Bijlage 2. Voorlopige jaarstukken 2024 GR GGD-VT
Tekst van het document
Voorlopige jaarstukken 2024 Van de Gemeenschappelijke Regeling GGD en Veilig Thuis Haaglanden
Vastgesteld in de vergadering van het Algemeen Bestuur dd. 17 april 2025 GR 2025/022
Pagina 1 van 72
Inhoud Voorwoord ....................................................................................................................... 1 Algemene leeswijzer ........................................................................................................ 2 Deel 1: Jaarverslag van de GR .......................................................................................... 3 Leeswijzer jaarverslag ..................................................................................................... 3 1.
Programmaverantwoording ................................................................................... 4 1.1
Samenvattend financieel overzicht ................................................................... 4
1.2
Nacalculatie en voorstel resultaatbestemming ................................................... 5
1.3
Programmaverantwoording Regionale GGD-taken 2024 ...................................... 6
1.4
Programmaverantwoording Veilig Thuis ........................................................... 28
1.5
Programmaverantwoording GR-ondersteuning en overhead ............................... 38
2.
Paragrafen .......................................................................................................... 39 2.1
Weerstandsvermogen en risicobeheersing ....................................................... 39
2.2
Bedrijfsvoering ............................................................................................. 42
Deel 2: Jaarrekening van de GR ...................................................................................... 46 Leeswijzer jaarrekening ................................................................................................. 46 1.
Baten en lasten ................................................................................................... 47 1.1
Overzicht van baten en lasten ........................................................................ 47
1.2
Toelichting baten en lasten programma regionale GGD-taken ............................ 49
1.3
Toelichting baten en lasten programma Veilig Thuis .......................................... 53
1.5
Toelichting baten en lasten overhead .............................................................. 54
1.6
Overige toelichtingen op baten en lasten ......................................................... 54
2.
Balans ................................................................................................................ 57 2.1
Balans per 31 december 2024 ........................................................................ 57
2.2
Toelichting op de balans ................................................................................ 58
2.3
Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ........................................... 60
2.4
Gebeurtenissen na balansdatum ..................................................................... 61
2.5
Verantwoording rechtmatigheid dagelijks bestuur GR ........................................ 61
3.
Bijlagen bij de jaarrekening ................................................................................ 63 3.1
Eindafrekeningen.......................................................................................... 63
3.2
Overzichten conform Financieel Statuut ........................................................... 67
3.3
Overzichten taakvelden conform BBV .............................................................. 68
3.4
Sisa verantwoordingsinformatie...................................................................... 69
3.5
Controleverklaring ........................................................................................ 69
Deel 3: Besluit ................................................................................................................ 70
Voorwoord Beste lezer, Met deze jaarstukken blikt het bestuur van de gemeenschappelijke regeling GGD en Veilig Thuis Haaglanden terug op het jaar 2024. Het was een jaar waarin zowel GGD Haaglanden als Veilig Thuis Haaglanden goed op koers zijn om de gestelde doelen te realiseren. Voor de GGD stond het 2024 in het teken van blijvende inzet op de ambities uit de Visie 2030 en voldoen aan wettelijke eisen aan de uitvoering, zoals bijvoorbeeld op het gebied van informatiebeveiliging door het behalen van de NEN7510-certificering. Bij Veilig Thuis is in 2024 het personeelsbestand op orde gekomen waardoor er opnieuw een inhaalslag kon worden gemaakt ten aanzien van de wachtlijst. In de uitvoering van de Visie 2030 had de GGD specifieke input in activiteiten op basis van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en Integraal Zorgakkoord (IZA), in uitwerking van het plan van aanpak Luchtkwaliteit en in de samenwerking ten behoeve van het verhogen van de vaccinatiegraad. Door de dalende vaccinatiegraad en de stijging van het aantal uitbraken van infectieziekten zoals mazelen, kinkhoest en tuberculose is de inzet van de GGD van groot belang gebleken. Het bestuur heeft in 2024 de visie GGD Haaglanden 2030 tussentijds geëvalueerd en geconcludeerd dat de GGD door moet gaan op de ingeslagen weg.
Alle activiteiten die worden ondernomen hebben tot doel de publieke gezondheid van de inwoners in de regio Haaglanden te beschermen, bewaken en bevorderen. Regionaal heeft de GGD een rol vervuld in de uitwerking van IZA. Door de opbouw van de regio Haaglanden gebeurt dat in zowel de zorgkantoor regio DSW (Pijnacker-Nootdorp, Westland, Midden-Delfland en Delft) binnen het Regionaal Gezondheidsakkoord (RIGA) als deelnemer in het kernteam en vertegenwoordiging van de stem van preventie van alle inwoners. In de zorgkantoor regio CZ (Zoetermeer, Den Haag, Leidschendam-Voorburg, Wassenaar en Rijswijk; "Haaglanden Gezonder”) is GGD Haaglanden kartrekker van de actielijn Preventie (positief) gezond leven. In beide zorgkantoorregio's heeft GGD Haaglanden een rol in de monitoring en evaluatie. In 2024 zijn is ook gestart met de uitvoering van het plan van aanpak luchtkwaliteit en wordt samen met de JGZ (Zuid-Holland West en Den Haag) ingezet op het verhogen van de vaccinatiegraad in de regio Haaglanden. Allemaal activiteiten die moeten bijdragen aan gelijke kansen op een goede gezondheid. Voor Veilig Thuis Haaglanden stond 2024 in het teken van het verder bouwen aan een stabiele organisatie. Er zijn goede resultaten geboekt, door diverse ontwikkelingen lukt het steeds beter om vast personeel te werven en te behouden.
Er is afgelopen jaar opnieuw extra ingezet op het terugdringen van het aantal casussen op de wachtlijst, dit is gelukt. De instroom van het aantal nieuwe meldingen en adviezen was in 2024 lager dan begroot. Op landelijk niveau wordt het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming uitgewerkt, met de bedoeling de huidige jeugdbeschermingsketen te verbeteren. In 2024 is bekend geworden dat de grootste organisatorische verandering die volgt uit het Toekomstscenario de inrichting van regionale veiligheidsteams (RVT) is. Veilig Thuis Haaglanden zal daar onderdeel van uit gaan maken. Het is op dit moment nog niet bekend wat de precieze impact daarvan gaat zijn voor de uitvoeringsorganisaties Veilig Thuis. Dat is afhankelijk van landelijk besluitvorming en wetgeving die nog moet volgen. We zijn als bestuur trots op de inzet van GGD Haaglanden en Veilig Thuis Haaglanden en zijn hen dankbaar voor weer een jaar werken aan een gezond en veilig Haaglanden. Namens het Algemeen Bestuur van de GR GGD en Veilig Thuis Haaglanden, Marieke van Bijnen Voorzitter
pagina 1
Algemene leeswijzer Voor u liggen de Jaarstukken 2024 van de Gemeenschappelijke Regeling GGD en Veilig Thuis Haaglanden (GR). De negen deelnemende gemeenten zijn: Delft, Den Haag, LeidschendamVoorburg, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk, Wassenaar, Westland en Zoetermeer. Conform het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten bestaan de jaarstukken uit twee delen die zelfstandig leesbaar zijn: het jaarverslag en de jaarrekening. In deel 1, de Programmaverantwoording, wordt inhoudelijk verantwoording afgelegd over de activiteiten en resultaten in het programma Regionale GGD-taken, het programma Veilig Thuis en het programma GR-ondersteuning. In deel 2, de Jaarrekening, worden de financiële resultaten en de financiële positie van de GR nader toegelicht. In deel 3 volgt de besluitvorming over en naar aanleiding van de jaarstukken.
pagina 2
Deel 1: Jaarverslag van de GR Leeswijzer jaarverslag Het Jaarverslag 2024 bestaat uit twee delen: o Hoofdstuk 1: De Programmaverantwoording o Hoofdstuk 2: De Paragrafen De Programmaverantwoording begint met een samenvatting (1.1). In paragraaf 1.2 wordt de nacalculatie en de resultaatbestemming weergegeven. De Programmaverantwoording gaat vervolgens in op de programma’s: - Regionale GGD-taken (1.3) - Veilig Thuis (1.4) - GR-ondersteuning en overhead (1.5) De Programmaverantwoording zet per programma uiteen: o Welke doelen zijn bereikt o Wat daarvoor is gedaan o Wat dat heeft gekost In hoofdstuk 2: “de Paragrafen” wordt vervolgens ingegaan op Weerstandsvermogen en risicobeheersing (2.1) en Bedrijfsvoering (2.2). In de paragraaf Bedrijfsvoering is de stand van zaken opgenomen van de zienswijzen die gemeenteraden hebben gegeven.
