Document · PDF

Bijlage 1. Programmabegroting 2026

Raad Oordeelvorming 6 november 2025, gemeente Pijnacker NootdorpBij agendapunt: 161569044.640 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

Begroting Kadernota

Planning & Control-cyclus

Jaarrekening

rin

e nak ko or

gsa genda

Bedr

lij n

o Ui

l co

ijf s p la n D

Najaarsnota

Programmabegroting 2026

Inhoudsopgave 3 Voorwoord 4 Leeswĳzer 6 Samenvatting

6 11

Hoofdlĳnen op inhoud Hoofdlĳnen van de financiële positie

19 Programma's

20 31 40 48 55 66 76 90 101 106

1. Ruimte en wonen 2. Economie en glastuinbouw 3. Mobiliteit 4. Groen en recreatie 5. Onderwĳs en kinderopvang 6. Collectieve voorzieningen 7. Individuele voorzieningen 8. Veiligheid en duurzaamheid 9. Bestuur en dienstverlening Algemene dekkingsmiddelen, overhead, VpB en onvoorzien

114 Paragrafen 115 126 134 140 144 149 159 163 165 168 170 171

1. Lokale heffingen 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3. Onderhoud kapitaalgoederen 4. Financiering 5. Bedrĳfsvoering 6. Verbonden partĳen 7. Grondbeleid 8. Gemalendienst NAD 9. Sociaal domein 10. Ruimtelĳk domein 11. Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid 12 Duurzaamheid

175 Financiële begroting 175 195 198

1. Overzicht van baten en lasten 2. Uiteenzetting financiële positie 3. Overzicht reserves en voorzieningen

200 Bĳlagen 201 205 206 208

1. Investeringsplanning 2. Berekening EMU 3. Basisset beleidsindicatoren 4. Begrippenlĳst

212 Afkortingenlĳst

Voorwoord Voor u ligt de begroting 2026-2029. Dit is de laatste begroting van deze bestuursperiode. Een periode waarin we met elkaar veel hebben gerealiseerd voor onze inwoners, ondernemers en maatschappelĳke instellingen. In het begrotingsjaar 2026 vinden de gemeenteraadsverkiezingen plaats en wordt er een nieuwe raad en een nieuw college gevormd. Een van de voornaamste uitdagingen voor het nieuwe gemeentebestuur is het op orde houden van de financiën. Met alle taken en ambities die de gemeente heeft, wordt het steeds moeilĳker om de inkomsten en uitgaven in evenwicht te houden. De financiële positie van onze gemeente vraagt continu aandacht en keuzes. Ook bĳ de voorliggende begroting hebben wĳ keuzes moeten maken. Voor de jaren 2026 en 2027 presenteert het college een sluitende begroting. Om dat voor elkaar te krĳgen zĳn maatregelen nodig. Dat is moeilĳk, want sommige maatregelen hebben merkbare gevolgen voor onze inwoners. Zo stellen wĳ voor om een aantal investeringen uit te stellen, zoals die voor het Sociaal Cultureel Centrum, waardoor dat later wordt gerealiseerd. We bezuinigen ook op de gemeentelĳke organisatie door een aantal vacatures niet in te vullen en inhuur te reduceren. Daarnaast ontkomen we er niet aan om stapsgewĳs de lokale belastingen te verhogen naar de tarieven die landelĳk worden gehanteerd.

Het is pĳnlĳk dat we deze keuzes moeten maken, maar ze zĳn noodzakelĳk om de begroting op verantwoorde wĳze op orde te houden en om ruimte te houden voor uitgaven die we moeten doen voor Pĳnacker-Nootdorp en de inwoners. Vanaf 2028 zien we, mede door het vooruitschuiven van bezuinigingen door het Rĳk, ookwel het ravĳnjaar, financieel zwaar weer aankomen met fors minder beschikbaar geld. Om het toekomstige gemeentebestuur te helpen bĳ het maken van de noodzakelĳke keuzes, wordt gewerkt aan een volledig overzicht met beïnvloedbare en niet-beïnvloedbare onderdelen in de begroting. Zodat vanuit dat brede beeld keuzes gemaakt kunnen worden om taken en beschikbaar geld in balans te brengen. Daarmee bereiden we Pĳnacker-Nootdorp voor op de toekomst en doen wĳ er, samen met de gemeenteraad, alles aan om onze mooie gemeente netjes over te dragen aan een nieuw bestuur. Tot aan de gemeenteraadsverkiezingen zit het gemeentebestuur niet stil. Er staat nog veel op stapel. Enkele voorbeelden zĳn de realisatie van appartementen en een kindcentrum in Hart van Nootdorp en de voorbereidingen voor de bouw van appartementen naast het gemeentehuis in Pĳnacker. Er wordt gewerkt aan de verbetering van de Katwĳkerlaan, verkeersveiligheid op de rotondes en de voorbereidingen voor de nieuwe woonwĳken aan de Dwarskade in Nootdorp en Overgauw in Pĳnacker.

Samen met het hoogheemraadschap werken we aan verbetering van de waterkwaliteit. Ook presenteert het college in deze bestuursperiode nog het nieuwe cultuurbeleid, de inclusieagenda, een actualisatie van het subsidiebeleid en de doorontwikkeling van het afvalbeleid aan de gemeenteraad. Wĳ bedanken iedereen die heeft bĳgedragen aan de totstandkoming van de Programmabegroting 2026. Er is door velen hard aan gewerkt en dat wordt gezien. Pĳnacker, september 2025 Het college van burgemeester en wethouders van Pĳnacker-Nootdorp

Leeswĳzer De programmabegroting als onderdeel van de planning- en controlcyclus De programmabegroting is een belangrĳk instrument voor de gemeenteraad om zĳn kaderstellende rol in te vullen. In de programmabegroting geeft de gemeente aan wat ze het komend jaar wil doen om bepaalde doelen te bereiken en wat dat mag kosten. Daarmee vormt de begroting een duidelĳk kader waarbinnen het gemeentebestuur en de organisatie het komend jaar moeten werken. Deze begroting is niet alleen voor financieel specialisten, maar voor iedereen. Het gaat immers om het gemeentelĳk huishoudboekje en dat moet voor een ieder te volgen zĳn. Deze leeswĳzer geeft aan hoe de begroting is opgebouwd, wat waar te vinden is en welke relaties er liggen naar andere documenten uit de planning en controlcyclus.

De planning- en controlcyclus

Begroting Kadernota

Planning & Control-cyclus

Ui Jaarrekening

rin

lij n

e nak ko or

gsa genda c

Bedr

ijf s p la n D

Najaarsnota

De gemeenteraad geeft het college financiële en inhoudelĳke kaders mee voor het beleid en de uitvoering daarvan. Het uitgangspunt voor deze kaderstellende rol is het raadsakkoord 2022-2026 'Bouwen aan de toekomst'. Dit akkoord bepaalt in hoge mate de inhoud van de documenten in de jaarlĳkse begrotingscyclus: kadernota, meerjarenbegroting, voorjaarsnota, najaarsnota en jaarstukken. De kadernota is een uitwerking van de bestuurlĳke agenda. Het is een koersbepalend document met financiële en inhoudelĳke kaders voor het daarop volgende begrotingsjaar. In de programmabegroting worden de voornemens van de kadernota geconcretiseerd. De begroting is een wettelĳk voorgeschreven document waarmee de gemeenteraad het college autoriseert tot het doen van uitgaven voor bepaalde doelen. Na vaststelling van de begroting geven de voorjaarsnota en de najaarsnota tussentĳds een overzicht van de stand van zaken van de financiën en de uitvoering van beleid. Ook kunnen in deze nota's budgetten worden bĳgesteld. In de jaarstukken tenslotte wordt verantwoording afgelegd over het gevoerde beleid en het financiële beheer. In de figuur is de planning- en controlcyclus schematisch weergegeven.

Begroting

Subtitel 2019 - 2020

De programmabegroting In de programmabegroting geeft de raad aan welke doelen hĳ wil bereiken en wat de beoogde maatschappelĳke effecten daarvan zouden moeten zĳn. Om deze maatschappelĳke effecten te concretiseren worden daar doelstellingen aan gekoppeld. Tot slot wordt benoemd wat de gemeente gaat doen om deze doelen te halen en hoeveel dat mag kosten.

Opbouw van de begroting in drie delen De begroting bestaat uit drie delen: de negen programma's met de algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien, de paragrafen en de financiële begroting.

A De programma's Het eerste deel van de begroting zĳn de negen programma's waarin alle gemeentelĳke activiteiten en aandachtspunten op een bepaald beleidsterrein zĳn verwoord.

Algemene Dekkingsmiddelen, overhead, VpB en Onvoorzien Hierin staat welke algemene dekkingsmiddelen er zĳn en wat het verloop daarvan is voor de komende vier jaar. Algemene dekkingsmiddelen hebben vooraf geen bepaald bestedingsdoel. Overhead en vennootschapsbelasting (Vpb) zĳn nieuwe onderdelen.

