nwege de complexiteit van het vraagstuk is besloten er een aparte beleidsnota voor te maken. Uiteraard sluit pagina 5/22

deze aan bij de eerdergenoemde beleidsnota’s en bij de in november 2021 vastgestelde Omgevingsvisie Pijnacker-Nootdorp 2050. In deze nota wordt ook verwezen naar juridisch-planologische procedures. Waar we nu nog gewend zijn aan tijdelijke ontheffingen, kruimelontheffingen en herzieningen van bestemmingsplannen, gaan we straks, met de inwerkingtreding van de Omgevingswet, werken met andere instrumenten. Denk bijvoorbeeld aan het omgevingsplan en de buitenplanse omgevingsactiviteit. De gemeente bereidt zich voor op deze wet, die naar verwachting op 1 juli 2022 in werking zal treden. Aangezien deze voorbereiding in volle gang is, is nog niet alles gereed. Zo moet de gemeenteraad nog een besluit nemen over de Nota Fysieke Leefomgeving. Dit gebeurt naar verwachting in het eerste kwartaal van 2022. Daarin komt de verdeling van de bevoegdheden tussen raad en college te staan. Bij de vaststelling van de nu voorliggende beleidsnota Huisvesting Arbeidsmigranten zullen de gevolgen van de Nota Fysieke Leefomgeving verwerkt worden.

pagina 6/22

4.

BEGRIPPEN EN DEFINITIES

1 2

begrip ABU Arbeidsmigrant

3

Bestaand stads- en dorpsgebied

4 5

BRP Glastuinbouw

6

Huishouden

7 8

Kamerverhuur Logies

9 10 11 12 13 14

NBBU Onzelfstandige woonruimte RNI SNA SNF Woning

15

Woonnet-Haaglanden

pagina 7/22

omschrijving Algemene Bond Uitzendondernemingen (inter)nationale werknemer die van plan is om hier tijdelijk te wonen en te werken. bestaand stedelijk gebied als bedoeld in artikel 1.1.1 van het Besluit ruimtelijke ordening zijnde: bestaand stedenbouwkundig samenstel van bebouwing ten behoeve van wonen, dienstverlening, bedrijvigheid, detailhandel of horeca, alsmede de daarbij behorende openbare of sociaal culturele voorzieningen, stedelijk groen en infrastructuur. Basisregistratie personen. De sector die in overwegende mate gericht is op het voortbrengen van producten en het leveren van diensten door middel van het duurzaam en intensief kweken van assimilerende organismen onder invloed van licht, geheel of hoofdzakelijk overdekt. een persoon of groep van personen waarbij sprake is van continuïteit in de samenstelling en onderlinge verbondenheid. Kamerverhuur is de verhuur van onzelfstandige woonruimte. het bedrijfsmatig verblijf en/of nachtverblijf (altijd voor meerdere nachten) aanbieden, waarbij het uitgangspunt is dat de betreffende persoon het hoofdverblijf elders heeft. Er is hierbij geen sprake van continuïteit in de samenstelling ervan en onderlinge verbondenheid, ongeacht of de personen hetzelfde werk verrichten, dezelfde nationaliteit delen en gezamenlijk de huishouding doen. Nederlandse Bond van Bemiddelings- en Uitzendondernemingen.

Een woonruimte waarbij de toegang, de keuken en het toilet wordt gedeeld met bewoners van andere kamers of woningen. Register niet-ingezetenen. Stichting Normering Arbeid. Stichting Normering Flexwonen. een gebouw of een gedeelte van een gebouw, dat dient voor de huisvesting van één afzonderlijk huishouden. Regionaal platform waarop de woningcorporaties in Haaglanden hun woningen adverteren.

5.

BELEIDSNOTA IN THEMA’S

Deze beleidsnota is opgebouwd uit zes thema’s. Ieder thema is hetzelfde opgebouwd en start met de vraag: “wat willen we bereiken?”. Hierin staan de ambities en doelstellingen van de gemeente beschreven. Vervolgens wordt duidelijk gemaakt “hoe we dit willen bereiken”. Dus welke uitgangspunten en regels hanteren we als gemeente. Deze beleidsnota wordt aan de ene kant gebruikt om nieuwe initiatieven te kunnen toetsen. Aan de andere kant zijn deze regels ook bedoeld om initiatiefnemers in een zo vroeg mogelijk stadium de weg te wijzen. Aan de hand van deze nota kunnen zij op zoek naar een locatie die aan die regels kan (gaan) voldoen. Zo zorgen we voor een helder, bestuurlijk vastgesteld beleidskader voor initiatiefnemers, ondernemers, arbeidsmigranten, inwoners van Pijnacker-Nootdorp, onze buurgemeenten, de Oostlandgemeenten en de provincie Zuid-Holland. 5.1 thema: Ruimtelijke doelstellingen en randvoorwaarden In dit thema staan de ruimtelijke aspecten centraal. De ruimte in Pijnacker-Nootdorp is schaars. Voor iedere vierkante meter zijn er verschillende ruimtevragers: van groen tot wonen en van parkeren tot glastuinbouw. Hieronder wordt beschreven wat we willen bereiken en hoe we dat willen doen. Het vinden van een passende plek maakt daar onderdeel van uit. 5.1.1.