Deel 1 Jaarverslag
pagina 3
1. Programmaverantwoording 1.1
Samenvattend financieel overzicht
In onderstaande tabel zijn de baten en lasten van de gemeenschappelijke regeling opgenomen met een onderverdeling naar de programma´s: GGD, Veilig Thuis en GR-ondersteuning en overhead. Conform de BBV-voorschriften wordt per programma inzicht gegeven in de lasten met betrekking tot de overhead. Tabel GR1: Overzicht baten en lasten per onderdeel van de GR (bedragen X €1.000 afgerond) Primaire
Actuele
Realisatie
begroting begroting
Verschil
2024
Programma Regionale GGD-taken Baten
16.025
25.747
24.291
-1.456
Lasten
-10.577
-19.555
-18.099
1.456
Saldo
5.448
6.192
6.192
0
Baten Programma Corona vaccineren
0
4.373
4.941
568
Lasten Programma Corona vaccineren
0
-4.373
-4.941
-568
Saldo Programma Corona vaccineren
0
0
0
0
5.448
6.192
6.192
0
225
295
295
0
5.673
6.487
6.487
0
Totaal saldo baten en lasten Toevoeging (-)/Onttrekking aan reserves (+) Totaal programma Regionale GGD-taken Programma Veilig Thuis Baten
20.437
20.555
21.052
497
Lasten
-13.770
-14.272
-14.769
-497
Saldo
6.667
6.283
6.283
0
0
448
448
0
6.667
6.731
6.731
0
Toevoeging (-)/Onttrekking aan reserves (+) Totaal programma Veilig Thuis GR-ondersteuning en overhead Baten GR-ondersteuning
549
549
794
245
Lasten GR-ondersteuning
-549
-549
-449
100
Lasten overhead GGD
-5.673
-6.487
-6.487
0
Lasten overhead Veilig Thuis
-6.667
-6.731
-6.731
0
-12.340
-13.218
-12.872
346
Totaal resultaat GGD inclusief overhead
0
0
0
0
Totaal resultaat Veilig Thuis inclusief overhead
0
0
0
0
Totaal resultaat GR-ondersteuning
0
0
346
346
Totaal GR GGD en VT
0
0
346
346
Totaal GR-ondersteuning en overhead Recapitulatie
Uit de tabel van baten en lasten blijkt dat het resultaat op totaalniveau voor de gemeenschappelijke regeling GGD en VT in 2024 € 346.000 voordelig is. Uit onderstaande specificatie blijkt hoe dit resultaat is opgebouwd.
Deel 2 Jaarrekening
pagina 4
Specificatie van het resultaat Gemeenschappelijke Regeling GGD/VT (x € 1.000 afgerond) Baten uit deelnemersbijdragen GGD en bijdragen derden GGD
29.232
Lasten vergoeding uitvoeringsorganisatie (incl. overhead) GGD
-29.527
Resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening Regionale GGD-taken
-295
Baten uit deelnemersbijdragen VT en bijdragen derden VT
21.052
Lasten vergoeding uitvoeringsorganisatie (incl. overhead) VT
-21.500
Resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening Veilig Thuis
-448
Baten uit deelnemersbijdragen GR-ondersteuning en bijdragen derden
794
Lasten GR-ondersteuning
-449
Resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening GR-ondersteuning
346
Resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening
-397
Onttrekking aan bestemmingsreserve GGD
295
Onttrekking aan bestemmingsreserve Veilig Thuis
448
Onttrekking aan bestemmingsreserves
743
Resultaat GR GGD & Veilig Thuis voor bestemming
346
1.2
Nacalculatie en voorstel resultaatbestemming
GGD Het resultaat op het onderdeel GGD inclusief overhead is voor de gemeenschappelijke regeling nihil. Conform de spelregels uit het Financieel Statuut vinden met betrekking tot de GGD de volgende nacalculaties van de deelnemersbijdragen plaats: o Toezicht kinderopvang: de deelnemende gemeenten moeten in totaal een gering bedrag van € 14.000 bijbetalen. De verrekening wordt per gemeente bepaald op basis van de werkelijke realisatie voor de betreffende gemeente. o Taken Wet op de lijkbezorging: via de GR wordt in totaal € 28.000 incl. btw door deelnemers bijbetaald. De verrekening wordt per gemeente bepaald op basis van het werkelijke aantal verrichtingen voor de betreffende gemeente in 2024. o Verrekening compensabele btw: in de begroting 2024 en de op basis daarvan gefactureerde voorschotbedragen is rekening gehouden met btw, via de GR betalen de deelnemers achteraf nog € 73.000 en kunnen hiervoor compensatie krijgen uit het btw Compensatiefonds. Met deze nacalculaties is reeds rekening gehouden in de gepresenteerde baten en lasten voor het onderdeel GGD. Veilig Thuis Het resultaat op het onderdeel Veilig Thuis inclusief overhead is voor de gemeenschappelijke regeling nihil.
De hogere lasten dan begroot op het onderdeel versterken lokale teams op het gebied van huiselijk geweld (€ 197.000) worden ten laste van de bestemmingsreserve gebracht die hiervoor bij de GR aanwezig is. Met betrekking tot Veilig Thuis zal onderstaande nacalculatie van de deelnemersbijdragen plaatsvinden: o Taak Meldingen (vast en flexibel): van het resultaat op de taak meldingen wordt in totaal € 90.000 verrekend met de deelnemende gemeenten, het overige deel komt voor rekening van de gemeente Den Haag. o Verrekening compensabele btw: in de begroting 2024 en de op basis daarvan gefactureerde voorschotbedragen voor de deelnemersbijdragen is rekening gehouden met btw, via de GR betalen de deelnemers achteraf nog € 123.000 en kunnen hiervoor compensatie krijgen uit het btw Compensatiefonds. Met deze nacalculaties is reeds rekening gehouden in de gepresenteerde baten en lasten voor het onderdeel Veilig Thuis. Op het onderdeel GR-ondersteuning is sprake van een voordelig resultaat van € 346.000. Het AB stelt voor dit resultaat toe te voegen aan de bestemmingsreserves GGD en VT bij de GR (verdeling 50/50). Vervolgens kan hiermee een deel van de noodzakelijke mutatie voor de cao-aanpassing in 2025 worden gedekt, zodat de deelnemersbijdrage hiervoor incidenteel minder verhoogd hoeft te worden. Deze mutatie maakt onderdeel uit van de Ontwerp begrotingswijziging 2025.
Deel 2 Jaarrekening
pagina 5
1.3
Programmaverantwoording Regionale GGD-taken 2024
In dit hoofdstuk wordt (inhoudelijke) verantwoording afgelegd over de in GR-verband uitgevoerde taken van GGD Haaglanden. De verantwoording is ingedeeld naar de vijf ambities van GGD Haaglanden uit de Visie 2030. Voor iedere taak staat weergegeven: ‘wat heeft GGD Haaglanden bereikt?’, ‘wat heeft GGD Haaglanden daarvoor gedaan?’ en ‘wat heeft GGD Haaglanden daarbij ingezet?’. Ook zijn voor alle taken waar van toepassing - realisatiecijfers opgenomen. De context van publieke gezondheid in Haaglanden GGD Haaglanden werkt voor meer dan 1,1 miljoen inwoners in een gebied van ruim 450 km². Negen gemeenten, variërend van grote stad (en bijbehorende grote stadsproblematiek), 100.000-plus steden met een grote bevolkingsdichtheid, tot landelijke dorpskernen in een agrarisch gebied. Een regio met een hoge bevolkingsdichtheid, grote gezondheidsverschillen, agrarische activiteiten (waaronder glastuinbouw), industrie, dienstverlening en toerisme. Met de regeringszetel, het Koninklijk Huis en de ambassades binnen haar grenzen en (daarmee) een sterke nationale en internationale functie. Met intensieve verkeersstromen, met transport van grote aantallen personen en goederen, over het spoor en over de vele drukke (snel)wegen. De verwachting is dat de bevolking in de komende jaren verder groeit, wat o.a. leidt tot verdichting van de gebouwde omgeving.
