Document · PDF

Bijlage 3. Nota van beantwoording zienswijzen Energietransitieplan 2021 geanonimiseerd

Raad Besluitvorming 25 november 2021, gemeente Pijnacker NootdorpBij agendapunt: Energietransitieplan 202116.894 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Energietransitieplan

Nota van beantwoording zienswijzen

September 2021

Nota van beantwoording zienswijzen Pijnacker-Nootdorp

INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave .......................................................................................................................... 3 inleiding...................................................................................................................................... 4 1. Thematische Zienswijzen...................................................................................................... 4 1.1

STATUS van de het Energietransitieplan en het vervolg: de wijkuitvoeringsplannen .............. 5

1.2

Financiën en betaalbaarheid.............................................................................................. 7

1.3

Verplichting tot deelname ................................................................................................. 7

1.4

Waterstof......................................................................................................................... 8

2. Beantwoording zienswijzen.................................................................................................. 9 2.1

Ontvankelijkheid van zienswijzen....................................................................................... 9

2.2

Analyse van de zienswijzen ............................................................................................... 9

2.3

Beantwoording per zienswijze ..........................................................................................10

3. Beantwoording zienswijzen binnengekomen via de Omgevingsvisie ............................. 65 3.1

Algemeen .......................................................................................................................65

3.2

Een duurzame gemeente .................................................................................................65

3.3

Reacties op de energiemix ...............................................................................................65

3.4

De inpassing van zonne-energie in de glastuinbouwgebieden.............................................66

3.5

Energietransitie in oudere wijken en de gevolgen van aardgasvrij ......................................67

3.6

Vragen over windenergie in Pij nacker-Nootdorp ................................................................68

3.7

Ideeën voor aanvullingen van de energiemix ....................................................................69

3.8

Hoe gaan we de emissie van stikstof en CO₂ verlagen? .....................................................69

Nota van beantwoording zienswijzen Pijnacker-Nootdorp

INLEIDING De raad heeft in mei 2021 het concept-Energietransitieplan vrijgegeven voor de inspraak. Van 17 juni 2021 tot 1 september 2021 heeft het concept-Energietransitieplan ter inzage gelegen. Het conceptEnergietransitieplan is breed uitgezet binnen en buiten onze gemeente. Via de lokale kra nten, social media, websites gemeente en “Met Energie Aan De Slag”, nieuwsbrief en de officiële social media kanalen van de gemeente. Daarnaast zijn alle mensen, die zich hebben aangemeld als geïnteresseerden, ambassadeurs en al onze stakeholders via een directe mail op de hoogte gebracht. Dit participatieverslag is de weergave van de zienswijzen en de beantwoording. Een aantal zienswijzen leidt tot een kleine aanpassing van het Energietransitieplan. Er zijn 61 zienswijzen ingediend, waarvan 1 zienswijze 32 keer is ingediend. Vanuit de zienswijze procedure van de Omgevingsvisie zijn zienswijzen ingediend die betrekking hebben op de energietransitie. Deze beantwoording vindt plaats via het proces van de Omgevingsvisie. Voor de volledigheid zijn deze zienswijzen wel opgenomen in deze nota van beantwoording. Vanuit de ingediende zienswijzen komen een 4-tal thema’s/vragen terug: status van het Energietransitieplan en de wijkuitvoeringsplannen, financiën en haalbaarheid, verplichting tot deelname en waterstof.

We zullen eerst deze thematische zienswijzen in hoofdstuk 3 beantwoorden, waarna we in hoofdstuk 4 elke zienswijze apart beantwoorden. In hoofdstuk 5 gaan we in op de zienswijzen die binnengekomen zijn via de Omgevingsvisie.

In de bijlage 1 zijn alle zienswijzen opgenomen.

1. THEMATISCHE ZIENSWIJZEN Tijdens de termijn van de ter inzagelegging zijn 61 zienswijzen ingediend. Een 4-tal thema’s komen wat vaker terug: •

Status van de het Energietransitieplan en vervolg, wijkuitvoeringsplannen

•

Financiën en haalbaarheid

•

Verplichting tot deelname

•

Waterstof

Deze thema’s zijn in een thematische beantwoording verwerkt. Als een zienswijzen (deels) betrekking heeft op dit thema verwijzen we terug naar de beantwoording in dit hoofdstuk.

Nota van beantwoording zienswijzen Pijnacker-Nootdorp

1.1

STATUS VAN DE HET ENERGIETRANSITIEPLAN EN HET VERVOLG: DE WIJKUITVOERINGSPLANNEN

De energietransitie is een proces; nog niet alles is bekend en om vragen te kunnen beantwoorden zullen we moeten starten met het ontdekken. In 2019 is de eerste stap gemaakt om via de concept Energiemix, vele wijk webinars en overleggen en afstemming met andere betrokkenen te komen tot het voorliggende Energietransitieplan. Het Energietransitieplan is onze invulling van de Transi tievisie warmte. In het klimaatakkoord is afgesproken dat gemeenten komen tot een eerste plan om wijken en buurten aardgasvrij te maken. Op basis van de huidige gegevens en de onderzoeken is dit Energietransitieplan opgesteld. Het geeft een eerste beeld van de mogelijkheden voor warmtetransitie, maar ook ontwikkeling van elektriciteit. Deze twee hebben veelal een directe relatie tot elkaar; vandaar de keuze om te komen tot een integraal plan. De raad stelt dit plan vast als richting voor het opstellen van de wijkuitvoeringsplannen. Hierin worden definitieve keuzes gemaakt over de wijze waarop, wanneer en tegen welke kosten buurten van het gas af gaan. Met het vaststellen van het Energietransitieplan worden dus nog geen definitieve keuzes gemaakt. Het plan is dus richtinggevend. Een wijkuitvoeringsplan wordt samen met de buurt of cluster van buurten opgesteld. De raad stelt dit vast. De wijkuitvoeringsplannen toetsen we aan algemene publieke waarden, deze zijn o.a.: •

Zo goedkoop mogelijke warmte voor iedereen;

•

Energierechtvaardigheid;

•

Keuzevrijheid van leverancier;

•

Leveringszekerheid;

•

Betrouwbaarheid en robuustheid (Bronnenstrategie);

•

Ontzorgen (inclusiviteit);

•

Transparantie;

•

Duurzaamheid.

Veel zienswijzen gaan in op gedetailleerde zaken van de energietransitie. Lang niet alle vragen zijn nu te beantwoorden. Het doorlopen van diverse stappen gaat uiteindelijk antwoord geven op vragen. Dit is waarschijnlijk per buurt anders en dus maatwerk. In de wijk Klapwijk zijn we een leertraject gestart om een wijkuitvoeringsplan te maken. De wijk Klapwijk is onderdeel van het Programma Aardgasvrije wijken. Er is een bijdrage ontvangen voor de realisatie van een haalbaar warmtesysteem. De aannames die gedaan zijn in de aanvraag zijn we aan het uitwerken. Het programma is uitdrukkelijk bedoeld om te leren. Hoe doen we dit, wat zijn de vragen, wat is de rol van de bewoners en de gemeente, de problemen en hoe kunnen we deze oplossen. Op basis van de ervaringen zullen we de uitrol doen naar andere buurten.

Nota van beantwoording zienswijzen Pijnacker-Nootdorp

1.2

FINANCIËN EN BETAALBAARHEID

Veel bewoners en andere betrokkenen maken zich zorgen over de enorme investeringen die gedaan moeten worden om de energietransitie vorm te geven, en de betaalbaarheid ervan. Men vreest voor het neerleggen van de rekening bij de gebruiker. De energietransitie moet haalbaar en betaalbaar zijn voor iedereen. Dit is het uitgangspunt dat de gemeente hanteert bij het ontwikkelen van de plannen. Ook in het Klimaatakkoord is dit uitgangspunt benoemd. Een heldere definitie van haalbaar en betaalbaar is nog niet voorhanden. Hierover lopen nog gesprekken tussen het Rijk en onder andere de Vereniging Nederlandse gemeenten (VNG). Het mag wel duidelijk zijn dat het Rijk financiële middelen beschikbaar moet stellen om de energietransitie vorm te geven. Alleen door middel van financiële bijdragen vanuit het Rijk is de energietransitie vorm te geven. Komen deze financiële middelen niet of in onvoldoende beschikbaar , dan zullen plannen on hold worden gezet tot dat de middelen wel beschikbaar komen. De term woonlastenneutraliteit wordt veelal gebruikt om aan de betaalbaarheid nadere invulling te geven. Het kabinet ziet ‘woonlastenneutraliteit’ als het gelijk blijven of lager worden van de maandelijkse lasten die een huishouden betaalt aan energie (gas, elektriciteit, warmte) en hypotheeklast of huur.

