Bijlage 1 Voorlopige jaarstukken Avalex 2023

Jaarstukken Avalex 2023

Avalex in beeld

➢ Werkbezoek NVRD-directeur Wendy de Wild en D66-kamerlid Kiki Hagen aan Avalex (maart)

Werkbezoek met de gemeenteraden aan HVC ( april ) >

➢

Stakeholders bijgepraat over UPV en afvalpreventie tijdens eerste lunchsessie Avalex ( juni )

Koers Avalex 2023-2030 bestuurlijk vastgesteld (juli ) >

➢

1

Samenwerking met gemeente Delft en stichting Stunt om te komen tot een circulair ambachtsnetwerk (2023 )

(voorlopige) jaarstukken Avalex 2023

Zorg om lachgascilinders in het afval vanwege wetswijziging (vanaf sept) >

➢

Avalex-conferentie over Veranderen in afvalland (oktober )

Bijdrage Avalex aan repair event ‘van wegwerpeconomie naar reparatiesamenleving’ (november) >

➢

inwoners over dienstverlening Avalex en afvalbeleid gemeente (december )

2

Klantonderzoek laat stijging zien in waardering

(voorlopige) jaarstukken Avalex 2023

Avalex in cijfers

3

(voorlopige) jaarstukken Avalex 2023

1. Aan de gemeenteraden Met gepaste trots kijk ik terug op 2023, een jaar waarin de medewerkers van Avalex zich wederom hebben ingezet voor de inwoners van onze gemeenten. In nauwe samenwerking met alle betrokkenen hebben we in 2023 onze koers opnieuw tegen het licht gehouden. Met als resultaat: De Koers Avalex 2023-2030, die afgelopen jaar door het bestuur is vastgesteld. Met deze koers blijft Avalex wendbaar, speelt ze in op actuele ontwikkelingen en kan ze doelgericht haar ambities waarmaken. Begin 2023 werd zichtbaar dat de financiële uitgangspunten voor de begroting 2023 niet houdbaar waren vanwege de sterke inflatie en de nieuwe loonafspraken binnen de cao. Avalex was genoodzaakt haar begroting 2023 te wijzigen om een begrotingstekort te voorkomen. We hebben als bestuur weloverwogen bekeken op welke wijze we hiermee om zouden gaan. Dankzij de extra, eenmalige gemeentelijke bijdrage gecombineerd met een beroep op de eigen reserves zijn we toch in staat geweest om met een begrotingswijziging de financiële mee- en tegenvallers op te vangen. We hebben in 2023 ook moeten besluiten tot de sluiting van de Avalex-milieustraat in Pijnacker-Nootdorp met ingang van 2024. De kosten van beheer en onderhoud van deze milieustraat waren niet meer te verantwoorden, gezien ook d e overcapaciteit aan milieustraatvoorzieningen binnen het Avalex-verzorgingsgebied.

Dit is besloten na zorgvuldig onderzoek, waarbij ook goed de afweging is gemaakt op de drie pijlers uit de afvaldriehoek: dienstverlening, duurzaamheid en kosten. In nauw overleg met de betreffende gemeente zijn er maatregelen genomen om de overgang soepel te laten verlopen en de mogelijk nadelige effecten voor de inwoners nabij de milieustraat zoveel mogelijk te beperken. Daarnaast zien we dat de gemeenten de circulaire doelen omarmen en zich realiseren dat, ondanks de behaalde doelstellingen vanwege het HNI-beleid afgelopen jaren, de noodzaak blijft voor verdere ontwikkeling van gemeentelijk afvalbeleid. In 2023 is in vrijwel alle gemeenteraden een dialoog op gang gekomen o m het gemeentelijk afvalbeleid verder te versterken. Een gezamenlijk opgestelde startnotitie van de Avalex- gemeenten en een tweetal externe onderzoeken vormden hiervoor de basis. Avalex heeft in 2023 de gemeenten hierbij ondersteund en de expertise ingebracht om vervolgstappen te kunnen gaan zetten. Het jaar 2023 benadrukte wederom dat vraagstukken op het gebied van afvalinzameling veelal het lokale niveau overstijgen. Een belangrijke ontwikkeling in 2023 draaide om de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV), waarbij producenten steeds meer verantwoordelijk worden voor het afval dat voortkomt uit hun producten.

Deze ontwikkelingen vragen een actieve en alerte inzet van zowel de branche, VNG als overheid om dit voor alle partijen goed werkbaar te krijgen. Ook zien we voor het dossier van bijvoorbeeld de lachgascilinders dat samenwerking cruciaal is. Hieruit blijkt het belang van participeren in netwerken. Avalex is hiervoor goed aangesloten op de brancheorganisatie NVRD, deelname aan de coöperatieve vereniging Midwaste en als mede-aandeelhouder binnen HVC. Daardoor kon Avalex haar gemeenten goed meenemen in deze ontwikkelingen, onder meer tijdens een speciaal daarvoor georganiseerde lunchsessie en de jaarlijkse Avalex-conferentie. Door telkens open met elkaar het gesprek te voeren over de uitdagingen op het afvaldossier, zowel met de Avalexgemeenten als met de medewerkers en ondernemingsraad, is Avalex in staat geweest de uitdagingen te managen en 2023 tot een goed einde te brengen. En met effect: Het klantonderzoek onder inwoners toonde in 2023 een opvallende verbetering ten opzichte van voorgaande metingen, wat aantoont dat de Avalex-dienstverlening gewaardeerd wordt. Namens het bestuur Avalex, Peter Hennevanger

voorzitter

4

(voorlopige) jaarstukken Avalex 2023

2. Verslag van de directie Met grote inzet en enorme flexibiliteit hebben in 2023 zowel voor als achter de schermen bijna 200 professionals veel en goed werk verzet. Gericht op zowel de inzamelprestaties als het realiseren van circulaire doelstellingen. In samenwerking met medewerkers, opdrachtgevers en het bestuur hebben we samen de nieuwe ambities geformuleerd: Koers Avalex 2023-2030. Hiermee hebben we kaders en bouwstenen voor de toekomstige uitdagingen. Het geeft ook een duidelijke richting en focus waar we wel en niet van zijn. Samenwerking in de keten met lokale partners kan ons helpen bij de circulaire ambities. In het licht van deze koers zijn in 2023 al stappen gezet: Optimale dienstverlening Ondanks uitdagingen, zoals het invullen van (specialistische) vacatures, waar Avalex overigens niet uniek in is, heeft Avalex haar dienstverlening op het gewenste niveau weten te handhaven. De groeiende waardering van inwoners, met een klantonderzoekscore van 7,7 in 2023, getuigt van de effectiviteit van de inspanningen. Met een afnemend aantal meldingen en een groeiend gebruik van de Avalex App konden we efficiënter reageren en beter in verbinding zijn met onze bewoners. Impact op circulariteit De impact op circulariteit blijkt een voortdurende uitdaging. Hoewel Avalex vooruitgang boekte in afvalscheiding, is de vangdoelstelling niet gehaald.

De kwaliteit van ingezamelde grondstoffen bleef een punt van zorg, en gerichte interventies op wijk- en containerniveau bleven noodzakelijk. Het starten van een project met Stichting Stunt en de gemeente Delft om een circulair ambachtsnetwerk te creëren, illustreert Avalex's bijdrage aan preventie van afval. Duurzaam ondernemen Avalex streeft niet alleen naar het realiseren van de duurzaamheidsdoelen van de deelnemende gemeenten, maar ook binnen haar eigen organisatie. We zijn immers een publieke organisatie en kunnen met onze bedrijfsvoering ook hieraan bijdragen. In 2023 heeft Avalex haar organisatie langs MVO-standaarden geplaatst en bouwt nu verdere aan de ontwikkeling van MVO-beleid voor 2024, gericht op Sustainable Development Goals (SDG). Avalex participeert actief in lokale netwerken met gedeelde ambities zoals Werkwaardig. Versterken ontwikkelkracht Samenwerken is een belangrijke basis voor de koers van Avalex. Hiermee vergroot Avalex het ontwikkel- en innovatiepotentieel passend bij de uitdagingen die de ontwikkelingen met zich meebrengen. Het 'circulair ambachtsnetwerk'-project in samenwerking met de gemeente Delft en Stichting Stunt illustreert deze inzet in 2023. Evenals de samenwerking met HVC, die mogelijkheden biedt gericht op het optimaliseren van de overslag van afval en grondstoffen.