Wat willen we bereiken? a) Passende woningen voor arbeidsmigrante Van de honderden arbeidsmigranten die in Pijn Nootdorp werken, heeft slechts een klein deel een woning in de bestaande woningvoorraad van Pijnacker-Nootdorp gevonden (bijlage 1). Voor de arbeidsmigranten die hier tijdelijk, dus voor een korte of middellange periode wonen en werken, ontbreekt op dit moment passende huisvesting binnen Pijnacker-Nootdorp. Op basis van de gegevens over vraag naar en aanbod van deze specifieke woonvorm verwachten we dat er binnen de bestaande voorraad onvoldoende ruimte is om in de lokale behoefte te voorzien. Met deze nota willen we ruimte maken om aan deze behoefte tegemoet te komen. b) Een balans tussen de verschillende ruimtevragers De druk op de ruimte is hoog. Er is behoefte aan huizen voor verschillende doelgroepen, maar ook ruimte nodig voor groen, ecologie, water en bedrijven. Huisvesting voor arbeidsmigranten wordt vaak gezocht buiten de bestaande woonwijken. Denk hierbij aan locaties of gebouwen in de glastuinbouw of op bedrijventerreinen. In de Omgevingsvisie hebben we ervoor gekozen om de bestaande en reeds in ontwikkeling zijnde bedrijventerreinen niet verder uit te breiden. Gelet hierop en wetende dat er een blijvende behoefte is aan bedrijventerreinen, zien we geen mogelijkheden om op de bedrijventerreinen huisvesting te realiseren.

Dit zou te veel ten koste gaan van de beschikbare ruimt daar. Als gemeente zien we wel mogelijkheden binnen de (randen van de) glastuinbouw, mits deze de herstructurering niet in de weg zit. c) Beschermen goedkope en middeldure woningvoorraad en appartementen in de kernen Een deel van de woningvoorraad is schaars en willen we dus behouden binnen onze voorraad. Voor met name starters (maar ook jonge gezinnen en ouderen) is het moeilijk om een woning te vinden die betaalbaar is. De goedkope en middeldure voorraad (tot de NHG-grens) en appartementen willen we daarom beschikbaar houden voor die doelgroepen en zien we dus niet als een optie voor de huisvesting van arbeidsmigranten. d) Op peil houden van het woon- en leefklimaat Het is prettig, veilig en rustig wonen in Pijnacker-Nootdorp. Dat waarderen onze inwoners en willen we ook graag zo houden. Het omzetten van woningen naar onzelfstandige woonruimte (verkameren) voor arbeidsmigranten of studenten, kan dit woongenot negatief beïnvloeden.

pagina 8/22

5.1.2. Hoe willen we dit bereiken? a) Passende ningen voor arbeidsmigranten De specifieke aanvulling van de woningvoorraad voor arbeidsmigranten, richt zich op tijdelijke arbeidsmigranten (short en mid stay) en hun woonbehoefte. Hierbij kijken we naar zowel de bestaande voorraad als nieuw te ontwikkelen woningen. Niet alleen arbeidsmigranten, maar ook studenten, spoedzoekers en uitstromers uit het sociaal domein hebben een vergelijkbare, vaak tijdelijke, vraag naar woonruimte. Een combinatie van doelgroepen sluiten we niet per definitie uit. Bij een voorziening aansluitend of in de kern zien we mogelijkheden om in een campusachtige opzet met verschillende gebouwen verschillende doelgroepen te bedienen. Dit bekijken we op zijn merites per initiatief. b) Een balans tussen de verschillende ruimtevragers We hebben als gemeente behoefte aan passende woningen voor arbeidsmigranten. Om in deze behoefte te voorzien zien we in de bestaande voorraad de volgende mogelijkheden: Bestaande voorraad: a. Hoewel in Pijnacker-Nootdorp vrijwel geen leegstaande panden zijn die kunnen worden omgebouwd, staan we hier niet op voorhand negatief tegenover. We bekijken per initiatief of en onder welke voorwaarden medewerking zou kunnen worden verleend.