Dat wil zeggen dat de verlaging van de energierekening van een huishouden minimaal gelijk is aan de maandelijkse financieringskosten of huurverhoging op het moment dat de energiebesparende maatregelen worden genomen. Door de maatregelen verbetert daarnaast vaak ook het wooncomfort en zal de waarde van een woning naar verwachting stijgen. Aan deze laatste zin zitten nog veel haken en ogen, vandaar dat hierover nog volop gesprekken worden gevoerd. In het Energietransitieplan zijn de verschillende warmtesystemen op maatschappelijke kosten met elkaar vergeleken. We streven naar energierechtvaardigheid (gelijke lasten voor iedereen) en woonlastenneutraliteit. Pas als dit gewaarborgd is gaan we concreet aan de slag. Het Energietransitieplan is een eerste visie op de opgave waar we voor staan: een reductie van 49% van de uitstoot van CO2 in 2030 en in 2050 geen CO2 uitstoot meer. Op basis van de genoemde uitgangspunten en met de huidige kennis is een alternatieve warmte-optie per buurt aangegeven. Dit is de basis om per buurt een gedetailleerd plan te maken: het wijkuitvoeringsplan. In de wijkuitvoeringsplannen komen de kosten uitgebreid aan de orde. Om de vijf jaar actualiseren wij de berekeningen op hoofdlijnen achter de alternatieve warmte-opties. We kunnen nu nog niet exact alle kosten aangeven per buurt/woning. Er zijn te veel onzekerheden.

De bandbreedte die we wel kunnen aangeven is simpelweg te groot. Dit vraagt dus per buurt nader onderzoek en een uitwerking. De richting die in het Energietransitieplan is aangegeven, is dan ook de eerste richting. In de verde re uitwerking zullen we toetsen of de publieke belangen, genoemd onder 3.1, voldoende geborgd zijn en de oplossingsrichting van het Energietransitieplan daardoor ook haalbaar is.

1.3

VERPLICHTING TOT DEELNAME

In de zienswijze zijn vragen gesteld over het verplichte karakter als een wijk van het aardgas afgaat. Er is op dit moment geen wettelijke verplichte deelname als een wijk van het aardgas afgaat, of wel de huidige wet bevat geen grond om eigenaren te verplichten om van het aardgas af te gaan. Eenieder is nu vrij om zijn of haar warmtesysteem te kiezen. Of dit zo blijft in de toekomst weten we niet. Dit is een verantwoordelijkheid van de landelijke overheid. Voor nu betekent dit dat in alle

Nota van beantwoording zienswijzen Pijnacker-Nootdorp

voorstellen die we doen in het kader van aardgasvrij maken vertrouwen moet zijn van alle inwoners. Als dit er niet is, dan komt er geen nieuw warmtesysteem.

1.4

WATERSTOF

In een groot aantal zienswijzen wordt de gemeente gewezen op de potentie van Waterstof als alternatieve warmte-optie. Om te beginnen: waterstof is geen duurzame energiebron. Waterstof is een energiedrager. Bij het maken en omzetten van waterstof in warmte of elektriciteit gaat veel energie verloren. Daarbij is waterstof op dit momenteel zeer beperkt beschikbaar is. Waterstof die momenteel beschikbaar is, is afkomstig van een splitsing van aardgas in waterstof en koolstofdioxide. De koolstofdioxide wordt in de buitenlucht losgelaten. Over de hele keten gezien is het maximale rendement van waterstof van productie tot verbranding hooguit 70%. Op dit moment zijn er onvoldoende mogelijkheden om de benodigde elektriciteit op te wekken met hernieuwbare energie (zonne-energie en windenergie). Wel zijn we het eens met de indieners van de zienswijzen dat in de toekomst waterstof een belangrijke rol kan gaan spelen binnen de energietransitie. We sluiten waterstof dan ook zeker niet geheel uit, maar tot 2030 ligt het niet in de verwachting dat waterstof een belangrijke rol zal gaan spelen binnen onze gemeente. Dit is ook de gedeelde visie van energieregio Rotterdam Den-Haag1. Waterstof zal voorlopig hoogstens een rol kunnen spelen om piekvragen op te vangen en eventueel oude binnensteden te verwarmen. Het Rijk zet zwaar in om CO2-vrije waterstof op grote schaal beschikbaar te krijgen.

Het Rijk ziet waterstof als een noodzakelijke schakel om de doelstellingen die zijn gesteld te halen2. Dus hoewel we waterstof in de gaten houden zien we het voor nu niet direct als de enige oplossing om aardgasvrij te worden. Wel zien we mogelijkheden voor maatwerk bij bijvoorbeeld piekbelasting of afgelegen gebieden. Mogelijk zal waterstof een prominentere rol krijgen in de toekomst. Uiteraa rd zullen we dan deze mogelijkheden meenemen in de toekomstige energietransitieplannen.

1 Regionale EnergieStrategie

Rotterdam Den Haag 1.0. Kamerbrief kabinet 30 maart 2020, https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2020/03/30/kamerbrief-over-kabinetsvisiewaterstof 2

Nota van beantwoording zienswijzen Pijnacker-Nootdorp

2. BEANTWOORDING ZIENSWIJZEN In dit hoofdstuk staan de ingekomen zienswijzen centraal. Eerst wordt beschreven wanneer een zienswijze ontvankelijk is en waarop dit oordeel is gebaseerd. Vervolgens wordt een overzicht van de zienswijzen gegeven, waarna de zienswijzen één voor één beantwoord worden met, indien van toepassing, een verwijzing naar de thematische beantwoording in hoofdstuk 1.

2.1

ONTVANKELIJKHEID VAN ZIENSWIJZEN

Een zienswijze is ontvankelijk als deze is ingediend binnen de periode waarin het conceptEnergietransitieplan ter inzage lag. In dit geval lag het concept-Energietransitieplan met ingang van 17 juni tot en met 1 september 2021 ter inzage. Zienswijzen konden mondeling, schriftelijk of digitaal (via het daarvoor bestemde formulier) worden ingediend. In totaal zijn 61 zienswijzen ingediend. Ook zijn er zienswijzen binnengekomen via de Omgevingsvisie die betrekking hebben op de energietransitie. Voor de zorgvuldigheid hebben wij deze, in afstemming met de Omgevingsvisie, beantwoord. Er zijn geen zienswijzen buiten de termijn ontvangen. Alle ingediende zienswijze zijn dus ontvankelijk.

2.2

ANALYSE VAN DE ZIENSWIJZEN

De reacties geven een beeld van de wijze waarop een deel van de samenleving naar de energietransitie kijkt. Een deel is uitermate positief en wil het liefst nu beginnen, een ander deel is zeer negatief en wil het liefst afwachten. Het grootste deel wacht ook af, maar vraagt vooral om duidelijkheid en verdere uitwerking van de plannen.

Nota van beantwoording zienswijzen Pijnacker-Nootdorp

2.3

BEANTWOORDING PER ZIENSWIJZE

Hieronder wordt eerst een overzicht gegeven van de zienswijzen die zijn ontvangen en de datum waarop ze zijn ontvangen. Vervolgens worden de zienswijzen één voor één samengevat en voorzien van een beantwoording. De conclusie geeft aan of er wijzigingen op zullen treden ten opzichte van het ontwerp van de Energietransitievisie als gevolg van de ingediende zienswijze.

nr.

Zaaknummer

Datum ontvangst

1259277

Verplichting tot deelname

16-6-2021

1259296

Van het gas af hoge investering met weinig rendement

16-6-2021

1259455

Aardgasvrij hoge investeringen nauwelijks terug te verdienen.

17-6-2021

Stadsverwarming ook niet rendabel 4.