B Paragrafen De paragrafen gaan in op de bedrĳfsvoering in brede zin. In de paragrafen staat de ‘hoe-vraag’ centraal: • Hoe gaan we om met belastingen? (paragraaf 1) • Hoe worden risico’s beheerst en welk effect heeft dat op het weerstandsvermogen? (paragraaf 2) • Hoe onderhouden we onze bezittingen en de openbare ruimte? (paragraaf 3) • Hoe lopen de geldstromen en onze vermogenspositie? (paragraaf 4) • Hoe is de bedrĳfsvoering geregeld en wat kost dat? (paragraaf 5) • Met wie vormen wĳ verbonden partĳen en hoe zĳn de afspraken geregeld? (paragraaf 6) • Hoe is ons grondbeleid ingericht? (paragraaf 7) • Hoe gaan wĳ om met de gemalendienst? (paragraaf 8) • Hoe beheersen we de kosten in het sociaal domein? (paragraaf 9) • Wat zĳn onze ambities in het fysieke domein? (paragraaf –10) • Hoe vordert de implementatie van de Wet Open Overheid? (paragraaf 11) • Welke indicatoren ten aanzien van sustainability (SDG indicatoren) zĳn al in onze begroting aanwezig en geborgd? (paragraaf 12)

C Financiële begroting Hier zĳn diverse (verplichte) financiële overzichten ondergebracht, waaronder de realisatie baten en lasten van het vorig jaar, het lopende jaar en de komende begrotingsjaren. Het is een samenvatting van het deel ‘Wat mag het kosten’ dat per programma is opgenomen, op verschillende wĳzen gepresenteerd. Vervolgens volgt een uiteenzetting van de financiële positie. Dat is een prognose voor het verloop van de balans. Tot slot is een overzicht opgenomen met alle reserves en voorzieningen van de gemeente en het verwachte verloop daarvan.

Samenvatting Hoofdlĳnen op inhoud De programmabegroting 2026 is gebaseerd op het raadsakkoord 2022-2026 'Bouwen aan de toekomst' en de bĳbehorende Uitvoeringsagenda 2022-2026. Voor de derde opeenvolgende periode werken de raad en het college van de gemeente Pĳnacker-Nootdorp samen vanuit een breed gedragen raadsakkoord. Dit akkoord beschrĳft de ambities binnen het ruimtelĳk en sociaal domein, met specifieke afspraken en opdrachten voor het college. Deze afspraken zĳn verder uitgewerkt in programmadoelstellingen en een actieagenda in de Uitvoeringsagenda 2022-2026. De activiteiten voor 2027 en daarna zĳn opgenomen in de programmabegroting 2026 en de meerjarenraming 2027 tot en met 2029. Het raadsakkoord benadrukt dat Pĳnacker-Nootdorp een herkenbare, aantrekkelĳke en goed bereikbare gemeente is en blĳft. We willen de hoge woonkwaliteit, het groen en de goede verbindingen behouden en waar nodig versterken. De gemeente streeft naar een groene en dorpse sfeer, zowel in het ruimtelĳk als het sociaal domein, waarbĳ een sterke sociale basis centraal staat. Inwoners zĳn verbonden door diverse sociale netwerken en als hun veerkracht onder druk staat, bieden we passende ondersteuning vanuit het sociaal domein.

Ruimtelĳk domein De Omgevingsvisie 'Verbonden met elkaar', vastgesteld in november 2021, is het belangrĳkste strategische beleidsdocument voor de komende jaren binnen het ruimtelĳk domein. Deze visie richt zich op verbinding: met de regio, stedelĳke voorzieningen, werkgelegenheid en kennis & innovatie. Er wordt gestreefd naar een optimale benutting van de verbindingen tussen gebieden en functies, zoals tussen kernen en groen, glastuinbouw en energietransitie, en wonen en werken. Ook de verbinding tussen inwoners en hun leefomgeving, met zorg voor elkaar en gezamenlĳke activiteiten, is cruciaal. We hebben oog voor de belangen van mens, dier en natuur.

Sociaal domein Met de visie op het sociaal domein ‘Samen gereed voor de toekomst’ (2024) wordt gewerkt aan een veerkrachtige samenleving waarin iedereen kan meedoen, gelĳke kansen krĳgt en met uitdagingen kan omgaan. Dit bereiken we door samen te werken met inwoners, vrĳwilligers, verenigingen, maatschappelĳke organisaties, zorgaanbieders en het bedrĳfsleven. We kiezen voor preventie en vroegsignalering om te voorkomen dat zwaardere en duurdere zorg nodig is. Binnen het sociaal domein wordt gewerkt met de financiële nullĳn. Dit betekent dat het financiële kader voor het sociaal domein m.u.v. de jaarlĳkse indexatie vaststaat en jaarlĳks bĳgesteld wordt. Om de werkzaamheden binnen het sociaal domein uit te kunnen voeren - nu en in de toekomst - zĳn stevige kostenbeheeringsmaatregelen nodig. Om die reden voert het college het tweede interventieplan sociaal domein uit. Dit interventieplan is vastgesteld door de gemeenteraad in 2025 en kent een looptĳd tot 2028.

Dienstverlening Dienstverlening aan onze inwoners en ondernemers is een belangrĳke taak van de gemeente. Onze dienstverlening is datgene wat we als gemeente zowel fysiek aan het loket, telefonisch als digitaal aanbieden aan diensten en services aan inwoners, ondernemers, partners en aanbieders. Elk jaar wordt op digitaal gebied meer gevraagd van de gemeenten en hun gebruikers. De verwachtingen van “goede dienstverlening” door de gemeenten zĳn de laatste decennia steeds hoger geworden. Dit betekent dat onze dienstverlening continu moet worden aangepast aan wat de inwoners en de samenleving nodig hebben. In september is de nieuwe visie op dienstverlening in de raad behandeld, waarmee we onze dienstverlening verder verbeteren en versterken.

In de begrotingsprogramma’s komen de volgende hoofdlĳnen naar voren:

1. Ruimte en wonen Inwoners waarderen het eigen karakter van Pĳnacker-Nootdorp, gevormd door de groene omgeving, hoge woonkwaliteit, dorpse sfeer, ruimtelĳke kwaliteit en hechte gemeenschap. Bĳ grote opgaven zoals energietransitie, woningbouw en klimaatadaptatie willen we de herkenbare woon- en leefomgeving behouden. We streven naar gebieden en functies die elkaar aanvullen en versterken, met oog voor mens, dier en natuur. Om in elke levensfase passende woningen te bieden, werken we aan een evenwichtige woningvoorraad. Dit doen we door zowel locaties binnen de kernen, zoals in Hart van Nootdorp en Oranjepark, te ontwikkelen als nieuwe wĳken toe te voegen. Voorbeelden daarvan zĳn Tuindershof, Keĳzershof, Centrumlĳn (Wĳck en Zuĳd) en De Scheg/Kiem. In 2026 werken we verder aan de planvorming voor Dwarskade, Sytwinde en de Goudenregensingel. In 2026 werken we op basis van de prestatieafspraken met woningcorporaties aan het behoud en de uitbreiding van sociale huurwoningen en maken via voortgangsrapportages inzichtelĳk hoe de woningvoorraad zich ontwikkelt. Volgens de Omgevingswet stellen we in 2026 herzieningen van het omgevingsplan op en vertalen we ons ruimtelĳk beleid in omgevingsprogramma’s

2. Economie en glastuinbouw Het programma Economie en Glastuinbouw van Pĳnacker-Nootdorp richt zich op het creëren van een aantrekkelĳk economisch vestigingsklimaat met ruimte voor lokaal en nieuw ondernemerschap, verduurzaming en innovatie. De speerpunten zĳn: herstructurering en vergroening van bedrĳventerreinen en glastuinbouwgebieden, versterking van de arbeidsmarkt, functiemenging in centra en economische vernieuwing via regionale samenwerking (o.a. MRDH, Greenport West-Holland). In 2026 ligt de focus op verdere uitvoering van het gebiedsgerichte omgevingsprogramma Boezem en de ontwikkeling en oplevering van de omgevingsprogramma’s Vitale Glastuinbouw en Aantrekkelĳk Economische Vestigingsklimaat.