Uitzondering hierop vormen woningen of bedrijfspanden op een bedrijventerrein en (voormalige) agrarische bedrijfsgebouwen en kassen buiten de bebouwde kom. Deze mogen niet worden omgezet naar (onzelfstandige) woonruimte of woningen voor arbeidsmigranten. Deze ruimte willen we beschikbaar houden als bedrijventerrein dan wel voor de herstructurering van de glastuinbouw b. Een woning boven de NHG-grens binnen de bebouwde kom mag alleen worden omgezet in onzelfstandige woningen indien het woon- en leefklimaat niet onevenredig wordt aangetast (zoals beschreven in de Huisvestingsverordening Pijnacker-Nootdorp en het bestemmingsplan) en binnen een straal van 50 meter vanaf de erfgrenzen geen andere woning is omgezet voor kamergewijze bewoning. Woningen onder de NHG-grens en appartementen mogen niet worden omgezet naar onzelfstandige woonruimte. c. Een (bedrijfs)woning boven de NHG-grens buiten de bebouwde kom mag worden omgezet in onzelfstandige woningen indien voldaan wordt aan de onderstaande voorwaarden. i. er binnen een straal van 50 meter vanaf de bedrijfswoning geen andere (bedrijfs-) woning is omgezet voor kamergewijze bewoning; ii. de (bedrijfs-)woning grenst aan, staat op en hoort bij het bedrijf(sperceel) waar de nieuwe bewoners (arbeidsmigranten) gaan werken; iii.

de woon- en leefkwaliteit van de bewoners gewaarborgd is doordat voldaan wordt aan de eisen zoals beschreven bij de overige thema’s van deze beleidsnota; iv. het toegelaten aantal bewoners per (bedrijfs-)woning is gerelateerd aan de eis van het Bouwbesluit dat per persoon minimaal 12m² gebruiksoppervlakte beschikbaar is; v. de omliggende bedrijven niet gehinderd worden in hun bedrijfsvoering. Woningen onder de NHG-grens en appartementen mogen niet worden omgezet naar onzelfstandige woonruimte. d. De locatie beschikt over alle vereiste vergunningen voor bouwen en gebruik waaronder mogelijk een omgevingsvergunning voor brandveilig gebruik (verplicht vanaf tien personen) of een gebruiksmelding (verplicht vanaf vijf personen).

pagina 9/22

Nieuw te bouwen locaties: Wij zien mogelijkheden in verschillende vormen van nieuwbouw indien wordt voldaan aan de volgende voorwaarden: a. Nieuwe locaties en bebouwing voor huisvesting van arbeidsmigranten moeten binnen de bebouwde kom gerealiseerd worden of (bij voorkeur), in of aan de randen van de duurzame glastuinbouwgebieden mits: i. deze de bouw van reguliere, permanente woningen in de vorm van uitbreiding van de kernen niet belemmeren en; ii. deze, bij vestiging in het duurzaam glastuinbouwgebied, de bedrijfsvoering, ontwikkeling en herstructurering van de glastuinbouw niet belemmeren. b. In of nabij alle drie de duurzame glastuinbouwgebieden (Noukoop, Pijnacker-Oost en PijnackerWest) worden bij voorkeur twee locaties per gebied gebruikt voor de huisvesting van arbeidsmigranten. De duurzame glastuinbouwgebieden binnen Pijnacker-Nootdorp zijn op kaart aangegeven in bijlage 2 bij deze beleidsnota; c. De omvang van nieuwe locaties en bebouwing voor huisvesting van arbeidsmigranten moet aansluiten bij de ruimtelijke, economische, milieukundige en sociale kenmerken van de locatie en de omgeving. Dit betekent dat iedere aanvraag op zijn merites moet worden bekeken. d. Een nieuwe locatie voorziet in bijbehorende voorzieningen waaronder in ieder geval wordt verstaan: i. Goede aansluiting op het lokale weg- en fietsnetwerk; ii.

Parkeerplaatsen op eigen terrein overeenkomstig de tijdens de aanvraag geldende nota parkeernormen voor auto’s, scooters en fietsen; iii. (Overdekte) stallingen voor scooters, fietsen, tuinmeubilair etc.; iv. Ruimte (binnen en buiten) voor recreatie en ontspanning richtlijn geldt dat per bewoner circa 65-70 m2 grondoppervlak beschikbaar is; v. Voldoende voorzieningen voor het wassen en drogen van kleding; vi. Voldoende voorzieningen voor het gescheiden aanbieden van afval; vii. (Gratis) toegang tot draadloos internet en tv; viii. Sanitaire en/of andere voorzieningen en/of eisen die zijn voorgeschreven in het Bouwbesluit e. De locatie beschikt over alle vereiste vergunningen voor bouwen en gebruik waaronder een omgevingsvergunning voor brandveilig gebruik (verplicht vanaf tien personen) of een gebruiksmelding (verplicht vanaf vijf personen). c) Beschermen van de goedkope en middeldure woningvoorraad en appartementen in de kernen Om de goedkope en middeldure woningvoorraad en de appartementen beschikbaar te houden voor de doelgroepen die moeilijk een woning kunnen vinden, verlenen we geen medewerking aan het omzetten van deze woningen naar onzelfstandige woonruimte (verkameren) voor arbeidsmigranten. Hiervoor passen we de Huisvestingsverordening Pijnacker-Nootdorp en, waar nodig, het bestemmingsplan aan.