Actieve investeringen in medewerkers, waaronder de MBO-4 opleiding, onderstrepen het versterken van de personele ontwikkelkracht. We willen als Avalex een betrouwbare dienstverlener zijn voor onze opdrachtgevers, snel anticiperen op meldingen van bewoners en een fijne werkgever zijn voor onze medewerkers. Daarnaast voelen we ons verantwoordelijk om mee te bouwen aan nieuwe oplossingen die bijdragen aan het reduceren van restafval. In 2023 is er een op basis van een begrotingswijziging een eenmalige financiele extra bijdrage geleverd door de zes gemeenten. Hiermee konden met name de extra kosten voor de cao-stijging opgevangen worden en de prijsstijgingen materialen door de oorlog in Oekraïne. Avalex zou EUR 715.000 euro uit de reserves gebruiken. Uietindelijk is er EUR 440.000 aan de reserves onttrokken. Sturing op kosten door efficiente dienstverlening uiteraard zonder afbreuk te doen aan de kwaliteit is een continue opgave. Ook in 2024 en verder zullen we streven naar optimalisering. De kosten voor afvalverwerking en met name verbranding zullen immers substantieel blijven stijgen. We kijken met vertrouwen naar het nieuwe jaar en realiseren ons dat de opgave en ambities uitdagend z ijn. Het vertrouwen is gebaseerd op de enorme inzet en gedrevenheid van onze medewerkers en partners.

Met dank aan alle medewerkers, die voor en achter de schermen hun schouders hebben gezet aan onze ambities. Directieteam Avalex, Désirée Curfs- secretaris-directeur, Roy Dom- directielid Bedrijfsvoering, Willem Stronkhorst- directielid Uitvoering

5

(voorlopige) jaarstukken Avalex 2023

Overzicht van de activiteiten van het bestuur in 2023

Bestuur Avalex Het bestuur bestuurt de organisatie en de secretaris-directeur draagt zorg voor de uitvoering hiervan. In 2023 bestond het bestuur tot maart 2023 uit de volgende leden: • • • • • •

Mevr. M.A. Huijsmans (wethouder Delft) Dhr. P. van Veller (wethouder LeidschendamVoorburg) vacature (wethouder Midden-Delfland) Dhr. P.C. Hennevanger, voorzitter (wethouder Pijnacker-Nootdorp) Dhr. W. van Damme (wethouder Rijswijk) Dhr. H.J.M. Hendrickx (wethouder Wassenaar)

• • • •

Naast reguliere zaken met betrekking tot de planning- & control cyclus en het voorbereiden van de HVCaandeelhoudersvergaderingen, heeft het bestuur aandacht besteed aan scenario’s om het voorziene begrotingstekort 2023 te dempen. Ze heeft besloten deze deels te dekken uit eigen vermogen en deels door een aanvullend beroep te doen op de gemeenten. Daarnaast heeft het bestuur het besluit genomen om de Avalex-milieustraat Pijnacker-Nootdorp te sluiten met ingang van 1 januari 2024. Deze sluiting draagt bij aan het afbouwen van de irrationele overcapaciteit, waarbij noch de duurzaamheidsdoelstellingen, noch het serviceniveau in gedrang komen. Doorslag geven de financiële impact van deze stap en inhoudelijke, externe onderbouwing.

In 2023 bestond het bestuur vanaf maart 2023 uit de volgende leden: • •

Het bestuur van Avalex is in 2023 zes keer bijeengekomen.

Mevr. M.A. Huijsmans (wethouder Delft) Dhr. P. van Veller (wethouder LeidschendamVoorburg) Dhr. F.A. Voskamp (wethouder Midden-Delfland) Dhr. P.C. Hennevanger, voorzitter (wethouder Pijnacker-Nootdorp) Dhr. W. van Damme (wethouder Rijswijk) Dhr. L.N.M. van Doeveren (wethouder Wassenaar)

6

Ook is de impact besproken van nieuwe, bredere dienstverlening volgend uit eventueel nieuw gemeentelijk afvalbeleid. Het bestuur heeft afgesproken om een projectleider innovatie dienstverlening aan te stellen om deze dienstverlening nader te verkennen. Tenslotte heeft Avalex 2023 gebruikt om haar voorgenomen koers ter consultatie voor te leggen. Dit heeft medio 2023 geleid tot bestuurlijke vaststelling van de Koers Avalex 20232030. (voorlopige) jaarstukken Avalex 2023

Deel A Maatschappelijke functie

7

(voorlopige) jaarstukken Avalex 2023

3. Programma Avalex 3.1 Profiel Avalex Avalex verzorgt het inzamelen en (laten) verwerken van huishoudelijk afval voor de gemeenten Delft, Leidschendam-Voorburg, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk en Wassenaar. Avalex is een bedrijfsvoeringsorganisatie; een samenwerkingsverband zoals bedoeld in de Wet gemeenschappelijke regelingen. Dit betekent dat beleidsmatige keuzes thuishoren bij de gemeenten en dat ze zich richt op de uitvoering. Dit vraagt een nauw samenspel tussen Avalex en de opdrachtgevende gemeenten. De beleidsmatige vragen moeten enerzijds goed uitgevoerd, verantwoord en gestuurd kunnen worden. Anderzijds adviseert Avalex ook als kennispartner over de uitvoering en de betekenis hiervan voor (nieuw) beleid. De kracht van onze (geografische-) nabijheid, de expertise van inzameling (en laten verwerken) van afval- en grondstoffen en de gedeelde publieke waarden vormen een belangrijke basis voor deze samenwerking. Avalex maakt hierover transparante afspraken met elke gemeente. Zoveel mogelijk vanuit een gemeenschappelijke, uniforme aanpak, en ook met ruimte voor maatwerk, passend bij de diversiteit van onze gemeenten. Ruim 200 professionals geven hier, zowel op de wagen, milieustraat als op kantoor, dagelijks, met grote inzet invulling aan. Uitvoering is immers de kracht van Avalex.

Afgelopen jaren is veel geïnvesteerd om steeds beter en slimmer invulling te geven aan deze uitvoering. De vruchten daarvan plukt Avalex dagelijks. Opdrachtgevers en bewoners geven aan overwegend tevreden te zijn over de dienstverlening van Avalex. Voor de uitvoering werkt ze samen met een groot aantal partners, met name voor de verwerking van onze grondstof- en afvalstromen. Avalex is op 2 april 2001 als gemeenschappelijke regeling opgericht door de gemeenten Leidschendam, Voorburg en Rijswijk vanuit de behoefte om de kracht van het collectief te benutten met schaalvergroting. In de loop van de jaren zijn ook de gemeenten Pijnacker-Nootdorp (2004), Wassenaar (2006), Delft (2007) en Midden-Delfland (2010) aangesloten. Om de verbinding met de gemeentelijke opdrachtgevers te versterken de dienstverlening verder door te ontwikkelen , is in 2018 de governance opnieuw bezien. Dit heeft geleid tot een wijziging, op basis waarvan Avalex een bedrijfsvoeringsorganisatie (BVO) werd, zoals bedoeld in de Wet gemeenschappelijke regelingen.

8

(voorlopige) jaarstukken Avalex 2023

3.2 Programmaverantwoording Wat wil Avalex bereiken Het maatschappelijk effect dat Avalex wil bereiken is uitgedrukt in de Koers Avalex 2023-2030. Deze is in 2023 bestuurlijk vastgesteld en is tot stand gekomen in nauwe afstemming met de opdrachtgevende gemeenten, de medewerkers en het bestuur. •

Missie en visie

•

Strategische uitgangspunten

Avalex is en blijft komende jaren gericht op het realiseren van optimale dienstverlening, waarbij ze diensten aanbiedt die de uitvoering van (nieuw) gemeentelijk afval- en grondstoffenbeleid realiseert. Eveneens gaat Avalex zich verder ontwikkelen op diensten die de impact op circulariteit vergroten. In de eigen bedrijfsvoering wordt ook meer de focus gelegd op duurzaam ondernemen. Tot slot is een belangrijk onderdeel het aangaan van verbindingen en samenwerking. Zo vergroot Avalex de ontwikkelkracht van Avalex en het draagvlak voor de initiatieven die we willen nemen.