1259582

Energiewinning via zonnepanelen, geometrische energiewinning en waterstof 17-6-2021 voorziening

1259602

Belangstelling voor en benieuwd naar oplossingen

17-6-2021

1259642

Blij met aansluiting op WarmtelinQ

17-6-2021

1259906

Terugdringen van CO2-emissie door vermindering houtstook

19-6-2021

1259946

Mentaliteitsverandering om dingen te bereiken

20-6-2021

1259954

Daken gebruiken voor zonnepanelen i.p.v. zonnevelden

20-6-2021

10.

1260787

Indicatie geven van de kosten voor warmtenet, warmtepomp, WKO

22-6-2021

11.

1261368

Wat betekent cijfer 1 op plattegrond. Komt de gemeente nog met een

24-6-2021

voorstel om onze wijk van het gas af te helpen? 12.

1261891

Niet blij met vervangen gasnetwerk voor warmtenet

25-6-2021

13.

1263527

Weinig concreet

1-7-2021

14.

1265738

Eigenaren draaien op voor kosten energie transitie

9-7-2021

15.

1265914

Tegen totaal overschakelen op elektra door particulieren.

9-7-2021

16.

1266238

Diverse opmerkingen

12-7-2021

17.

1268537

Goed Plan

19-7-2021

18.

1270185

Specifieke vraag Pijnacker-Noord

26-7-2021

19.

1274863

Aandachtspunten uitwerking leidingnetwerken

17-8-2021

20.

1275655

Aanvullingen en opmerkingen op het Energietransitieplan

22-8-2021

21.

1277033

Aanvullingen en opmerkingen op het Energietransitieplan

28-8-2021

22.

1277123

Aanvullingen en opmerkingen op het Energietransitieplan

30-8-2021

23.

1277167

Aanvullingen en opmerkingen op het Energietransitieplan

31-8-2021

24.

1277765

Aanvullingen en opmerkingen op het Energietransitieplan

31-8-2021

Nota van beantwoording zienswijzen Pijnacker-Nootdorp

25.

1277776

Aanvullingen en opmerkingen op het Energietransitieplan, wil graag in overleg

31-8-2021

26.

1278128

Reactie bedrijventerreinen

1-9-2021

27.

1276324

Aanvullingen en opmerkingen op het Energietransitieplan

1-9-2021

28.

…..

Reactie Staedion

1-9-2021

29 t/m 61

1276324

Diverse bewoners uit Klapwijk

31-8-2021

Nota van beantwoording zienswijzen Pijnacker-Nootdorp

1 Ontvangen op:

16-16-2021

Ontvangen van: Betreft:

Verplichting tot deelname

Thematische

Nee

beantwoording

Ingediende zienswijze: Door betrokkene worden de volgende punten naar voren gebracht: a.

Indiener geeft aan dat het Energietransitieplan een mooi overzicht biedt. In de samenvatting zie t de indiener een gave kaart met waar welk soort voorziening mogelijk is. In de tekst leest de indiener een paragraaf over elektrisch verwarmen, de luchtwarmtepomp. Dit is echter niet 1 van de categorieën op de kaart. Hoe moet de indiener dat zien? Indiener vraagt zich af of er altijd de keuze is om een luchtwarmtepomp te kiezen in plaats van warmtenet?

Reactie Gemeente: a.

We danken u voor uw compliment. Op de kaart valt de luchtwarmtepomp onder een individueel warmtesysteem. U bent vrij in de keuze voor een nieuw warmtesysteem. Dus u mag altijd zelf kiezen om uw woning aardgasloos met een warmtepomp te verwarmen. Iedere woning die van het gas af is, is er immers 1. Dus ook als u in een buurt woont waar een warmtenet voor de meeste woningen de beste keuze lijkt. Let er wel op dat uw woning goed geïsoleerd moet zijn om deze effectief te verwarmen met een warmtepomp.

Conclusie: De zienswijze geeft aanleiding voor het verbeteren van de toelichting op de categorieën.

Nota van beantwoording zienswijzen Pijnacker-Nootdorp

2 Ontvangen op:

16-06-2021

Ontvangen van: Betreft:

Financiering en haalbaarheid

Thematische

beantwoording

Ingediende zienswijze: Door betrokkene worden de volgende punten naar voren gebracht: a.

Indiener maakt zich zorgen over de hoge investering met onvoldoende rendement. Zeker waar het koude perioden betreft.

Indiener vindt het merkwaardig dat andere landen juist overstappen op het schone aardgas.

Indiener merkt op dat de groene corruptie verder op rukt in Nederland. Het is niet meer of minder dan een nieuw verdienmodel waar menig links ‘groen denkende’ zijn zakken mee gaat vullen. Eneco heeft vanaf nu voor indiener ook afgedaan.

Reactie Gemeente: a.

Zie thematische beantwoording.

De huidige situatie van Nederland en andere landen verschilt nogal van elkaar. Wat niet verschilt is dat alle landen het klimaatakkoord van Parijs hebben ondertekend en hiermee afgesproken de CO2-uitstoot flink te verminderen. Maar hoé die vermindering plaatsvindt, daarin wijken landen van elkaar af. Zo maakt Duitsland voor verwarming van huizen en gebouwen nog gebruik van olieketels. Dat is veel vervuilender dan aardgas. Daardoor valt er veel wat CO2-winst te behalen, door over te stappen op aardgas. Voor Duitsland is aardgas een tussenoplossing, dus ook daar zal men uiteindelijk van het gas af moeten.

Dit is een mening waar wij in het kader van deze zienswijzeprocedure kennis van nemen.

Conclusie: De zienswijze geeft geen aanleiding om het Energietransitieplan aan te passen.

Nota van beantwoording zienswijzen Pijnacker-Nootdorp

3 Ontvangen op:

16-06-2021

Ontvangen van: Betreft:

Financiering en haalbaarheid

Thematische

beantwoording

Ingediende zienswijze: Door betrokkene worden de volgende punten naar voren gebracht: a.

Bij het aardgasvrij maken van woningen en wijken worden we, aldus de indiener, opgezadeld met hoge investeringen die nauwelijks terug zijn te verdienen. Stadsverwarming is ook niet rendabel omdat de energiekosten circa 50% hoger liggen dan bij het verwarmen met aardgas. Een voorbeeld is de wijk Ypenburg waar indiener 14 jaar heeft gewoond.

Reactie Gemeente: a.

Zie thematische beantwoording. Ten aanzien van de kosten die betaald moet worden voor de warmte, willen wij aangeven dat de Autoriteit Consument en Markt (ACM) bewoners beschermt tegen te hoge prijzen die de markt doorrekent. Deze is nu nog gekoppeld aan de gasprijs. Hoewel er wel wordt gesproken over het loslaten van de koppeling met de gasprijs naar een meer kostprijs-gedreven warmteprijs, zou dit juist moeten leiden tot meer transparantie van de prijsvorming. Dit geld voor zowel de wijken die nu al voorzien zijn van stadsverwarming alsook de toekomstig aan te sluiten wijken.

Conclusie: De zienswijze geeft geen aanleiding om het Energietransitieplan aan te passen.

Nota van beantwoording zienswijzen Pijnacker-Nootdorp

4 Ontvangen op:

16-06-2021

Ontvangen van: Betreft:

Diversen

Thematische

beantwoording

Ingediende zienswijze: Door betrokkene worden de volgende punten naar voren gebracht: a.

Indiener heeft met belangstelling het Energietransitieplan gelezen. Indiener is tot de conclusie gekomen dat er enkele punten bij zijn die de kwetsbaarheid van dit plan aantonen en in zijn ogen het moeilijk uitvoerbaar maken: Er wordt wat betreft de energiewinning via zonnepanelen te weinig rekening mee gehouden dat de productie vanaf half oktober tot half maart niet voldoende toereikend is (nog even vanuit gaand dat er in de periode half maart tot half oktober geen dagen bij zijn die te weinig productie opleveren). Indiener heeft sinds eind augustus 2017 ervaring met zonnepanelen. Wat betreft de stroomproductie zonnepanelen, het lijkt hem verstandig om een hoofdnet van gelijkstroom op te zetten, met als reden: 15% verlies van gelijk -naar wisselstroom, en 10% verlies van wissel - naar gelijkstroom. Dit is belangrijk voor alles wat oplaadt via adapter en de elektrische auto.