In het sociaal domein hebben gemeenten een grote rol in de ondersteuning van hun inwoners. Gemeenten en zorgverzekeraars zijn steeds meer op elkaar aangewezen om preventie, zorg en ondersteuning met elkaar te verbinden. GGD Haaglanden draagt bij aan deze ontwikkeling door deel te nemen aan het programma RIGA en het programma Haaglanden Gezonder. In beide programma’s brengt GGD Haaglanden kennis over publieke gezondheid en (collectieve) preventie. Algemeen beeld publieke gezondheid Tijdens de coronapandemie (2020-2022) was het primaire doel van de publieke gezondheidszorg het bestrijden van het coronavirus. Na de coronapandemie kwam de samenleving weer op gang, maar de druk op de publieke gezondheid is onverminderd groot gebleven. Bij het uitvoeren van vrijwel alle taken van GGD Haaglanden was dit merkbaar. Zo is het aantal diagnoses van tuberculose na de coronacrisis sterk gestegen, nam het aantal adviezen Medische Milieukunde (burgers en instellingen) hard toe in 2024, is het aantal activiteiten van forensische geneeskunde onverminderd hoog en steeg het aantal meldingen van infectieziektebestrijding in 2024 explosief (door gevallen van kinkhoest en een mazelenuitbraak).
Een zorgelijke trend: de vaccinatiegraad daalde in 2024 hard in regio Haaglanden Bij de landelijke uitbraak van kinkhoest en mazelen in 2024 lijken ontwikkelingen tijdens de coronapandemie een rol te spelen. Desinformatie en onjuiste opvattingen over vaccineren lijken (een deel) Deel 2 Jaarrekening
pagina 6
van de samenleving te doen besluiten af te zien van het vaccineren van hun kinderen en zichzelf. Dit is een gevaarlijke trend, omdat voor bescherming tegen verschillende ziekten (zoals kinkhoest en mazelen) een voldoende vaccinatiegraad onder de bevolking nodig is. In 2024 is deze vaccinatiegraad voor verschillende vaccinaties onder de kritische grens gekomen, met een verhoogd risico op uitbraak van ziekten tot gevolg.
Het wettelijk kader GGD Haaglanden acteert op een brede wettelijke basis. De belangrijkste wetgeving op gebied van zorg is: • Wet publieke gezondheid (incl. crisisorganisatie) • Wet kwaliteit, klachten en geschillen Zorg • Wet de beroepen in de individuele gezondheidszorg (BIG) • Wet elektronische gegevensuitwisseling in de zorg • Wet aanvullende bepalingen verwerking persoonsgegevens in de zorg • Wet geneeskundige behandelingsovereenkomst • Wet zeggenschap in de zorg Naast de wetten op het gebied van gezondheidszorg is ook nog (algemene) wetgeving van kracht, zoals Wet Kinderopvang, Wet op de lijkbezorging, Warenwetbesluit, Wetten rondom informatieveiligheid (NEN 7510, NIS2, BIO), Wet Gemeenschappelijke regelingen, Wet Open Overheid, Klimaatwet, Wet Digitale Toegankelijkheid, AVG, Wet digitale overheid, Archiefwet 2021, Wet beveiliging netwerk- en informatiesystemen en de Verordening Europese digitale identiteit (E-IDAS 2.0) en Europese wetgeving rond digitale veiligheid (zoals Digital Services Act, Data Act en AI act). Binnen dit wettelijke kader werkt GGD Haaglanden aan Publieke Gezondheid voor alle gemeenten en voor alle inwoners in de regio Haaglanden. Visie 2030 Vanuit de wettelijke taken bewaakt, beschermt en bevordert GGD Haaglanden nu en in de toekomst de publieke gezondheid.
GGD Haaglanden heeft vijf ambities onderscheiden in de Visie 2030, in 2021 vastgesteld door het Algemeen Bestuur (AB) van de GR. Vanuit de benoemde uitgangspunten (werken vanuit positieve gezondheid, werken met een integrale blik op preventie) en de kernwaarden (toegewijd, deskundig, proactief, onafhankelijk) geeft de GGD invulling aan deze ambities: i. ii. iii. iv. v.
Voorvechter gelijke kansen op een goede gezondheid Adviseur voor een gezonde leefomgeving Regionale partner acute problemen publieke gezondheid Veilig vangnet waar dat (nog) ontbreekt Deskundige, proactieve organisatie
In de bestuursrapportages van 2024 heeft GGD Haaglanden toegelicht welke activiteiten zijn uitgevoerd om deze ambities te realiseren. Deze toelichtingen komen deels terug in de verantwoording per taak in deze jaarstukken. Tussenevaluatie van de Visie 2030 GGD Haaglanden heeft in de afgelopen jaren hard gewerkt om zichtbaar te werken aan de ambities uit de visie 2030. De visie leeft in de organisatie, heeft gedurende 2024 geleid tot meer samenwerking, integraliteit en resultaat en gaf GGD Haaglanden focus op de uitvoering van taken. De ambities werden herkend en bekrachtigd binnen de organisatie en door ketenpartners. GGD Haaglanden heeft een sterkere, meer extern gerichte rol gepakt en hiervoor is veel waardering. GGD Haaglanden is gedurende 2024 doorgegaan met deze koers, aangevuld met een aantal bestuurlijke aandachtspunten: Deel 2 Jaarrekening
pagina 7
• •
Het bestuur heeft gevraagd om aandacht voor het bereiken van alle inwoners, zonder betutteling. Bij de implementatie van ambitie 1 heeft het bestuur gevraagd om oog te hebben voor de lokale situatie en voor specifieke kwetsbare groepen, en niet simpelweg uitgaan van wijkgericht werken.
Overige taken GGD Haaglanden De jaarstukken hebben betrekking op de taken die vallen onder de Gemeenschappelijke Regeling GGD en Veilig Thuis Haaglanden (GR). Naast deze regionale GR-taken voert GGD Haaglanden ook lokale taken uit, zoals het programma Kansrijke Start en de Gezonde School en taken die bekostigd worden door centrumgemeenten Den Haag en Delft (zoals Geweld in Afhankelijkheidsrelaties). In het kader van RIGA (H5, DSW-zorgkantoorregio) en Haaglanden Gezonder (H4, CZ-zorgkantoorregio) brengt GGD Haaglanden in uitvoerend en bestuurlijk overleg de invalshoek publieke gezondheid en (collectieve) preventie in. Ook is de GGD regionaal coördinator van vijf ketenaanpakken. Tenslotte voert de GGD-taken uit op basis van gehonoreerde subsidieaanvragen van ZonMW en KWF. Op basis van twee specifieke uitkeringen (SPUK’s) van het ministerie van VWS, waarvoor de verantwoording via de jaarstukken verloopt, voert GGD Haaglanden gedeconcentreerde rijkstaken uit: het programma Versterking Infectieziektebestrijding en Pandemische paraatheid (VIP) en de najaarscampagne Coronavaccinaties.
Ambitie 1: Voorvechter gelijke kansen op een goede gezondheid 1. Versterking Kennisfunctie Wat heeft GGD Haaglanden bereikt? / Wat heeft GGD Haaglanden daarvoor gedaan? Voor de inhoudelijke verantwoording van de taak Versterking Kennisfunctie wordt verwezen naar taak ‘16. Beleidsadvisering’. Wat heeft GGD Haaglanden daarbij ingezet? Gerealiseerde lasten 2024 Taak (€) 1. Versterking Kennisfunctie € 130.000 Wat heeft deze taak bijgedragen aan de Visie 2030? Ook voor de bijdrage aan de Visie 2030 wordt voor deze taak verwezen naar taak 16. Beleidsadvisering.
2. Gezondheidsbevordering Wat heeft GGD Haaglanden bereikt? GGD Haaglanden heeft de gemeenten in regio Haaglanden in 2024 geadviseerd en ondersteund bij de uitvoering en versterking van het lokale gezondheidsbeleid. Dat heeft de GGD gedaan door het adviseren over- en het coördineren van preventie-activiteiten en het versterken (en waar nodig) uitbreiden van de preventie-infrastructuur, in samenwerking met de verschillende (keten)partners in alle gemeenten. Wat heeft GGD Haaglanden daarvoor gedaan? Per gemeente heeft GGD Haaglanden advies op maat gegeven, o.a. op basis van het Gezond- en Actief leven Akkoord (GALA) en verschillende thema's die geformuleerd zijn in het lokaal gezondheidsbeleid: • GGD Haaglanden heeft geadviseerd bij het maken van uitvoeringsplannen die voortkomen uit de lokale integrale plannen voor het GALA (Pijnacker-Nootdorp, Westland, Zoetermeer). • GGD Haaglanden heeft geadviseerd over de ketenaanpakken uit het integraal zorgakkoord (IZA) en gezond en actief leven-akkoord (GALA) in alle negen Haaglanden gemeenten vanuit haar expertise over deze keten: de ketenaanpak Kind Naar Gezonder Gewicht via werkgroepen in o.a. Zoetermeer, Den Haag en Leidschendam-Voorburg en door advisering aan een brede kennisgroep Kind Naar Gezonder Gewicht en de ketenaanpak Kansrijke start met Nu Niet Zwanger in diverse gemeenten.