9

(voorlopige) jaarstukken Avalex 2023

Realisatie beleidsindicatoren Vanaf het begrotingsjaar 2018 lichten gemeenschappelijke regelingen de effecten van beleid toe door een vaste set beleidsindicatoren op te nemen in de begroting en de jaarrekening. Het landelijk toepassen van bepaalde beleidsindicatoren stelt gemeenten beter in staat een vergelijking te maken tussen de gemeenschappelijke regelingen. Met betrekking tot afval wordt hiertoe doorgaans de indicator van het VANG-programma gehanteerd: Scheidingspercentage huishoudelijk afval Omvang huishoudelijk restafval kg/inwoner per jaar Met deze indicatoren wordt een bijdrage geleverd aan het realiseren van de landelijke ambitie zoals vastgelegd in het programma Van afval naar grondstof (VANG). Dit programma is ontwikkeld om gemeenten op het gebied van huishoudelijk afval te helpen om de nodige stappen te zetten naar een circulaire economie, zoals wettelijk is vastgelegd in het Landelijk afvalbeheerplan (LAP3). Beleidsindicator

Norm

2023

2022

2021

Omvang huishoudelijk restafval kg/inwoner per jaar

100 kg

206 kg

203 kg

237 kg

75%

47%

49%

45%

Scheidingspercentage huishoudelijk afval Tabel 3.1: Beleidsindicatoren

Ondanks het feit dat de beleidsindicator huishoudelijk restafval per inwoner hoger is dan in 2022, is wel een dalende trend over de afgelopen jaren zichtbaar. Hieronder is het verloop van de beleidsindicator door de jaren heen weergegeven, uitgedrukt als gemiddelde over de Avalex-gemeenten:

Figuur 3.1: Verloop VANG doelstelling

Wat heeft Avalex hiervoor gedaan? Om de gemeenten te ondersteunen bij het realiseren van deze doelstellingen voert Avalex haar kerntaken en aanvullende dienstverlening uit. Deze taken staan omschreven in de GR. De bijbehorende kosten zijn opgenomen in de begroting Avalex. De afgenomen diensten zijn uitgewerkt in een Dienstverleningsovereenkomst (DVO) per Avalexgemeente. In de volgende hoofdstukken wordt per (kern)taak verwoord wat er bereikt is en wat het heeft gekost. Daanaast heeft Avalex de gemeenten ondersteund rond het vraagstuk van de achterblijvende resultaten rond de gestelde doelen. Dit vraagt namelijk om sterkere, nieuwe inzet van de gemeenten ten aanzien van het te voeren beleid rond afval- en grondstoffen. De gehanteerde inzamelsystematiek kan, naast de stedelijkheidsklasse, grote impact hebben op het realiseren van de VANG-doelstellingen. Avalex heeft de gemeenten geadviseerd over de mogelijkheden voor nieuw beleid. Op basis van benchmarkonderzoek en de onderzoeken die Avalex in opdracht van de gemeenten heeft laten uitvoeren in 2022 is gekomen tot een gemeenschappelijk basis document voor nieuw afval- en grondstoffenbeleid, waar elke gemeente nu mee aan de slag kan.

10

(voorlopige) jaarstukken Avalex 2023

3.3 Uitvoeren kerntaak 3.3.1

Inzameling van huishoudelijk afval

Wat hebben we bereikt in 2023? De primaire kerntaak van Avalex bestaat uit het gescheiden inzamelen van het huishoudelijk restafval en grondstoffen van inwoners, in opdracht van de deelnemende Avalex-gemeenten. Dit gebeurt via huis-aan-huis-inzameling (legen containers en ophalen grof huishoudelijk afval) en het lossen van onderlossende containers. Daarnaast kunnen inwoners grof huishoudelijk afval brengen naar één van de vier milieustraten van Avalex. In 2023 zijn de onderstaande hoeveelheden afval en grondstoffen ingezameld. Ingezamelde tonnages afvalstromen

Begroting 2023

Realisatie 2023

Realisatie 2022

Realisatie 2021

Restafval

63.568

62.016

60.538

69.631

Grondstoffen: papier

15.053

12.578

13.107

14.317

Grondstoffen: pmd

5.246

8.809

10.076

4.150

Grondstoffen: gft

27.085

20.920

20.374

23.449

Grondstoffen: textiel

1.260

1.002

864

997

Grondstoffen: glas

7.796

6.323

6.588

7.463

Grondstoffen: kca

294

259

264

294

18.072

16.481

17.709

18.071

Inzameling via milieustraten Tabel 3.2: Ingezamelde tonnages (x 1.000)

Wat heeft het gekost? Realisatie 2023

Begrotingswijziging 2023

18.872

18.723

Kosten van inzameling van afval Tabel 3.3: Kosten van inzameling van afval (x 1.000)

3.3.2

Onderhoud en beheer milieustraten

Wat hebben we bereikt in 2023? Het onderhoud en beheer van de milieustraten is een volgende kerntaak van Avalex. Milieustraten Binnen het Avalex gebied zijn vier milieustraten waar alle inwoners hun grof huishoudelijk afval kunnen aanbieden, te weten in Delft, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk en Wassenaar. De milieustraten van Delft en Rijswijk zijn eigendom van Avalex. De overige milieustraatlocaties zijn eigendom van de betreffende gemeente. Avalex doet het beheer van alle milieustraten in de Avalex-gemeenten. In onderstaande tabel een overzicht van het aantal bezoeken aan de milieustraten in 2023. Het aantal bezoeken aan de milieustraten blijft achter bij de verwachting die in de DVO 2023 is opgenomen. Dit zien we ook terug in de afname van de tonnen die naar de milieustraten worden gebracht. Aantal bezoeken milieustraten per gemeente

Begroting 2023

Realisatie 2023

Realisatie 2022

Realisatie 2021

Delft

42.501

45.126

50.290

49.450

Leidschendam-Voorburg

31.980

30.409

31.572

33.045

Midden-Delfland

6.421

10.058

9.933

8.665

Pijnacker-Nootdorp

41.001

41.357

44.874

44.981

Rijswijk

35.397

32.875

34.996

33.711

Wassenaar

32.499

27.881

28.179

34.697

11

(voorlopige) jaarstukken Avalex 2023

Voorschoten*

11.484

10.333

9.695

11.487

Totaal

201.283

198.039

209.539

216.036

Tabel 3.4: Aantal bezoekers milieustraten per gemeente

* De inwoners van de gemeente Voorschoten maken medegebruik van de Avalex-milieustraten. Hiertoe is een aparte DVO opgesteld tussen Avalex en de gemeente Voorschoten. Avalex-milieustraat Pijnacker-Nootdorp In september heeft het bestuur Avalex een besluit genomen over de toekomst van de Avalex-milieustraat PijnackerNootdorp. Op basis van extern onderzoek en gericht op afweging langs de afvaldriehoek, is besloten om niet over te gaan tot de investeringen in de Avalex-milieustraat Pijnacker-Nootdorp, en deze locatie te sluiten met ingang van 1 januari 2024. Het afbouwen en sluiten van de Avalex-milieustraat Pijnacker-Nootdorp draagt bij aan het afbouwen van de irrationele overcapaciteit, waarbij noch de duurzaamheidsdoelstellingen, noch het serviceniveau in gedrang komen. Doorslag geven de financiële impact van deze stap en de inhoudelijke onderbouwing van de externe rapporten, waaruit blijkt dat deze stap inhoudelijk verantwoord mogelijk is. De financiële effecten van de voorgenomen sluiting zijn opgenomen in de begroting Avalex 2024, waardoor het bij de Avalex-gemeenteraden ter zienswijze is voorgelegd als onderdeel van de begroting. Gezien de bijzondere positie van Pijnacker-Nootdorp, is de raad, via het college, van deze gemeente ook separaat geïnformeerd over het besluit.

Avalex is met het college van Pijnacker-Nootdorp in gesprek gegaan over mogelijke alternatieven om mogelijk ongewenste effecten van de voorgenomen sluiting zoveel mogelijk te beperken en te zorgen voor een goede overgang. Besluitvorming hierover vindt plaats op gemeentelijk niveau. Onderdeel hiervan is de inzet van een mobiele milieustraat in een paar woonkernen van de gemeente. Deze zal door Avalex gehuurd worden van collega inzamelorganisatie Cyclus. Wat heeft het gekost? Realisatie 2023

Begrotingswijziging 2023

382

429

Kosten beheer en onderhoud milieustraten* Tabel 3.5: Kosten van beheer en onderhoud milieustraten (bedragen x € 1.000)

* De kosten voor het beheer en onderhoud van de milieustraten en inzamelmiddelen worden toegelicht in paragraaf 5.2 ‘Beheer en onderhoud kapitaalgoederen’. 3.3.3

(laten) Verwerken van afvalstoffen ingezameld door Avalex

Wat hebben we bereikt in 2023? Avalex is verantwoordelijk voor het laten verwerken van de ingezamelde huishoudelijke afval- en grondstoffen. Hierbij werkt Avalex samen met partners met gedeelde duurzaamheidsdoelstellingen. Het verwerken van een deel van de grondstoffen wordt vermarkt via een inkoopsamenwerkingsverband binnen de branche, Midwaste, waar Avalex lid van is. Voor het verwerken van de afvalstromen fijn en grof huishoudelijk restafval en gft is Avalex sinds 2021 aandeelhouder bij HVC. Vergoeding pmd Met betrekking tot het verwerken van pmd, ontvangt Avalex een inzamelvergoeding via Nedvang (Afvalfonds). De inzamelvergoeding voor brongescheiden pmd bedraagt € 245 per ton goedgekeurd pmd. Daarnaast is er ook nog een inzamelvergoeding voor nascheiding pmd. Deze vergoeding bedraagt voor 2023 € 14 per ton na te scheiden materiaal (MIX fractie). HVC en het Afvalfonds zijn in 2023 met moeite tot overeenstemming gekomen over de vergoeding die HVC zou moeten ontvangen voor het uitvoeren van de nascheiding. Gedurende de looptijd van deze onderhandelingen heeft dit tot gevolg dat HVC geen vergoeding ontvangt van het Afvalfonds en als gevolg daarvan Avalex/de gemeenten tot op heden geen inzamelvergoeding ontvangen voor nascheiding pmd. Begin 2023 heeft HVC daarom alle gemeenten een brief hierover gestuurd.