Er wordt van uitgegaan dat wat betreft geothermische energiewinning de aangegeven punten in de toekomst de te verwachte energie op blijven leveren. De afstanden tussen de punten lijken indiener te klein. Verder worden de huishoudens erg afhankelijk van 1 energieleverancier (dit in verband met de prijsvorming, geen concurrentie).

Het verbaast indiener dat er geen rekening wordt gehouden met een eventueel landelijk net van waterstof. Het geeft indiener de indruk dat er niets buiten Pijnacker -Nootdorp bestaat. Om wat mogelijkheden wat betreft huisverwarming door middel van waterstof te laten zien hierbij enkele artikelen in bijgaande bijlages.

De volgende bijlagen zijn toegevoegd:

Screenshot 2021-06-17 at 14-51-14 Nieuwe stap naar eerste waterstofwijk in Hoogeveen gezet - Gawalo nl.png (1.3 MB)

Ook na de online startbijeenkomst lijkt het draagvlak om huizen te verwarmen met waterstof in de wijk Erflanden klein.docx (13.5 KB)

Nota van beantwoording zienswijzen Pijnacker-Nootdorp

Omgevingsweb Royal HaskoningDHV.docx (343.7 KB)

Reactie Gemeente: a.

Wij zijn het met u eens dat zonnepanelen weinig stroom opleveren in de winter. Windturbines wekken echter in die maanden juist weer veel stroom op. Zie hiervoor ook www.energieopwek.nl. Jaarrond is de duurzame elektriciteitsproductie op maandbasis tussen zonne-energie en windenergie redelijk constant (in 2021). In Pijnacker-Nootdorp zijn we tot de conclusie gekomen dat er weinig ruimte en geen draagvlak is voor windenergie. Hierom zetten we in de gemeente niet in op windenergie. Ook liggen we niet op een geschikte locatie om een kernreactor te bouwen, noch is dit een gemeentelijk vraagstuk. We werken in de regio samen om te komen tot een betrouwbaar energiesysteem voor warmte en elektriciteit. Deze visie is vastgelegd in de Regionale Energiestrategie Rotterdam Den Haag (RES 1.0). Hoewel wisselstroom minder efficiënt is dan gelijkstroom en onze apparaten intern vooral gelijkstroom gebruiken is de overstap naar gelijkstroom bijna niet te bekostigen. Het rendement van de omzetting hangt ook sterk af van het apparaat. Uw omvormer heeft bijvoorbeeld een omzettingsrendement groter dan 96% om gelijkstroom om te zetten in wisselstroom. Apparaten met een degelijke omvormer om van wisselspanning, naar gelijkspanning te gaan hebben een rendement van ongeveer 5%. Regulier gaat er in de complete conversie van gelijkstroom naar wisselstroom en terug ongeveer 10% van de energie verloren.

Of de keuze wordt gemaakt of we overstappen naar gelijkspanning en daarmee bijna ieder apparaat moeten aanpassen ligt uiteindelijk bij de landelijke overheid en de netbeheerders. Stedin, de netbeheerder, voorziet dat dit de komende 10 jaar niet grootschalig gaat gebeuren, maar mogelijk met pilots, zoals bij laadpleinen en openbare verlichting. Het snel laden van elektrische voertuigen gebeurt soms al op gelijkspanning, ook zijn er succesvolle gelijkstroomnetten voor openbare verlichting. Gemiddeld gezien gaat er volgens een onderzoek van de TU Delft in het elektriciteitsnet ongeveer 4% van de stroom verloren door warmteverlies (http://eduweb.eeni.tbm.tudelft.nl/TB141E/?elektriciteitstransport-verliezen). Voor grootschalig transport lijkt weinig te winnen met een overgang naar gelijkstroom.

Geothermieputten hebben een verwachte levensduur van ongeveer 30 jaar, waarna de bronnen een paar graden per jaar minder warmte k unnen gaan leveren. Dus op een gegeven moment zullen de bestaande en geplande bronnen uitgeput zijn en geen bruikbare warmte meer leveren. Er zullen dan nieuwe bronnen moeten worden geboord of alternatieven moeten worden gevonden. Wat betreft de monopolypositie, dit is voorlopig nog een nadeel aan warmtenetten. Om te voorkomen dat hier (te veel) misbruik wordt gemaakt door warmtebedrijven is dit wel onderhevig aan strakke regelgeving. Het is de wens om in Pijnacker -Nootdorp warmtebronnen aan elkaar te koppelen en er daarmee voor te zorgen dat er meer keuzevrijheid zal ontstaan. Het gaat dan om meerdere geothermische bronnen maar ook restwarmte. Dit zal echter tijd nodig hebben. Iedere 5 jaar zullen we dit plan herijken en dan kijken we ook naar nieuwe

Nota van beantwoording zienswijzen Pijnacker-Nootdorp

duurzame bronnen, die de bestaande bronnen kunnen uit faseren als deze geen duurzame warmte meer kunnen leveren.

Zie thematische beantwoording.

Conclusie: De zienswijze geeft geen aanleiding om het Energietransitieplan aan te passen.

Nota van beantwoording zienswijzen Pijnacker-Nootdorp

5 Ontvangen op:

17-06-2021

Ontvangen van: Betreft:

Tevredenheid

Thematische

beantwoording

Ingediende zienswijze: Door betrokkene worden de volgende punten naar voren gebracht: a.

Indiener heeft met belangstelling het Energietransitieplan gelezen en is benieuwd naar de concrete oplossingen.

Reactie Gemeente: a.

Dank en u bent van harte uitgenodigd om mee te denken.

Conclusie: De zienswijze geeft geen aanleiding om het Energietransitieplan aan te passen.

Nota van beantwoording zienswijzen Pijnacker-Nootdorp

6 Ontvangen op:

18-06-2021

Ontvangen van: Betreft:

Tevredenheid

Thematische

Nee

beantwoording

Ingediende zienswijze: Door betrokkene worden de volgende punten naar voren gebracht: a.

Als bewoner van Emerald-noord is de indiener blij met de keuze voor aansluiting op WarmtelinQ. Het lijkt hem dat dit mogelijk is met een beperkt aantal aanpassingen in zijn woning. Hij dankt ons voor de duidelijkheid.

Reactie Gemeente: a.

Dank voor het compliment

Conclusie: De zienswijze geeft geen aanleiding om het Energietransitieplan aan te passen.

Nota van beantwoording zienswijzen Pijnacker-Nootdorp

7 Ontvangen op:

19-06-2021

Ontvangen van: Betreft:

Financiering en haalbaarheid

Thematische

beantwoording

Ingediende zienswijze: Door betrokkene worden de volgende punten naar voren gebracht: a.

Indiener vraagt of het terugdringen van CO2-emissie door vermindering van houtstook (kachels) kan worden opgenomen in het Energietransitieplan? Bij het verbranden van hout komt bijna 3x zoveel CO2 vrij per eenheid vergeleken met gas, daarom zou hij verwachten dat hier prioriteiten liggen. Verder veroorzaakt houtstook fijnstof en de kankerverwekkende PAK’s die vrijkomen en schadelijk zijn voor de gezondheid.

Reactie Gemeente: a.

Wij zijn het eens met uw mening over houtstook. Het terugdringen is wel opgenomen in de tabellen, maar niet zozeer expliciet genoemd in de tekst. Ook kunnen we helaas voor nu nog (te) weinig doen tegen individuele houtstook. Samen met het Rijk en een groot aantal andere gemeenten hebben we het Schone Lucht Akkoord (SLA) getekend. Dit akkoord is mede gericht om houtstook te ontmoedigen. Dit proberen we vooralsnog te bereiken door meer voorlichting te geven. We delen de mening dat wij houtstook geen duurzame oplossing vinden om warmte te produceren doordat dit zorgt voor natuurschade en milieuproblematiek. We zullen dit explicieter in het Energietransitieplan opnemen.

Conclusie: De zienswijze geeft aanleiding om in de tekst van het Energietransitieplan aan te geven dat we houtstook als geen duurzame oplossing te zien.

Nota van beantwoording zienswijzen Pijnacker-Nootdorp

8 Ontvangen op:

20-06-2021

Ontvangen van: Betreft:

Financiering en haalbaarheid

Thematische

beantwoording

Ingediende zienswijze: Door betrokkene worden de volgende punten naar voren gebracht: a.