3. Mobiliteit Pĳnacker-Nootdorp is sterk verbonden, zowel lokaal als regionaal, dankzĳ een uitgebreid netwerk van voetpaden, fietspaden, autowegen en openbaar vervoer. Dit zorgt ervoor dat inwoners gemakkelĳk kunnen werken, wonen, leren en ontspannen. We stimuleren duurzaam vervoer, zoals lopen, fietsen, deelmobiliteit en openbaar vervoer. Het onderhoud van de wegen en verhardingen, de civiele kunstwerken (tunnels, bruggen en steigers), de openbare verlichting en de verkeerslichten gebeurt planmatig op basis van beheerplannen. Vanaf 2026 zien we grote prĳsstĳgingen op ons afkomen voor de twee belangrĳkste beheerdisciplines: wegen, waaronder asfaltwegen, straten, brugdekken, fiets- en wandelpaden en troittoirs en openbaar groen zoals bermen, bomen, grasvelden, plantsoenen en parken. In de eerste helft van 2026 worden de beheerplannen wegen en groen tegelĳkertĳd aan de raad ter vaststelling aangeboden. Dit is het moment dat er keuzes gemaakt kunnen worden in de beeldkwaliteit en wat het het beheer van ons openbaar groen en onze wegen mag kosten. In 2025 zĳn we gestart met een onderzoek naar de verkeerseffecten van nog te realiseren woningbouw in onder andere Dwarskade, Overgauw en Balĳade. Dit levert inzicht op in mogelĳke knelpunten voor verkeersveiligheid en doorstroming. De studie wordt verder verdiept, met focus op oplossingen op korte termĳn en lange termĳn.

We willen ervoor zorgen dat het verkeer veilig is en blĳft. Daarom richten we onze woonwĳken, woonerven en wegen volgens de Duurzaam Veilig-richtlĳnen. Op veel wegen en kruispunten is sprake van een te hoge snelheid. Door de wegen en rotondes handiger in te richten, kunnen we ze nog veiliger maken en de kans op ongelukken verkleinen. Aandacht voor verkeersveiligheid blĳft van groot belang. In 2026 zetten we daartoe onder meer de jaarlĳks rotondecampagne, met nadruk op de interactie tussen fietsers en automobilisten, voort.

4. Groen en recreatie Pĳnacker-Nootdorp beschikt over uniek groen in zowel de kernen als het buitengebied, samen een natuurnetwerk vormend dat deel uitmaakt van de regionale groengebieden zoals 'Regiopark Buytenhout' en 'Bĳzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland'. Dit groen is belangrĳk voor flora en fauna, biodiversiteit, gezondheid, bewegen, natuur, recreatie en onze economie. Kwalitatief ingericht en goed onderhouden

groen, met voldoende ontmoetingsplekken en wandelpaden, versterkt onze identiteit, maakt de omgeving aantrekkelĳk en levendig, en stimuleert beweging. Het Omgevingsprogramma 'Groen in en om de kernen' geeft hier invulling aan. Klimaatverandering leidt tot extremere weersomstandigheden, zoals hittegolven, hevige regenval, wateroverlast en langdurige droogte. Het omgevingsprogramma Water en Klimaat bevat beleid en maatregelen om hiermee om te gaan. Door middel van de communicatiekalender Klimaat en het project Klimaatbestendig Klapwĳk, maken we inwoners en bedrĳven bewust van de urgentie van klimaatverandering. Met diverse stresstesten onderzoeken we de gevolgen voor onze gemeente en identificeren we mogelĳke maatregelen. Verder starten wĳ in 2026 met het nieuwe omgevingsprogramma Klimaatbestendige gemeente. Hierin verwerken we de resultaten van de uitgevoerde stresstesten.

5. Onderwĳs en kinderopvang In Pĳnacker-Nootdorp stimuleren we dat kinderen en jongeren naar school of opvang gaan, zodat zĳ zich optimaal kunnen ontwikkelen en jongeren een startkwalificatie behalen. We bieden ondersteuning bĳ opvoeden opgroeivragen om achterstanden en schooluitval te voorkomen. De Lokale Educatieve Agenda (LEA) zetten we in 2026 voort met een vraaggerichte aanpak per kern. Samen met onderwĳs, opvang, jeugdgezondheidszorg en de bibliotheek werken we aan een sterke basis en passende ondersteuning. De samenwerking binnen kindcentra wordt versterkt door gezamenlĳke visievorming en warme overdrachten. Het Integraal Huisvestingsplan Kindcentra (IHKP) wordt in 2026 verder ontwikkeld. Naar verwachting treedt begin 2026 de nieuwe wet planmatige aanpak onderwĳshuisvesting in werking, waarmee het opstellen van een integraal huisvestingsplan verplicht wordt voor gemeenten. In afwachting van deze wet zorgen we dat het IHKP voldoet aan de toekomstige wettelĳke eisen en blĳft bĳdragen aan toekomstbestendige kindcentra waarin onderwĳs, opvang en ondersteuning samenkomen. De samenwerking tussen onderwĳs en bedrĳfsleven krĳgt vorm via de SOB (Samenwerking Onderwĳs en Bedrĳfsleven) Oostland, met aandacht voor sectoren als techniek, ICT, zorg, glastuinbouw en economie.

Activiteiten zoals stages, gastlessen en bedrĳfsbezoeken zorgen voor een betere aansluiting tussen onderwĳs en arbeidsmarkt. Voor volwassenen is er educatie via NL Training en het Taalhuis Oostland, gericht op het versterken van taal-, reken-, digitale en sociale vaardigheden. Taalpuntspreekuren in onder andere Buurt & Zo in Pĳnacker bieden laagdrempelige ondersteuning en dragen bĳ aan gelĳke kansen en sociale inclusie.

6. Collectieve voorzieningen Met onze collectieve voorzieningen willen we bereiken dat inwoners zo zelfstandig mogelĳk kunnen deelnemen aan de samenleving, gelĳke kansen krĳgen, uitdagingen kunnen aangaan en zich kunnen ontwikkelen en inzetten voor anderen. De bĳdrage van netwerkorganisaties, vrĳwilligers en mantelzorgers is hierbĳ onmisbaar. We waarderen de sterke sociale basis van onze inwoners en stimuleren samenkracht en (burger)participatie door een wĳkgerichte aanpak en het faciliteren van initiatieven en activiteiten via diverse subsidieregelingen. We investeren in culturele en sportieve voorzieningen en activiteiten. We brengen het toekomstperspectief voor sportzaal Koningshof (het Baken) in beeld en nemen akoestische maatregelen in sporthal De Viergang. Voor buitensport voeren we het Beheerplan sportvelden 2024-2027 uit. In het centrum van Pĳnacker is de voorbereiding gestart voor de realisatie van het Sociaal Cultureel Centrum aan het Raadhuisplein. We voeren uitvoeringsagenda’s uit op het gebied van sport, gezondheid en cultuur. Vanuit het gedachtegoed van de visie op het sociaal domein, investeren we in jeugd en jongeren zodat ze gezond, veilig en kansrĳk opgroeien. We realiseren vier ontmoetingsplekken voor jongeren in de buitenruimte.

We gaan uit van het principe dat opvoeden en opgroeien gepaard gaat met vallen en opstaan, waarbĳ we normaliseren en uitgaan van de eigen kracht, verantwoordelĳkheid en oplossend vermogen van (pleeg)ouders, verzorgers en jeugd. We blĳven investeren in de verbinding tussen zorg, onderwĳs en kernteam om problemen zoveel mogelĳk te voorkomen via preventie en vroegsignalering. Bestaanszekerheid, kansengelĳkheid en positieve gezondheid blĳven onze voortdurende aandacht hebben.

7. Individuele voorzieningen Met de activiteiten in dit programma ondersteunen we inwoners, wanneer de uitdagingen meer van ze vragen dan ze aankunnen. We blĳven ons in 2026 inzetten op het ondersteunen van (kwetsbare) inwoners, die dat nodig hebben. Verder gaan we ons verder inzetten op de kostenbeheersingsmaatregelen, vanuit het nieuwe interventieplan kostenbeheersing en innovatie sociaal domein dat in mei 2025 door de raad is vastgesteld. Een aantal maatregelen is al in 2025 gestart, andere maatregelen zullen we in 2026 gaan implementeren. De eerste fase van de Participatiewet in balans gaat in per 1 januari 2026 en de voorbereiding voor fase twee en drie gaan daarna van start, zodat alle maatregelen per 1 januari 2027 zĳn ingevoerd. De verwachting is dat het aantal inburgeraars in 2026 gaat toenemen vanwege de hoge taakstelling van het huisvesten van statushouders in onze gemeente. Er is gezorgd dat er capaciteit aanwezig is om de inburgeraars goed te kunnen begeleiden tĳdens het inburgeren. Het beleidsplan Schuldhulpverlening 2026 – 2029 wordt geïmplementeerd. Daarnaast willen wĳ in 2026 gaan verkennen hoe we het Steunpunt gedupeerden Pĳnacker-Nootdorp duurzaam kunnen integreren in de reguliere dienstverlening, zodat passende hulp ook de komende jaren gewaarborgd blĳft. Maar ook dat de opgedane kennis en ervaring van het steunpunt niet verloren gaat.

In 2026 wordt het inkooptraject van Jeugdhulp gestart, waarvan in 2025 de inkoopstrategie is bepaald. Zoals het er nu uit ziet, worden in 2026 twee nieuwe wetten aangenomen door het Rĳk, die ook van toepassing zĳn op dit programma, de wet Proactieve Dienstverlening en de wet Handhaving Sociale Zekerheid. Als deze wetten zĳn aangenomen, dan worden zĳ voorbereid in 2026 en per de ingangsdatum (de verwachting is 1-1-2027) geïmplementeerd.