Nu akkoord hierover is bereikt, ontvangen de gemeenten die nascheiding hebben ingevoerd alsnog de inzamelvergoeding pmd voor 2023. Wat heeft het gekost?

Kosten van verwerking afvalstoffen

Realisatie 2023

Begrotingswijziging 2023

12.537

13.124

Tabel 3.6: Kosten van verwerking van afvalstoffen (bedragen x € 1.000)

12

(voorlopige) jaarstukken Avalex 2023

3.3.4

Beheer en onderhoud containers

Wat hebben we bereikt in 2023? Een andere kerntaak van Avalex is het beheer en onderhoud (inclusief aanschaf en vervanging) van alle inzamelmiddelen die in het Avalex-verzorgingsgebied worden ingezet. Dit varieert van mini-containers voor laagbouw tot onderlossende verzamelcontainers bij hoogbouw. De focus van de containerinzet is een optimale mix van containers per huishouden om bij te dragen aan de efficiëntie van de inzameling, passend bij het gemeentelijk afvalbeleid. Beheer en onderhoud van deze inzamelmiddelen vindt plaats volgens het Beheerplan Inzamelmiddelen Avalex. Project containerregistratie op orde De eerste fase van het project Containerregistratie op orde is in 2023 uitgevoerd. Dit project heeft als doel om de beheeradministratie van de containers te optimaliseren en inzichtelijk te krijgen hoeveel containers nog niet in de basisregistratie zijn opgenomen en voorzien zijn van chips. Dit is randvoorwaardelijk om gemeentelijke beleidswijzigingen die gericht zijn op tariefdifferentiatie door te kunnen voeren. Met het project verkrijgt Avalex inzicht in een aanpak voor zowel de gemeenten die overgaan tot tariefdifferentiatie en een aanpak voor de overige gemeenten . Wat heeft het gekost?

Kosten van beheer en onderhoud containers

Realisatie 2023

Begrotingswijziging 2023

6.203

6.811

Tabel 3.7: Kosten van beheer en onderhoud containers (bedragen x € 1.000)

3.3.5

Overslaan van restafval

Wat hebben we bereikt in 2023? Het ingezamelde huishoudelijk restafval wordt samengebracht op het overlaadstation van Avalex in Delft en wordt vervolgens vervoerd naar de externe afvalverwerker. Wat heeft het gekost?

Kosten van overslaan van afval

Realisatie 2023

Begrotingswijziging 2023

500

682

Tabel 3.8: Kosten van overslaan van afval (bedragen x € 1.000)

3.4 Aanvullende taken: communicatie en innovatie Avalex heeft goede kennis van de afvalbranche, het werkgebied en specifieke omstandigheden in de opdrachtgevende gemeenten. Deze kennis wil Avalex graag gebruiken om naar haar gemeenten een brede adviserende en ondersteunende rol te vervullen. Zo kan zij haar gemeenten zo goed mogelijk ondersteunen door haar van juiste en actuele informatie te voorzien. Hiervoor neemt Avalex ook deel aan een landelijke benchmark van de NVRD om de Avalex gemeenten te kunnen vergelijken met andere gemeenten. Avalex heeft naast het uitvoeren van de kerntaken, in opdracht van de deelnemende gemeenten, ook in 2023 een adviserende en ondersteunende rol vervuld ten bate van het gemeentelijk afvalbeleid. Daarnaast heeft Avalex communicatie-activiteiten uitgevoerd voor het collectief van de Avalex-gemeenten. De inzet van Avalex is steeds gericht op het realiseren van de landelijke beleidsindicator, de VANG-norm van 100 kg en de 75% afvalscheiding restafval per inwoner per jaar. Uitleggen van het belang van goede afvalscheiding en de bijpassende spelregels vormden daarbij de kern van de boodschap . Gedragsverandering van bewoners is essentieel voor succesvolle scheiding en daarmee realisatie van onze circulaire ambities.

13

(voorlopige) jaarstukken Avalex 2023

3.4.1

Innovatief inzamelen

Wat hebben we bereikt in 2023? Implementatie gemeentelijk afvalbeleid: Het Nieuwe Inzamelen / Gebiedsontwikkeling Bij het vaststellen van het beleid ‘Grip op Grondstoffen’ is ingezet op de methodiek van Het Nieuwe Inzamelen (HNI)/gebiedsontwikkeling om de VANG-doelstellingen te realiseren. De aanpak kenmerkt zich om per woonwijk (per gemeente) over te gaan naar gescheiden inzameling van grondstoffen aan huis. De kleine hoeveelheid restafval die overblijft, wordt verzameld in ondergrondse containers in de buurt. De afvalmethodiek Het Nieuwe Inzamelen (HNI) is afgerond met uitzondering van de gemeente Rijswijk. Gemeente Rijswijk heeft de uitrol van HNI tijdelijk on hold gezet, op basis van besluitvorming in de gemeenteraad. De gemeente heeft zich beraad op het vervolgproces en heeft hiervoor ook een groot aantal bewonersbijeenkomsten georganiseerd om informatie op te halen vanuit de bewoners van potentiële HNI wijken. Medewerkers van Avalex hebben ondersteund bij de uitvoering van de bewonersbijeenkomsten. Avalex heeft haar dienstverlening aangepast aan de tussenfase. De kosten voor het stilleggen van de uitrol HNI zijn aanzienlijk en worden doorbelast aan de gemeente. Gemeente Rijswijk heeft eind 2023 besloten om volledig over te gaan op nascheiding pmd en daarmee HNI in afgeslankte vorm door te voeren.

Naar aanleiding van de implementatie gemeentelijk afvalbeleid: Medio 2023 is het onderzoeksrapport naar het afvalbeleid in Pijnacker-Nootdorp opgeleverd. Uit het rapport blijkt dat het gelopen gemeentelijk beleidsproces op orde is, maar dat de afvalprestaties nog verbeterpotentie kennen. De relatie met Avalex wordt als goed ervaren Advisering over innovatie van gemeentelijk grondstoffenbeleid / doorontwikkeling ‘Grip op Grondstof’ Een aantal Avalex-gemeenten heeft 2023 gebruikt om bewoners- en raadsinformatiebijeenkomsten te organiseren over nieuw gemeentelijk afvalbeleid. Het document ‘Gezamenlijke basis voor nieuw afval- en grondstoffenbeleid AvalexGemeenten 2022-2030’, dat eind 2022 in afstemming tussen Avalex en de gemeenten is opgesteld, dient daarbij als vertrekpunt voor de dialoog over de gewenste koers rond de afvalinzameling binnen de Avalex-gemeenten. Avalex heeft deze bijeenkomsten ondersteund. In het opdrachtgeversoverleg is het nieuwe gemeentelijke afvalbeleid afgelopen periode een terugkerend thema geweest. In juni heeft Avalex haar eerste lunchsessie georganiseerd voor wethouders en ambtenaren op het afvaldossier en de circulaire economie. Deze was gericht op het NPCE en afvalpreventie.