d) Op peil houden van het woon- en leefklimaat Bij aanvragen die gericht zijn op het kamergewijs bewonen van woningen binnen of buiten de kernen, kijken we altijd of het woon- en leefklimaat niet onevenredig wordt aangetast. Daarbij kijken we naar concrete normen voor parkeren, praktische zaken als een aanspreekpunt en huisregels, maar ook naar de afstand tot eventuele andere woningen die al zijn verkamerd. Hiervoor passen we de Huisvestingsverordening Pijnacker Nootdorp en, waar nodig, het bestemmingsplan aan.

pagina 10/22

5.2 thema: Ontwikkeling en exploitatie van huisvesting In dit thema staan een aantal voorwaarden beschreven die we stellen aan partijen die huisvesting willen realiseren en/of exploiteren. Vaak gaat het om uitzenders die op zoek zijn naar huisvesting voor hun werknemers. 5.2.1. Wat willen we bereiken? a) Goede huisvesting voor een redelijke huurprijs Als gemeente willen we dat arbeidsmigranten wonen in kwalitatief goede huisvesting voor een redelijke huurprijs. b) Voorkomen van een te grote afhankelijkheid van de werkgever voor de huisvesting Doordat het arbeidscontract vaak verbonden is aan het huurcontract, is de arbeidsmigrant kwetsbaar voor uitbuiting. We willen deze kans op uitbuiting voorkomen. Ook moet het verliezen van een arbeidscontract er niet direct voor zorgen dat een arbeidsmigrant op straat komt te staan. 5.2.2. Hoe willen we dit bereiken? a) Goede huisvesting voor een redelijke huurprijs Voor de ontwikkeling en exploitatie van de huisvesting gaan we alleen in gesprek en maken we afspraken met betrouwbare partners. Dit zijn partijen die zijn aangesloten bij een bepaalde koepel of die een keurmerk hebben waarmee kwaliteitseisen o.a. op het gebied van arbeidsvoorwaarden, afdracht van sociale premies, veiligheid op de werkvloer en het beheer van de huisvestinglocaties geborgd zijn. Om te bepalen of een partner betrouwbaar is kijken we naar de volgende aspecten: I.

Uitzendbureaus moeten beschikken over het SNF en SNA-keurmerk en moeten lid zijn van de Algemene Bond Uitzendondernemingen (ABU) of Nederlandse Bond Bemiddelings- en Uitzendondernemingen (NBBU); II. De huisvester hanteert minimaal de SNF-normen of is een erkende woningcorporatie; III. Er wordt een maximaal huurbedrag gevraagd dat rekening houdt met de kwaliteit van d woning, te berekenen via het huurpuntensysteem (ook wanneer deze formeel niet van toepassing is) en niet meer dan 25% van het loon van de arbeidsmigrant b draagt. Afspraken over de woonkwaliteit staan verder in thema 4 opgenomen. b) Voorkomen van een te grote afhankelijkheid van de werkgever voor de huisvesting Ons uitgangspunt is om arbeidsmigranten zo onafhankelijk mogelijk te laten zijn van een werkgever. Door alleen met betrouwbare partners (zie punt a) te werken wordt de kans op uitbuiting al verkleind. Deze beschikken namelijk over bijvoorbeeld een klachtenregister, waar misstanden gemeld worden. Wel willen we in gesprek over de scheiding van het huur- en arbeidscontract: I. In principe wordt de huurovereenkomst gescheiden van het arbeidscontract en zijn commerciële bedrijven niet tegelijkertijd werkgever en huisbaas van arbeidsmigranten. Uitzonderingen hierop zijn alleen onder strikte voorwaarden mogelijk; II.