8. Veiligheid en duurzaamheid In het programma Veiligheid en duurzaamheid werken we samen met inwoners, bedrĳven, maatschappelĳke instellingen en stakeholders aan een veilige, leefbare en duurzame leefomgeving. Voor 2026 zĳn het Integraal Veiligheidsplan 2023-2026 en het Uitvoeringsplan integrale veiligheid 2025-2026 de instrumenten waarmee wĳ ondermĳning, (jeugd)overlast en digitale criminaliteit aanpakken. Met het beleidskader “Wĳken die werken”, dat in 2026 geëvalueerd wordt, bevorderen we de leefbaarheid en sociale samenhang in wĳken. In 2026 worden de Omgevingsprogramma's Warmte en Leefkwaliteit opgeleverd.

9. Bestuur en dienstverlening Dit programma richt zich op het functioneren van bestuur en dienstverlening, met nadruk op interactie met inwoners, ondernemers en partners. Betrokkenheid van de samenleving is essentieel voor democratische besluitvorming. Het participatiebeleid “Pĳnacker-Nootdorp denkt mee!” wordt uitgevoerd en in 2027 geëvalueerd. Omdat het leven van inwoners niet stopt bĳ de gemeentegrenzen, werken we samen in regionale verbanden zoals de MRDH en andere regelingen op het gebied van veiligheid, gezondheid, afval en jeugdhulp. Transparantie is belangrĳk. De Wet open overheid (Woo) wordt stapsgewĳs ingevoerd. Hiervoor is een impactanalyse gedaan en een meerjarig implementatieplan opgesteld. Werkprocessen en systemen worden aangepast om de Woo te integreren. Dienstverlening aan inwoners en ondernemers is een kerntaak. We versterken de (digitale) dienstverlening door klantgericht te werken en maatwerk te bieden. De nieuwe visie op dienstverlening, vastgesteld door de raad in september 2025, ondersteunt deze verbetering. Om aan te sluiten bĳ maatschappelĳke ontwikkelingen, werken we aan organisatieontwikkeling. De focus ligt op professionele dienstverlening, inspirerend leiderschap en effectieve samenwerking. In 2026 starten we met concrete acties zoals het verbeteren van digitale dienstverlening en het creëren van een leeromgeving.

Ook de technologische ontwikkelingen gaan razendsnel en beïnvloeden steeds meer de manier waarop de ambtelĳke organisatie werkt. In de visie op digitalisering hebben we aandacht voor het gebruik van nieuwe technologische ontwikkelingen zoals Artificiële Intelligentie (kunstmatige intelligentie) en algoritmes. Doel hiervan is om te kĳken hoe de ontwikkelingen kunnen bĳdragen aan het efficiënter werken, waarbĳ op verantwoorde wĳze gebruik gemaakt kan worden van de nieuwe technologieën. Met deze ontwikkelingen streven we naar een transparante, betrokken en moderne gemeente die effectief inspeelt op de behoeften van inwoners en ondernemers.

Tot slot Voor de negen begrotingsprogramma’s geldt dat er een concreet takenpakket ligt voor 2026. De hiervoor benodigde middelen zĳn in de financiële begroting opgenomen. In het vervolg van dit hoofdstuk worden de financiële positie en mutaties in hoofdlĳnen geschetst.

Hoofdlĳnen van de financiële positie Financiële begroting 2026 in één oogopslag Saldo van baten en lasten (bedragen x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

01 Ruimte en wonen

-2.484

-1.834

-2.070

-2.654

02 Economie en glastuinbouw

2.080

-178

-166

-153

03 Mobiliteit

-8.349

-8.947

-9.287

-9.458

04 Groen en recreatie

-7.531

-7.694

-7.924

-8.120

05 Onderwĳs en kinderopvang

-6.136

-5.947

-6.102

-5.924

06 Collectieve voorzieningen

-15.946

-14.902

-15.350

-16.180

07 Individuele voorzieningen

-39.037

-38.344

-37.713

-37.751

08 Veiligheid en duurzaamheid

-7.415

-6.451

-6.863

-6.685

09 Bestuur en dienstverlening

-6.086

-6.001

-5.999

-5.997

Algemene dekkingsmiddelen

87.070

85.981

80.619

79.267

Totaal saldo van baten en lasten

-3.834

-4.317

-10.855

-13.655

Saldo van stortingen en onttrekkingen aan reserves (bedragen x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

01 Ruimte en wonen

-945

-953

-673

-78 348

02 Economie en glastuinbouw

-2.722

03 Mobiliteit

334

308

348

04 Groen en recreatie

05 Onderwĳs en kinderopvang

2.188

2.216

2.267

2.264

06 Collectieve voorzieningen

1.797

884

1.126

07 Individuele voorzieningen

715

08 Veiligheid en duurzaamheid

633

131

09 Bestuur en dienstverlening Algemene dekkingsmiddelen

2.367

1.628

1.776

1.053

Totaal mutaties reserves

4.437

4.359

4.998

4.815

2026

2027

2028

2029

603

-5.857

-8.840

Begrotingssaldo inclusief mutaties in reserves Begrotingsresultaat (bedragen x € 1.000)

Inclusief verwerking van de door het college voorgestelde aanvullende maatregelenpakket bedraagt het begrotingsresultaat 2026 € 0,6 miljoen voordelig. Ook in 2027 sluit de begroting met een positief resultaat. Vanaf 2028 laat de begroting een negatief verloop zien, respectievelĳk van -€5,8 miljoen in 2028 en -€8,8 miljoen in 2029. Om de begroting in 2026 en 2027 sluitend en in evenwicht te krĳgen heeft het college – naast de gepresenteerde maatregelen in de kadernota (toekomstbestendige gemeentefinanciën fase 2 (TBGF)) – nog een aantal aanvullende maatregelen moeten opvoeren. Deze worden verderop in deze paragraaf onder het kopje Financieel meerjarenperspectief Programmabegroting 2026 puntsgewĳs toegelicht. Voor de tekorten vanaf 2028 gaat het college een separaat programma opstarten. De maatregelen die hierbĳ worden geïnventariseerd, worden in het voorjaar 2027 aangeboden aan de raad.

Toelichting op het begrotingsresultaat De totstandkoming van het financieel meerjarenperspectief in de Programmabegroting 2026 ziet er als volgt uit: 2026

2027

2028

2029

1. Saldo primaire begroting 2026-2029 + aangenomen amendementen

Omschrĳving (- = nadeel) (bedragen x € 1.000)

-88

-928

-3.536

-4.293

2. Mutaties Kadernota 2026

-851

-507

-1.436

-1.697

Saldo Kadernota 2026 (vastgesteld 15-07-2025, excl TBGF fase 2)

-939

-1.435

-4.972

-5.990 1.433

3. Maatregelen toekomstbestendige gemeentefinanciën fase 2

774

1.383

1.423

4. Gevolgen Voorjaarsnota Rĳk (meicirculaire)

2.680

2.144

553

286

5.Bĳstelling rentepositie

-2.050

-2.558

-3.270

-4.162

6. Collegebesluiten, autonome en overige ontwikkelingen na KN2026

1.031

967

679

914

7. Kostenontwikkeling beheer openbare ruimte

-1.651

-2.042

-2.184

-2.356

8. Aanvullende maatregelen toekomstbestendige gemeentefinanciën fase 3

758

1.583

1.914

1.034

Saldo begroting

603

-5.857

-8.840

Het hier gepresenteerde saldo Kadernota 2026 betreft het saldo exclusief TBGF fase 2, zoals gepresenteerd in de Kadernota 2026. Deze wordt vervolgens onder punt 3 uitgewerkt. Bovenstaande stappen worden hieronder vanaf het saldo Kadernota 2026 puntsgewĳs toegelicht.