Om te anticiperen op de situatie dat één of meerdere Avalex-gemeenten overgaan tot nieuw afval- en grondstoffenbeleid, heeft het bestuur afgesproken om een ‘projectleider innovatie dienstverlening’ aan te stellen, om nieuwe, bredere dienstverlening nader te verkennen, volgend uit eventueel nieuw gemeentelijk afvalbeleid. Inmiddels is er een projectleider geselecteerd die op interim-basis zal starten. Zijbelading Gemeente Wassenaar heeft begin 2023 de opdracht verstrekt om over te gaan tot inzamelen door voertuigen met zijbelading. Momenteel wordt de invoering voorbereid in nauwe afstemming tussen de gemeente en Avalex. De bewonersavond in Wassenaar dit jaar heeft veel informatie opgeleverd voor het goed kunnen bepalen van de aanbiedplekken. Optimalisatie milieustraten Op basis van de bevindingen uit het rapport onderzoeksrapport ‘Toekomstvisie grofvuil en producthergebruik’ (Royal Haskoning/DHV - juni 2022) is Avalex bezig met een optimalisatieslag. In dat kader is op 8 september formeel besloten de Avalex-milieustraat Pijnacker-Nootdorp in 2024 (zie ook paragraaf over ‘milieustraten’) te sluiten. De communicatie hierover is gestart en met de gemeente Pijnacker-Nootdorp zijn mitigerende maatregelen afgesproken. Parallel aan bovenstaande ontwikkelingen vinden er initiatieven plaats om samen met de TU Delft de 'klantreis' op de Avalex-milieustraat Delft te verbeteren.

Daarnaast is er samenwerking met de faculteit Industrieel Ontwerpen van de TU Delft vanuit het speerpunt in de koers om meer te richten op preventie. Kunnen we de ontwerpers van de producten voor de toekomst bewust maken van hoe producten er in de afvalfase uit zien. En kan dit stimuleren door producten te ontwerpen die repareerbaar en/of langer bruikbaar zijn? Avalex zal ook één van de sprekers zijn op een bijeenkomst over reparatie van de TU Delft/Universiteit Leiden. Wat heeft het gekost? Per gemeente is een maatwerkofferte gemaakt voor de implementatie van HNI. Daarom is dit in de begroting van 202 3 eveneens apart opgenomen.

Projecten

14

Realisatie 2023

Begrotingswijziging 2023

636

1.128

(voorlopige) jaarstukken Avalex 2023

Tabel 3.9: Projecten (bedragen x € 1.000)

Er zijn in 2023 minder projecten op offertebasis uitgevoerd voor de gemeenten waardoor de kosten voor de projecten ook lager zijn dan begroot. 3.4.2

Communicatiestrategie

Om de afvalscheidingsdoelstellingen te realiseren zijn de gemeenten, en daarmee ook Avalex voor een groot deel afhankelijk van het gedrag van haar inwoners. Avalex heeft de gemeenten ondersteund met gedrags-beïnvloedende communicatie om het restafval te verminderen en de kwaliteit van het gescheiden afval en grondstoffen te verbeteren. Wat hebben we bereikt in 2023? Project Sturen op kwaliteit grondstoffen Bij het herijken van de VANG-doelstellingen is extra aandacht gevraagd voor de kwaliteit van ingezamelde grondstoffen. Om hier invulling aan te geven is in 2022 het project ‘Sturen op kwaliteit grondstoffen’ gestart. Met dit project is een stap gezet in het realiseren van de reductie van de afkeur van afval- en grondstoffen. Dit effect ziet Avalex goed terug bij de minicontainers. Het traject voor verzamelcontainers bij hoogbouw is echter een traject met een lange adem. Dit jaar is de kwaliteit van de verzamelcontainers namelijk verslechterd. Avalex heeft de Avalex-gemeenten begin 2023 geadviseerd over een vervolgproject, gericht op een buurtgerichte aanpak. Dit voorstel ligt vanaf juli 2023 voor bij de gemeenten. Tevens is subsidie aangevraagd voor dekking van de voorgestelde interventies om de pmd -kwaliteit te verbeteren. Ook is er extra campagne inzet vanuit Nedvang/Afvalfonds in samenwerking met de gemeenten.

Voorlichting/educatie Eén van de instrumenten is het verzorgen van voorlichting op scholen. Er zijn in totaal 23 voorlichtingslessen verzorgd door Avalex. In verband met krapte op de arbeidsmarkt hebben we niet op meer aanvragen kunnen inspelen. Daarnaast heeft Avalex de afgelopen periode met het Technasium van een middelbare school in Delft samengewerkt aan een innovatief project rond afval scheiden. Dit heeft de bewustwording onder scholieren versterkt en nieuwe invalshoeken voor communicatie opgeleverd. Naast voorlichting op scholen heeft Avalex deze periode ook 10 keer voorlichting gegeven op jaarmarkten en informatiemarkten. Dit vond plaats op verzoek van gemeenten. Wat heeft het gekost?

Realisatie 2023

Begrotingswijziging 2023

52

107

Kosten van communicatie Tabel 3.10: Kosten communicatie (bedragen x € 1.000)

De communicatiekosten zijn verdeeld over diverse afdelingen, waardoor deze lager zijn dan begroot. 3.4.3

Klantcontact

Avalex hecht aan het open en toegankelijk communiceren met inwoners van de deelnemende gemeenten. Het klantcontactcentrum van Avalex is bereikbaar voor inwoners via de website, e-mail, telefoon en via de Avalex-app. Inwoners kunnen er terecht met vragen over dienstverlening en afval scheiden, problemen met hun containers, het maken van grofvuilafspraken en meldingen over niet-geleegde containers. Het aantal (beïnvloedbare) klachten en meldingen, inclusief een jaarlijks uit te voeren klantonderzoek vormen een indicator voor de tevredenheid van de inwoners over de dienstverlening. Het streven is zo min mogelijk meldingen en klachten over onze dienstverlening. In 2023 was de dalende trend wederom goed zichtbaar en de verwachting is dat deze zich komende jaren verder zal doorzetten. Wat hebben we bereikt in 2023? Meldingen/klachten Het aantal beïnvloedbare meldingen en klachten is verder gedaald in 2023. Hieronder een overzicht. Meldingen/klachten

2023

2022

2021

Beinvloedbare meldingen

6.691

8.650

12.226

15

(voorlopige) jaarstukken Avalex 2023

Klachten

3

3

8

Tabel 3.11: Overzicht meldingen/klachten

De meldingen waarop Avalex invloed heeft, zijn doorgaans gericht op het niet op tijd legen van een afvalcontainer. De daling is mede het gevolg van het rijden op vulgraadsensor. Hierdoor kan Avalex bovendien makkelijker inspelen op grote en kleine variaties als gevolg van bijvoorbeeld weersomstandigheden en corona. Afgelopen jaren is het aantal officiële klachten gereduceerd. De klachten kennen een uiteenlopend karakter . Dit beperkt de mogelijkheid processen aan te passen op basis van signalen. Visie bewonerscontact ‘Doordacht op weg naar 100% self-service’ Voor de toekomst van de klantcommunicatie ligt er sinds 2022 een visie om deze steeds meer digitaal in te richten, met directe terugkoppeling vanuit onze systemen, zonder tussenkomst van ons k lantcontactcentrum (KCC). In het licht van deze visie, maar versterkt door arbeidsmarktkrapte, is medio 2023 een pilot gestart voor het inkorten van de telefonische openingstijden. Op basis van de bevindingen heeft Avalex besloten de beperking van de telef onische openingstijden te continueren. Dat inwoners weten de weg te vinden naar Avalex, zien we terug in de verdere toename van het gebruik van de Avalex App. Dit is met 68% toegenomen ten opzichte van vorig jaar. Dat betekent dat ongeveer 1/3 van de huisaansluitingen de Avalex App heeft gedownload.

Een stand waar Avalex tevreden mee is en de slag in het efficiënter afhandelen van meldingen en het informeren van bewoners over (mutaties in) de dienstverlening goed zichtbaar maakt. Klantonderzoek onder inwoners Avalex houdt tweejaarlijks een klantonderzoek om inzicht te krijgen in de tevredenheid van de inwoners over de dienstverlening van Avalex en de tevredenheid van het gemeentelijke afvalbeleid. Het klantonderzoek onder inwoners toonde in 2023 een opvallende verbetering ten opzichte van voorgaande metingen, wat aantoont dat onz e dienstverlening gewaardeerd wordt. En dat is niet vanzelfsprekend in een tijd waarin onze gemeenten hun circulaire doelen (VANG) willen omarmen en deze tegelijkertijd willen afstemmen op lokale behoeften. Wat heeft het gekost? De kosten van het klantcontactcentrum betreffen vooral personeelskosten.