Voor de keten Valpreventie heeft GGD Haaglanden de projectgroep en projectleider binnen alle gemeenten geadviseerd. • GGD Haaglanden heeft geadviseerd bij het implementeren en uitvoeren van lokale sportakkoorden en preventieakkoorden. Zo adviseerde de GGD in Midden-Delfland de welzijnsorganisatie m.b.t. de uitvoering van het Sportakkoord, in Leidschendam-Voorburg aan de deeltafel opvoeden en opgroeien over preventie en gezondheid op school en in Delft over het Gezondheidsfestival. • GGD Haaglanden heeft gemeenten geadviseerd over de thema's Gezonde kinderopvang (Westland, Pijnacker-Nootdorp en Delft), Positieve gezondheid, Bewonersparticipatie en Mentale gezondheid Deel 2 Jaarrekening
pagina 8
• • •
• • • •
(Delft en Den Haag), Gezond en Gelukkig Den Haag, Preventietafel en Den Haag Zuidwest in Den Haag, ZAGG (Zoetermeerse Aanpak Gezond Gewicht) en Vapen in Zoetermeer) en bij de interventie ‘Opgroeien in een Kansrijke Omgeving’ (OKO) (Wassenaar). GGD Haaglanden heeft gemeenten geadviseerd over mentale gezondheid, gericht op veerkracht, normaliseren en welbevinden bij jongeren in diverse gemeenten, zoals Delft, Den Haag, Leidschendam-Voorburg, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk en Westland. Tevens heeft GGD Haaglanden geparticipeerd in een samenwerkingsverband met JGZ Den Haag met als doel stroomlijnen van samenwerking op collectieve preventie en afstemming op prioriteiten waarop actie moet worden ondernomen. Binnen de Haagse Coördinatiegroep 12-18 jaar heeft GGD Haaglanden geadviseerd over de Haagse jeugd. De focus van deze overleggen tussen preventiepartners lag op het coördineren en afstemmen van activiteiten, signaleren van knelpunten en zorgen dat deze op de juiste plek(ken) bij beleid en binnen de eigen organisatie terechtkwamen. Tevens heeft de Coördinatiegroep de samenwerking bevorderd tussen leden onderling en met andere externe partijen. GGD Haaglanden is in de hele regio aanjager van de IkPas-campagne, gericht op vermindering van de alcoholconsumptie. De campagne vond plaats in januari en 40 dagen voorafgaand aan Pasen.
Voor ‘Stoptober’ ontwikkelde GGD Haaglanden nieuw promotiemateriaal zoals posters en socialmedia content om in oktober deelname te stimuleren aan deze stoppen-met-roken campagne. Voor alle gemeenten werkt GGD Haaglanden aan een rookvrije omgeving (binnen en buiten). GGD Haaglanden stimuleert organisaties in de regio bij te dragen aan een rookvrije omgeving. In Den Haag werkt GGD Haaglanden intensief samen met JGZ Den Haag en vele preventiepartners in de Coördinatiegroep JGZ 0-12 jaar die zich richt op coördineren en afstemmen van activiteiten, signalen, knelpunten en adviezen rondom de Haagse jeugd van 12- en zorgen dat deze op de juiste plek(ken) bij beleid en binnen de eigen organisatie terechtkomen. Tevens bevordert de Coördinatiegroep de samenwerking tussen leden onderling en met externe partijen.
Preventieve ouderengezondheidszorg GGD Haaglanden werkt aan preventieve ouderengezondheidszorg door in te zetten op het netwerk voor gezondheid, welbevinden en vitaliteit (waaronder valpreventie, voeding, bewegen, eenzaamheid en sociale veiligheid). Voorbeelden zijn: • In alle gemeenten heeft GGD Haaglanden ondersteund op het onderwerp Vitaal ouder worden. GGD Haaglanden adviseert over de voorbereiding op de derde en vierde levensfase met aandacht voor een gezonde leefstijl (voeding, bewegen en mentale gezondheid en de overgang). • GGD Haaglanden heeft de doelgroep ouderen en netwerkpartners regiobreed geïnformeerd met een digitale Nieuwsflits (3 à 4 x per jaar) en het magazine Vitaal Ouder Worden (12.500 oplagen verspreid o.a. apotheken, tandartspraktijken, huisartsenpraktijken, bibliotheken en ouderenbonden). • In enkele gemeenten is GGD Haaglanden betrokken bij het thema eenzaamheid, met name in Delft, waar GGD Haaglanden de kerngroep ‘Een tegen eenzaamheid’ ondersteunt. Wat heeft GGD Haaglanden daarbij ingezet? Gerealiseerde lasten 2024 Taak (€) 2. Gezondheidsbevordering € 874.000 Wat heeft deze taak bijgedragen aan de Visie 2030? Met gezondheidsbevordering (inclusief preventieve ouderengezondheidszorg) heeft GGD Haaglanden primair bijgedragen aan ambities 1 en 5, waarbij is gewerkt met een integrale blik vanuit het concept positieve gezondheid.
Als ‘voorvechter van gelijke kansen op goede gezondheid’ (ambitie 1) adviseren de lokale gezondheidsbevorderaars in het kader van GALA-plannen, met als doel bij te dragen aan leefbaarheid, geluk en een gezonde leefstijl op plekken waar de gezondheidsverschillen het grootst zijn. Hierbij heeft GGD Haaglanden effectief opgetreden als een deskundige en proactieve organisatie (ambitie 5). Secundair heeft GGD Haaglanden opgetreden als ‘adviseur voor een gezonde leefomgeving’ (ambitie 2) met o.a. diverse activiteiten gericht op een aantrekkelijke leefomgeving die uitdaagt tot bewegen. En de ambitie ‘Veilig Vangnet waar dit (nog) ontbreekt’ (ambitie 4).
3.
Toezicht op de Kinderopvang
Wat heeft GGD Haaglanden bereikt? GGD Haaglanden heeft voor alle negen gemeenten instellingen voor kinderopvang (kinderdagverblijven en buitenschoolse opvang), gastouderbureaus en gastouders getoetst op het naleven van de Wet Kinderopvang 2005. De afstemming en communicatie over de prioriteiten en keuzes is tot stand gekomen door overleg met de afzonderlijke gemeenten. Deel 2 Jaarrekening
pagina 9
Wat heeft GGD Haaglanden daarvoor gedaan? Goed toezicht in de kinderopvang is belangrijk, omdat het bijdraagt aan de gezondheid, de veiligheid en het welzijn van de kinderen. De kinderopvang moet kinderen ruimte bieden zich te ontwikkelen. Door de jaarlijkse inspecties houdt GGD Haaglanden zicht op de kwaliteit, gezondheid en veiligheid binnen de kinderopvangcentra. Maar toezicht in de kinderopvang is niet alleen beperkt tot het waarborgen van de kwaliteit, gezondheid en veiligheid van de kinderen, het is ook gericht op het bevorderen van hun welzijn en ontwikkelingsmogelijkheden. GGD Haaglanden heeft in 2024 voldaan aan haar wettelijke taak en alle kinderopvangcentra in de regio Haaglanden bezocht en de wettelijke jaarlijkse inspecties verricht. Bij alle gemeenten is voldaan aan de verplichting om minimaal 50% van de gastouderopvanglocaties te inspecteren. Focus bij de gehouden inspecties lag in 2024 op: • Voldoende gekwalificeerd personeel in de kinderopvang: door de arbeidskrapte stond de inzet van voldoende gekwalificeerd personeel net als vorig jaar onder druk. De GGD heeft bij minimaal 1/3 van alle jaarlijkse onderzoeken gekeken naar de beroepskracht/kind-ratio. Bij afwijkingen beoordeelde de toezichthouder de aard, ernst en omstandigheden van de afwijking.
