Bijlage 2. Doorontwikkeling afvalbeleid afwegingskader GFT en PMD

pagina 24/30

Afwegingskader inzameling GFT en PMD

Hoofdstuk 5

Uitgangspunten voor afvalinzameling met ondergrondse containers

In de rapportage van de rekenkamercommissie is aangegeven dat sprake is van relatief hoge beheerkosten door de inzameling met de ondergrondse containers. In deze rapportage is specifiek gekeken naar de aantallen ondergrondse containers (per afvalsoort), is gekeken naar het gebruik (vulsnelheid en vulgraad) en zijn de aantallen containers vergeleken met de vastgestelde normen. Hoeveel ondergrondse containers hebben we volgens de normen nodig? Bij de invoering van HNI zijn op 31 maart 2020 de “locatiecriteria huisvuilinzameling PijnackerNootdorp 2020” vastgesteld (bijlage 2d). Hierin zijn onder meer de volgende normen vastgelegd voor het inzamelen met ondergrondse containers. - Voor restafval wordt per 80 woningen 1 container geplaatst binnen een loopafstand van circa 250 meter. - Voor GFT wordt per 100 woningen 1 container geplaatst binnen een loopafstand van circa 75 meter. - Voor PMD wordt per 75 woningen 1 container geplaatst binnen een loopafstand van circa 75 meter. - Voor oud papier en karton wordt per 250 woningen 1 container geplaatst binnen een loopafstand van circa 75 meter. - Voor glas wordt per 500 woningen 1 container geplaatst op een logische plek in de wijk. - Voor textiel wordt per 900 woningen 1 container geplaatst op een logische plek in de wijk.

Waar staan ondergrondse containers? Ondergrondse containers worden voor alle soorten afval gebruikt voor de inzameling bij appartementen. Er zijn in onze gemeente circa 4600 appartementen. Bij een klein aantal complexen is (voor één of meerdere soorten afval) een inpandige ruimte beschikbaar voor de afvalinzameling. Bij die complexen wordt ingezameld met (grote 4-wiels)rolcontainers. In de woonwijken waar de afvalinzameling met minicontainers wordt verzorgd wordt, wordt alleen het restafval ingezameld met ondergrondse containers. Het gaat in deze wijken om ongeveer 9700 huishoudens. In de buitengebieden wordt bij 3400 huishoudens het restafval ingezameld met minicontainers (eens per vier weken). In een aantal wijken is bij de bouw van de wijk gekozen om de afvalinzameling van alle soorten afval met ondergrondse containers te doen. Het gaat om ongeveer 4900 eengezinswoningen in Emerald, Tolhek, De Venen en Nieuweveen. In deze wijken is bij de invoering van Het Nieuwe Inzamelen de keuze gemaakt om de inzameling met ondergrondse containers te blijven doen. De inzameling voor glas en textiel is in alle wijken met (ondergrondse) verzamelcontainers geregeld. Hoeveel ondergrondse containers zijn er? Er zijn in onze gemeente 811 ondergrondse afvalcontainers (peildatum 1 augustus 2024).

Er zijn 296 containers voor restafval, 168 voor GFT, 167 voor PMD, 122 voor oud papier en karton, 41 voor glas en 17 voor textiel. Voor de inzameling van GFT zijn ook 23 MOC’s (mini onderlossende container) geplaatst als maatwerkoplossing bij appartementen. Tot slot staan er verspreid door de gemeente in totaal 28 verplaatsbare BOC’s (bovengrondse onderlossende container). De helft betreft containers voor de inzameling van glas en textiel op “vaste” locaties waar geen ruimte is voor een ondergrondse container. De overige containers zijn tijdelijke containers voor restafval en oud papier en karton in nieuwbouwwijken, omdat de definitieve ondergrondse containers nog niet beschikbaar zijn. Het totaal aan (ondergrondse) verzamelcontainers per 1 augustus 2024 is 862 containers.