3. Maatregelen toekomstbestendige gemeentefinanciën fase 2 (TGBF) In het verlengde van toekomstbestendige gemeentefinanciën fase 1, bĳ de Kadernota 2025, is een vergelĳkbaar traject doorlopen naar de Kadernota 2026: toekomstbestendige gemeentefinanciën fase 2. Gezien de huidige negatieve meerjarenraming, 'claims' op de exploitatiebegroting, met de 'lucht uit de begroting' toenemende risico's in de begroting én onzekere externe factoren is voor deze fase wederom een set van mogelĳke maatregelen opgesteld die moeten bĳdragen aan een sluitende meerjarenbegroting. Deze maatregelen zĳn in de Kadernota aan de raad voorgelegd en door de raad vastgesteld. Bedragen x € 1.000

2026

2027

2028

2029

Kostendekkende anterieure overeenkomsten bouwplannen

Terugdringen beheerkosten strategisch vastgoed

105

Besparen energiekosten Openbare verlichting

100

180

Verhogen toeristenbelasting

350

Kostendekkende leges bouwvergunning

Besparing Citymarketing

159

Stopzetten beheer bewaakte fietsenstallingen

159

Besparing opvang wilde dieren OZB 3% woningen in 2027 OZB 3% niet-woningen in 2027 Stopzetten Rotterdampas

Verkenning van kaasschaaf op 5% van alle advies en diensten derden Subtotaal

774

279

129

1.383

1.423

1.433

Tussenstand GR'en

288

145

Totaal cf. KN'26

1.062

1.528

1.568

1.578

De stand van zaken voor de taakstelling GR'en was een tussenstand ten tĳde van de Kadernota 2026. In de begroting is deze NIET verwerkt, maar de definitieve GR-begrotingen. De mutaties daarvan zĳn meegenomen onder "Collegebesluiten, autonome en overige ontwikkelingen na opstellen KN2026". Met betrekking tot budget voor de opvang van wilde dieren heeft de raad bĳ de vaststelling van de kadernota 2026 besloten het budget voor de opvang van wilde dieren vanaf 2029 structureel te verlagen met € 4.000 en dit budget voor 2027, 2028 en 2029 te onttrekken aan de algemene reserve. Zie amendement 10 juli 2025: ”Het budget voor de opvang van wilde dieren vanaf 2029 structureel te verlagen met € 4.000 en dit budget voor 2027, 2028 en 2029 te onttrekken aan de algemene reserve”.

4. Gevolgen Voorjaarsnota Rĳk (meicirculaire) Ten tĳde van het opstellen van de Kadernota 2026 waren de Voorjaarsnota Rĳk (meicirculaire) en de uitwerking hiervan op de inkomsten uit het gemeentefonds nog niet bekend. Begin juli heeft het college de raad op hoofdlĳnen geïnformeerd over de uitkomsten van de meicirculaire en de effecten daarvan op onze begroting (zaaknummer: 1592484). Omschrĳving (- = nadeel) Bedragen x € 1.000

2026

2027

2028

2029

inkomsten AU 2025

2.449

1.080

-1.936

1.580

Aanpassing stelposten

1.021

687

230

-4.340

Reservering en verwerking in budgetten

-790

377

2.260

3.046

Totaal mutaties meicirculaire

2.680

2.144

554

286

5. Bĳstelling rentepositie De neerwaartse renteontwikkeling sinds de begroting 2025 en het teruglopende saldo op de rekening courant leiden – zoals in de Kadernota 2026 al aangekondigd – tot een neerwaartse bĳstelling van de verwachte rentebaten. Naar verwachting vallen de rentebaten in 2029 ruim € 4,1 miljoen lager uit. Omschrĳving (- = nadeel) Bedragen x € 1.000

2026

Bĳstelling rentepositie

2027 -2.050

2028 -2.558

2029 -3.270

-4.162

6. Collegebesluiten, autonome ontwikkelingen en overige ontwikkelingen na opstellen Kadernota 2026 Collegebesluiten, autonome ontwikkelingen en overige ontwikkelingen na opstellen Kadernota 2026 nader toegelicht: Omschrĳving (- = nadeel) (bedragen x € 1.000)

2026

2027

2028

VRH bĳstelling bĳdrage

196

184

Actualisatie grexen: herziening per 1-7-2025

385

373

386

388

Actualisatie bĳdrage MRDH

Actualisatie kosten naturalisatie

-6

Actualisatie stelpost

-20

Actualisatie kapitaallasten

-115

Actualisatie bĳdrage ODH

Actualisatie overhead

289

Actualisatie belastingen en heffingen

218

202

100

446

Actualisatie personeelsbegroting

131

Actualisatie renteomslag naar 0,5%

-99

-79

-192

1.031

967

679

914

Totaal gevolgen

2029

7. Kostenontwikkeling beheer openbare ruimte Begin september heeft het college de raad aanvullend geïnformeerd over het totaalbeeld van de stĳging van de kosten voor het beheer van de openbare ruimte (zaaknummer: 1602157). Het totaalbeeld laat zien dat wĳ voor een grote opgave staan in het beheer van de openbare ruimte, dat het dagelĳks onderhoud van wegen, groen, spelen en andere voorzieningen raakt. Voor de korte termĳn zien we substantiële tekorten ontstaan, optellend tot 1,6 miljoen euro in 2026. Op de langere termĳn lopen de kosten verder op. Op basis van inspecties, landelĳke richtlĳnen en kengetallen is de volgende inschatting gemaakt van de kosten om het beheer van wegen en groen op kwaliteitsniveau B te handhaven: Tekorten bĳ beeldkwaliteit B (- = nadeel) (bedragen x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

Wegen inclusief straatreiniging

-1.156

-1.171

-1.186

-1.201

-495

-535

-580

-620

-336

-418

-535

-2.042

-2.184

-2.356

Openbaar groen Overig TOTAAL

-1.651

Naast de verwachte tekorten voor wegen (inclusief straatreiniging) en openbaar groen zĳn er verwachte tekorten voor andere beheeronderdelen (spelen, buitensport, water, beschoeing, reacreatie, baggeren,

openbare verlichting en VRI en civiele kunstwerken). In 2027 gaat het om €336.000, in 2028 om €418.000 en in 2029 €535.000.

8. Aanvullende maatregelen toekomstbestendige gemeentefinanciën 3 Het uitgangspunt van het college om de raad een begroting aan te bieden waarbĳ in ieder geval de jaren 2026 en 2027 sluitend zĳn, maakten het met dit cĳferbeeld noodzakelĳk in de begroting 2026 aanvullende maatregelen op te nemen voor 2026 en 2027. Onderstaande tabel toont het pakket met aanvullende maatregelen die het college in het kader van de toekomstbestendige gemeentefinanciën fase 3 (TBGF 3) aan de raad voorstelt: Besparingsmaatregelen (- = nadeel): bedragen x € 1.000

2026

2027

2028

2029

Structurele maatregelen: Afbouw Integraal veiligheidsplan

Post onvoorzien

20% afbouw flexibele schil Burgerzaken

100

240

242

244

-2

Huurverhoging huurders alle gemeentelĳke accomodaties Subtotaal structureel

108

Incidentele maatregelen: Overbrugging 2026 beheer openbare ruimte

500

Niet invullen vacatureruimte twee fte BOA's

150

Sturen op oplevering Sociaal Cultureel Centrum in 2028 i.p.v. 2027 (kapitaallasten)

344

Sturen op oplevering Sociaal Cultureel Centrum in 2028 i.p.v. 2027 (exploitatie lasten)

191

534

Uitstellen investering Kerkweg met één jaar

Aframing personele begroting

145

Subtotaal incidenteel

650

552

878

-2

Totaal besparingsmaatregelen

758

792

1.120

242

792

758

1.583

1.912

1.034

OZB verhoging overeenkomstig aan besparingstotaal 2027 Totaal maatregelen TBGF 3

Afbouw Integraal veiligheidsplan Het betreft hier een structurele korting van 30K op het totale budget van 190K. We zien mogelĳkheden om op de gebieden van preventieve voorlichting, onderzoeken en software bepaalde thema’s en onderwerpen te combineren, zodat we op die manier kunnen besparen. Daarnaast zĳn er voor bepaalde geprioriteerde thema’s uit het Integraal veiligheidsplan ook verschillende subsidies vanuit het rĳk voor voorlichting beschikbaar waar we gebruik van (kunnen) maken. Voor een zorgvuldige implementatie is het voorstel om de korting per 2027 in te voeren. Post onvoorzien Conform het BBV dient de gemeentelĳke begroting een post onvoorzien te hebben. De omvang van deze post is aan de gemeenten. Op basis van de hoogte van de Algemene Reserve (hoog genoeg om onvoorziene zaken op te vangen) en de (kwalitatieve) benutting van de post onvoorzien de afgelopen jaren, is het voorstel de post terug te brengen van €103.000 naar €30.000, wat overeenkomt met +€0,50 per inwoner. 20% afbouw flexibele schil Burgerzaken Tot en met 2024 werkten we in het callcenter alleen met inhuurkrachten. Er is gekozen om in 2025 met 'eigen' mensen te gaan werken, aangevuld met nog twee inhuurdiensten. De afbouw van 20% is structureel vanaf 2026, maar alleen van toepassing op de inhuur. Het te besparen bedrag neemt toe als gevolg van indexering.