• Stabiliteit en kwaliteit in afwijkende omstandigheden: een voortdurend tekort aan personeel en een hoog ziekteverzuim is van invloed op de stabiliteit op de groep. De toezichthouder van de GGD heeft in deze situaties beoordeeld hoe de houder ervoor heeft gezorgd dat de opvang toch voldoende stabiel en veilig was voor de op te vangen kinderen. • Veiligheid: de GGD heeft bij de locaties in Den Haag en bij 1/3 van de locaties in andere gemeenten onderzocht of de houder tijdens de opvang te allen tijde iemand inzet die gekwalificeerd is voor het verlenen van eerste hulp. Bovendien is gecontroleerd of bij de locaties voor dagopvang wordt voldaan aan het ‘vierogen-principe’. • Inspraak ouders: Bij 1/3 van de inspecties van de buitenschoolse opvang locaties is gekeken of er een oudercommissie is ingesteld. • In 2024 zijn alle locaties binnen de regio Haaglanden flexibel geïnspecteerd. Dit is een nieuwe vorm van toezicht en betekent dat er altijd twee vaste kwaliteitseisen worden getoetst. Indien een locatie gesubsidieerde VE aanbiedt, is dit ook altijd getoetst. Deze vorm van toezicht maakt het toezicht minder voorspelbaar en bevordert de kwaliteit van de houder doordat er een breder beeld is van de kwaliteitseisen. De resultaten van de inspecties zijn gedeeld met de gemeenten en de houders. Handhaving naar aanleiding van de inspectieresultaten is een gemeentelijke taak.
Bij inspecties van twee kinderopvangcentra constateerde GGD Haaglanden dat de opvang dusdanig onder niveau was, dat op basis van de Wet Kinderopvang een bevel tot onmiddellijke sluiting van de locatie is afgegeven. Voor de geleverde aantallen producten in 2024 per gemeente wordt verwezen naar bijlage 3.1 Eindafrekeningen, Nacalculatie deelnemersbijdragen, kopje Toezicht op de Kinderopvang. Wat heeft GGD Haaglanden daarbij ingezet? Taak (€) Gerealiseerde lasten 2024 3. Toezicht op de Kinderopvang € 1.666.000 Wat heeft deze taak bijgedragen aan de Visie 2030? Met het uitvoeren van de taken van Toezicht op de kinderopvang heeft GGD Haaglanden primair bijgedragen aan de ambities ‘Voorvechter gelijke kansen op een goede gezondheid’ (ambitie 1) en ‘Adviseur voor een gezonde leefomgeving’ (ambitie 2). De kern van de kwaliteitseisen is dat kinderen volop de ruimte krijgen om zich te ontwikkelen en veilig en gezond op te groeien. Toezichthouders hebben toegezien op het naleven van de eisen en dragen zo bij aan het waarborgen van die kwaliteit van de kinderopvang waarbij de (wijzigings-)wet Innovatie en Kwaliteit Kinderopvang (IKK) leidend is. De Wet Kinderopvang wordt 2 x per jaar aangepast en aangescherpt. Per 1 juli 2024 is een wijziging van de kwaliteitseisen voor de buitenschoolse opvang (bso) en de dagopvang doorgevoerd.
Hierdoor hebben toezichthouders strenger gecontroleerd op de naleving van de nieuwe kwaliteitseisen, met extra aandacht voor de veiligheid, gezondheid en ontwikkeling van kinderen. Hiermee sluit het toezicht nauw aan bij de doelen van Visie 2030 om gelijke kansen op een gezondheid te creëren en een gezonde leefomgeving te bevorderen.
Deel 2 Jaarrekening
pagina 10
4.
Publieksinformatie
Wat heeft GGD Haaglanden bereikt? GGD Haaglanden heeft in 2024 kennis geleverd over (publieke) gezondheidsonderwerpen, ziektepreventie en gezondheidsvoorzieningen door middel van publieksinformatie voor inwoners en samenwerkingspartners in de regio Haaglanden. Dit is o.a. gebeurd via telefonisch contact, e-mail, persberichten, website GGD Haaglanden en social media kanalen. GGD Haaglanden heeft regelmatig nieuwsbrieven verstuurd naar samenwerkings- en ketenpartners en was ook aanwezig op evenementen in de regio. Tevens leende de GGD professioneel (voorlichtings- en les-)materiaal uit. In 2024 is gestart met de inrichting van een centrale frontoffice, waar de telefoonlijnen van de organisatie gaan binnenkomen en waar inwoners direct een afspraak kunnen gaan maken. In 2025 krijgt deze frontoffice definitief vorm. Wat heeft GGD Haaglanden daarvoor gedaan? Het informatiecentrum van GGD Haaglanden was op werkdagen van 8.30 tot 17.00 uur telefonisch bereikbaar. De website ‘www.ggdhaaglanden.nl’ en de social media kanalen werden dagelijks ingezet om doelgroepen te bereiken. De website van GGD Haaglanden voldoet aan het Besluit digitale toegankelijkheid overheid. De toegankelijkheidsverklaring is ondertekend door de Directer Publieke Gezondheid (DPG) en gepubliceerd op de website van de GGD.
In 2024 heeft GGD Haaglanden doorlopend gewerkt aan het verbeteren van de toegankelijkheid van haar kanalen. Een voorbeeld hiervan is een nieuwe mailingtool, die in 2024 is geïmplementeerd. Hiermee zijn 64 berichten verstuurd naar samenwerkings- en ketenpartners. Indicator (aantallen) Telefonische contactmomenten E-mail contactmomenten Websitebezoeken
Realisatie 2021 43.019 7.504 -
Realisatie 2022 22.667 3.344 -
Realisatie 2023 15.520 2.098 -
Realisatie 2024 17.000 2.200 175.000
Wat heeft GGD Haaglanden daarbij ingezet? Taak (€) Gerealiseerde lasten 2024 4. Publieksinformatie € 108.000* * De werkelijke lasten zijn hoger, dit komt doordat de bijdrage vanuit Den Haag als een verlaging van de lasten op deze taak is verwerkt. Wat heeft deze taak bijgedragen aan de visie 2030? GGD Haaglanden heeft, door informatie over (publieke) gezondheid toegankelijk te maken voor alle burgers, primair bijgedragen aan de ambitie ‘Voorvechter gelijke kansen op een goede gezondheid’ (ambitie 1).
Ambitie 2: Adviseur voor een gezonde leefomgeving 5. Medische Milieukunde Wat heeft GGD Haaglanden bereikt? Vanuit de medische milieukunde zijn verschillende activiteiten uitgevoerd om een gezonde leefomgeving te beschermen en te bevorderen. GGD Haaglanden gaf onder andere adviezen aan inwoners, gemeenten en instellingen. Wat heeft GGD Haaglanden daarvoor gedaan? In 2024 lag het aantal meldingen hoger dan voorgaande jaren. Hierbij is een stijgende trend zichtbaar over de afgelopen vier jaar. Het aantal meldingen per maand liep in 2024 uiteen van 21 in de maand oktober, tot rond de 50 in de maanden januari, maart en augustus. De meldingen gingen o.a. over vocht en schimmel in huurwoningen. Opvallend in 2024 is het hoge aantal meldingen van bedwantsen ten opzichte van voorgaande jaren en het relatief hoge aantal incidenten met kwik in de woning (thermometers, barometers). Ook zijn veel langlopende, complexe meldingen (zoals laagfrequent geluid en koolmonoxide) in behandeling genomen. Meldingen van gemeenten gingen over gezondheidsrisico’s bij gevallen van bodem- en waterverontreiniging. De inzet van de Gezondheidskundig Adviseur Gevaarlijke Stoffen (GAGS) bij incidenten was dit jaar hoger dan gemiddeld. Voorbeelden hiervan is een aantal grote branden in het Westland en Den Haag en verschillende gevallen waarbij inwoners onwel zijn geworden na blootstelling aan een giftige stof.
GGD Haaglanden heeft in 2024 ook nazorg gegeven bij de explosie (en brand) aan de Tarwekamp in Den Haag. Deel 2 Jaarrekening
pagina 11
Sinds 2020 is het aantal adviezen aan gemeenten in regio Haaglanden gestegen. In 2024 zijn scherpe keuzes gemaakt bij de advisering over ruimtelijke plannen vanuit de GR-taak. Deze taak wordt vrijwel alleen nog uitgevoerd vanuit lokale taken, met een hogere administratieve last tot gevolg. In totaal (GRtaak en niet-GR-taak gecombineerd) is het aantal adviezen aan gemeenten in 2024 hoger dan voorgaande jaren. De gemeenten zijn geadviseerd over o.a. geluidbeleid (actieplannen Omgevingsgeluid), milieuaspecten bij evenementen, over gezondheid in omgevingsvisie en in milieueffectrapportages en over gezonde leefomgeving in brede zin bij ruimtelijke ontwikkelingen. GGD Haaglanden heeft in 2024 naast bovenstaande reactieve inzet proactief gewerkt aan actuele thema's waar d.m.v. preventie gezondheidswinst is te boeken, zoals binnenmilieu, geluid, luchtkwaliteit, lood in kraanwater en klimaatadaptatie: • Opstellen en uitvoeren van een regionaal plan van aanpak voor de verbetering van de luchtkwaliteit samen met gemeenten. En samen met Omgevingsdienst Haaglanden en Provincie Zuid-Holland regionale themabijeenkomsten organiseren over schoon en emissieloos bouwen en over mobiliteit. • Gesprekken met gemeenten over klimaatadaptatie en gezondheid.