pagina 25/30

Afwegingskader inzameling GFT en PMD

Inpandige inzameling bij appartementen Bij een aantal appartementencomplexen is een inpandige inzamelruimte. Voor de invoering van HNI werd in deze ruimten hoofdzakelijk restafval ingezameld. Bij de invoering van HNI is de inzameling van restafval beëindigd en is per complex gekeken voor welke grondstoffen er ruimte was. De inzameling vindt plaats in een aparte route voor vierwielcontainers (1100 liter). Op dit moment maken nog 14 complexen met in totaal 750 appartementen gebruik van deze route. In alle 14 complexen wordt PMD ingezameld en in 9 complexen ook oud papier en karton. Door het kleine aantal gebruikers, is de route niet meer efficiënt. De 75 vierwielcontainers worden in de loop van 2025 vervangen door circa 300 normale minicontainers van 240 liter. Hierdoor kan de inpandige inzameling van de appartementen worden geïntegreerd in de reguliere routes voor de mini’s. Per saldo wordt door deze maatregel ongeveer 2/3 van een route bespaard. Bijkomend voordeel is dat de containers van 240 liter zich ook minder goed lenen voor fout aanbieden van “grof restafval” wat nu een belangrijke oorzaak is van afkeur in deze PMD-route. Wat weten we over de ondergrondse restafvalinzameling - Er zijn in totaal 296 containers voor restafval geplaatst. Dit is één container per 65 woningen. De norm voor de capaciteit is één container per 80 woningen.

Het aantal geplaatste containers voor restafval is iets hoger dan mag worden verwacht op basis van de capaciteitsnorm. - De containers voor restafval worden gemiddeld 5,0 keer per maand geleegd. De gemiddelde vulgraad bij lediging is 75%. De containers worden in principe pas geleegd als ze vol zijn. Wat weten we over de ondergrondse GFT-inzameling - Er zijn 191 GFT-containers (168 ondergronds en 23 bovengronds). De norm voor de capaciteit is één ondergrondse container (3000 liter) per 100 eengezinswoningen of per 200 appartementen. Als maatwerk kan worden toegepast één bovengrondse container (MOC van 820 liter) per 50 appartementen. Het aantal containers voor de inzameling van GFT is significant hoger dan mag worden verwacht op basis van de capaciteitsnorm. Er is nu per 50 woningen een (ondergrondse) container beschikbaar. - De GFT-containers worden gemiddeld 2,7 keer per maand geleegd. De gemiddelde vulgraad bij lediging is met 66% relatief laag. Dit is verklaarbaar door het (te) grote aantal containers en omdat lediging (zeker in warme periodes) minimaal eens per twee weken nodig is om overlast van stank en ongedierte te voorkomen. Wat weten we over de ondergrondse PMD-inzameling - Er zijn in totaal 168 PMD-containers geplaatst. Dit is één container per 57 woningen. De norm voor de capaciteit is bepaald op één container per 75 woningen.

Het aantal containers voor de inzameling van PMD is hoger dan mag worden verwacht op basis van de capaciteitsnorm. - De PMD-containers worden gemiddeld 2,0 keer per maand geleegd. De gemiddelde vulgraad bij lediging is 75%. De containers worden in principe pas geleegd als ze vol zijn. Wat weten we over de ondergrondse inzameling oud papier en karton - Er zijn in totaal 122 containers voor oud papier en karton geplaatst. Dit is één container per 78 woningen. De norm voor de capaciteit is bepaald op één container per 250 woningen. Het aantal geplaatste containers is veel hoger dan mag worden verwacht op basis van de capaciteitsnorm. - De containers voor oud papier en karton worden gemiddeld 4,3 keer per maand geleegd. De gemiddelde vulgraad bij lediging is 73%. De containers worden in principe pas geleegd als ze vol zijn.

pagina 26/30

Afwegingskader inzameling GFT en PMD

Wat weten we over de ondergrondse inzameling van glas en textiel - Er zijn 41 containers geplaatst voor de inzameling van voor glas. Dit is één container per 550 woningen. De norm voor de capaciteit is bepaald op één container per 500 woningen. Het aantal containers is in lijn met de capaciteitsnorm. Het gebruik van de containers is wisselend afhankelijk van de locatie. - Er zijn 17 textielcontainers geplaatst. Dit is één container per 1350 woningen. De norm voor de capaciteit is bepaald op één container per 900 woningen. Het aantal containers is lager dan de capaciteitsnorm. Het gebruik van de containers is wisselend afhankelijk van de locatie. Vulsnelheid per afvalsoort Om te toetsen of de gestelde normen nog aansluiten op de huidige inzameling met routes op basis van informatie van de vulgraadsensoren is een analyse gedaan van de vulsnelheid per afvalsoort. Er is sprake van een optimale situatie als een container (minimaal) wekelijks wordt geleegd (5 keer maand tot maximaal 10x per maand). Als containers minder dan om de week worden ingezameld neemt het risico van overlast toe. We zien dat de containers voor PMD en GFT vanuit het perspectief om efficiënt in te zamelen en de beheerkosten laag te houden (te) weinig worden geleegd.