Er is een opzegtermijn van vier minimaal weken, waardoor de arbeidsmi t bij ziekte of verlies van een baan voldoende tijd heeft om een ander onderkomen te zoeken.

pagina 11/22

5.3 thema: Doelgroep en registratie In dit thema staat de doelgroep die we voor ogen hebben bij nieuw te realiseren locaties centraal. Voor bewoning in de bestaande woningvoorraad hebben we als gemeente namelijk weinig instrumenten om te sturen in de toewijzing. Naast een beschrijving van de doelgroep “arbeidsmigrant” staat ook beschreven hoe we gaan zorgen voor een beter inzicht in de woonadressen van deze groep. Daar zijn op dit moment verschillende bronnen voor (zie bijlage 1). 5.3.1. Wat willen we bereiken? a) Huisvesting arbeidsmigranten die tijdelijk werkzaam zijn in de glastuinbouw binnen onze gemeente We willen in eerste instantie een bijdrage leveren aan de lokale behoefte voor huisvesting van arbeidsmigranten die hier tijdelijk werkzaam zijn. In heel de regio en provincie bestaat er een flink tekort aan huisvesting voor deze doelgroep. Daarbij zien we dat nieuwe locaties bij buurgemeenten voor bedrijven als Zalando en Jumbo voor extra vraag naar arbeidsmigranten zorgen. En daarmee ook een extra vraag naar huisvesting. We hebben als gemeente maar beperkte ruimte om huisvesting te realiseren. Dit willen we daarom zo veel mogelijk inzetten om de lokale knelpunten op te lossen. Wij zien de arbeidsmigrant voor deze nota als (inter)nationale werknemer die van plan is om hier tijdelijk te wonen en te werken.

De groep die zich hier permanent wil vestigen is aangewezen op de reguliere woningmarkt. Uit de gesprekken met de stakeholders blijkt dat met name de glastuinbouw sector behoefte heeft aan huisvesting voor arbeidsmigranten. Voor nieuw te realiseren huisvesting richten we ons daarom op deze doelgroep. Een kanttekening hierbij is de mogelijke vraag vanuit het distributiecentrum op bedrijventerrein Ruyven. Met hen gaan wij het gesprek aan om tot een maatwerkoplossing te komen. b) Een goed overzicht van de arbeidsmigranten woonachtig in onze gemeente Door inzicht te krijgen in de adressen waar de arbeidsmigranten wonen, kunnen we eventuele onwenselijke en mogelijk gevaarlijke woonsituaties voorkomen of verbeteren. Dit kan onder andere door de registratie in de BRP te verbeteren. Deze registratie zorgt er ook voor dat arbeidsmigranten bepaalde rechten zoals toegang tot zorg krijgen. 5.3.2. Hoe willen we dit bereiken? a) Huisvesting arbeidsmigranten die tijdelijk werkzaam zijn in de glastuinbouw binnen onze gemeente I. Bij aanvang van het huurcontract dient de arbeidsmigrant werkzaam te zijn in onze gemeente. Hierover maken we afspraken met de huisvesters; II. Indien een uitzender de initiatiefnemer is van huisvesting moe e aantonen dat deze een economische binding heeft met de glastuinbouw binnen onze gemeente. Hierbij wordt er o.a. gekeken naar het personeelsbestand.

b) Een goed overzicht van de arbeidsmigranten woonachtig in onze gemeente I. Dit overzicht krijgen we door samen te werken met de huisvesters, de uitzender en de arbeidsmigranten en daarnaast willen we gebruik te maken van de kennis van SNF. Samen met deze partijen willen we ons registratieproces verbeteren; II. We gaan arbeidsmigranten stimuleren om zich in te schrijven in de gemeentelijke BRP waardoor ze geen toeristenbelasting hoeven te betalen; III. Arbeidsmigranten worden tijdens de inschrijving gewezen op de rechten en plichten die zij hier hebben als inwoner van de gemeente; IV. Het uitzendbureau d aagt zorg voor de verplichte in- en uitschrijving van arbeidsmigranten: i. in de gemeentelijke BRP (Basisregistratie Personen) bij een voorgenomen verblijfsduur van minimaal 4 maanden binnen een periode van 6 maanden; ii. bij één van de dichtstbijzijnde RNI-loketten (Registratie Niet-Ingezetenen) bij een voorgenomen verblijfduur van maximaal 4 maanden binnen een periode van 6 maanden; V. Huisvesters houden (o.b.v. eisen logies) een nachtregister bij en verstrekken hierover periodiek informatie aan de gemeente; pagina 12/22

VI.

We gaan als gemeente onderzoeken of een convenant afsluiten met SNF bijdraagt aan dit overzicht in onze gemeente. Met dit convenant is het op grond van de privacywetgeving mogelijk gegevens te delen over locaties in onze gemeente en locaties die geen keurmerk mee krijgen. Hiervoor voert SNF periodiek controles uit.