Indiener pleit ervoor dat de overheid moet kunnen afdwingen om meer zonnepanelen te installeren op daken van gebouwen/huizen. De energie-discussie tot nu toe is niet voldoende geweest. De overheid heeft te weinig invloed. Indiener is van mening dat het Nede rland onwaardig is gezien wij in zo'n technologisch hoogstaand land leven. De groei van de bevolking wordt te weinig meegenomen. Te veel mensen op een kluitje met allerlei nare gevolgen van dien. Als je kijkt op de snelweg vindt men dat men best harder dan toegestaan mag autorijden. De verantwoordelijk t.o.v. de maatschappij is onvoldoende, aldus indiener. Indiener stelt dat er te weinig onderzoek/invoering naar alternatieven zoals o.a. waterstof is gedaan. De kosten zijn ook te hoog vindt indiener. Niet iedereen kan zich dit veroorloven. Wat ook nodig is, volgens indiener, is een mentaliteitsverandering wellicht afgedwongen door de overheid.

Reactie Gemeente: a.

Wij zijn het met de indieners eens dat de energietransitie van ons allen is en het ons dage lijks leven in alle facetten raakt. Dit betekent ook gedragsverandering voor iedereen. Onze campagne “Met Energie Aan de Slag” is bedoeld om de gedragsverandering te stimuleren en daardoor een verandering op gang te brengen. Dit gaat niet van de een op andere dag, daar is echt wel een lange periode voor nodig.

Conclusie: De zienswijze geeft geen aanleiding om het Energietransitieplan aan te passen.

Nota van beantwoording zienswijzen Pijnacker-Nootdorp

9 Ontvangen op:

19-06-2021

Ontvangen van: Betreft:

Zonnevelden

Thematische

Nee

beantwoording

Ingediende zienswijze: Door betrokkene worden de volgende punten naar voren gebracht: a.

Indiener heeft de samenvatting van het Energietransitieplan gelezen en merkt op dat dat de gemeente zonnevelden mogelijk wil maken. Indiener ziet liever zonnepanelen op daken, zodat deze niet ten koste gaan van de natuur, biodiversiteit en ruimtegevoel. Op bedrijventerreinen liggen grote oppervlakten aan daken te wachten op zonnepanelen. Hoe mooi zou het zijn om die ongebruikte ruimte functioneel te gaan benutten.

Reactie Gemeente: a.

In het concept Energietransitieplan is uiteraard gerekend met zonnepanelen op daken. Dat heeft zeker onze voorkeur en is ook inzet van ons beleid. Nog lang niet alle geschikte daken zijn benut. Als we de potentie op dak meerekenen dan is dit nog onvoldoende om in onze energiebehoefte te voorzien. Daarvoor is ook zon op land binnen de glastuinbouwgebieden nodig.

Conclusie: De zienswijze geeft geen aanleiding om het Energietransitieplan aan te passen.

Nota van beantwoording zienswijzen Pijnacker-Nootdorp

10 Ontvangen op:

22-06-2021

Ontvangen van: Betreft:

Financiering en haalbaarheid

Thematische

beantwoording

Ingediende zienswijze: Door betrokkene worden de volgende punten naar voren gebracht: a.

Indieners geven aan dat in het Energietransitieplan staat dat grote delen van de woningen in Pijnacker warmte zullen krijgen van onder meer warmtenet, warmtepomp, WKO. Voor de bewoner, en daarmee ook consument, is het van belang te weten wat deze transitie voor financiële gevolgen zal hebben. Zowel de kosten voor het ombouwen per type woning als voor de te verwachten verbruikskosten. Als bekend is wat voor de omschakeling naar warmtenet, warmtepomp of WKO nodig is, dan zou toch een indicatie kunnen worden gegeven hoeveel dit zou kosten? En als er beleid wordt gemaakt en de gemeente zich al in stap 7 (van de 8 stappen) van de plannen bevindt, dan zou toch al bekend moeten zijn wat de intentie is van de gemeente/provincie/overheid voor wat betreft de bijdrage in deze kosten per woning? Voor wat betreft de warmte verbruikskosten, zou op basis van een referentie gasverbruik van bijv. 2000 m3 (gerelateerde kosten is ongeveer € 1900 incl. ODE, netwerkbeheerkosten, energiebelasting) een vertaalslag naar aantal Joule kunnen worden gemaakt en daarmee een indicatie kunnen worden gegeven hoeveel dit per woning per jaar zal gaan kosten. En deze kostenvergelijking dan weergeven per toepassing warmtenet, warmtepomp, WKO.

Kortom stelt indiener, een hele mooie brochure en presentaties, maar het zou nog helderder zijn als de woningbezitters een indicatie kunnen krijgen wat ze kunnen verwachten aan kosten.

Reactie Gemeente: a.

Zie thematische beantwoording.

Conclusie: De zienswijze geeft geen aanleiding om het Energietransitieplan aan te passen.

Nota van beantwoording zienswijzen Pijnacker-Nootdorp

11 Ontvangen op:

24-06-2021

Ontvangen van: Betreft:

Wijkuitvoeringsplannen

Thematische

beantwoording

Ingediende zienswijze: Door betrokkene worden de volgende punten naar voren gebracht: a.

Indiener ziet dat hij gekoppeld is aan het warmtenet van Eneco en vraagt zich af wat dit betekent en wat het cijfer 1 op de plattegrond betekent. De koppeling aan Eneco betekent, volgens indiener, dat hij gekoppeld is aan een bedrijf dat voor winst gaat. Indiener vraagt of er van de Gemeente nog een voorstel komt om de wijk van het gas af te helpen?

Reactie Gemeente: a.

In het concept Energietransitieplan is voor uw wijk, Venen Crayenburg, aangegeven met bolletje 1 (buurtnummer) dat er meerdere opties (donkergroene kleur) mogelijk zijn om van het aardgas af te gaan. De wijken met een lichtgroene kleur zijn de wijken waarin Eneco al haar warmtenetwerk heeft liggen. De exacte uitwerking om van het aardgas af te gaan in uw wijk en hoe dit vorm gegeven wordt zal plaats vinden bij het opstellen van het wijkuitvoeringsplan. Dit wijkuitvoeringsplan zullen we samen met de bewoners op gaan stellen. Het is dus niet zo dat u al gekoppeld bent aan Eneco.

Conclusie: De zienswijze geeft geen aanleiding om het Energietransitieplan aan te passen.

Nota van beantwoording zienswijzen Pijnacker-Nootdorp

12 Ontvangen op:

25-06-2021

Ontvangen van: Betreft:

Haalbaarheid

Thematische

beantwoording

Ingediende zienswijze: Door betrokkene worden de volgende punten naar voren gebracht: a.

Indiener is niet blij met de plannen om het gasnetwerk te vervangen door een warmtenet. Indiener draagt daarvoor een aantal argumenten aan: (1) dit is kapitaalvernietiging van de huidige infrastructuur, (2) dit is kapitaalvernietiging van de huidige cv -ketels, (3) dit brengt hoge kosten mee, die vooral vervelend zijn voor mensen die nu al zuinig met energie omgaan (4) dit schept een grote afhankelijkheid van een nieuw systeem, wat juist in tijden van extreme koude problemen kan geven, (5) centrale warmtevoorziening brengt het gevaar van verliezen in het transport. Vroeger kon je precies zien waar een gemeenschappelijke warmtevoorziening was: waar leidingen lagen smolt de sneeuw, terwijl die elders bleef liggen, (6) centrale warmtevoorziening bespaart geen energie. Er kan beter geld worden uitgegeven voor betere isolatie.

Daarnaast vraagt de indiener welke lessen zijn getrokken in Pijnacker -Noord? Vaag is ook of er iets gedaan is met de artikelen in De Eendracht/Telstar over dhr. Wim Klarenbeek?

Reactie Gemeente: a.

We hebben ons met elkaar in het klimaatakkoord van Parijs (2015) en op nationaal niveau (2019) gecommitteerd aan het reduceren tot 95% van de CO-uitstoot. Dat dit geen gemakkelijke opgave is, zijn we met u eens. Dat dit ook minder plezierige veranderingen met zich meebrengt ook. Maar dit ontslaat ons niet om nu wel zaken in gang te zetten. We proberen het zo verstandig mogelijk te doen, bijvoorbeeld tegen de minst mogelijk maatschappelijke kosten en overlast. We zijn het eens dat inzet op besparen van energie prioriteit heeft. Echter hier redden we het niet alleen mee. Afspraak is dat we uiteindelijk geen fossiele energie, zoals gas, meer gebruiken.