Er lijkt daarmee ruimte te zijn (ook als het scheidingspercentage door nieuw beleid sterk zou verbeteren) om met minder ondergrondse containers (voor PMD en GFT) te gaan inzamelen. Aantallen containers per afvalsoort Uit de voorgaande beschrijving wordt ook duidelijk dat er aanmerkelijk meer containers zijn geplaatst dan volgens de capaciteitsnorm nodig is. Dit kan grotendeels worden verklaard, omdat er ook een maximale loopafstand van toepassing is van 75 meter. Er lijkt vanuit het perspectief om efficiënt in te zamelen en de beheerkosten laag te houden (ook als het scheidingspercentage door nieuw beleid sterk zou verbeteren) ruimte te zijn om met minder ondergrondse containers te gaan inzamelen. Hoe kunnen lagere beheerkosten voor ondergrondse containers worden bereikt bij nieuwbouw? In nieuwe woonwijken kunnen te hoge beheerkosten relatief eenvoudig worden voorkomen door niet meer ondergrondse containers te plaatsen dan strikt op basis van het aantal woningen nodig is. In specifieke situaties zal per complex moeten worden bepaald of een iets langere loopafstand moet worden aanvaard om de inzameling van het afval efficiënt te laten verlopen.

pagina 27/30

Afwegingskader inzameling GFT en PMD

Hoe kunnen lagere beheerkosten voor ondergrondse containers worden bereikt in bestaande wijken? Voor de bestaande locaties is het terugdringen van het aantal containers lastiger, maar ook hier liggen mogelijkheden. Avalex laat de containers jaarlijks keuren. Op grond hiervan moeten regelmatig containers worden vervangen. Veel containerputten zijn bij de bouw van de wijk geplaatst en zijn inmiddels ouder dan 20 jaar. Een deel betreft oude containerputten die uit twee delen bestaan en die naar verwachting binnen vijf jaar moeten worden vervangen (70 containers). Hiervan staat ongeveer de helft in Emerald en de andere helft in De Venen). Ook zijn er nog containerputten met een afwijkend formaat (3m3 en 4m3) die bij nieuwe ontwikkelingen worden vervangen. Hiervan zijn 38 putten van 3m3 voor GFT, waarvan er 10 in Nootdorp staan en 28 in Emerald. De verwachting is dat in de komende vijf jaar circa 100 ondergrondse containers op grond van kwaliteit/ouderdom in aanmerking gaan komen voor vervanging. Door hierop in te spelen, wordt geleidelijk gewerkt om het aantal ondergrondse containers (en dus de beheerkosten) terug te dringen. Als nieuw uitgangspunt wordt aangehouden dat bij afkeur van de betonnen putten van de containers en bij andere ontwikkelingen de oude putten en locaties niet meer automatisch worden vernieuwd.

Eerst zal op basis van het aantal woningen opnieuw worden beoordeeld of er door herschikking efficiency kan worden behaald. Hierbij wordt per situatie bepaald of een iets langere loopafstand moet worden aanvaard om de inzameling van het afval efficiënt te laten verlopen. Conclusie en aanbevelingen per afvalsoort - Het inzamelen van GFT met ondergrondse containers bij appartementen werkt niet voor alle complexen goed genoeg. Het is wenselijk om per complex te bekijken of er aanleiding is om “dichterbij” en met kleinere voorzieningen de inzameling te organiseren. Bij appartementengebouwen wordt een passende voorziening op korte afstand (en maximaal 75 meter) gerealiseerd: o één minicontainer van 240 liter per 15 appartementen op eigen terrein; o één minicontainer van 240 liter per 15 appartementen in een met pas afgesloten cocon in de openbare ruimte; o één met pascontrole afgesloten mini container van 820 liter per 50 appartementen in de openbare ruimte; o één met pascontrole afgesloten ondergrondse container van 3000 liter per 200 appartementen in de openbare ruimte. - Het inzamelen van GFT met ondergrondse containers werkt in de wijken waar grondstoffen met ondergrondse containers wordt ingezameld niet goed. Voor deze wijken is het doel om op termijn naar een ander inzamelsysteem te gaan voor GFT.