Personeelskosten klantcontactcentrum

Realisatie 2023

Begrotingswijziging 2023

752

767

Tabel 3.12: Kosten van klantcontactcentrum (bedragen x € 1.000)

16

(voorlopige) jaarstukken Avalex 2023

3.5 Financiële realisatie programma Binnen Avalex zijn de algemene dekkingsmiddelen (waaronder de lokale heffingen, algemene uitkeringen, dividend, saldo financieringsfunctie en overige algemene dekkingsmiddelen) niet van toepassing. In deze paragraaf wordt inzicht gegeven in het bedrag aan overhead en de kosten voor het primaire proces. Realisatie 2023

Begrotingswijziging 2023

7.866

7.346

Overhead Tabel 3.13: Overheadkosten (bedragen x € 1.000)

De overheadkosten (zoals kosten van huisvesting, ICT, Inkoop en Financiën) zijn hoger dan begroot. De belangrijkste oorzaak hiervan zijn de kosten voor ICT (meer en duurdere licenties) en huisvesting als gevolg van de uitgestelde verbouwing in Den Haag.

Kosten

2023

2022

47.118.771

43.097.518

Huisaansluitingen

168.500

165.900

Per huisaansluiting

280

260

Realisatie 2023

Begroting 2023

Programma afvalverwerking

n.v.t.

n.v.t.

Algemene dekkingsmiddelen

n.v.t.

n.v.t.

Kosten overhead

n.v.t.

n.v.t.

Heffing vennootschapsbelasting

n.v.t.

n.v.t.

Totaal onvoorzien

n.v.t.

n.v.t.

Tabel 3.14: Kosten per huisaansluiting (bedragen x €)

Gebruik onvoorzien

Tabel 3.15: Bedrag onvoorzien (bedragen x € 1.000)

Het primaire proces omvat het inzamelen en de overslag van diverse afvalstromen binnen de zes gemeenten van het Avalex werkgebied. De directe kosten die hiermee verbonden zijn, zijn: • Mobiliteitskosten: kosten voor de inhuur van (vuilnis)wagens, extra inzet, beheer en onderhoud aan de vuilniswagens; • Transport derden: kosten van externe transportondernemingen voor het transp ort vanuit Avalex naar externe verwerkers en andere, aanvullende transporten; • Personeelskosten: kosten van de chauffeurs en beladers. Het betreft de kosten van het eigen personeel en kosten van tijdelijke medewerkers (zogenaamde flexibele schil).

Taakveld

7.3 Afval

Realisatie 2023

Begrotingswijziging 2023

Verschil 2023

Voordeel / nadeel

Inzamelvoorziening

6.203

6.811

608

Voordeel

Directe personeelskosten

14.294

13.845

-449

Nadeel

Milieustraten

382

429

47

Voordeel

Overlaad

500

682

182

Voordeel

Mobiliteit

4.578

4.878

300

Voordeel

Omschrijving

Verwerking en Belastingen Totaal directe kosten

12.537

13.124

587

Voordeel

38.494

39.769

1.275

Voordeel

Tabel 3.16: Directe kosten (bedragen x € 1.000)

De directe kosten zijn met name lager door de lagere kosten voor inzamelingvoorziening. In 2022 zijn minder containers aangeschaft dan begroot, waardoor de afschrijvingskosten beduidend lager zijn. Ook vallen de onderhoudskosten 17

(voorlopige) jaarstukken Avalex 2023

gunstig uit vanwege de samenwerking met een nieuwe leverancier met betere prijsafspraken. De directe personeelskosten zijn hoger door de onverwachte kosten die zijn gemaakt voor de toelage onregelmatige diensten .

18

(voorlopige) jaarstukken Avalex 2023

4. Ontwikkelingen Vraagstukken op het gebied van afvalinzameling en met name de verwerking, overstijgen veelal het lokale Avalexniveau. We bevinden ons middenin de maatschappij, waarbij de ontwikkeling rond afval, grondstoffen en circulariteit in snelheid, complexiteit en urgentie steeds verder toenemen. Om hierop te kunnen anticiperen, is het van belang goed geïnformeerd te blijven. Avalex doet dit mede door goed aangesloten te zijn op de informatie vanuit de brancheorganisatie NVRD en binnen het samenwerkingsverband met Midwaste. Dit hoofdstuk geeft een schets van relevante, (inter)nationale ontwikkelingen van het afgelopen jaar.

4.1 Nationaal Programma Circulaire Economie (NPCE)

Eind januari 2023 is het Nationaal Programma Circulaire Economie (NPCE) uitgekomen. Dit programma omvat een groot aantal concrete doelen en acties bevatten op weg naar 50% minder grondstoffengebruik in 2030 en een circulaire economie in 2050. Naast concrete maatregelen en doelen voor productgroepen zullen er ook meer generieke maatregelen in het NPCE terecht komen. Als voorbeeld wordt specifiek een sterkere inzet op het beter en meer gescheiden inzamelen van huishoudelijk afval genoemd. Met de val van het kabinet in juli 2023 is het onduidelijk met welk tempo het NPCE zal worden voortgezet. Sinds 1 juli 2023 is landelijk vastgesteld dat consumenten moeten betalen voor wegwerpbekers en -bakjes die plastic bevatten. Zo wil de overheid zorgen voor minder zwerfafval en plasticgebruik.

4.2 Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid

Binnen het NPCE wordt ook specifiek het instrument Uitgebreide Producenten Verantwoordelijkheid (UPV) genoemd. De UPV is een instrument om ook producenten hun verantwoordelijkheid te laten nemen in de circulaire economie, door hen ook verantwoordelijk te maken voor hun producten in de afvalfase. Dit raakt de gem eentelijke, wettelijke zorgplicht rond afvalbeheer. De stromen waarvoor de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid wordt ingezet neemt de komende jaren steeds verder toe. Vanaf juli 2023 is de UPV voor textiel van kracht. Dit heeft, gezien de korte ter mijn, nog niet geleid tot zichtbare veranderingen in het aangeboden textiel. Doel is dat vanaf 2025 50% van het textiel wordt hergebruikt of recycled. Daarnaast worden de voorbereidingen getroffen voor de UPV luiers met als streefdatum 2026. Als gevolg van de UPV verandert de positie van Avalex en de gemeenten. Er ontstaan nieuwe verhoudingen die nu nog onduidelijk zijn. De brancheorganisatie van de publieke inzamelaars, de NVRD, is op internationaal en nationaal niveau hard bezig om voor een gelijk speelveld bij de totstandkoming van UPV-systemen te zorgen, waarbij de positie en inbreng van gemeenten al bij de inrichting van de systemen beter geborgd zijn. Inmiddels is de brief van de staatsecretaris Infrastructuur en Waterstaat aan de Tweede Kamer bekend met daarin de visie op de doorontwikkeling van UPV.

De huidige problemen rond met name de UPV verpakkingen zijn daarmee nog niet opgelost en vragen nog veel inzet van de branche en de VNG. Tijdens het VNG-congres op 1 december is ingestemd met een motie, waarin voorgesteld wordt om niet automatisch akkoord te gaan met de verlenging van de samenwerking met het Afvalfonds voor de komende vijf jaar, maar eerst daarover in gesprek te gaan. Dit legt druk op het Afvalfonds en laat de gemeenten zien dat ze serieus zijn. De VNG steunt deze motie.

4.3 Afvalpreventie

Afvalpreventie is een absolute noodzaak voor een circulaire economie. In het kader van de herziening van de EU Kaderrichtlijn afvalstoffen pleiten milieuorganisaties o.a. voor adequate kwantitatieve doe lstellingen die er voor moeten ervoor zorgen dat producenten verantwoordelijk worden gehouden voor de enorme hoeveelheid materialen, goederen en stoffen die zij op de markt brengen. Afvalpreventie is daarom ook één van de strategische speerpunten binnen de koers van Avalex. Het samen werken met gemeente Delft, kringlooporganisaties en stichting Stunt aan het onderzoeken van een circulair ambachtsnetwerk is hier een voorbeeld van. Daarnaast heeft Avalex haar stakeholders bijgepraat over afvalpreventie tijdens een Avalexlunchsessie in juni.

4.4 Marktontwikkeling grondstofprijzen

De markt voor het verwerken van afvalstoffen/grondstoffen blijft net als het voorgaande jaar in beweging. Algemeen beeld is dat zowel de kosten voor het verwerken en verbranden van het huishoudelijk afval als de opbrengsten voor grondstoffen toenemen. In 2023 heeft Avalex de opbrengsten van papier zien dalen en van hout, textiel en metaal zien stijgen.