Natuurlijk kennen wij de ervaringen in Pijnacker-Noord, en natuurlijk houden we daar rekening mee en wordt van deze ervaringen geleerd. Elk warmtesysteem heeft zijn aandachtspunten en

Nota van beantwoording zienswijzen Pijnacker-Nootdorp

moet toepasbaar gemaakt worden op de woningen. Dit is maatwerk. Deze uitwerking vindt later plaats.

Conclusie: De zienswijze geeft geen aanleiding om het Energietransitieplan aan te passen.

Nota van beantwoording zienswijzen Pijnacker-Nootdorp

13 Ontvangen op:

01-07-2021

Ontvangen van: Betreft:

Financiering en haalbaarheid

Thematische

beantwoording

Ingediende zienswijze: Door betrokkene worden de volgende punten naar voren gebracht: a.

Indiener stelt dat: De plannen er prachtig uit zien, maar als vergezicht vooral globaal en voor bewoners in bestaande wijken veel te weinig concreet zijn voor een goed draagvlak (zie hieronder).

Geen aandacht is geschonken aan de gevaren van corrosie van de pijpen voor ge othermie voor de kwaliteit van het drinkwater.

Uitsluitend wordt gesproken over de kosten voor de gemeente, hoewel het gebruik van ‘we’ anders suggereert. De kosten van bewoners/eigenaren komen niet aan de orde.

Geen gegevens worden gegeven over wat wordt verstaan onder ‘haalbaar’ en ‘betaalbaar’ voor bewoners/eigenaren, hoe hoog die kosten mogen zijn en met welke terugverdientijd in jaren, op basis van welke energiekosten, rekening moet worden gehouden.

Indiener geeft aan dat zijn woning wordt verwarmd via luchtverwarming op basis van een gaskachel, evenals veel andere woningen in Park Berkenoord. Het transitieplan geeft geen enkele informatie over mogelijke of wenselijke alternatieven hiervoor inclusief kosten. Waterstofmengsels zouden hiervoor wellicht een oplossing kunnen bieden, maar dan zouden de aanwezige gasleidingen behouden moeten blijven en zouden gasbranders moeten worden aangepast. Of geothermie of elektra hiervoor ook een oplossing (met mogelijk grote, kostbare ingrepen bij de installatie) kan zijn, is ongewis. Indiener verwacht dat de gemeente ook informatie over de kosten en mogelijkheden van subsidie voor bewoners verschaft.

Indiener stelt dat te weinig aandacht wordt geschonken aan de mogelijkheid en voordelen van groene waterstof. Het huidige aardgasnet zou dan gebruikt kunnen worden. Het zou als nuttig en goedkoop alternatief voor aardgas kunnen dienen.

Indiener geeft aan dat ten onrechte geen informatie wordt verschaft over welke keuzevrijheid van leveranciers er voor bewoners overblijft.

Indiener hoopt dat het toekomstige uitvoeringsprogramma hierover duidelijke informatie bevat.

Nota van beantwoording zienswijzen Pijnacker-Nootdorp

Reactie Gemeente: a.

Het concept Energietransitieplan is een eerste visie en dient als basis voor verdere uitwerking. Dit doen we middels de wijkuitvoeringsplannen, zie ook thematische beantwoording.

Corrosie van de pijpen van geothermie is ons bekend, zoals met veel technieken ontwikkel t de techniek.

Zie thematische beantwoording.

Op basis van uw omschrijving zou naast waterstof, een lucht-luchtwarmtepomp een van de mogelijkheden zijn. De techniek ontwikkelt zicht nog. Dit betekent dat voor uw woning maatwerk nodig is. Dit komt aan de orde in het wijkuitvoeringsplan. Voor waterstof verwijzen we tevens naar de thematische beantwoording.

Zie thematische beantwoording.

Wij gaan op basis van het concept Energietransitieplan per wijk wijkuitvoeringsplannen opstellen, dit geeft duidelijke informatie over systeem, kosten etc.

Conclusie: De zienswijze geeft geen aanleiding om het Energietransitieplan aan te passen.

Nota van beantwoording zienswijzen Pijnacker-Nootdorp

14 Ontvangen op:

19-06-2021

Ontvangen van:

Betreft:

Financiering en haalbaarheid

Thematische

beantwoording

Ingediende zienswijze: Door betrokkene worden de volgende punten naar voren gebracht: a.

Graag ziet indiener dat de groen- en natuurgebieden binnen de gemeente zoveel mogelijk groen blijven. Inmiddels verandert alles in een woonwijk gevuld met bakstenen. De mogelijkheid moet blijven om te kunnen recreëren en ontspannen in de natuur. Dit is belangrijk voor mensen en moet aanwezig zijn in de nabije omgeving van woonwijken. Keijzershof is bijvoorbeeld een gebied met weinig groen. Een straat vol met stenen en 3 bomen. Dit is in de oudere wijken zoals Klapwijk en Koningshof toch echt beter geregeld. Dus wanneer het noodzakelijk is om te bouwen, dan zoveel mogelijk groen.

Daarnaast is de energietransitie natuurlijk een bijzondere keuze als iedere eigenaar hier zelf voor moet opdraaien. Die kosten zijn niet op te brengen en je krijgt een oudere woning niet warm met de nieuwe manieren van verwarmen. Dit kun je dus eigenlijk onmogelijk verplichten. De vraag naar elektriciteit moet ook opgevangen worden wanneer iedereen van het gas af moet.

Verder lijkt het indiener belangrijk om de gemeente leefbaar te maken voor de komende generaties, ook voor mensen die wat minder te besteden hebben. Jongeren trekken weg omdat er geen betaalbaar huis meer te koop is.

Reactie Gemeente: a.

Deze zienswijze past meer bij de Omgevingsvisie. Deze zienswijze is aan de zienswijze n van de Omgevingsvisie toegevoegd.

Zie thematische beantwoording

Deze zienswijze past meer bij de Omgevingsvisie. Deze zienswijze is aan de zienswijze n van de Omgevingsvisie toegevoegd.

Conclusie: De zienswijze geeft geen aanleiding om het Energietransitieplan aan te passen.

Nota van beantwoording zienswijzen Pijnacker-Nootdorp

15 Ontvangen op:

09-07-2021

Ontvangen van: Betreft:

Financiering en haalbaarheid

Thematische

beantwoording

Ingediende zienswijze: Door betrokkene worden de volgende punten naar voren gebracht: a.

Indiener is tegen het totaal overschakelen op elektra. Indiener denk t dat bedrijven beter eerst kunnen worden gedwongen. Ook op ieder dak van ieder bedrijf zouden zonnepanelen voor de energie moeten worden geplaatst. Dat gebeurt te weinig. Er is weinig ruimte voor zo’n warmtepomp in de bestaande huizen. Ook het voorkomen van de herrie etc. is nog niet genoeg ontwikkeld. Het gaat de particulier erg veel geld kosten om over te schakelen.

In Duitsland wordt er subsidie gegeven als men op het gas over gaat. Reden is dat dat beter voor het milieu is dan olie. In China zitten ze helemaal een paar fasen achter ons.

Een warmtenet is misschien een optie, maar ook daarvan zijn de kosten hoog stelt indiener. Indiener geeft aan nu zelf een nieuwe ketel te moeten aanschaffen en neemt er een op gas. Deze gaat wel weer een jaar of 20 mee. Voor indiener voorlopig geen afschaf van het gas!

Reactie Gemeente: a.

Het concept Energietransitieplan heeft als uitgangspunt dat alle daken die geschikt zijn ook voorzien worden van zonnepanelen. We hebben echter als gemeente geen enkel middel om dit af te dwingen. Dit betekent dat een goede voorlichting nodig is. Onze visie is niet dat alle woningen voorzien gaan worden van een warmtepomp. We hebben een mix van verschillende warmtesystemen. De huidige warmtepompen zijn overigens al geluidsarmer en de techniek ontwikkelt zich door. In verschillende landen wordt gas gezien als transitiemiddel. Uiteindelijk dienen zij in 2050 ook van het aardgas af te zijn. Ten aanzien van de financiën verwijzen we naar de thematische beantwoording.