Vooruitlopend daarop is het gezien het aantal container en gezien de lage vulsnelheid mogelijk en wenselijk om bij ontwikkelingen het aantal GFT-containers te verminderen. - Voor het inzamelen van PMD met ondergrondse containers staan (te) veel containers en is de vulsnelheid laag. Om de beheerkosten te beheersen wordt in nieuwbouwwijken en bij ontwikkelingen in bestaande wijken scherper op het aantal aangesloten woningen getoetst en wordt per situatie beoordeeld of een iets langere loopafstand moet worden aanvaard om de inzameling van het afval efficiënt te laten verlopen. - Voor het inzamelen van oud papier en karton met ondergrondse containers staan (te) veel containers, maar is de vulsnelheid hoog. Om de beheerkosten te beheersen wordt in nieuwbouwwijken en bij ontwikkelingen in bestaande wijken scherper op het aantal aangesloten woningen getoetst en wordt per situatie beoordeeld of een iets langere loopafstand moet worden aanvaard om de inzameling van het afval efficiënt te laten verlopen. - Het inzamelen van restafval met ondergrondse containers werkt in de wijken waar bij de invoering van HNI de grondstoffen met minicontainers worden ingezameld goed. Er is voor deze wijken geen aanleiding om de normen aan te passen.

- Het inzamelen van restafval met ondergrondse containers werkt bij appartementen en in de wijken waar bij de invoering van HNI de grondstoffen met ondergrondse containers worden ingezameld niet goed. Door (te) grote loopafstanden naar het restafval wordt vervuiling van grondstoffen in de hand gewerkt. Het is wenselijk om in

pagina 28/30

Afwegingskader inzameling GFT en PMD

-

-

nieuwbouwwijken en bij ontwikkelingen in bestaande wijken te bewaken dat de loopafstand naar de container voor restafval niet groter wordt dan die naar de containers voor PMD en OPK. Waar mogelijk wordt de inzameling op één locatie gecombineerd. De inzameling van glas werkt naar tevredenheid. Er is geen aanleiding om de normen aan te passen. De inzameling van textiel werkt voor nu naar tevredenheid. De kwaliteit en de prijzen van textiel staan sterk onder druk. Voor deze grondstofstroom wordt over een UPV (uitgebreide producentenverantwoordelijkheid) onderhandeld tussen het rijk, NVRD, VNG en de textielbranche. Een UPV heeft als doel om meer en betere afgedankte textielproducten in te zamelen, her te gebruiken en te recyclen. De verwachting is dat over de nieuwe UPV in 2025 meer duidelijkheid gaat komen. Er is daarom op dit moment geen aanleiding om de normen aan te passen. Inpandige containers voor oud papier en karton. PMD en GFT worden verstrekt in de vorm van minicontainers, zodat die in de reguliere route geïntegreerd kunnen worden.

Aanbeveling voor nieuwe uitgangspunten voor de inzameling met ondergrondse containers Er staan op dit moment meer containers voor GFT en PMD dan op basis van de normen voor capaciteit zou mogen worden verwacht. Ook is de vulsnelheid van containers voor restafval hoger dan die voor GFT en PMD. De verwachting is dat in de komende vijf jaar circa 100 ondergrondse containers op grond van kwaliteit/ouderdom in aanmerking gaan komen voor vervanging. Om de beheerkosten te beheersen wordt in nieuwbouwwijken en bij ontwikkelingen in bestaande wijken scherper op het aantal aangesloten woningen getoetst en wordt per situatie beoordeeld of een iets langere loopafstand moet worden aanvaard om de inzameling van het afval efficiënt te laten verlopen. Om vervuiling van grondstoffen te voorkomen is het wenselijk om in nieuwbouwwijken en bij ontwikkelingen in bestaande wijken te bewaken dat de loopafstand naar de container voor restafval niet groter wordt dan die naar de containers voor PMD en OPK. Waar mogelijk wordt de inzameling op één locatie gecombineerd.

pagina 29/30

Afwegingskader inzameling GFT en PMD

Lijst met afkortingen GFT PMD

Groente-, Fruit- en Tuinafval verpakkingen van Plastic of Metaal en Drinkkartons

HNI

Het Nieuwe Inzamelen

MOC Mini onderlossende container BOC Bovengrondse onderlossende container OOC Ondergrondse onderlossende container DVO PDC

Dienstverleningsovereenkomst Avalex Producten en Dienstencatalogus Avalex

UPV

Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid

I&W VNG

ministerie van Infrastructuur en Waterstaat Vereniging Nederlandse gemeenten

pagina 30/30