4.5 Branche-ontwikkeling: vergoeding pmd Avalex ontvangt via Nedvang (Afvalfonds) een inzamelvergoeding voor brongescheiden pmd van €245 per ton goedgekeurd pmd. Daarnaast is er ook nog een inzamelvergoeding voor nascheiding pmd. Deze vergoeding bedraagt voor 2023 € 14 per ton na te scheiden materiaal (MIX fractie). In het vooroverleg op de aandeelhoudersvergadering HVC van 25 mei heeft HVC een toelichting gegeven over de relatie tussen het Afvalfonds en HVC. Zij kwamen niet tot 19

(voorlopige) jaarstukken Avalex 2023

overeenstemming over de vergoeding die HVC zou moeten ontvangen voor het uitvoeren van de nascheiding. Gedurende de looptijd van deze onderhandelingen heeft dit tot gevolg dat HVC geen vergoeding ontvangt van het Afvalfonds, en als gevolg daarvan Avalex/de gemeenten tot op heden geen inzamelvergoeding ontvangen voor nascheiding pmd. Begin 2023 heeft HVC daarom alle gemeenten een brief hierover gestuurd. Verwacht wordt dat er op korte termijn alsnog tot overeenstemming gekomen wordt voor 2023/2024, met terugwerkende kracht vanaf 1 -1-2023. Hierdoor ontvangen de gemeenten die nascheiding hebben ingevoerd alsnog de inzamelvergoeding pmd voor 2023.

4.6 Arbeidsmarktkrapte

Evenals in veel andere bedrijfssectoren in Nederland, is ook in de afvalsector de krapte op de arbeidsmarkt voelbaar. Het tekort aan gekwalificeerd personeel vormt inmiddels een beperkende factor in de verdere ontwikkeling van organisaties en raakt daarbij het realiseren van (circulaire) ambities. In de afvalsector kan een tekort aan personeel leiden tot o.a. een verminderde dienstverlening, b.v. door het afschalen van de inzamelfrequentie. Dit speelt bij Avalex (nog) niet. Het lukt nog steeds om vacatures voor chauffeurs en beladers ingevuld te krijgen. Hierbij spelen de gunstige arbeidsvoorwaarden vanuit de cao waarschijnlijk een positieve rol. Het invullen van (met name specifieke kantoor) vacatures duurt echter wel langer, waarbij we ook zien dat zelfs voor tussentijdse interim-oplossingen de markt ook krap wordt. Het gaat om vacatures voor de vaste of tijdelijke inzet van medewerkers communicatie, personeel en organisatie, kwaliteit, arbo en milieu en gespecialiseerde projectleiders. Ook ICT ondersteuning is lastig te vinden. Noodgedwongen wordt steeds vaker gebruik gemaakt van externe recruiters.

4.7 Lachgascilinders

Vanaf 1 januari 2023 valt lachgas onder de Opiumwet. De lachgascilinders vallen daarmee niet meer onder een statiegeld-retoursysteem. In heel Nederland wordt ervaren dat ze nu worden gedumpt in de openbare ruimte of bij het restafval. Dit leidt tot grote veiligheidsrisico’s en tot schade bij de afvalinzameling en -verwerking. Overleg met ministeries door de branchevereniging heeft tot op heden niet geleid tot een oplossing. Vrijdag 1 september jl. heeft de NVRD in samenwerking met de Vereniging Afvalbedrijven, hierover zelfs een brandbrief gestuurd. Zowel het bestuur, OGO, onze ambtenaren maar ook de inwoners zijn hierover geïnformeerd. Als noodoplossing is landelijk afgesproken dat per 1 september jl., inmiddels met instemming van het Openbaar Ministerie, de milieustraten opengesteld worden voor het inzamelen van lachgascilinders die bewoners inleveren, naast die we al kregen via de handhaving. Het laten verwerken van lachgascilinders leidt tot onvoorziene meerkosten. Avalex heeft hiertoe met het bestuur vastgesteld een verdeelsleutel te hanteren voor het verdelen van deze meerkosten.

20

(voorlopige) jaarstukken Avalex 2023

5. Het bedrijf Avalex 5.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen is de mate waarin niet verwachte (financiële) risico’s kunnen worden opgevangen. Het is het vermogen dat benodigd is om calamiteiten en (andere) eenmalige tegenvallers op te vangen zonder dat het enige invloed heeft op de continuering van het bestaande beleid en de organisatie. Bij het vaststellen van het weerstandsvermogen wordt de weerstandscapaciteit afgezet tegen de risico’s die Avalex loopt. De weerstandscapaciteit is de som van de middelen en mogelijkheden om niet begrote, onverwachte en substantiële kosten te dekken. Avalex streeft ernaar om risico’s zoveel mogelijk te beperken of te optimaliseren. De risico's voor onroerend goed, inventaris en personeel zijn voor het grootste deel ondervangen door het afsluiten van diverse verzekeringen. De algemene reserve wordt in deze context vooral gebruikt als dekking voor niet verzekerbare risico’s om altijd de bedrijfsvoering ongestoord te kunnen voortzetten. In 2023 zijn vrijwel alle risico’s die zich hebben voorgedaan, opgevangen binnen de reguliere bedrijfsvoering. Het belangrijkste risico dat zich heeft voorgedaan in 2023 was de inflatie als gevolg van de oorlog in Rusland en Oekraïne.

Het effect ervan was met name de extreem grillige prijsontwikkelingen, langere leveringsduur voor materialen en vertraging op de verbouwingsplannen van ons pand in Den Haag. Om risico’s zoveel mogelijk te voorkomen heeft Avalex diverse beheersmaatregelen, waarbij beoogd wordt de kans van voorkomen af te laten nemen, of repressief, waarbij beoogd wordt de gevolgen te reduceren. De belangrijkste preventieve maatregel is het in de uitvoering van de diensten gebruik van een flexibele arbeidsschil. Hiermee kan Avalex gemakkelijker inspringen op wijzigingen in de dienstverlening. In onderstaand overzicht zijn de bedrijfsrisico’s opgenomen die in de begroting 2023 zijn opgenomen met de betreffende impact. Er hebben zich geen grote risico’s voorgedaan in 2023, waardoor het weerstandsvermogen moest worden aangesproken. Bedrijfsrisico

Impact

Onvoldoende mensen beschikbaar met de juiste competenties, doordat Avalex niet als een aantrekkelijke werkgever wordt gezien in een tijd van krapte op de arbeidsmarkt

Evenals in veel andere bedrijfssectoren, is ook in de afvalsector de krapte op de arbeidsmarkt voelbaar. Het invullen van met name specifieke kantoor vacatures duurt langer, waarbij we ook zien dat zelfs voor interim-oplossingen de markt krap wordt. In 2023 is gestart met het project Procesmanagement, zodat de bedrijfsprocessen toegankelijk beschikbaar worden, waarmee overdracht geborgd wordt.

Beperkte kennisborging door veel kwetsbare functies waar maar één persoon de functie uitvoert

Om de kwetsbaarheid te borgen is bovendien in de Koers Avalex 2023-2030 opgenomen, dat een belangrijk onderdeel van de koers is, het aangaan van verbindingen en samenwerking. Om de ambities waar te maken hebben we elkaar en onze partners hard nodig. Zo vergroten we de ontwikkelkracht van Avalex en het draagvlak voor de initiatieven die we willen nemen. Het komen tot een zo uniform mogelijke dienstverlening (standaard/maatwerk) laat Avalex verlopen volgens een jaarlijkse planning & controlcyclus. Hierbij is de Producten- en Dienstencatalogus het vertrekpunt. Hierin staat de standaarddienstverlening en geeft ook aan waar wel/niet de mogelijkheden zitten voor maatwerk.

Deelnemende gemeenten wensen steeds meer maatwerk waardoor efficiëntie verloren gaat en de kosten stijgen

UPV leidt tot suboptimale verwerkingsstromen door veel verschillende stromen met lage volumes

Daarnaast ondervangt Avalex maatwerk, doordat zij een stevige adviesrol heeft op het gebied van afvalbeleid, waardoor gemeenten dezelfde informatiepositie hebben en weten welke (standaard)dienstverlening het meest bijdraagt aan dienstverlening tegen acceptabele kosten met duurzaamheidsrendement. Ten slotte heeft Avalex een gremium voor de opdrachtgevers, het Opdrachtgeversoverleg (OGO). Hierin wordt periodiek de dienstverlening en de adviezen op gemeentelijk afvalbeleid besproken, met als doel om te komen tot zo uniform mogelijke dienstverlening. De UPV voor textiel is vanaf juli 2023 van kracht. Dit heeft nog niet geleid tot zichtbare veranderingen in het aangeboden textiel. De positie van Avalex en de gemeenten verandert echter wel. Er ontstaan nieuwe verhoudingen die nog

21

(voorlopige) jaarstukken Avalex 2023

onduidelijk zijn. Op landelijk niveau beïnvloedt branchevereniging NVRD samen met VNG de overheid een werkbare situatie voor alle partijen. Onvoldoende erkenning bij politieke opdrachtgevers m.b.t. de duurzaamheidsdoelstellingen en de investeringen die dat vraagt vanuit de gemeente