pagina 13/22

5.4 thema: Woonkwaliteit In dit thema staat de minimale kwaliteit van de woonruimte (en de omgeving) voor arbeidsmigranten centraal. Een aantal zaken zijn al benoemd in het Bouwbesluit of worden geborgd in de SNFnormering. Maar door ze hier op te schrijven benadrukken we nogmaals de waarde. 5.4.1. Wat willen we bereiken? a) Een kwalitatief goede huisvesting regelen voor de arbeidsmigranten Mooi Wonen en prettig leven is een van de pijlers in onze Woonvisie. Dit geldt ook voor arbeidsmigranten die in onze gemeente willen wonen. Het voordeel van kwalitatief goede huisvesting regelen voor de arbeidsmigranten is dat dit ook het effect heeft op de tevredenheid en is daarmee van groot belang voor het behoud van de werknemers in de glastuinbouw. Bij de totstandkoming van deze nota is duidelijk geworden dat de arbeidsmigranten niet anders zijn dan wij zelf. Een goede Wifiverbinding en een mate van privacy zijn belangrijke wensen voor de huisvesting. b) Behoud kwalitatief goede huisvesting Wat goed is moet goed blijven. Afspraken over de kwaliteit van de huisvesting moeten niet alleen bij de realisatie of de eerste controle worden nagekomen. Maar ook in de toekomst moeten deze afspraken worden nagekomen. Controleren, handhaving en meldpunten zijn hierbij van belang. 5.4.2.

Hoe willen we dat bereiken? a) Een kwalitatief goede huisvesting regelen voor de arbeidsmigranten Om de kwaliteit van huisvesting te borgen stellen we als gemeente een aantal voorwaarden op. I. Per bewoner dient conform het Bouwbesluit 1 persoon per 12m² gebruiksoppervlakte beschikbaar te zijn; II. Er wordt voldaan aan e wettelijke eisen van het Bouwbesluit op het gebied van (brand)veiligheid, daglicht en ventilatie; III. Ter waarborging van de privacy wordt er per kamer in principe één persoon gehuisvest. In geval van partners geldt een maximum van twee personen. Dit biedt personen de gelegenheid om zich terug te trekken; IV. Iedere bewoner heeft minimaal een voorziening om persoonlijke spullen veilig op te bergen. Eén persoonlijke en afsluitbare locker per persoon is nodig; V. Er moet voldoende buitenruimte beschikbaar zijn en deze moet aantrekkelijk, goed onderhouden te zijn en te blijven. Hierdoor is er ruimte voor ontspanning van de arbeidsmigrant en een passende uitstraling naar de omgeving; VI. Er dient een gemeenschappelijke ruimte, niet zijnde sanitair/ of bergruimte, te zijn; VII. Ontspanning: op de locatie moet gelegenheid zijn voor ontspanning, sport en/of spel; VIII. WIFI: Er wordt door ondernemer/verhuurder gratis WIFI aangeboden; IX. Wasvoorziening: op de locatie bestaat een adequate voorziening voor het wassen en drogen van kleding en beddengoed.

Of de beheerder maakt dit op een andere manier voor alle gebruikers van het pand mogelijk. b) Behoud kwalitatief goede huisvesting Om ook de kwaliteit van daadwerkelijke huisvesting in de toekomst te borgen I. Meldingen over arbeidsmigranten kunnen gemaakt worden op de gemeentelijke website via het meldpunt Leefomgeving; II. We onderzoeken de voor- en nad van het sluiten van een convenant met SNF; III. Locaties die niet voldoen aan deze beleidsnota of vigerende regelgeving zoals de huisvestingsverordening worden gehandhaafd; IV. We onderzoeken de mogelijkheden om wanneer een huisvester, uitzendbureau of ondernemer niet blijvend voldoet aan de gestelde eisen, hieraan een (financiële) sanctie kan worden verbonden.

pagina 14/22

5.5 thema: Verhuurderschap, beheer en leefbaarheid In dit thema bespreken we wat we verstaan onder goed verhuurderschap en hoe de locatie beheerd moet worden. Dit om de leefbaarheid voor zowel de arbeidsmigranten als de bestaande bewoners te borgen. 5.5.1.Wat willen we bereiken? a) Prettig en veilig wonen voor de arbeidsmigranten In het nieuws zien we regelmatig dat arbeidsmigranten onder erbarmelijke omstandigheden w werken. Dergelijke omstandigheden willen we niet in onze gemeente. Ook voor hen moet het in Pijnacker-Nootdorp prettig en veilig wonen zijn. Prettig en veilig wonen heeft een economisch neveneffect. Tevreden medewerkers gaan minder snel weg en zijn productiever.