Nota van beantwoording zienswijzen Pijnacker-Nootdorp

door over te stappen op aardgas. Voor Duitsland is aardgas een tussenoplossing, dus ook daar zal men uiteindelijk van het gas af moeten. c.

Zie thematische beantwoording haalbaarheid.

Conclusie: De zienswijze geeft geen aanleiding om het Energietransitieplan aan te passen.

Nota van beantwoording zienswijzen Pijnacker-Nootdorp

16 Ontvangen op:

09-07-2021

Ontvangen van: Betreft:

Diversen

Thematische

beantwoording

Ingediende zienswijze: Door betrokkene worden de volgende punten naar voren gebracht: a.

Energietransitie mag geen alles overheersende prioriteit zijn. Het is één van de ontwikkelingsvisies die qua impact en oplossingen afgewogen worden binnen de ruimtelijke structuur van ‘verbonden dorpen in het groen’. Richt hiervoor een energie-boekhouding in en stel compensatie als voorwaarde bij een toename in verbruik.

Zorg voor beter kwantitatief en financieel inzicht in onzekerheden en risico’s van technologische oplossingen zoals warmtenetten en waterstof. Financiële tegenvallers bij dergelijke projecten mogen niet worden afgewenteld op inwoners.

Bij energietransitie spelen een belangrijke rol: doeleffectiviteit, efficiëntie, haalbaarheid, betaalbaarheid, eerlijke lusten-lastenverdeling en onderkenning en beheersing van risico's. Geef dit inzicht in deze aspecten bij de energietransitie-plannen, die per wijk of gebied worden ontwikkeld.

Richt je in Pijnacker-Nootdorp bij reductie- en het verduurzamen van energiegebruik tegelijk op alle sectoren (tuinbouw, overige bedrijven, woningen, overheid) en beschikbare maatregelen.

Stimuleer zonnepanelen op daken waar dat mogelijk is.

Pas met het oog op energiebesparing actief artikel 2.15 van het Activiteitenbesluit milieubeheer toe.

De Energiemix (= het zelf opwekken versus importeren) is geen zelfstandig doel en draagt, op zichzelf genomen, ook niet bij aan daadwerkelijke CO2-reductie. Focus hierop kan sub optimalisatie in de hand werken, zoals te veel ruimtebeslag voor zonnepanelen in glastuinbouwgebieden, die daar een nuttiger bestemming verhindert voor de langere termijn. Beter is het om te sturen op het maximale eindeffect (CO2-reductie) tegen de laagste kosten, de minste lokale hinder en het minste ruimtegebruik.

Omgevingskwaliteit en natuur mogen niet lijden onder de energietransitie, maar behoren er mee vooruitgeholpen te worden.

Hanteer bij de energietransitie het natuur-en landschaps inclusief handelen als randvoorwaarde bij plaatsbepaling, inrichting en gebruik van energienetwerken.

Nota van beantwoording zienswijzen Pijnacker-Nootdorp

Benoem en bewaak risico’s en onzekerheden en stuur daarop. Dit zou een apart deel van een actueel werkend overall dashboard en monitoringsysteem moeten zijn.

Zet vol in op energietransitie met de nu beschikbare, betaalbare oplossingen. Als zich in de toekomst innovatieve ontwikkelingen op het vlak van energietransitie aandienen, maak daarvan dan gebruik bij de verduurzamingsopgave.

De energietransitie heeft flinke impact voor inwoners en ondernemers. Relevante factoren voor het slagen van deze transitie zijn onder andere transparante informatie, betaalbaarheid en draagvlak. Investeer per overzienbaar project in een open dialoog met inwoners en ondernemers met werkelijke keuzevrijheid en inbreng. Want zover zijn we niet op basis van wat toe nu toe aangereikt is door de overheid en/of in het gemeentelijk plan. Ook het EU energietransitie-traject gaat gepaard met vraagtekens qua inhoud en redelijk e lastenverdeling. Laten we dat lokaal beter doen via inzichtelijke, realistische en eerlijke oplossingen.

Haalbaar, betaalbaar en eerlijk zijn randvoorwaarden bij maatregelen voor energietransitie. Definieer eerst deze begrippen en gebruik ze vervolgens om maatregelen daaraan te toetsen. Daarnaast is een toets nodig van de volgende tweetallen: ‘de doel-effectiviteit’ en de ‘oplossingen kosten-efficiëntie’.

Het kleinste deel van het energiegebruik (namelijk dat van de inwoners) krijgt nu v olop de aandacht in de plannen. Maar de grootste component in het energiegebruik is afkomstig van bedrijfsmatige activiteiten, met name de glastuinbouw. Het grootverbruik is voor de gemeenschap uit beeld in de discussie en ook ten aanzien van de noodzakelijke verbeteringen, plannen, consequenties en monitoring. Het Milieuplatform pleit ervoor om de gemeentelijke regierol evenwichtiger en gelijktijdig te richten op alle doelgroepen, dus ook de grootverbruikers.

Reactie Gemeente: a.

In de Omgevingsvisie geven we de basis voor de afwegingen tussen onze verschillende ambities. We snappen uw principe over de energie-boekhouding, oftewel de vervuiler betaalt. Op dit moment is dit echter een niet haalbare optie zowel juridisch als organisatorisch.

Zie thematische beantwoording haalbaarheid en waterstof.

We gaan kijken in hoeverre wij uw suggestie concreet kunnen uitwerken bij het opstellen van de wijkuitvoeringsplannen.

Deze opmerkingen nemen wij ter harte. We richten ons al op de verschillende sectoren, de glastuinbouw in de Warmte Samenwerking Oostland, Bedrijventerreinen middels onze accountteams en wonen vanuit het programmabureau Energietransitie.

Zon op daken is een van de pijlers van onze campagne “Met Energie Aan de Slag”. Ook stimuleren we zonnepanelen actief op bedrijventerreinen. In de regio hoort de gemeente tot de koplopers als het gaat om zon op dak op de utiliteit.

In onze communicatie met bedrijven en glastuinbouw wijzen we al op dit artikel. De Omgevingsdienst Haaglanden houdt hier toezicht op.

Nota van beantwoording zienswijzen Pijnacker-Nootdorp

Het doel is om in 2050 CO2-neutraal te zijn. De energiemix is een hulpmiddel om inzicht te krijgen in welke mogelijkheden er op dit moment zijn. Dit geeft richting en is zeker geen doel opzicht.

Milieueffecten worden bij de ruimtelijke inpassing bekeken, uiteraard streven we naar hoogwaardig groen en natuur.

De gemeente bepaalt als vergunningsverlener de ligging en plaats van ondergrondse infrastructuur. We wegen alle aspecten hierin af.

De risico’s worden omschreven in de wijkuitvoeringsplannen, en op basis daarvan mitigeren we de risico’s.

In het concept-Energietransitieplan is aangegeven dat we daar beginnen waar het haalbaar en betaalbaar is. We zullen het Energietransitieplan elk 5 jaar of eerder indien nodig actualiseren op nieuwe inzichten. Het is dus niet in beton gegoten.

Zie thematische beantwoording wijkuitvoeringsplannen

Zie thematische beantwoording haalbaarheid

Onze aandacht richt zich al jaren op de grootverbruikers, zoals de glastuinbouw. Hier zijn ook al grote slagen gemaakt in de reductie van het energieverbruik en het toepassen van o.a . de geothermie. De komende jaren gaan we hier mee verder.

Conclusie: De zienswijze geeft geen aanleiding om het Energietransitieplan aan te passen.

Nota van beantwoording zienswijzen Pijnacker-Nootdorp

17 Ontvangen op:

19-07-2021

Ontvangen van: Betreft:

Algemeen

Thematische

Nee

beantwoording

Ingediende zienswijze: Door betrokkene worden de volgende punten naar voren gebracht: a.

Indiener stelt dat het er een goed plan ligt

Reactie Gemeente: a.

Wij danken u voor het compliment

Conclusie: De zienswijze geeft geen aanleiding om het Energietransitieplan aan te passen.

Nota van beantwoording zienswijzen Pijnacker-Nootdorp

18 Ontvangen op:

19-07-2021

Ontvangen van: Betreft:

Specifieke vraag eigen situatie

Thematische

Nee

beantwoording

Ingediende zienswijze: Door betrokkene worden de volgende punten naar voren gebracht: a.