Avalex pakt haar rol hier door sterk in te zetten op haar adviesrol. Ze laat onafhankelijk, extern onderzoek uitvoeren, waaruit blijkt welke stappen zowel financieel maar ook op duurzaamheidsniveau aantoonbaar effect hebben. Ze ondersteunt de gemeenten op communicatieniveau hier ook in. Ze voert businesscases uit als gemeenten iets afwijkends willen, zodat ze inzien welke financiële consequenties dit heeft

Tabel 5.1: Impact risico’s op weerstandsvermogen (financieel)

Kengetallen Avalex heeft eind 2023 een eigen vermogen van € 7,5 miljoen. Dit bedrag is inclusief de bestemmingsreserves en het resultaat lopend boekjaar. De verhouding tussen het eigen vermogen en het vreemd vermogen vertaalt zich in een solvabiliteitsratio van 15%. Voor een GR is een solvabiliteitsratio tussen de 10 en 20% ruimschoots voldoende. De solvabiliteit bij Avalex wordt grotendeels beïnvloed doo r het hoge saldo van de lopende leningen. Deze situatie is ontstaan doordat Avalex haar vaste activa met vreemd vermogen financiert. Het eigen vermogen wordt gekoppeld aan het weerstandsvermogen. De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de medeoverheid ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft zodoende een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. De netto schuldquote van Avalex is 75%. Het is wenselijk om deze lager dan 90% te houden. Gelet op de toekomstige vraagstukken van Avalex zijn de langlopende leningen stabiel gehouden; dit is terug te zien in de netto schuldquote die afneemt. De structurele exploitatieruimte is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte Avalex heeft om de eigen lasten te dragen. De structurele exploitatieruimte bedraagt 0% in 2023.

Dit wordt bepaald door het saldo van structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door totale baten en uitgedrukt in een percentage . Kengetallen

Realisatie 2023

Begroting 2023

Realisatie 2022

Netto schuldquote

75%

104%

88%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen

75%

104%

88%

Solvabiliteitsratio

15%

11%

14%

Grondexploitatie

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit Weerstandsratio

0%

0%

0%

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

-

-

-

Tabel 5.2: Kengetallen omtrent weerstandsvermogen

In de begroting van 2023 zijn de risico’s niet gekwantificeerd. In de begroting van 2024 zijn ze gekwantificeerd met als uitkomst € 5.872.500. Eind 2023 bedraagt de algemene reserve en het gerealiseerd resultaat samen € 4.92 0.000. De weerstandsratio bedraagt dan 0,83 en ligt onder de 1.

5.2 Beheer en onderhoud kapitaalgoederen Onderhoud kapitaalgoederen De belangrijkste taak van het verantwoordelijk team voor het onderhoud van kapitaalgoederen (Technisch Beheer) is het beheren en onderhouden van de bedrijfsmiddelen en bedrijfspanden en het beheer van het mobiliteitscontract. De belangrijkste kapitaalgoederen van Avalex zijn de kantoorpanden, het overlaadstation, de milieustraten en de diverse type inzamelmiddelen. Dit laatste betreft vooral de ondergrondse containers, minicontainers en verzamelcontainers. Hiermee liggen de financiële risico’s en het onderhoud bij Avalex. Alle onderlossende verzamelcontainers zijn opgenomen in een containerbeheer-managementsysteem. Milieustraten, overlaadstation Avalex doet het beheer van de milieustraten in de gemeenten Delft, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk en Wassenaar. De locatie Laan van 's-Gravenmade in Den Haag/Rijswijk bevat een kantoorpand, zoutloods, voertuigstalling en terrein. De locatie op de Voltaweg in Delft bevat eveneens een kantoorpand, voertuigsta lling, overlaadstation en terrein. Locaties Den Haag/Rijswijk en Delft zijn in eigendom van Avalex. De milieustraten van Delft en Den Haag/Rijswijk en het overlaadstation Delft zijn ook eigendom van Avalex. De overige locaties zijn eigendom van de gemeente n.

In de jaarrekening van 2022 is reeds aangegeven dat in 2023 een bestemmingsreserve voor groot onderhoud gevormd zou 22

(voorlopige) jaarstukken Avalex 2023

worden als gevolg van de vrijval van de voorziening groot onderhoud, door het ontbreken van een up-to-date MJOP. Het bestuur heeft goedkeuring gegeven om de bestemmingsreserve groot onderhoud op te nemen in de jaarrekening 2023. Inzamelmiddelen Het beheer en onderhoud kapitaalgoederen zijn de kosten voor het onderhoud van het containerpark van Avalex. Dit containerpark omvat alle containertypen die worden gebruikt voor de diverse primaire processen, te weten ondergrondse en bovengrondse onderlossende containers, minicontainers en verzamelcontainers. De kosten worden gemaakt voor het reguliere beheer en onderhoud, eenmalige reparaties, gebruikersschade en afschrijvingslasten van de containers.

5.3 Financiering Huidige financiering Avalex heeft vreemd vermogen verkregen bij de bankinstelling BNG bank waarmee de vaste activa grotendeels wordt gefinancierd. De boekwaarde van de vaste activa bedraagt € 41,7 miljoen. Hiervoor heeft Avalex financieringsarrangementen ter waarde van € 34,8 miljoen. Avalex betrekt geen leningen via haar deelnemende gemeenten. Renterisiconorm Het renterisico van Avalex beperkt zich tot de rente op langlopende leningen. Naast de renteherziening zijn hiervoor ook de aflossingen van belang, want het renterisico wordt verkleind door aflossingen in de tijd te spreiden. De renterisiconorm is een bedrag ter grootte van een percentage van de totale vaste sc huld. De norm stelt dat per jaar 20% van de vaste schuld in aanmerking mag komen voor herfinanciering of renteherziening. Uit de onderstaande tabel blijkt dat het renterisico op de vaste schuld binnen de wettelijke gestelde normen blijft.

Omschrijving

2023

2022

Betaalde aflossingen

3.878

3.553

Begrotingstotaal

48.242

42.590

Het bij Min. Regeling vastgestelde %

20%

20%

Renterisiconorm

9.648

8.518

5.770

4.965

Basisgegevens renterisiconorm

Toets renterisiconorm Ruimte onder renterisiconorm Tabel 5.3: Renterisiconorm (bedragen * €1.000)

Geldverstrekker

Looptijd

Hoofdsom

BNG

2003-2033

2.500.000

BNG

2004-2024

3.500.000

Rente 5.00%

Saldo ultimo 2023 833.334

4.72%

175.000

lineair lineair

Aflossingsvorm lineair

BNG

2005-2025

1.400.000

3.73%

140.000

BNG

2012-2032

7.000.000

3.13%

3.150.000

lineair lineair

BNG

2016-2026

10.000.000

0.64%

3.000.000

BNG

2020-2035

20.000.000

-0.095%

16.000.000

lineair

0.338%

5.633.334

lineair

0.462%

5.958.334

lineair

BNG BNG

2021-2036 2022-2037

Totaal

6.500.000 6.500.000

34.890.002

57.400.000

Tabel 5.4: Financieringsarrangementen (bedragen in €)

Omschrijving Som van de per dag buiten ’s Rijks schatkist aangehouden middelen (negatieve bedragen tellen als nihil) Dagen in het kwartaal Kwartaalcijfers op dagbasis buiten ’s Rijks schatkist aangehouden middelen Ruimte onder drempelbedrag

23

Kwartaal 1

Kwartaal 2

Kwartaal 3 Kwartaal 4

90.161

91.010

91.890

92.014

90

91

92

92

1.002

1.000

999

1.000

-

-

1

-

(voorlopige) jaarstukken Avalex 2023

Overschrijding van het drempelbedrag

2

-

-

-

Kwartaal 1

Kwartaal 2

48.242

48.242

48.242

48.242

8,2%

8,2%

8,2%

8,2%

3.956

3.956

Tabel 5.5: Schatkistbankieren (bedragen * € 1.000)

Kasgeldlimiet Omvang begroting 2023 1.

Toegestane kasgeldlimiet

In procenten van de grondslag In bedragen 2.

Kwartaal 3 Kwartaal 4

Omvang vlottende schuld

Opgenomen gelden < 1 jaar

3.956

3.956

Kwartaal 1

Kwartaal 2

Kwartaal 3 Kwartaal 4

2.427

-124

594

-512

Schuld in rekening-courant (contract BNG)

-

-

-

-

Gestorte gelden door derden < 1 jaar