Huurverhoging huurders alle gemeentelĳke accommodaties De totale jaarlĳkse huurinkomsten van de gemeentelĳke voorzieningen bedragen circa € 2,5 miljoen. Het college stelt een taakstellende huurverhoging, bovenop de reguliere indexatie, voor van € 100.000 aan huurders van

onze gemeentelĳke accommodaties op basis van het gehanteerde profĳtbeginsel. Dat betekent een aanpassing van de tarieven met gemiddeld 4%. Wat dit voor iedere individuele huurder betekent moet verder worden uitgezocht. Mede omdat er sprake kan zĳn van doorlopende huurafspraken. De huurverhoging wordt daarom ook pas vanaf 2027 voorgesteld. Overbrugging 2026 beheer openbare ruimte De tekorten op de disciplines wegen en openbaar groen zĳn verwerkt in de begroting 2026, waarbĳ voor 2026 een eenmalige reductie is opgenomen op het beheer van de openbare ruimte van €500.000. Ter overbrugging verwachten we daarmee, met de beschikbare budgetten, ons onderhoudsniveau in 2026 in ieder geval op de door de raad vastgestelde beeldkwaliteit (B) te kunnen onderhouden. In de eerste helft van 2026 worden de beheerplannen wegen en groen tegelĳkertĳd aan de raad ter vaststelling aangeboden. Dit is het moment dat er keuzes gemaakt kunnen worden in de beeldkwaliteit en wat het het beheer van ons openbaar groen en onze wegen mag kosten. Niet invullen vacatureruimte twee fte BOA’s Vanuit het Handhavingsuitvoeringsplan BOA’s 2023 is er nog vacatureruimte voor twee fte BOA’s (oorspronkelĳke gedekt uit stelpost Enecogelden). Door deze moeilĳk vervulbare vacatures nu tĳdelĳk voor twee jaar niet open te zetten en in te vullen ontstaat tĳdelĳk financiële begrotingsruimte van €150.000 in 2026 en 2027.

Sturen op oplevering Sociaal Cultureel Centrum in 2028 i.p.v. 2027 Oplevering van het Sociaal Cultureel Centrum (SCC) in 2028 ipv 2027 heeft een tĳdelĳk financieel effect op zowel de exploitatielasten als de kapitaallasten in 2027 en 2028. Hiermee gaat de belasting van de Eneco stelpost en de begroting door het Sociaal Cultureel Centrum (SCC) pas spelen vanaf 2029. De totale begrote exploitatielasten van het SCC zĳn circa 1,5 miljoen per jaar. Hiervan wordt €537.000 gefinancierd vanuit de stelpost Enecogelden. Het andere deel van de begrote exploitatielasten à €527.000 komt ten laste van de begroting. De overige jaarlĳkse afschrĳvingslasten à €436.000 worden gedekt uit een bestemmingsreserve afschrĳvingslasten SCC en hebben geen invloed op het begrotingssaldo. Uitstellen investering in Kerkweg met één jaar In 2026 worden diverse infrastructurele veiligheidsmaatregelen uitgevoerd waaronder het project Kerkweg/ Veenweg. Het definitieve ontwerp moet nog worden opgesteld. De uitvoering staat gepland voor 2026. Het voorstel is om de uitvoering te temporiseren en te sturen op oplevering in 2027. Aframing personele begroting Het college stelt een éénmalige incidentele aframing van de P-begroting voor in 2027 van €145.000.

Verhoging OZB overeenkomstig aan besparingstotaal 2027 Het college stelt voor om een even groot bedrag aan OZB in te zetten als het besparingstotaal in 2027 om zo kostenbesparingen en lastenverzwaring in evenwicht te brengen. Ten opzichte van het (generieke) kortingspercentage waar het Rĳk mee rekent op de algemene uitkering van het gemeentefonds voor de lokale belastingcapaciteit zĳn de OZB-percentages bĳ de gemeente Pĳnacker-Nootdorp laag. Op totaalniveau is dit, op basis van de cĳfers van 2025, meer dan 30% lager. In de begroting 2025 zĳn de OZB-opbrengsten ca. € 12,5 miljoen, terwĳl de opbrengst met toepassing van de generieke percentages ca. € 16,5 miljoen zou zĳn.

Algemene uitkering uit het gemeentefonds Bĳ de bepaling van de algemene uitkering uit het gemeentefonds voor Pĳnacker-Nootdorp is uitgegaan van onder andere de volgende maatstafgegevens: Aantallen per 1 januari

2026

2027

2028

2029

Aantal inwoners

58.648

59.180

59.713

Aantal inwoners jonger < 18 jaar

13.293

13.303

13.323

13.356

535

565

595

625

Aantal woonruimten

23.024

23.184

23.344

23.504

Aantal personen met een migratieachtergrond

8.995

9.214

9.427

9.636

Aantal bĳstandontvangers

Op basis van deze maatstafgegevens is Pĳnacker-Nootdorp een zogeheten nadeel-gemeente in de nieuwe verdeling van het gemeentefonds die per 2027 verder zal worden geeffectueerd. Dit betekent dat PĳnackerNootdorp minder geld per inwoner krĳgt (in jaarlĳks stappen van circa € 0,9 miljoen oplopend tot circa €7,5 miljoen in 2035). Dit zet druk op de begroting. De verwachte inkomsten algemene uitkering uit het gemeentefonds bedragen: Bedragen x € 1.000

2026

2027

2028

2029

Inkomsten uit meicirculaire 2025

96.760

99.898

100.876

104.392

De hoogte van de raming van de algemene uitkering uit het gemeentefonds voor Pĳnacker-Nootdorp voor de periode 2026-2029 is gebaseerd op informatie uit de meicirculaire gemeentefonds 2025.

Stelpost Enecogelden Met het door de raad vastgesteld beleidsplan 'Investeringsplanning- en financieringsplan 2020-2025' is bĳ de Kadernota 2021 besloten een deel van de opbrengst uit de aandelen Eneco in te zetten om binnen de begroting structureel ruimte te creeëren. Deze ruimte wordt in deze meerjarenbegroting apart gepresenteerd als stelpost 'Enecogelden'. Aan de raad worden voorstellen voorgelegd voor aanwending van deze stelpost. Als de stelpost Enecogelden niet wordt ingezet valt dit jaarlĳks vrĳ bĳ de jaarrekening als positieve bĳdrage aan het saldo. Omschrĳving (- = nadeel) Bedragen x € 1.000 Begrote beginstand per 01/01

2026

2027

163

2028

2029

Besluiten Gemeentelĳk ganzenbeheerplan

-121

Jongerenontmoetingsplekken

-10

Stand per einde jaar

In het investeringsplan 2020-2025 is (afgerond) € 1,7 miljoen structurele begrotingsruimte ontstaan. Dit bedrag is gelabeld als stelpost ‘Eneco-gelden’. Deze middelen zĳn conform bovenstaande tabel ingezet. Met de reeds genomen besluiten waarbĳ dekking uit de stelpost Eneco-gelden is toegepast is deze stelpost per 2027 volledig ingezet.

Structureel en reëel sluitende Begroting 2026 De Provincie Zuid-Holland stelt als toezichthouder de eis dat de meerjarenbegroting sluitend is of dat de begroting van het komend jaar structureel en reëel sluitend is om in aanmerking te komen voor repressief toezicht. Om de begroting reëel sluitend te maken, dienen de incidentele baten en lasten te worden gecorrigeerd op het totaal saldo van baten en lasten van de Begroting 2026. Omschrĳving (- = nadeel) Bedragen x € 1.000

2026

Saldo van de begroting 2026 inclusief incidentele baten en lasten

603

Hierin opgenomen incidentele baten

-7.975

Hierin opgenomen incidentele lasten

8.862 887

Saldo begroting 2026 gecorrigeerd voor incidentele baten en lasten

1.490

Na correctie van de incidentele baten en lasten vertoont het totaal saldo van baten en lasten van de Begroting 2026 een positief saldo van € 1.490.000, waarmee wordt voldaan aan de eis van de toezichthouder. Een compleet overzicht in tabelvorm van de incidentele baten en lasten treft u aan in onderdeel C. ‘De financiële begroting’.

Mutaties in de Algemene reserve Algemene reserve Omschrĳving (- = nadeel) Bedragen x € 1.000

2026

2027

2028

2029

Beginstand per 01/01

53.461

57.595

58.594

53.301

Begrotingssaldo

603

-5.857

-8.840

4.168

1.053

774

179

Jaarlĳks saldo strategisch vastgoed

133

Rentelasten

-157

VpB 25% belasting over winstuitkeringen

-587

-69

-182

Storting reserve FLO Brandweer

-26

Amendement KN'26: Wildopvang

-4

57.595

58.594

53.301

44.429

GrExen: winstuitname

Stand per einde jaar

De komende jaren worden zowel bedragen toegevoegd als onttrokken aan de algemene reserve.

Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen geeft aan in hoeverre de gemeente financieel sterk genoeg is om onverwachte tegenvallers of risico's op te vangen, zonder dat dit direct gevolgen heeft voor de uitvoering van het beleid of voor het voorzieningenniveau. Verloop van de algemene reserve Bedragen x € 1.000

2026

2027

2028

2029

Weerstandscapaciteit per 01/01

53.461

57.595

58.594

53.301

Mutaties in de algemene reserve

3.531

956

564

-31

603

-5.857

-8.840

57.595

58.594

53.301

44.429

Begrotingssaldo Weerstandscapaciteit per 31/12

In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing is de benodigde weerstandscapaciteit bepaald op € 17,0 miljoen. De ratio weerstandsvermogen wordt dan ook (meerjarig) gebaseerd op deze benodigde weerstandscapaciteit. Verloop ratio weerstandsvermogen

2026

2027

2028

A. Weerstandscapaciteit per 31/12

57.595

58.594

53.301

44.429

B. Benodigde weerstandscapaciteit

17.027

C. Ratio weerstandsvermogen = A/B

3,38

3,44

3,13

2,61

Het benodigde weerstandsvermogen is geactualiseerd (inclusief actualisatie Grondexploitaties per 01-07-2025) conform de in de nota Weerstandsvermogen en Risicomanagement 2014 opgenomen systematiek en wordt voor alle jaren gekwalificeerd als ‘uitstekend’.

Schuldpositie Samengevat zĳn er drie kasstromen die de schuldomvang beïnvloeden: • In- en uitgaande geldstroom in het kader van de realisatie van begrotingsprogramma’s (exploitatie en onderhoud); • In- en uitgaande geldstroom van investeringen (grondexploitaties en aanleg van voorzieningen zoals wegen en scholen); • In- en uitgaande geldstroom als gevolg van het aangaan van schulden (financiering). De totale schuld wordt dus hoger of lager door het geheel van positieve en negatieve kasstromen in de exploitatie, de investeringen en de financiering. De verschillende kasstromen en de schuld van de gemeente ontwikkelt zich in grote lĳnen als volgt: Bedragen x € 1.000 (- = negatieve kasstroom)

2026

2027

2028

2029

-44.437

-27.628

-13.705

-9.639

-737

-285

550

1.281

-45.174

-27.913

-13.155

-8.358

Kasstroom saldo exploitatie/onderhoud Kasstroom saldo investeringen/grondexploitaties Kasstroom saldo rentebaten -/- rentelasten Mutatie netto schuld

Schuldomvang In onderstaande tabel wordt weergegeven hoe de totale schuldomvang zich ontwikkelt op grond van de huidige meerjarenbegroting, de actualisatie van de grondexploitaties per 1-7-2025 en de investeringsplanning. Bedragen x € 1.000

2026

2028

2029

Verwachte vordering rekening courant "Schatkistbankieren" per 01/01

45.189

140

11.685

16.023

Nieuwe leningportefeuille

10.000

50.000

31.000

35.000

Aflossing leningportefeuille

-9.875

-9.542

-7.508

-5.508

-1.000

-6.000

-7.100

-45.174

-27.913

-13.155

-8.358

140

11.685

16.023

30.057

Aflossing nieuwe leningportefeuille Mutatie netto schuld Verwachte vordering rekening courant "Schatkistbankieren" per 31/12

2027

De VNG spreekt van houdbare gemeentefinanciën als een gemeente ook bĳ een scenario met economisch slecht weer (met tegenvallende rĳksinkomsten, lagere grondverkopen en stĳgende rentepercentages) genoeg geld overhoudt om aan de schuldverplichtingen te kunnen voldoen, zonder dat de noodzakelĳke publieke voorzieningen daarbĳ in de knel komen. In deze benadering is alleen sturen op baten en lasten niet genoeg. Hiervoor is ook inzicht in de geldstromen en de hoogte van de schuld nodig. Voor houdbare gemeentefinanciën moet de toename van de schulden in verhouding blĳven met de jaarlĳkse inkomsten van een gemeente. Stĳgende rentelasten geven extra druk op de exploitatie. Als de exploitatie geen ruimte biedt, moet er meer worden geleend. Dat veroorzaakt meer rentelasten en zo ontstaat een negatieve spiraal. Met andere woorden: het is belangrĳk om in de gaten te houden hoeveel ruimte er binnen de begroting is om bestaande schulden af te lossen.

Verwachte hoogte van de leningenportefeuille De leningenportefeuille lange termĳn bedraagt op 1 januari 2026 ruim € 45 miljoen en neemt de komende jaren af met € 32 miljoen tot ruim € 13 miljoen eind 2029. Deze afname is gebaseerd op het aflossingsschema dat met de geldverstrekkers contractueel is afgesproken. Vanaf 2027 is de verwachting dat het financieringsoverschot om zou slaan naar een financieringstekort en daarom zĳn nieuwe leningen begroot inclusief de verwachte aflossingen. Een uitgebreid toelichting is opgenomen in de paragraaf Financiering.

Programma's

1. Ruimte en wonen Pĳnacker-Nootdorp is een herkenbare, aantrekkelĳke en goed bereikbare gemeente. Inwoners van jong tot oud kunnen hier prettig en veilig wonen, ondernemers kunnen hun bedrĳf ontwikkelen en laten groeien en bezoekers wandelen en fietsen graag in het groene buitengebied. We zetten ons in op het behoud van en waar nodig versterking van de hoge woonkwaliteit, zodat mensen zich hier kunnen vestigen en inwoners een lokale wooncarrière kunnen doorlopen.

Algemene omschrĳving Het programma Ruimte en wonen bestaat uit drie onderdelen: 1. Ruimte en leefomgeving; 2. Wonen en bouwen; 3. Grondexploitaties ͕ met uitzondering van bedrĳventerreinen

Wat willen we bereiken?

Doelstelling

Een karakteristieke woon- en leefomgeving en een hoge woonkwaliteit

Wat willen we bereiken

Een herkenbare woon- en leefomgeving Een evenwichtige woningvoorraad voor een lokale wooncarrière

Wat gaan we daarvoor doen 1. Behouden en ontwikkelen van een herkenbare en passende woonen leefomgeving 2. Uitbreiden van de woningvoorraad 3. Benutten van de woningvoorraad voor (lokale) doelgroepen

Pĳnacker-Nootdorp biedt onze inwoners, ondernemers en bezoekers een karakteristieke en herkenbare woon-en leefomgeving. In dit programma werken we daarom aan gebieden en functies die optimaal gebruik maken van elkaars kwaliteiten, elkaar aanvullen en versterken, rekening houdend met de belangen van mens, dier en natuur. In het raadsakkoord op hoofdlĳnen 2022-2026 wordt bevestigd dat de omgevingsvisie Pĳnacker-Nootdorp 2050 het strategische beleidsdocument is voor de fysieke leefomgeving. Bĳ nieuwe ontwikkelingen baseren we ons dan ook op de ambities uit de omgevingsvisie. Onze inwoners waarderen het eigen karakter van Pĳnacker-Nootdorp dat gevormd wordt door de groene omgeving, de hoge woonkwaliteit, de dorpse sfeer, de ruimtelĳke kwaliteit en de hechte gemeenschap. Daarom willen we ervoor zorgen dat bĳ de grote ruimtelĳke opgaven zoals de energietransitie, woningbouw en klimaatadaptatie, de woon- en leefomgeving herkenbaar blĳft. De gebiedsprofielen, die een onderdeel vormen van de omgevingsvisie, laten zien hoe we met behoud van het vertrouwde, nieuwe ontwikkelingen een plek kunnen geven. Het is, zeker in de huidige gespannen woningmarkt, voor inwoners soms moeilĳk om te verhuizen naar een passende en betaalbare woning. Daarom streven we naar voldoende woningen voor iedere doelgroep en in iedere prĳsklasse.

Hiermee vergroten we de kans dat onze inwoners een lokale wooncarrière kunnen doorlopen

en bieden we nieuwe inwoners de mogelĳkheid om in Pĳnacker-Nootdorp te komen wonen. Hiernaast hebben we in 2025 het dakopbouwenbeleid verruimd, waardoor inwoners meer mogelĳkheden hebben om hun woning aan te passen. Pĳnacker-Nootdorp ligt in een dynamische regio met hoge ruimtedruk. Onze inzet richt zich op het versterken van het dorpse woonmilieu, het groene buitengebied, bedrĳventerreinen en glastuinbouw. Daarmee leveren we een waardevolle bĳdrage aan het vestigingsklimaat en de agglomeratiekracht van de regio. Dankzĳ goede verbindingen en unieke woonkwaliteiten biedt onze gemeente meerwaarde die in stedelĳke gebieden niet te realiseren is. Naast regionale samenwerking nemen we ook deel aan provinciale en landelĳke trajecten, zoals de Nota Ruimte, NOVEX Zuidelĳke Randstad en het provinciaal omgevingsbeleid

Stand van zaken en vooruitblik 1. Ruimte en leefomgeving Karakteristieke woon- en leefomgeving met een hoge woonkwaliteit We monitoren de woon- en leefomgeving en de woonkwaliteit door iedere twee jaar een tweejaarlĳkse leefbaarheidsmonitor (LEMON) uit te voeren. In 2025 is dit onderzoek uitgevoerd. Daarbĳ is gekeken naar de punten die inwoners het meest belangrĳk vinden voor de fysieke woonomgeving. De onderstaande scores geven een beeld van de waardering van onze inwoners. 2021 2023 2025 Totaaloordeel voor de wĳk

8,0

Kwaliteit van de woningen

7,8

7,9

Woonomgeving

7,0

7,1

Groenvoorzieningen

7,0

7,1

Algemene voorzieningen

7,6

7,5

Wanneer we deze cĳfers vergelĳken met leefbaarheidsmonitor uit 2023 dan zien we dat de waardering op vrĳwel alle punten gelĳk is gebleven. De waardering voor de groenvoorziening is met een 7,1 licht gestegen. Daarmee geven de inwoners in 2025 vergelĳkbare cĳfers voor de fysieke leefomgeving als bĳ de vorige twee metingen.

