Bijlage 1 - Plan van aanpak statushouders 2021

Jeugdgezondheidszorg GGD’en en instellingen JGZ bieden vluchtelingenkinderen na aankomst in Nederland een verpleegkundige intake, een medisch onderzoek en vaccinaties aan. In principe wordt daarmee gestart in de opvanglocaties van het COA. Maar bij kinderen die snel doorstromen naar een gemeente, lukt dat niet altijd. In dat geval doet de JGZ de intake, medisch onderzoek en vaccinaties na vestiging in de gemeente. Gezondheidsbevordering De GGD draagt, vanuit haar taken op het gebied van gezondheidsbevordering bij aan het versterken van de zelfredzaamheid van vluchtelingen op het gebied van gezondheid. GGD’en organiseren bijvoorbeeld voorlichtingsbijeenkomsten of cursussen over het omgaan met stress en psychische klachten, hygiëne en infectieziekten, seksuele gezondheid en normen en waarden, anticonceptie, zelfzorg en de organisatie van de gezondheidszorg in Nederland. Of ze stimuleren ketenpartners om gezondheidsbevorderende interventies uit te voeren. Huisarts en tandarts Iedereen is zelf verantwoordelijk voor het inschrijven bij een huisarts en tandarts. SWOP ondersteunt statushouders hierbij. Geestelijke opvang In geval van geestelijke nood is GGZ Delfland beschikbaar (Locatie Sint Jorisweg Delft). SWOP heeft een belangrijke rol bij het informeren van statushouders over de zorg in PijnackerNootdorp en het toeleiden naar de bovengenoemde organisaties.

8.2 Consequenties toenemend aantal statushouders Kernteams - Taalbarrière en cultuur: door de taalbarrière en het feit dat statushouders soms nog onvoldoende thuis zijn in de Nederlandse cultuur lopen de verschillende fases van het werkproces van het Kernteam vertraging op en komt gepaste hulpverlening later op gang dan gewenst; een toenemend aantal statushouders betekent dus een grotere tijdsinvestering 21

-

-

-

-

binnen één casus en daarmee een extra taakbelasting voor het Kernteam en extra inzet van tolken; Tolken: een toename aan verzoeken van zorgaanbieders om tolken te bekostigen. Gebeurt dit niet, dan wordt de benodigde zorg niet ingezet vanwege de taalbarrière. Ernst van de problematiek: een toename aan complexe zaken, bestaande uit grotere samengestelde gezinnen, levert een flinke extra tijdsinvestering op voor met name het Regieteam; Kennis en kunde: er wordt een groter beroep gedaan op kennis en kunde van het Kernteam t.a.v. oorlogstrauma, vluchtelingentrauma en cultuur om tot een goed uitvoerbaar plan te komen; Tijdigheid inschakelen Kernteam: meer statushouders betekent meer samenwerken met SWOP. Dit gebeurt per casus op een andere manier en in een andere fase van de integratie; afstemmen en overdracht van informatie verloopt soms moeizaam. Vroegtijdig inschakelen van het Kernteam en het gezamenlijk optrekken binnen een casus is belangrijk; Samenwerking partners, zorgaanbieders: om tot goede resultaten te komen en zover mogelijk preventief in te zetten, is een intensivering van het gezamenlijk en vroegtijdig optrekken van het Kernteam met zorgaanbieders, woningbouwverenigingen, scholen en de hierboven benoemde partijen, noodzakelijk. Kortom: kortere lijnen en snellere actie.

Wmo Gezien de achtergrond van de vluchtelingen kan de behoefte aan begeleiding vanwege psychische of psychosociale problemen in deze doelgroep groter zijn dan gemiddeld bij inwoners het geval is. Voor woningaanpassingen geldt dat de mate van tijdelijkheid van de woning wordt meegewogen in relatie tot verhuizen naar en aanpassen van een meer permanente woning. Voor algemene Wmo voorzieningen geldt dat. via SWOP, de groep niet-Nederlandstaligen vooral veel gebruik maakt van de ondersteuning bij de administratie door de SWOP. Mantelzorg ligt voor deze groep cultureel anders dan in Nederland. Het zorgen voor familie en bekenden is vaker een vanzelfsprekendheid dan in Nederland. Op dit gebied kunnen wij wat leren van statushouders. De vraag is of statushouders gebruik zullen maken van de ondersteuning die via Bureau Mantelzorg beschikbaar is. Huisarts en tandarts SWOP beschikt over een overzicht van huisartsen en tandartsen waar statushouders zich kunnen inschrijven, en ondersteunt hierbij. De ervaring leert dat de huisartsenpraktijk zo’n twee uur nodig heeft voor de inschrijving van een nieuwe statushouder (eerste gesprek, volledig krijgen dossier etc). Sommige praktijken hebben een aannamestop, dit heeft consequenties voor andere praktijken. 8.3 Extra acties Wat gaan we doen Samenwerking partners: afspraken maken met het Kernteam en o.a.