GGD Haaglanden werkt ook samen met gemeenten in projecten aan het vergroten van bewustwording over gezondheidsrisico’s die met klimaat(verandering) samenhangen en handvatten om die risico’s te beperken. • GGD Haaglanden is samen met GGD Zuid-Holland Zuid, GGD Rotterdam Rijnmond en GGD Hollands Midden betrokken geweest bij de herziening van het omgevingsbeleid van de Provincie Zuid-Holland en vraagt daarbij nadrukkelijk aandacht voor gezondheid (bescherming en bevordering). • Uitvoeren van een aantal projecten, zoals een Europees project over klimaatadaptatie (LIFE-IP, samen met andere GGD’en), UV-bescherming (KWF) en het terugdringen van gezondheidsachterstanden (ZonMW). • GGD Haaglanden is in 2024 het gesprek aangegaan met regiogemeenten om te komen tot (lokale) dienstverleningsafspraken omtrent de inzet bij omgevingsbeleid en ruimtelijke ontwikkelingen. Dit is noodzakelijk vanwege de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024. Indicator (aantallen)
Realisatie 2021 378
Realisatie 2022 404
Realisatie 2023 421
Realisatie 2024 499
Meldingen inwoners, instanties en gemeenten (reactief) Advies bij incidenten (nazorg en GROP) 1 2 5 1 11 18 17 35 Advies van GAGS bij incidenten Advisering gemeenten – binnen GR taak 141 160 173* 147 (regionaal, raadsvragen, beleid, RO-adviezen) Totaal 531 584 616 682 *2023 was een overgangsjaar – waarin nog wel adviezen over ruimtelijke plannen vanuit de GR-taak zijn gegeven; vanaf 2024 was die inzet niet meer mogelijk. Wat heeft GGD Haaglanden daarbij ingezet? Gerealiseerde lasten 2024 Taak (€) 5. Medische Milieukunde € 997.000 Wat heeft deze taak bijgedragen aan de Visie 2030? Het reactieve deel van de taak medische milieukunde heeft zich voor een groot deel gericht op situaties waarin sprake is van gezondheidsachterstanden door de kwaliteit van de leefomgeving (woning of directe woonomgeving). Ook in adviezen over omgevingsbeleid en plannen voor gebiedsontwikkeling heeft de GGD extra aandacht besteed aan het voorkomen van vermijdbare gezondheidsachterstanden. Dit is een bijdrage aan de ambitie ‘Voorvechter gelijke kansen op een goede gezondheid’ (ambitie 1). Daarnaast heeft de GGD aan de invulling van de ambitie ‘Adviseur voor een gezonde leefomgeving’ (ambitie 2) gewerkt, onder andere door bij te dragen aan het omgevingsbeleid van gemeenten en het netwerk in het fysieke domein te versterken.
Vanuit de taak medische milieukunde heeft de GGD daarbij gestreefd naar een integrale benadering in de adviezen door samenwerking met gezondheidsbevordering, epidemiologie, infectieziektebestrijding en beleidsadvisering. Via de inzet bij incidenten (GAGS en nazorg) heeft de taak medische milieukunde bijgedragen aan de ambitie ‘Regionale partner acute problemen publieke gezondheid’ (ambitie 3).
Deel 2 Jaarrekening
pagina 12
6. Technische Hygiënezorg Wat heeft GGD Haaglanden bereikt? GGD Haaglanden heeft de gezondheid van de burger beschermd door een veilige en hygiënische omgeving te bevorderen van instellingen en voorzieningen om de risico’s op het gebied van micro-organismen te verkleinen. Wat heeft GGD Haaglanden daarvoor gedaan? GGD Haaglanden heeft voor de taak technische hygiënezorg de volgende activiteiten uitgevoerd: • Behandeling van vragen en meldingen van burgers, instellingen en gemeenten • Signalering van ongewenste situaties • Advisering (inclusief legionellapreventie) aan burgers, gemeenten en instellingen in overeenstemming met de richtlijnen van het Landelijk Centrum voor Hygiëne en Veiligheid (LCHV) • Evenementadvisering en -inspecties • Inspecties van AZC’s en opvanglocaties voor vluchtelingen GGD Haaglanden heeft in 2024 31 legionella-adviezen gegeven. Dit betrof zowel adviezen over legionella in water (driemaal) als adviezen bij meldingen van patiënten met een longontsteking veroorzaakt door de legionellabacterie (veteranenziekte). Het aantal gemelde patiënten met de veteranenziekte is in 2024 gedaald ten opzichte van de laatste drie jaar. Deze daling wordt ook landelijk gezien, zonder bekende verklaring. Er zijn 13 beleidsadviezen gegeven, onder andere over legionellapreventie in sporthallen en gemeentelijk vastgoed aan de gemeenten Delft, Wassenaar en Den Haag.
Het aantal uitgebrachte evenementadviezen op veiligheidsplannen is conform prognose. Het aantal uitgevoerde inspecties bij AZC’s is iets hoger dan de prognose (en twee keer zo hoog als in 2023). Het aantal AZC’s in regio Haaglanden is toegenomen en deze stijging zal naar verwachting voortzetten. Hierbij moet worden vermeld dat de inspecties bij AZC’s worden bekostigd vanuit de regeling Publieke Gezondheidszorg Asielzoekers (PGA). Indicator (aantallen) Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie 2021 2022 2023 2024 Meldingen technische hygiënezorg 40 46 37 33 Legionella adviezen 44 55 76 32 Beleidsadviezen 4 9 2 13 Uitgebrachte evenementadviezen op het veiligheidsplan 32 49 45 53 Evenementen waar inspectie heeft plaatsgevonden
0
18
16
33
Aantal AZC locaties waar één of meerdere keren een inspectie 0 is uitgevoerd
5
6
12
Wat heeft GGD Haaglanden daarbij ingezet? Gerealiseerde lasten 2024 Taak (€) 6. Technische Hygiënezorg
€ 241.000
Wat heeft deze taak bijgedragen aan de Visie 2030? Deze taak heeft bijgedragen aan de ambitie ‘Voorvechter gelijke kansen op een goede gezondheid’ (ambitie 1), de ambitie ‘Adviseur voor een gezonde leefomgeving’ (ambitie 2) en de ambitie ‘Regionale partner acute problemen publieke gezondheid’ (ambitie 3). Bij de advisering is altijd oog voor de leefomgeving en context van de cliënt en daarmee is er aandacht voor de mogelijkheid van gezondheidsachterstanden. Een voorbeeld is de inzet voor de gezonde opvang in AZC’s in de regio.
7. Inspectie tatoeage & piercingsstudio’s Wat heeft GGD Haaglanden bereikt? Het beschermen van de gezondheid van de burger door een veilige en hygiënische omgeving te bevorderen van studio’s voor tatoeage en piercing, cosmetische tatoeage en juweliers. Wat heeft GGD Haaglanden daarvoor gedaan? GGD Haaglanden heeft in 2024 namens het ministerie VWS gecontroleerd en vergunningen verleend voor
Deel 2 Jaarrekening
pagina 13
tatoeage- en piercingstudio’s, studio’s voor cosmetische tatoeage en juweliers. Dit is uitgevoerd conform de hygiënerichtlijnen van het Landelijk Centrum voor Hygiëne en Veiligheid(LCHV). Sinds 2022 is een stijging te zien in het aantal locaties dat inspectie aanvraagt. De reden hiervoor is dat veel nieuwe ondernemingen zijn gestart in deze branche. Indicator (aantallen) Aantal locaties Tatoeage- en piercing waar één of meerdere keren een inspectie is uitgevoerd en vergunning is verleend/geweigerd Verleende vrijstelling vergunningplicht Tatoeëren en Piercen bij evenementen
Realisatie 2020 81
Realisatie 2021 107
Realisatie 2022 89
Realisatie 2023 110
Realisatie 2024 117
-
-
2
5
6
Wat heeft GGD Haaglanden daarbij ingezet? Gerealiseerde lasten 2024 Taak (€) 7. Inspectie tatoeages & piercingsstudio’s € 26.000 De lasten op deze taak worden gedekt door externe bijdrage van de ondernemers Wat heeft deze taak bijgedragen aan de Visie 2030? Deze taak heeft vooral bijgedragen aan de ambitie ‘Voorvechter gelijke kansen op een goede gezondheid’ (ambitie 1), de ambitie ‘Adviseur voor een gezonde leefomgeving’ (ambitie 2) en de ambitie ‘Regionale partner acute problemen publieke gezondheid’ (ambitie 3).