Indiener woont in de buurt “Park Berkenoord”. De in deze buurt gelegen bungalows hebben elk (op een enkele uitzondering na) een verwarmingssysteem gebaseerd op luchtverwarming van het merk Brink. Hierbij verwarmt een gasketel direct de lucht. Een luchtpomp blaast de warme lucht het huis in via buizen in de kruipruimte en inblaasroosters in de vloer. Via a fzuigroosters in de vloer gaat de lucht retour naar de verwarmingsketel. In tegenstelling tot de standaard waterverwarmingsketels komt hier dus geen water aan te pas. Sommige bungalows hebben een hybride systeem, bestaande uit bovengenoemde luchtverwarming plus een lucht-lucht warmtepomp die zowel de lucht kan verwarmen als de lucht kan koelen, kortom een volwaardige klimaatregeling. Voordelen van de luchtverwarming zijn: efficiëntie, snelheid en nauwkeurigheid, afwezigheid van radiatoren, permanente ventilatie. Voordelen van de additionele warmtepomp zijn: gasbesparing in het winterseizoen en koeling in de het zomerseizoen. In het Energietransitieplan is in de wijk Noord (waarin onze buurt ligt) als warmtebron aangegeven een warmtenet +70°C. In huizen met waterverwarming kan het bestaande systeem vrijwel direct aangesloten worden op het warmtenet. In huizen met luchtverwarming echter zullen aanpassingen nodig zijn om de luchtverwarming te koppelen aan het warmtenet.

Er moeten dus antwoorden komen op deze vragen: Hoe kan de toekomstige energiebron (warmtenet +70°C) aan de luchtverwarming gekoppeld worden, zodat de luchtverwarming c.q. -koeling kan blijven functioneren?

Welke aanpassingen zijn hiervoor nodig?

Wie betaalt de kosten van eventueel benodigde aanpassingen?

Nota van beantwoording zienswijzen Pijnacker-Nootdorp

Reactie Gemeente: a.

U merkt terecht op dat voor deze woningen een ander alternatieve warmteoplossing nodig is. In het Energietransitieplan is gerekend met de meest dominante woning vorm. Op basis hiervan is een warmte-optie voorgedragen. Dit laat onverlet dat er maatwerk nodig is in de wijk. Dit staat ook omschreven in het plan. Op basis van uw omschrijving zou een lucht-luchtwarmtepomp ook een van de mogelijkheden zijn, ook hier ontwikkelt de techniek. Bij het opstellen van de wijkuitvoeringsplannen gaan we hiervoor de maatwerkoplossingen bekijken en concre tiseren.

In uw woning is maatwerk nodig. Uiteraard doen wij dit in overleg. We zullen dit oppakken op het moment dat we het wijkuitvoeringsplan gaan opstellen

Zie thematische beantwoording Haalbaarheid

Conclusie: De zienswijze geeft geen aanleiding om het Energietransitieplan aan te passen

Nota van beantwoording zienswijzen Pijnacker-Nootdorp

19 Ontvangen op: Ontvangen van: Betreft:

Borging leidingnetwerk en kwaliteit waterleiding

Thematische

Nee

beantwoording

Ingediende zienswijze: Door betrokkene worden de volgende punten naar voren gebracht: a.

Ruimte claim op de ondergrond: nieuwe dynamiek in de ondergrond zorgt voor ruimte schaarste in de ondergrond en het risico op desinvesteringen: Verzwaring van elektriciteitsnetten en plaatsing van warmtenetten betekenen meer drukte en meer activiteiten in de ondergrond. Niet overal zal voldoende ruimte zijn voor netuitbreidingen of aanvullende ondergrondse infrastructuur. Zeker warmtenetten nemen veel ruimte in beslag. Bij grootschalige renovatie van de ondergrondse infrastructuur, k omt in veel gevallen de ligging van drinkwaterleidingen en rioleringen in het geding. Met het vervroegd investeren in het vervangen of verplaatsen van leidingen wordt maatschappelijk kapitaal vernietigd; deze kosten worden immers één op één betaald door de burger. Daarnaast komen bij werkzaamheden of schade aan transportinfrastructuur leveringszekerheid en continuïteit van drinkwater in het geding. Volksgezondheid-risico door opwarming van leidingwater: Hittestress is niet alleen een volksgezondheidsissue boven het maaiveld. Ook onder het maaiveld kan opwarming een risico vormen voor de volksgezondheid. De bodem warmt op zowel door hittestress, als door warmtebronnen onder het maaiveld. Wanneer afstand tussen een waterleiding en warmte-afgevende infrastructuur (elektriciteit- en warmtenetten) niet geborgd wordt, is opwarming van leidingwater een groot risico.

Volgens het Drinkwaterbesluit mogen we drinkwater leveren met een temperatuur van maximaal 25°C. Wordt deze temperatuur overschreden dan kan dit resulteren in meer microbiologische activiteit in het leidingnet, met volksgezondheid-risico’s als gevolg. Om het water in de warme zomermaanden onder de 25 graden te houden, zijn integrale en duurzame ruimtelijke keuzes noodzakelijk. Voorgestelde oplossingen: gemeenten zorgen bij besluitvorming over uitrol van energienetten dat de ruimtelijke impact op bestaande drinkwaterinfrastructuur integraal wordt meegewogen. Daarnaast is het van groot belang dat totale maatschappelijke kosten-baten in beeld wordt gebracht in de besluitvormingsfase. Verzoek: Neem de volgende uitgangspunten mee in de uitwerking van de energie - en elektriciteitstransitieplannen (zie bijlage ingediende verzoek)

Nota van beantwoording zienswijzen Pijnacker-Nootdorp

Reactie Gemeente: a.

De gemeente onderschrijft de invloed van warmtenetten op waterleidingen. Wij zullen dan ook rekening houden met de door u gestelde uitgangspunten. Bij de uitwerking van de plannen zullen we u uiteraard betrekken.

Conclusie: De zienswijze geeft geen aanleiding om het Energietransitieplan aan te passen

Nota van beantwoording zienswijzen Pijnacker-Nootdorp

20 Ontvangen op:

22-08-2021

Ontvangen van: Betreft:

Diversen opmerkingen

Thematische

Deels

beantwoording

Ingediende zienswijze: Door betrokkene worden de volgende punten naar voren gebracht: a.

Indiener is van mening dat de samenvatting veel te lang is en stelt voor om het in te korten naar 1 A4-tekst.

Indiener vraagt om een aantal pasages minder “wollig” te formuleren, onder andere de tekst blz 13: ""...afgestemd op de beelden van de omgevingsvisie ..."

Indiener mist de aandacht voor een ingebed 'groenplan', b.v. zoals op blz . 27 in figuur "Collectief Geothermienetwerk" wordt aangegeven: "70 graden in en 40 graden heet water uit". Dit heeft gevolgen voor de wortels en stabiliteit van specifieke bomen en groenvoorziening etc.: gevolg, uitdroging van de ondergrond, gevaar voor de leefomgeving. Evt. kosten gelijktijdige herinrichting moeten meegenomen worden in de uitvoering.

Indiener vraagt aandacht voor een project (digitale) en ook papieren archivering van de inrichting van de ondergrond!

Indiener vraagt aandacht voor (digitale) beveiliging van de IT -infrastructuur.

Indiener ziet graag bij het hoofdstuk Beheer, onderhoud en met name verantwoordelijkheid (juridische aansprakelijkheid) bij elk van deze onderwerpen opgenomen.

Reactie Gemeente: a.

Wij waarderen dat u meedenkt over de opzet van het Energietransitieplan. Wij hebben nog eens kritisch gekeken naar de samenvatting en toch besloten dit zo te handhaven.

Het Energietransitieplan hebben we nog een keer doorgelezen op de leesbaarheid en daar waar nodig aangepast.

Warmtenetten kunnen invloed hebben op de bodem, bij de uitwerking van warmtenetten gaan we hier rekening mee houden door een goede indeling in de ondergrond.

Het beheer van de ondergrond wordt een programma onder de Omgevingsvisie, maar krijgt ook een plek in de wijkuitvoeringsplannen.

Nota van beantwoording zienswijzen Pijnacker-Nootdorp

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10677063/1