SWOP over het gezamenlijk optrekken en korte lijnen. (Aanvraag)formulieren: screenen en waar nodig vereenvoudigen en/of verduidelijken Huisarts: • Indien een grotere groep nieuwe inwoners in een jaar wordt verwacht is het verstandig de HAGRO

22

Eigenaar Gemeente

Gemeente

Gemeente en SWOP nemen hiertoe initiatief

Wanneer

voorzitters te benaderen over de spreiding van deze nieuwe inwoners. Wenselijk is dat alle praktijken een deel van deze nieuwe inwoners op zich neemt Faciliteer de huisartsenpraktijk met de inschrijving van nieuwe inwoners. Huisartspraktijken werken met inschrijfformulieren. Maak de nieuwe inwoner hier wegwijs in, help met het invullen. Belangrijk is dat men beschikt over: BSN nummer, zorgpas/zorgverzekeringsnummer en een identiteitsbewijs. Voorzie in informatie over hoe je als nieuwe inwoner in het Nederlandse gezondheidszorgsysteem functioneert en hoe de wegen lopen. Nederland is uniek met zijn inrichting van de zorg en de inzet van de huisarts. De Landelijke Huisartsen Vereniging kan gemeenten hierbij ondersteunen.

•

•

9. Huisvesting statushouders Twee keer per jaar ontvangt de gemeente de taakstelling huisvesting statushouders. De gemeente is wettelijk verplicht om de aan hen toegewezen statushouders huisvesting te bieden. Deze huisvesting dient betaalbaar te zijn, daarom zijn sociale huurwoningen nodig in het goedkopere segment. De uitdaging voor 2021 is met name de hoge taakstelling in combinatie met het lage aanbod sociale huurwoningen. De verwachtte taakstelling dit jaar is met 86 flink hoger dan vorig jaar. Door deze verhoging komt de sociale woningvoorraad nog meer onder druk te staan. Verwacht wordt dat hier ongeveer 30 woningen voor nodig zijn. Met de woningcorporaties is afgesproken om de taakstelling de komende maanden goed te monitoren. Afgesproken is dat als na het eerste half jaar van 2021 blijkt dat de taakstelling in de huidige woningvoorraad niet haalbaar is, dat er samen met de woningcorporaties wordt gekeken naar alternatieve maatregelen. Denk hierbij naar het onderzoeken van mogelijkheden voor tijdelijke woningen of het verkameren van woningen zoals in het Robbengat is gebeurd. Specifieke projecten Om de hoge taakstelling in 2015 te realiseren was het nodig om aanvullende maatregelen te treffen waardoor woonruimte beschikbaar gesteld kon worden aan statushouders zonder de druk op de sociale woningmarkt extra te vergroten.

Drie van deze maatregelen worden nog steeds gebruikt. Het gaat om: •

Jeugdhonk: De gemeentelijke accommodatie Jeugdhonk heeft in 2016 voor een periode van maximaal 10 jaar een vergunning gekregen om gebruikt te worden als woonruimte. Afdeling WKZ treedt als beheerder op. Op dit moment woont er een groot gezin van 9 personen op deze locatie. Er is nog geen passend alternatief gevonden. Wel wordt actief gezocht naar een woning voor de twee oudste kinderen, zodat voor het gezin makkelijker een passende woning gevonden kan worden. Bij leegkomst moet overwogen worden of we het jeugdhonk alsnog verkopen dan wel opnieuw beschikbaar stellen voor statushouders of dat we er een andere doelgroep in vestigen (groepswonen). Als we dit permanent voor bewoning gaan inzetten, moet het bestemmingsplan gewijzigd worden. Het in bezit hebben van woningen is geen kerntaak van de gemeente. Indien bewoning een permanent karakter gaat krijgen, moet overwogen worden om de woning af te stoten. Een 23

woningbouwvereniging of maatschappelijke instelling ligt dan voor de hand. Relevante interne stakeholders bij deze beslissing zijn WKZ en bedrijfsbureau SD. De coördinatie ligt bij BEL. Het uiteindelijke besluit is aan het college •