8. Hygiëne-inspectie seksinrichtingen Wat heeft GGD Haaglanden bereikt? Het beschermen van de gezondheid van sekswerkers door een veilige en hygiënische omgeving van seksinrichtingen te bevorderen. Wat heeft GGD Haaglanden daarvoor gedaan? GGD Haaglanden voert hygiëne inspecties uit conform de hygiënerichtlijnen van het Landelijk Centrum voor Hygiëne en Veiligheid (LCHV). Indicator (aantallen)
Realisatie 2021 51
Realisatie 2022 62
Realisatie 2023 58
Aantal seksinrichtingen waar één of meerdere keren een inspectie is uitgevoerd De lasten op deze taak worden gedekt door externe bijdrage van de ondernemers
Realisatie 2024 60
Bij alle seksinrichtingen is in 2024 conform de afspraak een hygiëne-inspectie uitgevoerd. Wat heeft GGD Haaglanden daarbij ingezet? Gerealiseerde lasten 2024 Taak (€) 8. Hygiëne-inspectie seksinrichtingen * De lasten worden verantwoord op een andere GGD-taak. Wat heeft deze taak bijgedragen aan de Visie 2030? Deze taak heeft bijgedragen aan de ambities ‘Voorvechter gelijke kansen op een goede gezondheid’ (ambitie 1), ‘Adviseur voor een gezonde leefomgeving’ (ambitie 2) en ‘Regionale partner acute problemen publieke gezondheid’ (ambitie 3).
Ambitie 3: Regionale partner acute problemen publieke gezondheid 9
Algemene infectieziektebestrijding
Wat heeft GGD Haaglanden bereikt? In de Wet publieke gezondheid staan taken die aan de gemeenten zijn opgedragen en die de GGD moet uitvoeren op het gebied van infectieziektebestrijding. Het vroegtijdig opsporen, behandelen en beschermen Deel 2 Jaarrekening
pagina 14
tegen infectieziekten, het voorkómen van verdere verspreiding van infectieziekten en het vergroten van de kennis om de kans op infectieziekten te verminderen zijn taken die hieronder vallen. Om bovenstaand hoofddoel te bereiken, voert GGD Haaglanden de volgende kerntaken uit: • Bestrijden van infectieziekten en voorkomen van verdere verspreiding • Surveillance • Beleidsadvisering • Preventieactiviteiten • Netwerk en regie • Voorbereiding op grootschalige infectieziekte-uitbraken • Kennis en onderzoek Wat heeft GGD Haaglanden daarvoor gedaan? Op het gebied van infectieziektebestrijding zijn de reguliere taken, zoals het verwerken van meldingsplichtige ziekten, conform wet- en regelgeving en professionele richtlijnen uitgevoerd. In de periode januari tot en met augustus had GGD Haaglanden te maken met een landelijke verheffing van kinkhoest; hierdoor nam het aantal meldingen en vragen toe. Daarnaast was er in de zomer ook een mazelenuitbraak in regio Haaglanden. Door deze uitbraak was er een forse toename van de werkzaamheden. Er is extra personeel ingezet voor het bestrijden van deze uitbraak. Ook was er een toename in werkzaamheden door het forse aantal kinkhoestmeldingen en een hepatitis A uitbraak bij een zorginstelling. GGD Haaglanden heeft in 2024 ingezet op preventie en netwerk en regie. In het kader van preventie is voorlichting gegeven aan diverse ketenpartners.
Verder is ingezet op het verder opbouwen en onderhouden van het netwerk binnen VVT- en VGZ-instellingen. Om te zorgen dat GGD Haaglanden goed voorbereid is op een mogelijke infectieziekte-uitbraak met potentieel landelijke impact zijn de lessons learned uit de coronacrisis opgehaald. Alle draaiboeken infectieziekten zijn in overleg met de crisiscoördinator en GHOR Haaglanden geactualiseerd en professionals zijn getraind op de verschillende onderdelen van outbreakmanagement. Daarnaast is er uitvoering gegeven aan de najaarscampagne Coronavaccinaties. In 2023 is GGD Haaglanden gestart met het landelijk programma ‘Versterking infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid’ (VIP). Dit programma liep tot en met eind 2024. Het landelijk programma is erop gericht een impuls te geven aan de kwalitatieve en kwantitatieve versterking van infectieziektebestrijding bij de GGD’en in reguliere, niet-pandemische tijden en zo paraat te staan voor toekomstige uitbraken. Voor het versterkingsprogramma is in zowel 2023 en 2024 landelijk ruim € 37 miljoen beschikbaar gesteld. Deze middelen zijn verdeeld over vijf pijlers, namelijk: 1. Kwetsbaarheden wegnemen voor pandemische paraatheid.
Het beschikbare budget is binnen GGD Haaglanden ingezet om extra medewerkers binnen de infectieziektebestrijding aan te nemen met diverse achtergronden zoals medisch medewerkers, data-analist, epidemioloog, coördinator preventie, projectcoördinator, beleidsmedewerkers en een communicatiemedewerker. 2. Monitoring en surveillance. Hiervoor is het budget gebruikt om de epidemiologische capaciteit verder uit te breiden. Daarnaast is de bovenregionale surveillance vormgegeven via een bovenregionaal dashboard. 3. Versterken wetenschappelijke kennisinfrastructuur. Hiervoor heeft GGD Haaglanden in 2024 een kwartiermaker Academische Werkplaats Publieke Gezondheid (AWPG) infectieziekten aangesteld en een onderzoeksgroep infectieziektebestrijding opgezet. 4. Samenwerken op bovenregionaal niveau. Binnen de regio Zuid-Holland is de samenwerking met andere GGD’en geïntensiveerd. 5. Slim én versneld opleiden: Er is budget beschikbaar gesteld voor de coördinatie van opleidingen infectieziektebestrijding en is er gewerkt aan een visie op het gebied van leren en ontwikkelen. Het programma VIP was een belangrijke ontwikkeling binnen de infectieziektebestrijding. Door de dalende vaccinatiegraad voor het Rijksvaccinatieprogramma (met name in Den Haag), neemt het risico op uitbraken van ziekten zoals mazelen toe.
GGD Haaglanden heeft in samenwerking met de gemeente Den Haag en JGZ Den Haag een project opgestart voor het verhogen van de vaccinatiegraad in Den Haag. Ook in samenwerking met JGZ Zuid-Holland West is extra aandacht besteed aan het verhogen van de vaccinatiegraad in de overige gemeenten in Haaglanden. Zoals blijkt uit onderstaande cijfers is het aantal meldingsplichtige ziekten hoog; dit is met name te verklaren door het forse aantal kinkhoestmeldingen (1.600) in het begin van het jaar.
Deel 2 Jaarrekening
pagina 15
Indicator (aantallen)
Realisatie 2021 379
Realisatie 2022 589
Realisatie 2023 699
Aantal meldingen over meldingsplichtige infectieziekten* Niet-meldingsplichtige casussen, situations en 8.515 3.287 1.734 enquiries Meldingen van zorginstellingen (artikel 26 Wpg)* 296 229 264 *De aantallen in deze rij zijn exclusief de meldingen COVID-19 voor de jaren 2021 t/m 2023
Realisatie 2024 2.221 1.489 382
Wat heeft GGD Haaglanden daarbij ingezet? Taak (€) Gerealiseerde lasten 2024 9a. Algemene infectieziektebestrijding € 2.102.000 9b. Versterking Infectieziektebestrijding en € 1.621.000 Pandemische Paraatheid (VIP) De lasten van de taak VIP (9b) worden gedekt vanuit externe bijdrage, subsidie VWS Wat heeft deze taak bijgedragen aan de Visie 2030? Het uitvoeren van de taken die behoren bij infectieziektebestrijding hebben primair bijgedragen aan de ambitie ‘Regionale partner acute problemen publieke gezondheid’ (ambitie 3). GGD Haaglanden heeft op gebied van infectieziektebestrijding specifieke aandacht gehad voor kwetsbare groepen en ingezet op het verhogen van de vaccinatiegraad, hiermee heeft de GGD bijgedragen aan de ambitie ‘Voorvechter gelijke kansen op een goede gezondheid’ (ambitie 1).