en

b) Prettige en leefbare wijken In alle wijken van Pijnacker-Nootdorp is het prettig wonen. De Leefbaarheidsmonitor van 2021 laat prachtige cijfers zien. Dat willen we graag zo houden. De huisvesting van arbeidsmigranten mag dan ook geen significant negatieve invloed hebben op de leefbaarheid van de wijken. 5.5.2.Wat gaan we daar voor doen? a) Prettig en veilig wonen voor de arbeidsmigranten Bij nieuwe initiatieven, of deze nu binnen bestaande bebouwing zijn of gericht op nieuwbouw, maken we vooraf goede en heldere afspraken maken met verhuurders over: I. Een actueel keurmerk SNF gedurende de gehele periode waarin een (deel van een) gebouw wordt verhuurd voor de huisvesting van arbeidsmigranten. Na realisatie van het plan zal vanuit de SNF jaarlijks een controle worden uitgevoerd. Ook kan vanuit de gemeente aanleiding zijn om tot de uitvoering van controles over te gaan; II. Enige uitzondering op deze verplichting is wanneer een toegelaten instelling de verhuurder is. Dan is het goed verhuurderschap op een andere manier geborgd; III. Een door de gemeente goed te keuren beheerplan waarin de wijze van beheer is beschreven.

Daaronder valt ook een huisreglement waarin in het Nederlands, Engels en de taal van de bewoners wordt beschreven wat verwacht wordt van de huurders, verhuurder en de wijze waarop wordt omgegaan met overtreding van deze huisregels 1 alsmede een informatiepakket met daarin in het Nederlands, Engels en de taal van de bewoners informatie over de SNF norm, de (samenvatting van) cao voor uitzendkrachten, informatie over scholing, inschrijvingen bij Woonnet-Haaglanden, de gezondheidszorg en sociale voorzieningen in de gemeente Pijnacker-Nootdorp. IV. Een door de verhuurder aangewezen beheerder die op (of nabij) de locatie aanwezig is. En bereikbaar is voor bewoners, omwonenden, de gemeente en overige instanties. Deze beheerder dient binnen 24 uur te reageren op vragen en/of klachten en houdt deze bij volgens een klachtenreglement2. Dit laat onverlet dat voor de gemeente alle partijen (zijnde de eigenaar, verhuurder, beheerder en huurder) aanspreekbaar en verantwoordelijk zijn voor een goed beheer. Indien het aantal arbeidsmigranten op een locatie meer bedraagt dan 100 mensen, dan moet er 24/7 een beheerder aanwezig zijn op de locatie; V. Het door de beheerder dagelijks bijhouden en actualiseren van een nachtregister waarin minimaal de volgende gegevens staan opgenomen: i. personalia en contactgegevens, ii. datum aanvang huisvesting en iii.

datum beëindiging huisvesting 1 In het huisreglement moeten minimaal de volgende onderwerpen zijn beschreven: overlast en verstoring

van de openbare orde en veiligheid (maatregelen, aanpak, sancties), drugsgebruik, alcoholgebruik, parkeren van voertuigen, geluidsoverlast en zwerfafval 2 In het klachtenreglement moeten minimaal de volgende onderwerpen zijn beschreven: de aanwezigheid, bereikbaarheid en beschikbaarheid (ook in vakantieperiodes) van een vast aanspreekpunt, een transparante registratie van klachten en meldingen en de terugkoppeling pagina 15/22

b) Prettige en leefbare wijken Bij de beoordeling over de (ruimtelijke) mogelijkheden in thema 1 zijn al een aantal aspecten meegewogen die moeten zorgen voor het behoud van prettige en leefbare wijken. Denk aan de onderlinge afstanden tussen eventueel te verkameren woningen in de bestaande voorraad en de voorwaarden bij nieuwe locaties. In aanvulling daarop moet: I. er door de verhuurder een 24/7 bereikbare beheerder worden aangewezen voor bewoners, omwonenden, de gemeente en overige instanties die binnen 24 uur reageert op vragen en/of klachten; II. de gemeente de mogelijkheid bieden om klachten te melden via het meldpunt Leefomgeving en een vast aanspreekpunt aan te wijzen voor bewoners, omwonenden, de verhuurder, de beheerder en overige instanties.

pagina 16/22

5.6 thema: Van vooroverleg tot realisatie Het realiseren van huisvesting voor arbeidsmigranten is geen gemakkelijk proces waarin belangen emoties elkaar raken. De druk op de woningmarkt maakt dat de vraag naar woonruimte voor meerdere doelgroepen (zoals bijvoorbeeld starters en ouderen) hoger is dan het aanbod. Dit kan zijn weerslag hebben op initiatieven gericht op de huisvesting van arbeidsmigranten. Daarnaast bestaat er soms ook onzekerheid over de arbeidsmigrant als buurman. Leidt dat niet tot overlast? Of vermindert dat de waarde van mijn eigendommen? In deze nota hebben we, aansluitend op de noodzaak voor huisvesting van deze doelgroep, een aantal randvoorwaarden opgenomen die moeten bijdragen aan zowel goede huisvesting als aan een goede woon- en leefomgeving voor bestaande bewoners en ondernemer. In dit thema wordt beschreven hoe we het proces van vooroverleg (het eerste idee) tot de realisatie (de eerste paal in de grond) voor ons zien. Daarbij hebben we bijzondere aandacht voor communicatie met de omwonenden. 5.6.1. Wat willen we bereiken? a) Een duidelijk proces voor initiatiefnemers We verwachten van initiatiefnemers dat zij in een vroeg stadium in overleg treden met de gemeente. Dat betekent dat, aan de hand van een eerste idee, wordt gekeken of het initiatief kansrijk is.