Omgevingsvisie en planMER In het raadsakkoord op hoofdlĳnen 2022-2026 wordt bevestigd dat de Omgevingsvisie Pĳnacker-Nootdorp 2050 het strategische beleidsdocument is voor de fysieke leefomgeving. Bĳ nieuwe ontwikkelingen baseren we ons dan ook op de ambities uit de omgevingsvisie. In het laatste kwartaal van 2025 ontvangt de raad de eerste monitor van de omgevingsvisie (en planMER). Daarin laten we zien of en in hoeverre we op weg zĳn om de ambities in de omgevingsvisie te realiseren. Wellicht dat na de verkiezingen het nieuwe gemeentebestuur aanleiding ziet voor aanpassing of actualisatie van de omgevingsvisie. In de begroting 2026 zĳn alleen middelen voor beperkte actualisatie beschikbaar. Een grotere aanpassing of actualisatie betekent dat aanvullende financiële middelen gezocht moeten worden.

Omgevingsprogramma’s In de komende jaren zetten we al het ruimtelĳk beleid om in een aantal omgevingsprogramma’s. Zo geven we uitvoering aan de kaders die de raad in de omgevingsvisie heeft vastgesteld. Aangezien het een nieuw instrument is, leren en werken we tegelĳkertĳd. De omgevingsprogramma’s zĳn gekoppeld aan de programma’s in de begroting. Het onderstaande overzicht laat zien in welke fase het omgevingsprogramma zich bevindt en in welk programma van de begroting 2026 meer informatie te vinden is: • • • • • •

Ruimtelĳke kwaliteit – kaderstellende notitie vastgesteld (programma 1) Bedrĳventerrein De Boezem – vastgesteld (programma 2) Aantrekkelĳk economisch vestigingsklimaat – kaderstellende notitie vastgesteld (programma 2) Vitale glastuinbouwgebieden – kaderstellende notitie en conceptkaders vastgesteld (programma 2 Groen in en om de kernen – ontwerp omgevingsprogramma vastgesteld (programma 4) Klimaatbestendige gemeente – kaderstellende notitie in voorbereiding (programma 4)

• •

Warmte/Energie – kaderstellende notitie vastgesteld (programma 8) Leefkwaliteit – kaderstellende notitie vastgesteld (programma 8)

Omgevingsplan In juni 2025 is het omgevingsplan voor de wĳk Tolhek door de raad gewĳzigd vastgesteld. De kennis en ervaring die we hebben opgedaan bĳ deze pilot gebruiken we voor het wĳzigen van het omgevingsplan met hetzelfde gebiedsprofiel ‘rustige woonwĳk’. In 2025 werken we aan het ontwerp van het omgevingsplan voor de woonwĳken Koningshof, Vrouwtjeslant, Emerald en Achter ‘t Raadhuis. De vaststelling staat gepland voor 2026. In 2025 is ook begonnen met de herziening van het omgevingsplan voor De Boezem. Zowel het ontwerp als de vaststelling daarvan staan gepland voor 2026. De regels van dit omgevingsplan vormen straks een basis voor de andere bedrĳventerreinen in onze gemeente. Tot slot bereiden we verschillende thematische (bv standplaatsen) en gebiedsgerichte (bv Dwarskade) wĳzigingen van het omgevingsplan voor. Bestemmingsplannen die voor 1 januari 2024 als ontwerp ter inzage zĳn gelegd, worden op grond van de Wet ruimtelĳke ordening afgerond. Het bestemmingsplan dierenpension Oude Polder is het enige bestemmingsplan dat nog ter vaststelling aan de gemeenteraad zal worden aangeboden.

Omgevingsvergunningen Wanneer inwoners of ondernemers iets willen bouwen, gebruiken of aanleggen, dan moeten ze vaak een omgevingsvergunning aanvragen bĳ de gemeente. Het aantal aanvragen verschilt per jaar en is afhankelĳk van de initiatieven en planning van inwoners en ondernemers. De verwachting is dat in 2025 circa 350 aanvragen voor omgevingsvergunningen worden ingediend. In de eerste zes maanden is bĳ 75 van deze aanvragen een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (bopa) ingediend. Meestal voor kleine bouwplannen, maar soms voor grotere ontwikkelingen. Bĳ vier aanvragen was sprake van adviesrecht van de gemeenteraad. Voor 2026 gaan we eveneens uit van circa 350 aanvragen. Belangrĳk is om op te merken dat dit een schatting is. De initiatiefnemers bepalen zelf of en wanneer ze een aanvraag indienen. In 2025 zĳn werkafspraken gemaakt voor bopa’s waarvoor de gemeenteraad adviesrecht heeft. Dat draagt bĳ aan het binnen de wettelĳke termĳnen afronden van de procedures. In 2022 heeft de raad de nota sturing fysieke leefomgeving vastgesteld. Nog dit jaar ontvangt de raad daarvan een evaluatie en een voorstel tot herziening.

Leges Uitgaande van het huidige tarief zĳn de opbrengsten voor leges omgevingsvergunningen lager dan begroot voor 2025. Bĳ de najaarsnota wordt daarom de verwachtte opbrengst voor 2025 bĳgesteld. Omwille van het beoogde kostendekkendheidspercentage van 100% wordt ervoor gekozen ook de kosten omlaag te brengen. In de voorliggende begroting voor 2026 is meerjarig rekening gehouden met een vergelĳkbare opbrengst van bouwleges en overeenkomstige kosten als in 2025. Anticiperend op de verwachtte afname van de woningbouwproductie en ter uitvoering van het raadsbesluit bĳ de Kadernota 2025 om de kostendekkendheid van de bouwleges te verhogen naar 100% in 2027, zal het college in 2026 bĳ de Kadernota 2027 hiervoor een voorstel doen aan de raad. In dit voorstel zal ook rekening worden gehouden met de laatste inzichten over de verdere invoering van de Wet Kwaliteitsborging.

2. Wonen en bouwen Ontwikkeling demografische druk De demografische druk geeft de verhouding aan tussen het aandeel jongeren jonger dan twintig jaar en het aandeel ouderen ouder dan 65 jaar ten opzichte van de ‘productieve leeftĳdsgroep’ van 20-65 jaar. In Pĳnacker-Nootdorp bedraagt dat percentage in 2025 71,1%. Dat is zichtbaar in de onderstaande grafiek.

Demografische druk

% Aantal personen

68 2021

2022

2023

2024

Pĳnacker-Nootdorp

2025

Nederland

De groene druk (het percentage jongeren tot 19 jaar ten opzichte van de ‘productieve leeftĳdsgroep’) is 42,8%. De grĳze druk (het percentage 65-plussers ten opzichte van de ‘productieve leeftĳdsgroep’) is 27,6%. Ten opzichte van het gemiddelde van Nederland is de demografische druk in Pĳnacker-Nootdorp hoger. Dat komt met name doordat landelĳk de groene druk lager is. De grĳze druk is landelĳk juist hoger. In onderstaande grafiek zĳn de cĳfers voor Nederland en Pĳnacker-Nootdorp voor de afgelopen drie jaar in beeld gebracht (bron: waarstaatjegemeente.nl, 7 augustus 2025). Deze cĳfers laten zien dat er in Pĳnacker-Nootdorp relatief veel jongeren wonen en minder ouderen, maar dat deze percentages steeds meer richting het landelĳk gemiddelde gaan. Het aantal jongeren tot 19 jaar neemt af en het aantal ouderen neemt toe. 2024

2025

Pĳnacker-Nootdorp

Nederland

Pĳnacker-Nootdorp

Groene druk

44,2 %

35,4 %

42,8 %

Nederland 35,2 %

Grĳze druk

27,6%

34,9 %

28,3 %

35,5 %

Demografische druk

71,8 %

70,7 %

71,1 %

70,7 %

Wanneer we kĳken naar de verwachte ontwikkeling van de bevolking in leeftĳdsklassen dan zien we dat de opbouw de komende 25 jaar relatief stabiel blĳft. De grootste verandering is de groep inwoners van 75 jaar en ouder. Daar wordt een verdubbeling verwacht (bron: pĳnacker-nootdorpincĳfers.nl, 31 juli 2025).

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/16086818/1