10. Reizigersadvies en -vaccinaties Wat heeft GGD Haaglanden bereikt? Het geven van gezondheidsadvies en vaccinaties aan reizigers en risicogroepen, waaronder specifieke beroepsgroepen en het voorkomen van de introductie van importziekten. Wat heeft GGD Haaglanden daarvoor gedaan? GGD Haaglanden draagt via reizigersadvies en -vaccinatie bij aan het beschermen van individuele reizigers tegen infectieziekten en andere gezondheidsrisico’s en het voorkomen van de introductie van importziekten. De vraag naar reizigersvaccinaties is dit jaar wederom sterk gestegen. Door de tekorten op de arbeidsmarkt aan verpleegkundigen is het echter niet mogelijk aan alle aanvragen te voldoen. Naast reizigersvaccinaties heeft GGD Haaglanden medisch noodzakelijke vaccinaties en beroepsvaccinaties uitgevoerd en er is een spreekuur ingericht voor het uitvoeren van vaccinaties op maat. Indicator (aantallen) Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie 2021 2022 2023 2024 Consulten 3.539 8.291 13.882 17.263 Gegeven vaccinaties 3.883 11.840 19.236 23.548 Wat heeft GGD Haaglanden daarbij ingezet? Gerealiseerde lasten 2024 Taak (€) 10.
Reizigersadvies en -vaccinaties € 1.431.000 De lasten van deze taak worden gedekt door de bijdragen van inwoners Wat heeft deze taak bijgedragen aan de Visie 2030? De afgelopen jaren heeft GGD Haaglanden mede op basis van deze taak veel kennis en ervaring opgebouwd op het gebied van (grootschalige) vaccinaties zoals de coronavaccinaties. Deze kennis en ervaring heeft bijgedragen aan het realiseren van de ambitie ´Regionale partner acute problemen publieke gezondheid´ (ambitie 3). Daarnaast heeft het verder ontwikkelen van het vaccineren op maat bijgedragen aan de ambitie ´Deskundige en proactieve organisatie´ (ambitie 5), doordat de GGD burgers en ketenpartners nog beter kan adviseren op het gebied van vaccineren.
11.
Tuberculosebestrijding
Wat heeft GGD Haaglanden bereikt? De GGD’en zijn verantwoordelijk voor de bestrijding van tuberculose. Hiertoe voeren ze gerichte screeningsactiviteiten uit bij risicogroepen, veelal immigranten en asielzoekers. De tuberculosebestrijding Deel 2 Jaarrekening
pagina 16
wordt in de regio Haaglanden uitgevoerd door het samenwerkingsverband Regionale Expertise Centrum Tuberculosebestrijding (REC-TBC), waaraan de vier Zuid-Hollandse GGD’en in Zuid-Holland deelnemen. Door de samenwerking kunnen pieken in de acute zorg worden opgevangen, waarmee inzetbare tuberculosezorg met hoge kwaliteit beschikbaar blijft voor de regio. Het aantal tuberculosepatiënten is in de regio Haaglanden geleidelijk gestegen. In 2024 zijn 22% meer tuberculosepatiënten gediagnosticeerd, 91 patiënten t.o.v. 74 patiënten in 2023. Het aantal cliënten met een tuberculose-infectie is gestegen naar 92 in 2024 (2023: 91). Het aantal verrichtingen is in 2024 met 24% toegenomen, 12.115 in 2024 (2023: 9.803). Ook het totaal aantal cliёntcontacten steeg van 10.277 in 2023 tot 11.491 in 2024 (12% toename). Na de coronapandemie is de instroom van migranten en asielzoekers weer op gang gekomen. In 2024 zijn 2.383 kinderen (> 2 maanden), van wie een van de ouders uit een land komt met veel tuberculosebesmettingen, opgeroepen voor een vaccinatie tegen tuberculose (BCG-vaccinatie). Van deze groep waren 1.019 kinderen gevaccineerd met een BCG-vaccin (43%). De toename in aantallen is grotendeels het gevolg van de instroom van asielzoekers en migranten. Ook de geleidelijke invoering van een nieuw landelijk screeningsbeleid speelt een rol.
Het beleid richt zich specifiek op het opsporen van besmettingen i.p.v. alleen het behandelen van tuberculosepatiënten. De toename in activiteiten vergt meer middelen en personeel. Dit drukt op de reguliere bestrijdingstaken, met overbelasting van de beschikbare capaciteit tot gevolg. De focus blijft op het behouden van een stabiele basisinfrastructuur en het snel en effectief reageren op potentiële uitbraken en nieuwe meldingen. De toename van werkzaamheden kan worden opgevangen met behulp van extra collegiale inzet vanuit het REC-TBC en waar mogelijk door kosten in rekening te brengen bij cliënten (tuberculose-screening) of bij de zorgverzekeraar (tuberculose-behandeling). Wat heeft GGD Haaglanden daarvoor gedaan? De GGD is op basis van de Wet publieke gezondheid verantwoordelijk voor bestrijding van tuberculose, inclusief het uitvoeren van preventieve activiteiten richting risicogroepen. Vroegtijdig opsporen van tuberculosebesmettingen kan verdere verspreiding succesvol voorkomen. Voor bepaalde groepen, zoals asielzoekers en immigranten, is het risico op besmetting groter. Daarom voert de GGD actieve screeningsprogramma’s uit onder deze risicogroepen. Vanwege de volksgezondheid blijft dit, naast het reguliere bron- en contactonderzoek, de hoogste prioriteit om transmissie binnen de algemene bevolking tegen te gaan.
Om de stijging van tuberculosebesmettingen en de verhoogde instroom van migranten en asielzoekers na de coronapandemie het hoofd te bieden, heeft de GGD Haaglanden haar preventieve inspanningen in 2024 verder geïntensiveerd. Specifieke aandacht gaat uit naar kwetsbare groepen die een verhoogd risico lopen op tuberculosebesmetting. Het blijft noodzakelijk om voortdurend preventieve maatregelen aan te bieden aan deze groepen, gezien de hoge incidentie van tuberculose binnen deze populaties. Dit omvat intensieve screening, voorlichtingscampagnes en samenwerking met verschillende partners om een brede en effectieve aanpak te waarborgen. Uitgevoerde activiteiten in 2024 t.b.v.
tuberculosebestrijding zijn: • Verzamelen en presenteren van epidemiologische gegevens over tuberculose • Screenen van risicogroepen • Behandelen en begeleiden van tuberculosepatiënten • Het intensiveren van preventieactiviteiten • Het intensiveren van voorlichtingen en presentaties aan diverse risicogroepen en meerdere samenwerkingspartners • Bestrijden van uitbraken van tuberculose • Het adviseren van individuele burgers, gemeentebesturen en andere samenwerkingspartners • Het onderhouden van contacten met (medische) ketenpartners (bijvoorbeeld publieke gezondheid asielzoekers (PGA), medisch specialisten, etc.) en waar nodig het coördineren van netwerkactiviteiten • Opleiden van nieuwe professionals • 24/7 beschikbaarheids- en bereikbaarheidsdienst voor meldingen of vragen over tuberculose Indicator (aantallen) Aantal (nieuwe) gediagnosticeerde tuberculosepatiënten Cliënten met een tuberculoseinfectie Aantallen verrichtingen (foto’s, Mantoux-screeningen, BCGscreeningen, IGRA-screeningen, inclusief consulten) Deel 2 Jaarrekening
Realisatie Realisatie 2022 2023 68 74
Realisatie 2024 91
66
91
92
9.277
9.803
12.115
pagina 17
Totaal aantal cliëntcontacten
9.411
10.277
11.764
Wat heeft GGD Haaglanden daarbij ingezet? Gerealiseerde lasten 2024 Taak (€) 11. Tuberculosebestrijding € 1.397.000 De lasten van deze taak worden deels gedekt door financiering vanuit zorgverzekeraars Wat heeft deze taak bijgedragen aan de Visie 2030? Met de taak tuberculosebestrijding draagt GGD Haaglanden primair bij aan de ambitie ‘Regionale partner acute problemen publieke gezondheid’ (ambitie 3) door actieve monitoring, signalering, advisering, netwerken en het houden van toezicht op (mogelijke) patiënten om de overdracht van tuberculose zo veel mogelijk terug te dringen en acute problemen/uitbraken met effectief outbreakmanagement in de regio te voorkomen. Hierbij is specifieke aandacht voor kwetsbare groepen en wordt bijgedragen aan de ambitie ‘Voorvechter gelijke kansen op een goede gezondheid’ (ambitie 1)