Daarin worden alle relevante (ruimtelijke) aspecten meegenomen, maar ook de overige randvoorwaarden zoals beschreven in thema 1 tot en met 5 van deze notitie. b) Vroegtijdige betrokkenheid van en communicatie met de omwonenden De gemeente hecht eraan om een zo breed mogelijk maatschappelijk draagvlak te zoeken voor nieuwe ontwikkelingen. We realiseren ons ook dat dat voor deze vorm van huisvesting misschien nog niet zo makkelijk is. Voorbeelden in andere gemeenten laten weerstand zien bij plannen om huisvesting voor arbeidsmigranten te realiseren. Bij nieuw te realiseren huisvestingslocaties is het verkrijgen van draagvlak van groot belang. Daarom is het belangrijk om de omwonenden, en andere stakeholders te betrekken bij mogelijke initiatieven. De gemeente speelt hierin een actieve rol maar de verantwoordelijkheid ligt bij de initiatiefnemer. 5.6.2. Wat gaan we daar voor doen? a) Een duidelijk proces voor initiatiefnemers Wanneer een initiatief kansrijk is, dan wordt de volgende stap genomen in de vorm van het betrekken van de omwonenden. Na afronding van die stap, start de formele procedure in de vorm van een juridisch-planologische procedure, een anterieure overeenkomst en een verhaalsovereenkomst (planschade).

Zoals in hoofdstuk 3 van deze nota al is aangegeven zal de juridisch-planologische procedure bij vaststelling van deze nota verder worden uitgewerkt aan de hand van onder andere de nota Fysieke Leefomgeving. De afspraken over goede communicatie in de planfase en in de exploitatiefase, goede inrichting van beheer van de woningen en de ruimte eromheen en goede en snelle klachtenafhandeling worden altijd contractueel vastgelegd, per ontwikkellocatie. b) Vroegtijdige betrokkenheid van en communicatie met de omwonenden De wijze van communicatie en participatie bekijken we per locatie, iedere plek is immers anders. Het nu nog in voorbereiding zijnde Participatiebeleid zal daar een belangrijke bijdrage aan leveren. Het is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de gemeente en initiatiefnemer om hier vorm aan te geven. De initiatiefnemer is verantwoordelijk voor het participatietraject met de omwonenden en stakeholders ten behoeve van het verkrijgen van voldoende draagvlak. De gemeente denkt en doet hierin waar nodig actief mee. Hierover maken we per locatie vooraf heldere afspraken over de informatievoorziening voor zowel de fase van het ontwikkelen van plannen als de beheerfase, waarbij duidelijkheid en snelheid kernwaarden zijn.

pagina 17/22

6.

Juridische status van de beleidsnota en evaluatie

Op grond van artikel 4:81, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht (hierna: Awb) kan een bestuursorgaan beleidsregels vaststellen met betrekking tot een hem toekomende of onder zijn verantwoordelijkheid uitgeoefende, dan wel door hem gedelegeerde bevoegdheid. Ingevolge artikel 4:84 van de Awb handelt een bestuursorgaan overeenkomstig de beleidsregel, tenzij dat voor een of meer belanghebbenden gevolgen zou hebben die wegens bijzondere omstandigheden onevenredig zijn in verhouding tot de met de beleidsregel te dienen doelen. Een beleidsregel wordt geacht in algemene zin het resultaat te zijn van een belangenafweging, als bedoeld in artikel 3:4, eerste lid, van de Awb. De voorliggende notitie is een beleidsregel zoals bedoeld in de Awb. 6.1 Hardheidsclausule Burgemeester en wethouders kunnen op grond van artikel 4:84 Awb in onvoorziene omstandigheden gemotiveerd afwijken van deze beleidsregels. Dat betekent dat het bestuursorgaan in principe handelt overeenkomstig de beleidsregels, tenzij dat voor één of meer belanghebbenden gevolgen zou hebben die wegens bijzondere omstandigheden onevenredig zijn in verhouding tot het doel wat met de beleidsregels wordt gediend. Deze mogelijkheid moet bestaan omdat er altijd bijzondere omstandigheden kunnen zijn die bij toepassing van de beleidsregels in een concreet geval tot onevenredige hardheid kunnen leiden.