Woning met kamerverhuur: In 2016 heeft Vestia een woning aan het Robbengat (vier slaapkamers) beschikbaar gesteld om per kamer verhuurd te worden door Villex. De doelgroep hiervoor zijn alleenstaande statushouders die wachten op gezinshereniging. Bij de selectie van bewoners houden we zoveel als mogelijk rekening met achtergrond, etniciteit en geloofsovertuiging. Gemeente zoekt hiervoor contact met het COA en betrekt SWOP hierbij. Van belang is om bij vestiging van alleenstaande statushouders (veelal alleenstaande mannen) extra aandacht te hebben voor de contacten met buren. Hierin hebben zowel gemeente als SWOP een rol. Ook is het van belang om de politie en de wijkmanager te informeren over de komst van alleenstaande statushouders. Inmiddels is de woning eigendom van Staedion. Het contract met Staedion loopt nog tot september 2021. Dat betekent dat er dit jaar met Staedion en Villex afspraken gemaakt worden over een mogelijke voortzetting van deze kamergewijze verhuur. Inzet is om deze woning ook na 2021 te blijven gebruiken. Het afgelopen jaar stonden 2 van de 4 kamers langdurig leeg. Dit kwam door de gebrekkige doorstroming en doordat er geen passende nieuwe statushouders gekoppeld werden. De verantwoordelijkheid voor het beëindigen van de contracten met Villex ligt bij BEL. Het uiteindelijke besluit is aan het college.

•

’t Hofland: In 2017 is ’t Hofland opgeleverd. Van de beschikbare plaatsen (op aantal personen) is maximaal 50% beschikbaar voor statushouders. Op dit moment ligt dat percentage (012021) ongeveer op 30 procent. Bij de huisvesting in het Hofland is het de bedoeling dat de jongeren en statushouders met elkaar integreren. Het is belangrijk dat men bij de toewijzing van een woning hiervan op de hoogte is. In 2021 wordt gestart met een pilot om ook spoedzoekers te huisvesten op deze locatie. Daarnaast is het de bedoeling om dit jaar ook te kijken naar de toekomstmogelijkheden van ’t Hofland voor de periode na 2026. Het administratief beheer is neergelegd bij Rondom Wonen. Technisch beheer wordt opgepakt door WKZ. Voor het sociaal beheer loopt de huismeester rond (onder aansturing van WKZ). Indien de huismeester met een probleem wordt geconfronteerd zoekt hij contact met WKZ (vastgoedbeheerder, wijkmanager, afdelingshoofd).

De drie locaties zijn allemaal tijdelijk. Om te zorgen voor de gewenste doorstroming moeten de gehuisveste statushouders actief begeleid worden bij het zoeken naar een nieuwe woning. De herhuisvesting van de statushouders vanuit deze locaties ligt bij de afdeling sociaal domein. Stoffering en inrichting: Voor het stofferen en het inrichten van de woning wordt zoveel als mogelijk een beroep gedaan op de samenleving en kringloop i.v.m. duurzaamheid. Hierbij denken we aan de welzijnspartners, vrijwilligers en dergelijke. Hiervoor kan leenbijstand worden aangewend. De statushouder heeft recht op leenbijstand voor inrichtingskosten volgens de NIBUD-normen die hij/zij naar eigen inzicht kan besteden (televisie, computer, beddengoed en dergelijke). Ook deze bijdrage wordt (gedeeltelijk) terugbetaald (gebruikelijk is dat er in 36 maanden wordt afgelost; de rest wordt kwijtgescholden). Bij het verstrekken van leenbijstand wordt uitgegaan van sobere en doelmatige inrichting. Alle kosten dienen met bonnen of aankoopbewijzen aangetoond te worden. Excessieve uitgaven worden niet gehonoreerd. 24

Gezien de rol die SWOP heeft in de begeleiding van statushouders, gaat SWOP ook een coördinerende rol vervullen bij het stofferen en inrichten van de woning. Om het maatschappelijk draagvlak voor statushouders te bevorderen, gaan we hierbij uit van een proces waarbij lokale maatschappelijke organisaties, ondernemers en inwoners worden betrokken. SD faciliteert dit proces indien nodig. Financiën en budgetten Voor de huisvesting, integratie en participatie van statushouders wordt zoveel als mogelijk gebruik gemaakt van bestaande budgetten zoals bijzondere bijstand en het maatwerkbudget. Omdat er tijdens de hoge instroom extra maatregelen zijn getroffen om huisvesting te realiseren en om de integratie en participatie te bevorderen zijn extra middelen beschikbaar gesteld door de raad. Omdat er tijdens de hoge instroom van statushouders in 2016 extra maatregelen zijn getroffen om huisvesting te realiseren en om de integratie en participatie te bevorderen zijn extra middelen beschikbaar gesteld door de raad in de vorm van een 3-jarig budget plan van aanpak statushouders en een bestemmingsreserve huisvesting statushouders. Integratiekosten en begeleiding e.d. zijn bekostigd uit het budget plan van aanpak statushouders.

Kosten voor renovatie van het Hofland en overkoepelende kosten zoals bijvoorbeeld communicatie met de omgeving zijn ten laste van de reserve huisvesting vergunninghouders gebracht. De stand van de reserve bedraagt thans € 1,25 mln. Er rusten momenteel geen claims op deze reserve. Acties 2021 Prestatieafspraken maken met corporaties om taakstelling te realiseren en het koppelen van een aangeboden woning aan een gezin; Maandelijks monitoren en rapporteren over realisatie van de taakstelling; Maandelijks contacten onderhouden met corporaties en COA over specifieke koppelingen Begeleiding bij het zoeken naar nieuwe huisvesting vanuit de tijdelijke locaties (doorstroming) Indien nodig zoeken naar aanvullende maatregelen om taakstelling te realiseren en uit te voeren Besluit voortzetting of verkoop “het Baken” bij leegkomst van de woning Afspraken maken over doorzetten of beëindigen contract kamergewijze verhuur met Staedion en Villex Begeleiding bij integratie met buurt en woongemeenschap (Robbengat en Hofland) Toewijzing statushouders aan het Hofland Coördinatie/ondersteuning stoffering en inrichting woning en gebruik leenbijstand Beheer budget panden Beheer budget uitgaven huisvesting

BEL BEL BEL/SD SD BEL College BEL SD SD/WKZ SD WKZ SD

10. Financiën In de meicirculaire 2020 van de Rijksoverheid zijn de structurele bedragen die de gemeente krijgt voor uitvoering van de Wet inburgering bekend gemaakt. Het structurele bedrag dat vanaf 2020 wordt 25

toegekend is benodigd voor onder andere capaciteit, opbouwen en bijhouden expertise en het opzetten van randvoorwaarden voor het uitvoeren van de Wet, zoals digitale systemen. Deze middelen zijn bij de meicirculaire 2020 toegevoegd aan het begrotingssaldo, in afwachting van een bestedingsvoorstel.

Bedragen x € 1,-

2020

2021

2022

2023

2024

7 DU inburgering

108.161

82.572

183.518

201.892

201.892

8 DU maatschappelijke begeleiding statushouders

59.250

0

0

0

0

Om de acties rondom de nieuwe Wet inburgering en de ondertussengroep uit te voeren, is er budget nodig. Wij willen de €82.572 voor het jaar 2021 besteden aan capaciteit binnen het team participatie en de regionale voorbereiding op de nieuwe Wet. Voor de begeleiding van de ondertussengroep en huisvesting doen wij beroep op de Bestemmingsreserve Huisvesting statushouders. Extra toegezegde middelen voor de begeleiding van de ondertussengroep zullen wij bij ontvangst weer toevoegen aan deze reserve. Daarnaast zijn er incidentele kosten voor het opnieuw meubileren van het Robbengat. Deze kosten worden uit praktische overwegingen in dit plan meegenomen.

Ondertussengroep en voorbereiding Wet inburgering 1 Meer capaciteit klantmanagers Voor de begeleiding van de ondertussengroep, het uitvoeren van de taakstelling 2021 en de voorbereiding op de Wet inburgering is er binnen het team participatie twee fte klantmanagers nodig. Een fte komt uit het reguliere bestand klantmanagers. De ander zal in dienst genomen of ingehuurd moeten worden. Kosten in dienst nemen: € 75.000 per jaar Dekking: Voorgesteld wordt om deze kosten in 2021 ten laste van het begrotingssaldo te brengen, ten gunste van het p-budget van de afdeling Sociaal Domein en dit te verwerken in de Kadernota 2021. De structurele invulling van deze capaciteit moet worden afgewogen bij de Begroting 2022.

2 Coördinator inburgering: Inhuren van een coördinator inburgering. De coördinator coacht de klantmanagers en heeft namens de gemeente contact met het COA, woningbouwcorporaties en maatschappelijke partners. Voor het uitvoeren van deze taken ontbreekt binnen de groep vaste medewerkers de expertise. Kosten voor inhuur van 12 uur per week: €45.000 a €50.000 per jaar. 26

Dekking: Voorgesteld wordt om de kosten van deze incidentele inhuur ten laste te brengen van de Bestemmingsreserve Huisvesting statushouders. Hierin is nog € 1,25 mln. beschikbaar.

3 Project Gezond participeren De huidige statushouders en de voormalige statushouders missen een gezonde start door dat ze nog niet voldoende kennis hebben van om goed te kunnen participeren en integreren binnen onze samenleving. Een goede en een gezonde start is iets dat we aan de statushouders mee willen geven om regie te nemen over het eigen leven. Aan de andere kant zorgt dit ervoor dat er minder een beroep wordt gedaan op de zorg, ondersteuning van SWOP en op een uitkering. De hoofddoelstelling van de pilot Gezond Participeren is het vergroten van zelfredzaamheid op het gebied van financiën, opvoeding en de praktische taal in en om het huis en op het werk. Dit project richt zich op het geven van extra aandacht, buiten het reguliere aanbod. Zie voor meer informatie over de pilot pagina 12 t/m 14 van het plan van aanpak.

Kosten: €40.000 (schatting, nog geen definitieve offerte ontvangen) Dekking: Ook hiervan wordt voorgesteld om deze incidentele kosten ten laste van de Bestemmingsreserve Huisvesting statushouders te brengen.

4 Regionale voorbereiding Wet inburgering B1-route: B1 is het taalniveau dat nodig is om een zo goed mogelijk startpositie op de arbeidsmarkt te hebben. Dit niveau dient in maximaal drie jaar behaald te worden. Het is tijdens deze route van belang dat het leren van de taal gecombineerd wordt met (vrijwilligers)werk. Voor de B1-leerroute zoeken wij de samenwerking op met gemeenten binnen de arbeidsmarkt(sub)regio: gemeenten Lansingerland en Zoetermeer. Hiervoor zal er gezamenlijk een aanbesteding voor invulling van de route plaatsvinden. Het voordeel van deze samenwerking is dat wij met deze gemeenten ook samenwerken binnen het WSP. Hierdoor kan er, indien nodig, goed de aansluiting gezocht worden met het lokale bedrijfsleven. Hier is externe begeleiding voor nodig, dit in verband met het hebben van te weinig capaciteit bij de inkoopafdelingen van de gemeenten. Kosten: maximaal €7.572,Dekking Van deze éénmalige kosten wordt voorgesteld om deze in de Kadernota 2021 te verwerken ten laste van het begrotingssaldo. Samen met het voorstel bij punt één wordt zo het volledige bedrag uit de decentralisatie uitkering voor 2021 ingezet.

27

Schoonmaken en opnieuw meubileren Robbengat 9 Robbengat 9 dient opnieuw schoongemaakt en gemeubileerd te worden. Hiervoor is een offerte ontvangen van Villex, de beheerder van het Robbengat. Kosten reiniging: €700 Kosten opnieuw meubileren: Kostenoverzicht meubilering Kosten totaal inrichting Kosten inrichten á 35€ per uur ( 2 pers. 1 dag) Post onvoorzien (10%)

€ 3.867,26 € 560,00 € 442,73

Totaal incl. post onvoorzien excl. BTW

€ 4.869,99

Totaal incl. post onvoorzien Incl. BTW

€ 5.892,68

Dekking Ook hiervan wordt voorgesteld om deze incidentele kosten ten laste van de Bestemmingsreserve Huisvesting statushouders te brengen.

28